triantafyllou giorgos architect: July 2026

ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΝΟΥΤΣΟΣ: 10 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ

Συσχετίζοντας την αρχιτεκτονική και εικαστική συνθετική διαδικασία σε ένα πρωτότυπο μεταπτυχιακό μάθημα στην Αρχιτεκτονική Σχολή Ε.Μ.Π. που εκτέθηκε στο «κέντρο συλλογικής καλλιτεχνικής δραστηριότητας»

Έχουν περάσει δέκα ολόκληρα χρόνια από τότε που γνώρισα τον Γιάννη Γιαννούτσο, Επίκουρο σήμερα Καθηγητή στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ στον Τομέα Ι, όπου διδάσκει το γνωστικό αντικείμενο ‘Αρχιτεκτονικές Συνθέσεις’. Τον Μάρτιο του 2016 στο πλαίσιο της σειράς αναρτήσεων στο blog μου με τίτλο Εξερευνώντας Γραφεία Νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων, (βλέπε εδώ) βρέθηκα στο «γραφείο» του, ένα εργαστήριο έργων αρχιτεκτονικής, και έργων τέχνης, με έναν εκθεσιακό χαρακτήρα.

Άποψη από το εργαστήριο-γραφείο του Γιάννη Γιαννούτσου, Μάρτιος 2016

Οι μέχρι τότε διακρίσεις του σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, στα βραβεία των ΔΟΜΩΝ αλλά και στις Μπιενάλε του ΕΙΑ, αποτέλεσαν για μένα την αφορμή για αυτή την επίσκεψη, αλλά πιο πολύ γιατί διέκρινα μια σπάνια συνθετική ικανότητα συγκερασμού της εικαστικής σκέψης με την αρχιτεκτονική πράξη, παράλληλα με την δημιουργία μίας σειράς έργων ζωγραφικής και γλυπτικής, συνυφασμένα με θεωρητικές και φιλοσοφικές προσεγγίσεις.

Ο Γιαννούτσος είχε ολοκληρώσει ήδη τις πτυχιακές και μεταπτυχιακές του σπουδές στην Σχολή Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ, και παράλληλα και τις σπουδές του στην Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ).

Απόψεις από το εργαστήριο-γραφείο του Γιάννη Γιαννούτσου, Μάρτιος 2016

Έκτοτε παρακολουθώ συστηματικά την όλη δημιουργική του πορεία, ακόμη και την παρουσίαση της διδακτορικής του διατριβής [Αρχιτεκτονική Σχολή Ε.Μ.Π. 2019]. με θέμα ‘Η Αναζήτηση του Κοινού Τόπου στην Αρχιτεκτονική και Εικαστική Συνθετική Διαδικασία’ όπου αναδεικνύεται η διαρκής του έγνοια για τη ‘Σύνθεση’ στην Αρχιτεκτονική και την Τέχνη, και το πώς οι ‘Καταβολές’ ωθούν τον δημιουργικό συλλογισμό. Στο πλαίσιο αυτό διδάσκει ‘Αρχιτεκτονική Σύνθεση’ αρχικά στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Θεσσαλίας [2016, 2017], και έπειτα στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πατρών [2017 – 2023], για να καταλήξει ως Επίκουρος Καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ στον Τομέα Ι, διδάσκοντας το ίδιο γνωστικό αντικείμενο ‘Αρχιτεκτονικές Συνθέσεις’. Παράλληλα συνεχίζει να δραστηριοποιείται στην αρχιτεκτονική δημιουργία, στο πεδίο του σχεδιασμού και της εφαρμογής, αναλαμβάνοντας έργα μικρής και μεγάλης κλίμακας. Δέκα χρόνια μετά ο Γιάννης Γιαννούτσος έχει ένα πλούσιο βιογραφικό που κινείται σταθερά στην βασική του αρχική κατεύθυνση.

