ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΣΟΥΖΑΝΑ ΑΝΤΩΝΑΚΑΚΗ (ΔΙΑΛΕΞΗ ΣΤΟ ΕΙΑ)

μια βραδιά με στίχους ποιητών…

Μια βραδιά μύησης, μυσταγωγίας, ποίησης και αρχιτεκτονικής περιπλάνησης σε διαδρομές γεμάτες εμπόδια, απογοητεύσεις και συγκίνησεις. 

Μια βραδιά με στοίχους ποιητών και αποσπάσματα λογίων, ευαίσθητα και αποκαλυπτικά σκίτσα, μιας πορείας με σταθερές αρχές, αξίες και στόχους, για το κατοικείν, για την σχέση του ιδιωτικού και του δημόσιου, για την διείσδυση του υπαίθριου χώρου στην σύνθεση, την έννοια της πορείας και την συναρπαστική απόλαυση της πλοκής και των αλεπάλληλων εκπλήξεων των εσωτερικών χώρων. 

Μια βραδιά μοναδικής τόλμης, γοητευτικών χρωματικών επιλογών, που ακουμπούν στην σοφία των επιλογών του παρελθόντος, όπως αυτές γεννήθηκαν κάτω από την δύναμη και την ένταση του ξεχωριστού ελληνικού φωτός. 

Μια βραδιά με σπάνιους χειρισμούς πάνω στο φυσικό ανάγλυφο του ελληνικού τοπίου, που άλλοτε υποτάσσονται διακριτικά και άλλοτε τολμούν να το αναδείξουν, μέσα από θαρραλέες χειρονομίες, με εξάρσεις και φόρμες, που τελικά φυτρώνουν κυριολεκτικά και φυσικά στο τοπίο.

Μια βραδιά ευγένειας και ηρεμίας, που συγκαλύπτει ένα μοναδικό πάθος, μια εσωτερική και συνεχή δύναμη δημιουργίας και παράλληλα μια συνεχή αγωνιστική υποστήριξη για την διάσωση των δημιουργημάτων τους σε μια χώρα συχνών ανατροπών και ασεβών παρεμβάσεων στο αρχιτεκτονικό έργο. 

Άποψη του κτιρίου της Βιβλιοθήκης στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών στην Αθήνα 

Κάποιοι θα πρέπει να προλάβουν! Να σεβαστούν την άνευ διαλόγου μονομερή διαφαινόμενη απόφαση για παραποίηση του κτιρίου της βιβλιοθήκης στην Σχολή Κάλων Τεχνών της Αθήνας, που μόλις ολοκληρώθηκε και παραμένει κλειστή παρά την έτοιμη χρηματοδότηση για την οργάνωση των βιβλίων από το Ίδρυμα Σταυρού Νιάρχου. Αν μη τι άλλο οι ιθύνοντες ας τοποθετηθούν δημόσια και με τεκμηριωμένη άποψη. 

Έτσι δεν είναι αγαπητέ κύριε Πρύτανη; 

Μια βραδιά που το κοινό σιώπησε, ηρεμώντας και συνεπαρμένο αφουγκράστηκε και απόλαυσε τις λέξεις, τις αξίες, τις αρχές και τις μοναδικές ποιότητες. Παρέμεινε εκστατικό και συγκινημένο με κορύφωση την τελική αφήγηση του παραμυθιού, ενός ονείρου που κάποτε διηγήθηκε ο Frank Lloyd Wright,

Μια βραδιά με θερμά σχόλια και συγκινήσεις από φίλους, συνεργάτες και το κοινό, αλλά και δυσάρεστες εντάσεις και διαξιφισμούς που τελικά δεν κατάφεραν να εξισορροπήσουν και να ερμηνεύσουν την διαπίστωση για όλους εμάς εκτός των τειχών, που γνωρίζουμε πολύ καλά ότι σε αυτόν τον τόπο συχνά ξεχνάμε, απαξιώνουμε, μετά μανίας αποδυναμώνουμε και εύκολα αγνοούμε τους πιο σημαντικούς ανθρώπους που συναντάμε στο διάβα μας, αντί να τους προβάλουμε αδιακόπως με υπερηφάνεια.

Μια βραδιά λοιπόν με μια διάλεξη, που χαρακτηρίστηκε σαν ένα δείγμα αρχιτεκτονικής κουλτούρας που σπάνια βιώνουμε τα τελευταία χρόνια.

Μια βραδυά με σημαντικές αλλά και δυσάρεστες διαπιστώσεις, αλλά και πολλές έντονες και αδικαιολόγητες απουσίες, που θα πρέπει να μας προβληματίσουν. Ποτέ όμως δεν είναι αργά... 

Μια βραδιά που πρέπει όλοι μας να αποδώσουμε έγκαιρα και έμπρακτα αυτό που πραγματικά αξίζει σε αυτούς τους μοναχικούς τελικά αρχιτέκτονες,  που έχουν μια τόσο σημαντική διεθνή απήχηση και κυρίως με αγώνες, πείσμα και απίστευτη δουλειά, άνοιξαν και συνεχίζουν να ανοίγουν δρόμους στην ελληνική αρχιτεκτονική. 

Μια βραδιά που κρατώ στην μνήμη μου σαν μια ακόμη πολύτιμη παρακαταθήκη, μαζί με όλες τις άλλες που βιώνω δίπλα τους από τα τέλη της δεκαετίας το ΄70. 

Δημήτρη και Σουζάνα σας ευχαριστούμε!!! 

Η διάλεξη πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 11 Ιουνίου 2015 στο αμφιθέατρο Αντώνη Τρίτση, στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, στο πλαίσιο του 12ου Κύκλου των Διαλέξεων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων που πραγματοποιεί το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής. Τίτλος της διάλεξης: «ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΙΣ ΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ» 

Από τον αρχιτέκτονα Βαγγέλη Στυλιανίδη έλαβα το ακόλουθο κείμενο την Παρασκευή 12 Ιουνίου 2015. Το παραθέτω ως έχει. 

Βαγγέλης Στυλιανίδης

  Με αφορμη την Διαλεξη που εγινε στο Πνευματικο Κεντρο του Δημου Αθηναιων 11/6/15 και τον μικρο διαλογο που ακολουθησε θα ηθελα να διατυπωσω καποιες συντομες σκεψεις. 

  Η ατμοσφαιρα ηταν σχεδον κατανυκτικη και οπως συχνα συμβαινει οταν παρουσιαζεται ενας παλιος συναδελφος η ομοθυμια που επικρατει στην αιθουσα ειναι συνηθως συναισθηματικα ανακουφιστικη.Τα θετικα σχολια πολλες φορες βιωματικα ηταν χωρις τελος και χτες. 

  Τι συμβαινει και απελευθερωνεται αυτη η καλη διαθεση περα απο την δεδομενη υπαρξη ενος σοβαρου και συνεκτικου αρχιτεκτονικου εργου και μιας στασης ζωης γεματης συνεπεια? 

  Ειναι νομιζω οτι οι παλιοτεροι απο εμας αναβιωνουν μια παλια σχεση με την Αρχιτεκτονικη και την ιδεα του επαγγελματος αυτου που εχει χαθει. 

   Και την δεκαετια του 70 ακομη η εκπαιδευση και η ιδεολογια γυρω απο το επαγγελμα του Αρχιτεκτονα ζουσε μεσα στις ιδεες την γραμματικη και το συντακτικο του υστερου Μοντερνου Κινηματος. Ενας κοσμος κανονων ρητων και αρρητων εδινε στη δουλεια μας ενα νοηματικο και ηθικο περιεχομενο, καθοριζε συμπεριφορες, δημιουργοντας ενα ολοκληρωμενο ιδεολογικο πλαισιο που επετρεψε μια σειρα απο πρακτικες κατανοητες,ιεραρχημενες, καθως και την αποδοχη η την απόρριψη τους. 

   Ετσι υπηρχε ο τροπος να διαμορφωνονται συνταγμενα κινηματα και αποψεις οπως επισης να υπαρχει η πεποιθηση οτι ειμαστε εμεις και το επαγγελμα μας κοινωνικα χρησιμοι και απαραιτητοι στην υπηρεσια της προοδου των κοινοτητων που υπηρετουσαμε. Υπηρχαν δηλαδη οι αποψεις και τα ιδεολογικα εργαλεια για να εχουμε μια συνεκτικη και κατανοησιμη επαγγελματικη ζωη. 

   Ζουμε σε μια εποχη στην οποια το θεαμα κυριαρχει, κατακλυζόμαστε απο εικονες, η εμπορικοτητα και το εντελως επικαιρο ειναι μεσα στην ζωη μας και οι πορειες που διανυουμε εξαιρετικα μοναχικες. Νομιζω λοιπον οτι η ανακληση του χαμενου παραδεισου οπως εγινε και χτες , ειναι αυτη που δημιουργει το αισθημα κοινοτηταςπου με καποιο τροπο ζησαμε στη Διαλεξη. 

   Ισως αυτο ερμηνευει ετω και μερικα την ενσταση που κατεθεσε ο Τ.Μπιρης σχετικα με το τι παραδειγματα Αρχιτεκτονικης διακινουνται στις σχολες και γιατι τοομοθυμο κλιμα που αναπτυσεται στις διαλεξεις συχνα ξεχνιεται μολις αδειασει η αιθουσα. 

  0ι καιροι εχουν αλλαξει το επιθετικο marketing κυριαρχει, και οχι μονο στην Αρχιτεκτονικη που ας σημειωθει οτι λειτουργει συχνα σε ενα πλαισιο εφημερης μοδας. 

  Αυτο βεβαια δε σημαινει οτι δεν αξιζει να υπαρχουν η καλλιτερα οτι ειναι απαραιτητο να υπαρχουν στο χωρο μας δημιουργοι και Δασκαλοι που με το μολυβι ,την σταθερη αποψη και τον πευματικο τους ασκητισμο δημιουργουν περιοχες συναντησης και επιστροφης στο ουσιωδες. 

Βαγγελης Στυλιανιδης 

«X-APARTMENTS – ATHENS» / “X-APARTMENTS –THESSALONIKI» 40 ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ

συζήτηση στο σπίτι ενός αρτεργάτη

την άνοιξη 1975 στην Θεσσαλονίκη*

φωτογραφία © Σταύρος Πετρόπουλος

Ας προσεγγίσουμε μια ξεχασμένη πραγματικότητα που κατέγραψα πριν από 40 χρόνια στην Θεσσαλονίκη   σε μια περίοδο οικονομικής και πάλι κρίσης στην Ελλάδα  και ας την συσχετίσουμε με την σημερινή πραγματικότητα. Η ιστορία επαναλαμβάνεται…

Αφορμή η δράση  Χ- APARTMENTS-ΑΤΗΕΝS  που οργάνωσε η Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στο πλαίσιο του Fast Forward  Festival, από 21-24 Μαΐου 2015, με καλλιτεχνικές επιμελήτριες την Κάτια Αρφαρά & Anna Mülter, εν μέσω κρίσης,  με δεκαπέντε επισκέψεις στις υποβαθμισμένες περιοχές της Αθήνας, σε διαμερίσματα που κατοικούν «ντόπιοι» και «ξένοι», «νεοφερμένοι» και «παλιοί», μετανάστες και άτομα χαμηλών εισοδημάτων. Στόχος του πρότζεκτ αυτού είναι να αρθρώσει έναν κριτικό συλλογισμό γύρω από τα ετερογενή μοντέλα κατοικίας στο αθηναϊκό κέντρο, που έχουν μεταλλάξει τα καθιερωμένα χαρακτηριστικά του ιδιωτικού χώρου και την παραδοσιακή χρήση του.