Άποψη του εκθεσιακού χώρου “συν” «κέντρο συλλογικής καλλιτεχνικής δραστηριότητας», στην Αθήνα με έργα φοιτητών

Το καλό νέο ήρθε από τον Δημήτρη Αντωνακάκη με τον οποίο ο Γιαννούτσος είχε στο παρελθόν μια πετυχημένη διδακτική συνεργασία – εμπειρία, ο οποίος μου μίλησε για μια μικρή και εξαιρετικά σύντομη έκθεση στον χώρο του “συν” «κέντρο συλλογικής καλλιτεχνικής δραστηριότητας»,, στην Αθήνα με έργα φοιτητών του μεταπτυχιακού της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ, οι οποίοι στο πλαίσιο της διδασκαλίας του Γιαννούτσου, παρουσίασαν έργα τους που δημιουργούνται από τον συσχετισμό της εικαστικής και αρχιτεκτονικής συνθετικής διαδικασίας.

Τίτλος: Δ Ι Α Χ Ε Ι Ρ Ο Σ , Από την εικαστική σκέψη στην αρχιτεκτονική πράξη. Είναι προφανές ότι πρωτοβουλία αυτή μου κίνησε το ενδιαφέρον, ιδιαίτερα μάλιστα όταν ο Δημήτρης Αντωνακάκης προθυμοποιήθηκε να διατυπώσει το δικό του σχετικό και επαινετικό σχόλιο με αφετηρία αυτή την πρωτοβουλία που παραθέτω στην συνέχεια.

Σχόλιο του Δημήτρη Αντωνακάκη

Ο αγαπημένος σκηνοθέτης και φίλος Βασίλης Παπαβασιλείου, μου έλεγε πως κάποτε, στα χρόνια του 30, ο Γιώργος Θεοτοκάς είχε επισκεφθεί στο σπίτι του τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου, και καθώς τον συνόδευε σε ένα περίπατο στον κήπο της αυλής του, τον ρώτησε: «Τι πιστεύετε κύριε Πρόεδρε ότι λείπει από την Ελλάδα;»

Ο Παπαναστασίου σταμάτησε, ακούμπησε στο μπαστουνάκι του, έμεινε για λίγο σιωπηλός και απάντησε : Η Σκέψη!

Ο Γιάννης Ξενάκης, όταν του είχε επιτραπεί να γυρίσει στην Ελλάδα, απ΄ όπου είχε διαφύγει μετά τον εμφύλιο, είχε απαντήσει σε ανάλογη ερώτηση ότι:! «στην Ελλάδα λείπει «η περιπέτεια της σκέψης».

Ας μη ξεχνάμε αυτές τις δυό συμπληρωματικές προσεγγίσεις όταν ενεργούμε πολλές φορές αστόχαστα, χωρίς τις γόνιμες αμφιβολίες και την περιέργεια που οδηγούν στην περιπέτεια της σκέψης που αναζητούσε ο Γιάννης Ξενάκης.

Αυτή την περιπέτεια της σκέψης καλλιέργησε η ενδιαφέρουσα ομάδα από την Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ, στο εαρινό εξάμηνο του μεταπτυχιακού μαθήματος «Δια χειρός, Από την εικαστική σκέψη στην αρχιτεκτονική πράξη», τα αποτελέσματά της οποίας επεδίωξε να παρουσιάσει στους πολίτες της Αθήνας την περασμένη εβδομάδα, σε μια μονοήμερη έκθεση η ομάδα στο "συν" της οδού Τοσίτσα.

Μια χειρονομία που είχε το θάρρος να δείξει, ότι σε αυτή τη σχολή καλλιεργείται η αρχιτεκτονική ως Τέχνη και να προτείνει ένα άλλο τρόπο σκέψης, σε αυτή την πόλη που την φιλοξενεί και στους κατοίκους της, οι οποίοι αντιμετωπίζουν συχνά την κατοικία τους ως εμπορεύσιμα τετραγωνικά και όχι ως σύντροφο που συν-διαμορφώνει την καθημερινότητα της ζωής τους .

Αυτή η περιπετειώδης Σκέψη, προαπαιτείται πριν πάρει κανείς το μολύβι για να σχεδιάσει τους χώρους που θα αναπτυχθεί η ανθρώπινη ύπαρξη, σκέψη που τόσο πολύ σήμερα λείπει. Σκέψη που οφείλουν να μάθουν να χρησιμοποιούν οι αρχιτέκτονες, έχοντας προηγουμένως καλλιεργήσει την ευαισθησία τους, προσεγγίζοντας με ενδιαφέρον και τρυφερότητα στο μέλλον, τον χώρο της καθημερινότητας του αδελφού ανθρώπου που θα αναλάβουν, χάρις στο προνόμιο που τους επιτρέπει το δίπλωμα, που τους έχει απονείμει η Σχολή.