Σαράντα χρόνια πριν, στο πλαίσιο μιας  φοιτητικής εργασίας ένα άλλο πρότζεκτ πραγματοποιήθηκε. Σειρά επισκέψεων και συζητήσεων με πρωταγωνιστές εργάτες,  κατοίκους αυθαιρέτων, μικρών κατοικιών και εργατικών πολυκατοικιών.  Στόχος ήταν η τεκμηριωμένη εμπειρία και ο κριτικός συλλογισμός  για τον σχεδιασμό σχετικού θέματος στο μάθημα της κτιριολογίας, αμέσως μετά την πτώση της δικτατορίας.

Το υλικό αυτό το 1976, μαζί με μια θεωρητική προσέγγιση,  αποτέλεσε αντικείμενο μιας προσωπικής, αυτοσχέδιας έκδοσης, γραμμένη με γραφομηχανή, 

που σηματοδότησε μια πρώτη τότε απόπειρα δημοσίευσης μιας φοιτητικής εργασίας και είχε μια αναπάντεχη υποδοχή από το αναγνωστικό κοινό εκείνης της εποχής. Στις συζητήσεις συμμετείχαν και οι φοιτητές Α. Βαρδαλάχος, Θ. Βουκλαρής και Β. Ζωίδης.

ΕΡΓΑΤΙΚΕΣ ΠΟΛΥΚΑΤΟΙΚΙΕΣ

ΝΕΑΣ ΚΡΗΝΗΣ

ΣΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕ ΕΝΑ ΑΡΤΕΡΓΑΤΗ

Άνοιξη 1975

Στην άλλη άκρη της πόλης της Θεσσαλονίκης βρίσκεται ο οικισμός των εργατικών πολυκατοικιών της Νέας Κρήνης που άρχισε να ζει από το τέλος του Ι974 μετά από την κλήρωση των διαμερισμάτων ενάμιση χρόνο πριν. 0ι πολυκατοικίες είναι βασικά τετραώροφες (Ι0-12 διαμερισμάτων) εκτός από δύο πύργους που δεσπόζουν στο κέντρο του οικισμού. Η επίδραση του ανθρώπινου παράγοντα στο νέο οικισμό δεν είναι έκδηλη. Μας δημιουργείται η εντύπωση μιας μισοτελειωμένης κατάστασης που δικαιολογείται από το μικρό χρονικό διάστημα κατοίκησης.

Το ανθρώπινο αποτύπωμα στους νέους οικισμούς είναι ανύπαρκτο. Ο περιβάλον χώρος παραδίδεται αδιαμόρφωτος. Συγκρότημα εργατικών πολυκατοικιών Νέας Φιλαδέλφειας, αρχιτέκτων Άρης Κωνσταντινίδης 

  

Σε ισόγειο διαμέρισμα μιας τετραώροφης πολυκατοικίας συναντήσαμε τον κύριο Χ.Ψ. αρτεργάτη 45 χρονών που ζούσε με τι γυναίκα του και τα 3 του παιδιά (Ι9,17,και Ι2 ετών). Εργάζεται τη νύχτα στη Κάτω Τούμπα με μισθό Ι.700 δρχ. την εβδομάδα. Η γυναίκα του εκτός από τις δουλειές του σπιτιού ράβει παπούτσια στο σπίτι.

Μας αντιμετώπισε με πολύ δισταγμό κοιτάζοντάς μας με υποψία. Μπαίνοντας στο σπίτι διαπιστώσαμε ότι υπήρχαν στοιχεία που περισσότερο κανείς συναντά σε αστικά  διαμερίσματα: απορροφητήρας στη κουζίνα, εμαγιέ πολύχρωμες κατσαρόλες, απλίκες από οπαλίνα, έπιπλα Dralon, χαλιά, επίχρυσες γύψινες διακοσμήσεις και φυσικά τηλεόραση. Το σαλόνι που μας δέχθηκαν παραμένει όλο τον χρόνο κλειστό και όλη η οικογένεια ζει στο καθημερινό όπου το βράδυ κοιμούνται και τα παιδιά. Ενα μεγάλο γύψινο εικονοστάσι δίπλα σ'ένα τεράστιο σταυρό βρισκόταν σε αντίθεση με τον τοίχο του μικρού δωματίου που ήταν σκεπασμένος με φωτογραφίες: ηθοποιοί, τραγουδιστές, ημίγυμνες, γυμνές...! Η όλη εντύπωση: ένα φτηνά αστικοποιημένο περιβάλλον. (Καθαρό εμβαδόν διαμερίσματος  71 τ.μ.)

"Τον Σεπτέμβρη εγκατασταθήκαμε πρώτοι σ'αυτό το διαμέρισμα. Το πήραμε μετά από κλήρωση. Ήρθαμε απ’ την Άνω Τούμπα όπου μέναμε με νοίκι σε πολυκατοικία. Το σπίτι ήταν μικρότερο.  Αυτό μου το δώσανε και μας το χρέωσαν. Θα εξοφληθεί με  Ι50 δρχ. μηνιαίως.

Καλύτερα να ήμουνα με νοίκι όπως παλιά, δύο ενοίκια πληρώνω εδώ! Είμαστε και μακριά! δεν βλέπεις άνθρωπο. Τις προάλλες έγιναν και κάτι διαδηλώσεις με τους φοιτητές. Ιδέα δεν έχουμε εμείς, πίσω από τον  κόσμο ζούμε. Το μόνο που υπάρχει είναι ησυχία. Για μένα πού μ 'ενδιαφέρει η ησυχία, έχει απόλυτη ησυχία, κοιμάμαι δίχως να μ 'ενοχλεί κανένας .