Ήταν ένα διακριτικό, αλλά σημαντικό μήνυμα προς όλους. Μπράβο στην Αρχιτεκτονική Σχολή που το στέγασε και στον διδάσκοντα και τους διδασκόμενους που το τόλμησαν.

Στην συνέχεια παραθέτω το πλήρες και αναλυτικό κείμενο που παρακάλεσα να συντάξει ο Γιάννης Γιαννούτσος, όπου περιγράφει τo όλο εγχείρημα με τον δικό του τρόπο, παρεμβάλλοντας φωτογραφικό υλικό από τα έργα των σπουδαστών και σπουδαστριών.

Δ Ι Α Χ Ε Ι Ρ Ο Σ

Από την εικαστική σκέψη στην αρχιτεκτονική πράξη

Διδάσκων · Επιμελητής έκθεσης:

Γιάννης Γιαννούτσος

Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ · Εικαστικός ΑΣΚΤ ·

Επίκουρος Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ

Συμμετέχοντες στην έκθεση:

Δημήτρης Αλεξόπουλος, Φίλιππος Κοτσίκος, Γεράσιμος Κουκάς, Νατάσσα Μωραΐτη, Μαρία Νικολοπούλου, Άννι Ξενοδοχίδη, Ειρήνη Παπαευθυμίου, Ιφιγένεια Πασχάλη, Δανάη Τζώνη, Σωτήρης Τραγαζίκης, Άννα Χρυσανθοπούλου.

Η έκθεση που παρουσιάζουμε με ομάδα σπουδαστών και σπουδαστριών του μεταπτυχιακού της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ αφορά στη δουλειά μας στο μάθημα επιλογής “ΔΙΑΧΕΙΡΟΣ” στο εαρινό εξάμηνο του 2026 [ΔΠΜΣ 1 - Έρευνα στην Αρχιτεκτονική: Σχεδιασμός - Χώρος - Πολιτισμός, Κατεύθυνση Β: Προωθημένα Ζητήματα Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού].

Εκθέτουμε τα έργα μας στο χώρο του “συν” «κέντρο συλλογικής καλλιτεχνικής δραστηριότητας», όπου δίδαξε και έδρασε ο δάσκαλος Θόδωρος Πάντος [έτος ίδρυσης “συν”: 1975].

Τα έργα οργανώνονται στα δυο επίπεδα του χώρου, κατ’ αναλογία και της πορείας της σκέψης που ακολουθήσαμε στο μάθημα.

Στο ισόγειο βρίσκεται η εικαστική πρόταση “το πρόσωπο που με αφορά”, και στον όροφο είναι η αρχιτεκτονική πρόταση “το φαινόμενο στον χώρο που με αφορά”. Έργα που συντίθενται στα ατομικά μας εργαστήρια και που συζητούνται στη Σχολή εντός της ομάδας [13 εβδομαδιαίες συναντήσεις].

Δανάη Τζώνη, εικαστική σύνθεση στο Ισόγειο της έκθεσης

“Το πρόσωπο που με αφορά” γίνεται αρχή στη σκέψη για να καλλιεργήσουμε την ευαισθησία μιας προσωπικότητας, η οποία βλέπει, αισθάνεται και συγκινείται. Είναι η ευαισθησία που χρειάζεται για να πλησιάζουμε την Τέχνη και την Αρχιτεκτονική. Και το πρόσωπο σημαίνει την έγνοια, το συναίσθημα και την επιθυμία, πανανθρώπινα αισθήματα και προσωπικά. Το να βρεις τί σε αφορά, τον καθένα προσωπικά, μα και όλους μαζί, είναι αξία που χρειάζεται να επιμείνουμε.

Δια χειρός καμωμένα, με την έννοια όπως την έθεταν άλλοτε οι αγιογράφοι, που θεωρούσαν τους εαυτούς τους ως μέσο για να αποκαλυφθούν σημασίες αθέατες που χρήζουν να γίνουν συνειδητές.