Το σπίτι το παραλάβαμε σε κατάσταση καλή: βαμμένο, ασπρισμένο, καλά, με τη μόνη διαφορά, είχαμε κάτι βλάβες με τα υδραυλικά. 'Αλλά αφού είναι τζάμπα. Όλα μέλι γάλα, μας αρέσει δεν μας αρέσει αυτό είναι. Το μόνο που έχουμε παράπονο είναι ότι είμαστε χαμηλά. Μας τινάζουν, μας ρίχνουν νερά και μείς δεν μιλάμε: μας ποδοπατούνε!

Υπήρχαν και άλλες ελλείψεις. Τα ηλεκτρικά ήταν χάλια, τα είχαν ξεχάσει. Μου είπε ο Οργανισμός τί λείπει να κάνω μια αίτηση να τα πάρω. Βρε τί να πάρεις. Εμείς εδώ  δώσαμε τόσα και τόσα, για 2.000 δεν χάλασε ο κόσμος.

Εδώ υπάρχει το σαλόνι, πρόχειρο δωμάτιο, κρεβατοκάμαρα και μένω εγώ η γυναίκα μου και τα 3 παιδιά. Ο μεγάλος μου γιος—Ι9 ετών—πήγε μέχρι τη τρίτη γυμνασίου και προχθές πήρε πτυχίο ελεύθερου σχεδίου δι' αλληλογραφίας. Είναι ιδιωτικός υπάλληλος. Δουλεύει εργάτης σε βιοτεχνία τσαντών. Η κόρη μου — 17 ετών— εδώ  στο σπίτι είναι. Έβγαλε το δημοτικό και το σταμάτησε. 'Ηταν αδύνατο, δεν τα έπαιρνε τα γράμματα. Κάθε μέρα τόδερνα και εκεί που θα έτρωγε ξύλο και στο γυμνάσιο είπα: κάτσε εδώ στο σπίτι να βοηθάς τη μάννα σου.

Το μικρά αγόρι είναι στην έκτη δημοτικού. Πόσο χρονών είναι δεν ξέρω, 12—Ι3. Πηγαίνει εδώ στα εργατικά μαγαζιά που τα κάνανε σχολεία. Λένε να φτιάξουν του χρόνου καινούργιο δημοτικό γιατί αυτό έχει τα κακά του χάλια. Δεν ξέρω κιόλας, δεν πάμε προς τα κάτω, έχουμε τα δικά μας προβλήματα.

Να πάρει ευχή δεν υπάρχει τίποτα, ούτε καφενείο. Στο πρόχειρο δωμάτιο κοιμούνται τα δύο αγόρια σ 'ένα ντιβάνι. Το κορίτσι πότε στο σαλόνι κοιμάται, πότε μέσα, αναλόγως, κάνα σαββατόβραδο που έχει τηλεόραση κοιμάται εκεί πέρα μέσα. Ε! να μην έχουμε και τηλεόραση!!!

Τρώμε στην κουζίνα. Όταν έχει τηλεόραση κανονίζουμε να έχει πρόγραμμα που δεν θέλουμε να το δούμε. Όταν έχει κανένα καλό πρόγραμμα και δεν τελειώνει παίρνουμε το φαγητό στις αγκαλίτσες μας και τρώμε εκεί. Τις περισσότερες ώρες τις περνάμε σε εκείνο το δωμάτιο, στο πρόχειρο. Στο σαλόνι, να! ήρθατε εσείς π.χ.:, καθίσαμε. Τώρα ποιος θα ξανάρθει; Μετά από κάνα μήνα θάρθει κανένας, θα τον βάλουμε να κάτσει . Ίσως του Αγίου Νικολάου ή του Αγίου Γεωργίου που γιορτάζω εγώ και ο γιός μου. Τις περισσότερες φορές είναι κλειστό. Το βλέπεις δεν το περιποιούμαστε κιόλας. Η γυναίκα μου δουλεύει τα παπούτσια και τα βάζει εδώ στο σαλόνι γιατί δεν έρχεται κανένας.

Μας λένε ότι είμαστε μονόχνοτοι, δεν είμαστε. Μας αρέσει η παρέα, η συζήτηση αλλά δεν μπορούμε. Όταν θα έρθεις να με επισκεφθείς, πρέπει νάρθω και εγώ και να σου φέρω κι ένα κουτί γλυκά όπως θα μου φέρεις κι εσύ.

Δεν θα μπορέσω να στο φέρω, τι να πούμε, να κρυφτούμε πίσω απ'το δάκτυλο, και γι'αυτό κόψαμε. Έχουμε πάθει και κάτι πατατράκ απ' τη ζωή μας και είπαμε καλύτερα μακριά και να είμαστε μόνοι μας, αναμεταξύ μας μαλώνουμε, αγαπιόμαστε και περνάμε μια ζωή οικογενειακή δίχως εξωτερικές πολιτικές που λένε.

Αυτό είναι το μπάνιο. Αν ήταν μεγαλύτερο θα βάζαμε και το πλυντήριο μέσα. Έχει ντουζιέρα, άλλα σιγά-σιγά με την πάροδο του καιρού πάλι δικά μας θάναι! Θα βάλουμε και μπανιέρα, γιατί μπαίνεις μέσα και είναι διαφορετικά. Το ντους πρέπει να το κρατάς και δεν βολεύει. Η γυναίκα μου το κρατάει…

Τώρα κάνουμε κάτι μετατροπές εδώ πέρα μέσα π.χ. βγάλαμε την πόρτα στη κουζίνα και θα περάσουμε μια συρταρωτή. Μόλις οικονομηθούμε. Κονομάμε κάτι, κάτι συμπληρώνουμε. Όταν ήρθαμε εδώ είπαμε α ενοίκιο, δεν έχουμε, πήραμε τη κουζίνα, την πληρώσαμε, πήραμε και πλυντήριο. Όταν πληρώνεις τακ, τακ, παίρνεις. Φτιάξαμε και τα γύψινα. Αλλάζουμε τις ροζέτες. Βάλαμε κορνίζες, καλύψαμε τα δοκάρια. Έφερα ένα γυψά. Πόσα θέλεις του λέω για όλα αυτά: 2.500 μου λέει. Πάρτα. Δηλαδή τί πάρτα; του χρωστάμε ακόμα γραμμάτια.

Θ 'αλλάξουμε και τον νεροχύτη. Είναι μικρός. Θα βάλουμε νικελένιο. Είμαι φορτωμένος με χρέος από το  σπίτι. Όταν ήρθα εδώ πέρα ξόδεψα ένα σωρό. ΔΕΗ, νερά, μετακομίσεις, έπιπλα.  Με ένα εργατικό μεροκάματο δεν βγαίνεις. Αύριο έχουμε γραμμάτιο. Την βδομάδα μπαίνουν στο σπίτι 2.500 δρχ. 1.700 παίρνω εγώ και 800 ο γυιός μου. :Αυτά είναι. Τον μήνα δηλαδή 10.000. Εγώ όμως έχω 8.000 γραμμάτια. Όταν θα τα ξοφλήσω Θα σταματήσω τον γυιό μου να δουλεύει. Σηκώνεται απ' τη νύχτα και έχει χάσει το χρώμα του. Τώρα να πάει στο Πανεπιστήμιο δίχως να βγάλει το γυμνάσιο, μέσα σε δύο χρόνια θα περάσει και τον μεγαλύτερο καθηγητή, έχει έμφυτο.

Τα γραμμάτια. 'Εγώ τ& λέω απ' έξω. Είμαι φτωχαδάκι. Ότι υπάρχει εδώ τα χρωστάμε και δεν ντρέπομαι να το πω. Φτωχός είναι ο διάβολος.

Κάθε Κυριακή το πρωί σηκώνομαι και περιφράζω γύρω γύρω τον κήπο. Επειδή τα σίδερα μου τελειώσανε, έμεινε. Περιμένω τι θα περισσέψει και θ' αγοράσω κάνα σίδερο και ασχολούμαι. Τί να κάνω μια και δεν έχει και καφενείο. Τον κήπο τον θέλω για να μη με βλέπουν, το καλοκαίρι .Θέλω να είμαι με το σώβρακο και  δεν μπορούν οι άλλοι να περνάν απ' έξω και να με βλέπουν. θα βάλω μαρουλάκια, κρεμμυδάκια, σκορδάκια.

Φωτογραφία  Μαρίλια  Φωτοπούλου,

 "εσωτερική διακόσμηση", detail

Δεν έχω με κανένα σχέσεις, μια καλημέρα, καλησπέρα με τον γείτονα, κι αυτό γιατί με βοήθησε να περιφράξω τον κήπο μου. Το πολύ κανένα καφέ. Εδώ μένουν, χωριάτες, πρωτευουσιάνοι, κάθε καρυδιάς καρύδι.  Από ανέκαθεν δεν έχω φίλους, δεν έχω κανένα. Απ' το ορφανοτροφείο που βγήκα μέχρι σήμερα, νύχτα μέρα στη δουλειά. Την κοινωνία την φοβάμαι... Εγώ είμαι ο πιο βασανισμένος άνθρωπος που με βλέπεις, ο πιο βασανισμένος!

Φέρε ένα τσιγάρο...

Για την ώρα δεν έχω σκοπό ν' αλλάξω τίποτα στο σπίτι. Θέλω να ηρεμήσω μόνο να ξοφλήσω και μεθαύριο αν το σπίτι μου θα πάει καλά θα γκρεμίσω αυτόν τον τοίχο και την αποθήκη θα την κάνω ένα με το σαλόνι για να βάλουμε την τηλεόραση και να καθόμαστε εδώ πέρα. Να φύγουμε από Μέσα, τα παιδιά δεν μπορούν να κοιμηθούν με τα τσιγάρα. Θάρθουμε εδώ μόνοι μας. Ξένους δεν θέλω κανένα! Πώς να σας το πω, δεν το καταλαβαίνετε! Δεν πρόκειται νάρθει κανένας εδώ πέρα μέσα Δεν έχω συγγενείς δεν έχω κανένα. Θέλω εγώ, η οικογένειά μου να είμαστε εδώ πέρα μέσα. Να φέρουν τους γαμπρούς και τις νύφες. Θα τους ταΐζω και θα τους ποτίζω εδώ πέρα  μέσα. Με τον εξωτερικό κόσμο δεν θέλω να έχω πάρε δώσε. Έχω καεί εγώ μεγάλωσα στο ορφανοτροφείο, ορφανός από μικρός έτρωγα ξύλο, έχω τραβήξει τα πάνδεινα. Μας έδωσαν το σπιτάκι και γλυτώσαμε το  νοίκι. Αυτό είναι το καλό.

Κωνσταντίνος Καρτέλιας,

 Young Greeks Under The Economic Crisis,

 detail

Είκοσι χρόνια δουλεύω τη νύχτα, από τις 9 το βράδυ  μέχρι τις Ι2 την άλλη μέρα. Κοιμάμαι το πρωί και καθόλου καμμιά φορά. Έχασα πολλές ευκαιρίες, άλλα πρέπει να σε θέλει και ή τύχη. Άμα πέσω να κοιμηθώ θάχει άκρα ησυχία εδώ πέρα μέσα. Το κουδούνι απομονωμένο.  0 κόσμος ξέρει ότι είμαι νυχτερινός και προσέχουν. Δεν είναι βέβαια όλα τα δάχτυλα τα ίδια, υπάρχουν και τα κτήνη, δεν μπορεί!