Α Σκέλος · “Το πρόσωπο που με αφορά” στην Τέχνη λειτουργεί ως εφόρμηση για να ξεκινήσουμε τη διερεύνηση. Πλησιάζουμε από ένα πρόσωπο αισθαντικά, καταγωγικά, φυσιογνωμικά, εφευρίσκοντας μια εκφραστική διατύπωση ανάλογης ευαισθησίας με τη σημασία που προσδίδουμε σε αυτό. Αναζητούμε να συντονιστεί το νόημα του προσώπου με την εικαστική του ερμηνεία που είναι εκφορά ύλης, ματιέρας, χρώματος, τονικότητας, κλίμακας, παραμόρφωσης.

Δημήτρης Αλεξόπουλος, εικαστική σύνθεση, στο ισόγειο της έκθεσης

Δημήτρης Αλεξόπουλος, αρχιτεκτονική σύνθεση, στον όροφο της έκθεσης

Β Σκέλος · “Το φαινόμενο στον χώρο που με αφορά” στην Αρχιτεκτονική έχει να κάνει με το φαινόμενο εκείνο στην πόλη που μας αφορά, με αφορμή έναν τόπο [λόφος Φιλοπάππου].

Χαρτογραφούμε χωρικά, σημειώνουμε ιστορικά, αναζητούμε καταγωγικά, και επισκεπτόμαστε την περιοχή μελέτης για να πλησιάσουμε τα “πολλαπλά πρόσωπα του Φιλοπάππου”. Αποκαλύπτουμε αξίες του τόπου στην πόλη προτείνοντας μια λειτουργία - ένα “παρατηρητήριο” -. Προσδίδουμε σημασία στην έννοια του παρατηρώ, με έγνοια να αποκαλύψουμε μέσα από ένα βίωμα στον χώρο ένα φαινόμενο που αφορά την ίδια την πόλη.

Αναστασία- Νατάσσα Μωραΐτη, Εικαστική σύνθεση, στο ισόγειο της έκθεσης (λεπτομέρεια)

Αναστασία Μωραϊτη., Αρχιτεκτονική σύνθεση, στον όροφο της έκθεσης

Εφορμώμαστε από μια εικαστική σύνθεση για να γνωρίσουμε μέσα από ένα συγγενικό με την Αρχιτεκτονική μα και διακριτό πεδίο, τι σημαίνει να δημιουργείς με τους όρους που θέτει η Ζωγραφική και η Γλυπτική. Άλλωστε είναι γνώριμο φαινόμενο ο Αρχιτέκτονας να κάνει και Τέχνη αν αναλογιστούμε το έργο των Δημήτρη Πικιώνη, Κυριάκου Κρόκου, Δημήτρη Φατούρου, Αλέξανδρου Τομπάζη, Αναστάσιου Κωτσιόπουλου, Δημήτρη Διαμαντόπουλου, Θανάση Σπανομαρίδη, Τάση Παπαϊωάννου.

Αρκεί να σκεφθεί κανείς πως στο ιστορικό συγκρότημα του Πολυτεχνείου συγγένευαν χωρικά η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990 [μέχρι την μετεγκατάσταση των εργαστηρίων και των κύριων ακαδημαϊκών λειτουργιών της ΑΣΚΤ στο σημερινό της συγκρότημα επί της οδού Πειραιώς 256]. Συνύπαρξη που σημαίνει την απαρχή μιας ευρύτερης συνομιλίας που εμόρφωνε συνείδηση ώσμωσης μεταξύ των Τεχνών στους σπουδαστές και των δυο Σχολών.

Η συνύπαρξη της εικαστικής και της αρχιτεκτονικής σκέψης στο μάθημά μας στοχεύει στο να δημιουργηθεί εντός της ομάδας κλίμα διερεύνησης, κριτικής και ώσμωσης των παραπάνω προσεγγίσεων.