Κάποιος με ένα σφυράκι χτυπάει πότε πότε, τακ, τακ, τακ, Να πάρεις ένα αυτόματο ν' ανέβεις επάνω και ν' αρχίσεις να καθαρίζεις!!!

Εδώ δεν μένουν όλο εργάτες. Μένουν υπάλληλοι, ταξιτζήδες κάθε καρυδιάς καρύδι. Εγώ είμαι το πιο αδύναμο μέρος της κοινωνίας, δεν φοβάμαι για τον εαυτό μου άλλα για την οικογένειά μου. Πρόσφατα μου συνέβη και μένα να μου χωρίσουν το κοριτσάκι μου, έχω δράμα μεγάλο. Εμένα που με βλέπεις δεν έπινα καθόλου και τώρα λίγο να στενοχωρηθώ πίνω τόσο πολύ που ότι βρω μπροστά μου θα το σπάσω και ύστερα με πιάνει το παράπονο και κλαίω..."

Έχω την αίσθηση ότι σήμερα ξαναζούμε το ίδιο έργο. Οι ίδιες δυσκολίες, οι ίδιες ελπίδες...

Υ.Γ. Είναι πιθανόν να ακολουθήσουν και άλλες συνεντεύξεις από την έκδοση αυτή.

 * Για να διαβάσετε καλύτερα το κείμενο, ρυθμίστε την μεγένθυση της ανάρτησης τουλάχιστον στο 125%, πατώντας Ctrl,  στρέφοντας το ροδάκι του ποντικιού και  βλέποντας πάνω δεξιά το ανάλογο παράθυρο στην οθόνη.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΩΝ ΑΠΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ;

το αυτονόητο και θεσμοθετημένο στην δικαιοσύνη

(συγκέντρωση υπογραφών)

Γιάννης Κίζης, Κατοικία στην Βυζίτσα Πηλίου. 3 06 2005

Παραθέτω στην συνέχεια κείμενο του Γιώργου Μαδεμοχωρίτη, πρώην προέδρου του Τμήματος Αττικής ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ που ευαισθητοποιήθηκε με αφορμή την προσπάθεια ανατροπής από πολιτικό μηχανικό, του άρθρου 8.2 του Ν.4030/11, που ορίζει ότι: «για κτίρια σε παραδοσιακό οικισμό, παραδοσιακό ή ιστορικό τμήμα πόλης, οικιστικό σύνολο που έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, καθώς και κηρυγμένα διατηρητέα κτίρια ή νεότερα μνημεία οι αρχιτεκτονικές μελέτες εκπονούνται και υπογράφονται αποκλειστικά από αρχιτέκτονες μηχανικούς…» 

Η δικαιοσύνη μπορεί να προστατέψει ιστορικούς τόπους, παραδοσιακούς οικισμούς και ευαίσθητες περιοχές.

Η δικαιοσύνη θα κάνει το αυτονόητο;

Αρ.8.2 Ν.4030/11

“Οὐ πολλοῦ δέω χάριν ἔχειν, ὦ βουλή, τῷ κατηγόρῳ, ὅτι μοι παρεσκεύασε τὸν ἀγῶνα τουτονί. πρότερον γὰρ οὐκ ἔχων πρόφασιν ἐφ' ἧς τοῦ βίου λόγον δοίην, νυνὶ διὰ τοῦτον εἴληφα”

Η εισαγωγή αυτή από τον «υπέρ αδυνάτου» του Λυσία καθώς και οι σκέψεις που ακολουθούν μου ήρθαν στον νου, όταν με έκπληξη και αγανάκτηση πληροφορήθηκα ότι εκδικάζεται στις 04-06-15 στο Διοικητικό Εφετείο της Θεσσαλονίκης προσφυγή κατά της απόφασης του προϊσταμένου της Υπηρεσίας Δόμησης, που αρνήθηκε την έκδοση αδείας σε «ιστορικό τόπο» με μελέτη που δεν έχει συνταχθεί από αρχιτέκτονα, εφαρμόζοντας το αρ.8.2 του Ν.4030/11.

Επισκεπτόμενοι παραδοσιακούς οικισμούς και ευαίσθητες περιοχές του τόπου μας βλέπουμε κατασκευές που διακρίνονται από την έλλειψη μέτρου, κλίμακας και ευαισθησίας. Κατασκευές που πολλές φορές έχουν σκοπό τον εντυπωσιασμό και την υπερβολή σε βάρος κάθε έννοιας σεβασμού, προσαρμογής και ένταξης στο ευαίσθητο περιβάλλον τους.

Αναρωτιόμαστε συχνά πώς είναι δυνατό να γίνονται αυτά, ποιός τα σχεδίασε, ποιος παρεμβαίνει και γιατί σε άλλα, ευρωπαϊκά τουλάχιστον, κράτη δεν τα συναντάμε.

Μέχρι πρόσφατα, οι αρχιτεκτονικές μελέτες που αφορούν κτίσματα και επεμβάσεις σε πολιτιστικά ευαίσθητες περιοχές, μπορούσαν να εκπονούνται από όλους όσους έχουν το δικαίωμα υπογραφής οικοδομικών αδειών δηλαδή από αρχιτέκτονες, από πολιτικούς μηχανικούς, από τοπογράφους και, μερικές φορές, από μηχανολόγους μηχανικούς και μηχανικούς ΤΕ!

Με αυτό το δεδομένο, οι αρχιτεκτονικές επιλογές γίνονται στο επίπεδο του κοινού παρανομαστή του αντίστοιχου γνωστικού αντικειμένου των προαναφερθέντων ειδικοτήτων μηχανικών, δηλαδή στο χαμηλότερο!

Οι εικόνες των χωριών, των οικισμών κλπ που βλέπουμε και μας προκαλούν, εξηγούνται γιατί στο ανταγωνιστικό κοινωνικό περιβάλλον που ζούμε τα κριτήρια επιλογών περιορίζονται στην ποσότητα και δεν εμπλέκουν την ποιότητα, βασίζονται στο μέγεθος και όχι στο σεβασμό και στην ευαισθησία. Το μέγεθος, η ποσότητα και το κόστος είναι, δυστυχώς, ο κοινός παρονομαστής που εξαφανίζει κάθε προσπάθεια για σεβασμό των βασικών ποιοτικών στοιχείων που χαρακτηρίζουν τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό.

Ο σχετικά πρόσφατος νόμος 4030/11 (περί εκδόσεως οικοδομικών αδειών), στο άρθρο 8.2, προέβλεψε ότι οι αρχιτεκτονικές μελέτες που αφορούν αδειοδοτούμενες εργασίες σε παραδοσιακούς οικισμούς και, γενικά, προστατευόμενες περιοχές εκπονούνται μόνον από αρχιτέκτονες. (οι στατικές μελέτες αντίστοιχα από πολιτικούς μηχανικούς). Δηλαδή ο νομοθέτης αναζητά, για τις περιοχές αυτές το υψηλότερο επίπεδο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού.

Φυσικά και η σύγχρονη αρχιτεκτονική δημιουργία αποτελεί την κληρονομιά του μέλλοντος και με την λογική αυτή, η αυτή σωστή διάταξη θα έπρεπε να ισχύει για όλες τις αρχιτεκτονικές μελέτες.

Η αυτονόητη αυτή πρόβλεψη, έγινε σε επιταγή της διεθνούς νομοθεσίας και των διεθνών συμβάσεων που έχει υπογράψει η χώρα μας για την προστασία του περιβάλλοντος, της αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Η τήρηση των συμβάσεων αυτών, που έχουν ενταχθεί στην Ελληνική νομοθεσία) είναι υποχρεωτική και εξ ίσου ισχυρή του συντάγματος.

Τώρα πλέον, οι αρχιτεκτονικές μελέτες για τις περιπτώσεις αυτές μόνον (δυστυχώς) επιβάλλεται να γίνονται από τους μόνους αρμόδιους και ικανούς σύμφωνα με το γνωστικό τους αντικείμενο ,τους αρχιτέκτονες, όπως συμβαίνει σε όλα τα κράτη που επικρατεί η κοινή λογική και ο κοινός νους, σε όλα τα κράτη που θέλουν πραγματικά την προστασία της εθνικής πολιτιστικής τους κληρονομιάς.

Αυτή η πρόβλεψη νόμου: 

- Επιβάλλει αλλαγή αντιμετώπισης του αρχιτεκτονικού αντικειμένου με κριτήρια κυρίως   ποιοτικά και περιβαλλοντικά. 

-Προστατεύει το περιβάλλον και αναγνωρίζει αξίες και παραδοσιακές καταβολές. 

Υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. 

-Λειτουργεί παιδευτικά προς τους ιδιοκτήτες, αποφεύγοντας την διάθεση επίδειξης. 

Είναι φυσικό λοιπόν, επαγγελματικά αποκλειόμενοι μηχανικοί και ιδιοκτήτες που απέβλεπαν σε συγκεκριμένο τρόπο αξιοποίησης των περιουσιών τους, πιθανόν να θίγονται και να προσφεύγουν στην δικαιοσύνη κατά της εφαρμογής της συγκεκριμένης διάταξης νόμου. Είναι αδιαμφισβήτητο δικαίωμά τους. Αισθάνομαι όμως αγανάκτηση, γιατί γίνεται προσπάθεια να αποξηλωθεί ότι το προφανές αυτονόητο και εκσυγχρονιστικό που θέσπισε αυτός ο Νόμος 

Είναι πλέον στα χέρια της δικαιοσύνης να αποφασίσει το, κατά την γνώμη μου, αυτονόητο, το νόμιμο και το δίκαιο. 

Είναι στα χέρια της δικαιοσύνης να αποφασίσει, αν το κάθε επαγγελματικό, συντεχνιακό και επενδυτικό συμφέρον, υπερισχύει της υποχρέωσης προστασίας του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς και της ποιότητας της ζωής. 

Πιστεύω ότι οι δικαστές θα κατανοήσουν την σχέση της συγκεκριμένης διάταξης με το δημόσιο συμφέρον και τον σεβασμό των διεθνών κανόνων και συμβάσεων.

Προσωπικά έχω απόλυτη εμπιστοσύνη στην δικαιοσύνη.

Γιώργος Μαδεμοχωρίτης

Πρώην πρόεδρος Τμήματος Αττικής ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ

Είναι μεγάλη τιμή για μένα που τις σκέψεις αυτές συνυπογράφουν και οι παρακάτω 77 διακεκριμένοι συνάδελφοι. (αλφαβητικά).

Αγγελική Αθανασιάδου
Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος 

Δημήτρης Αντωνακάκης

Σουζάνα Αντωνακάκη
Γιώργος Αποστολάκος
Γιάννα Παυλίδου –Αποστολάκου

Γιώργος Αραχωβίτης

Γιάννης Αυλωνίτης

Φανή Βαβύλη

Άγγελος Βακαλόπουλος
Σταμάτης Βακιρτζής
Ιωάννης Βεντουράκης

Ορέστης Βιγγόπουλος

Αλέξιος Βικέλας

Αριάδνη Βοζάνη

Γιώτα Βρεττάκου

Ανδρέας Γιακουμακάτος
Βασίλης Γιαννάκης
Κατερινα Γκιουλέκα

Βασίλης Γρηγοριάδης
Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας
Μυρτώ Δεσποτίδη

Δημήτρης Διαμαντόπουλος

Νίκος Δημητριάδης

Γιώργος Δρίνης
Κωνσταντίνα - Αλίκη Καλαμίτση

Μαρία Καλτσά
Γιάννης Κίζης

Δημήτρης Κονταργύρης
Ασπασία Κουζούπη

Ουρανία Κλουτσινιώτη
Κατερίνα Κυριακάκη

Κυριάκος Κυριακίδης

Ηλίας Κωνσταντόπουλος

Μάκης Κωστίκας

Αναστάσιος Κωστιόπουλος

Δημήτρης Λεβέντης

Μιχάλης Λεφαντζής
Θόδωρος Μακροπόδης

Μιχάλης Μανιδάκης

Νέλη Μάρδα
Ανδρέας Μαριάτος
Βιβιάννα Α. Μεταλληνού

Νίκος Μιχαλόπουλος

Παναγιώτης Μπαρούς
Χριστίνα Μπεζαντέ

Τσάσος Μπίρης

Κωνσταντίνος Μωραΐτης
Ήβη Νανοπούλου

Δήμητρα Νικολάου

Αντώνης Νουκάκης

Αγγελική Πάλλα

Γεώργιος Πανέτσος
Θύμιος Παπαγιάννης

Ελισάβετ Παπαζώη

Τάσης Παπαϊωάννου

Μάνος Περάκης
Γιώργος Πετράκης

Γιώργος Πλατσάκης

Ρένα Σακελλαρίου

Βαγγέλης Στυλιανίδης

Οδυσσέας Σγουρός

Βασίλης Σγούτας

Μιχάλης Τζάρας

Γιώργος Τριανταφύλλου
ΕιρήνηΤσακιροπούλου

Σάββας Τσιλένης

Σοφία Τσιράκη
Σπυριδάκη Μαρία Μόνικα
Μαρία Φακουρέλη

Δημήτρης Φατούρος

Άννα Φιλίνη

Δημήτρης Φιλιππίδης 

Μαρία Φραντζή
Ξένια Φωτοπούλου

Δημοσθένης Χαρίτος
Πένη Ψυχογιού

Ο Γιώργος Μαδεμοχωρίτης και εγώ παρακαλούμε, όσοι ακόμη συμφωνείτε και προτίθεστε και εσείς να συνυπογράψετε όπως μας ενημερώσετε, τηλεφωνικώς ή με email:

Γιώργος Μαδεμοχωρίτης, τηλ 6944 565 268 

 gmade@teemail.gr 

Γιώργος Τριανταφύλλου, τηλ 6944 305 512

triantafyllou.giorgos@gmail.com

Σχετικό άρθρο της δημοσιογράφου Χαράς Τζαναβάρα με τίτλο "Στο εδώλιο η προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς" με τις πρώτες 50 υπογραφές, δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα των Συντακτών την Τρίτη 02 06 2015 στην σελίδα 30. 
Για να το διαβάσετε κάντε ΚΛΙΚ εδώ.

Στο πλαίσιο του σχολιασμού του θέματος, διαβάστε στην συνέχεια επιστολή από την συνάδελφο Κατερίνα Γκιουλέκα

Αγαπητέ Γιώργο,

Αισθάνομαι την ανάγκη να υποστηριχθεί και να ενισχυθεί με περισσότερο αναπτυγμένα επιχειρήματα το κείμενο που έχει κυκλοφορήσει για το θέμα της υπογραφής μελετών παραδοσιακών και διατηρητέων και σου στέλλνω ως συμβολή μου σε ένα επικείμενο διάλογο, συνοπτικά μια γνώμη.
Θεωρώ χρήσιμη την μη παραγνώριση της σημαντικής συμβολής έμπειρων πολιτικών μηχανικών στην κατασκευαστική επίλυση τεχνικών θεμάτων αποκατάστασης - αναστήλωσης.
Από την άλλη πλευρά είναι απαραίτητο να καταστεί κατανοητό, ότι τόσο οι σπουδές, όσο και η επαγγελματική ενασχόληση των αρχιτεκτόνων τους καθιστούν τους μόνους αρμόδιους για την γενική ευθύνη του συνόλου των μελετών τέτοιων έργων* (και βεβαίως για την αποκλειστική ευθύνη της αρχιτεκτονικής μελέτης), δηλαδή έργων παραδοσιακών και διατηρητέων κτηρίων και συνόλων, καθώς από την πρώτη στιγμή τους στην ανώτατη εκπαίδευση αποκτούν τριβή και νοητικά εργαλεία (στη θέση άλλων εξειδικεύσεων - αρκεί κανείς να μελετήσει τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών) που κατ' εξοχήν αφορούν τα ευαίσθητα θέματα: ιστορικής τεκμηρίωσης, ειδικής μορφολογίας, υφής και ύφους, αυθεντικότητας υλικών και κατασκευών, αισθητικής, αρμονίας κατά την ανάδειξη παραδοσιακών καταλοίπων συνδυαζόμενων με σύγχρονα έργα, κατάλληλων χειρισμών στην ένταξη νέων χρήσεων και επιπλέον σε θέματα ένταξης στο κτηριακό σύνολο, στο άμεσο οικιστικό περιβάλλον και στο τοπίο.

Για να το πεί κανείς απλά:

Τί δεν καταλαβαίνουν (όσοι έχουν αντίθετη γνώμη); Φαίνεται, ότι δεν ξέρουν τι δεν ξέρουν, άγνοια άκρως επικίνδυνη για τεχνικούς και επιστήμονες.

* και όλων των έργων, αλλά αυτή είναι μια άλλη συζήτηση

ΜΦΧ

Κατερίνα Γκιουλέκα
αρχιτέκτων
Dipl. Ing. TUM
Πανεπιστημίου Μονάχου