Ειρήνη Παπαευθυμίου Εικαστική σύνθεση, στο ισόγειο της έκθεσης

Ειρήνη Παπαευθυμίου, Αρχιτεκτονικές συνθέσεις στον όροφο της έκθεσης

Εμβαθύνουμε στο ευρύ πολιτισμικό γίγνεσθαι ώστε να γνωρίζουμε πώς άλλοι δημιουργοί ανά τις εποχές αντιμετώπιζαν προκλήσεις δημιουργικές ανάλογης σημασίας με τις δικές μας. Διευρύνουμε παράλληλα αυτό που μας αφορά σε αναγνώσματα που παρουσιάζουν συγγένεια για κάποιον λόγο.

Συνομιλούμε με Αρχιτέκτονες και Εικαστικούς, επισκεπτόμαστε εκθέσεις τους καθώς και τα εργαστήρια - γραφεία τους ώστε να μας αφηγηθούν τη δημιουργική πορεία που ακολουθούν.

Στο πλαίσιο του μαθήματος έγιναν 5 δράσεις προς αυτή την κατεύθυνση:

· Διάλεξη με θέμα "Σχεδιαστικές στρατηγικές της αδύνατης διάστασης" του Θωμά Συμεωνίδη, Συγγραφέα, Εντεταλμένο διδάσκοντα Αισθητικής και Φιλοσοφίας στην Α.Σ.Κ.Τ. [10/03].

· Επίσκεψη στην έκθεση “Άηχοι διάλογοι: Νίκος Χουλιαράς, Ζωγραφική - Γιώργος Χουλιαράς, Γλυπτική” στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων [21/03].

· Διάλεξη και συζήτηση με αφορμή την παρουσίαση των έργων του Σωτήρη Αδριανού, Ζωγράφου , ΥΔ Α.Σ.Κ.Τ. [21/04].

· Διάλεξη με θέμα “Η Κατασκευή του Δημόσιου Πυκνωτή _ Ερμηνεία της Παιδαγωγίας του Ηλία Ζέγγελη” από τον Θοδωρή Κανταρέλη, Αρχιτέκτονα, Εντεταλμένο διδάσκοντα στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πανεπιστημίου Πατρών [28/04].

· Ανοιχτή συζήτηση με τον Δημήτρη Αντωνακάκη και την Ελένη Ευθυμίου με θέμα “Προσεγγίσεις Συναισθηματικής Εκπαίδευσης”, που πραγματοποιήθηκε στον χώρο του Atelier 66 [12/05].

Επιφορτισμένοι με την έννοια που μας κινεί στη δημιουργική διαδικασία, μέσα από τη διαντίδραση με την ύλη (πηλός, πέτρα, ξύλο, μέταλλο, γύψος), και μέσα από τον πειραματισμό (χύτευση, θραύση, χάραξη, καλούπωμα, σύνθεση), δημιουργούμε τα κατάλληλα εργαλεία για να συνθέσουμε.

Νοηματοδοτούμε εν τη γενέσει του έργου τις νύξεις που αποκαλύπτονται δια χειρός και προσδίδουμε σημασία στα σημεία των ενεργειών μας ως προς τη δημιουργία του χώρου [εν προκειμένω, στον εικαστικό και στον αρχιτεκτονικό χώρο].

Ακολουθούμε μια αλυσιδωτή διεργασία σκέψης - δράσης με την έγνοια μας στραμμένη στον παραγόμενο βιωμένο χώρο. Τί σημαίνει για τον τόπο, τον χρόνο, την κοινωνία και τί σημαίνει για τον ίδιο τον δημιουργό, ο οποίος είναι υπόσχεση της Τέχνης και της Αρχιτεκτονικής του.

Ανοιγόμαστε στην πόλη για να γίνει η έκθεση, στην πόλη που της οφείλουμε την παρουσία μας ως μέρος της Σχολής. Είναι μια δράση που πιστεύουμε ότι θέτει το ζήτημα της ώσμωσης της Αρχιτεκτονικής και της Τέχνης. Η επιθυμία μας είναι να βρούμε τα εργαλεία που άπτονται των ευρύτερων εικαστικών και πνευματικών μας αναζητήσεων. Αυτό που επιδιώκουμε είναι να πράττουμε και ταυτόχρονα να συλλογιζόμαστε τι σημαίνει αυτό που κάνουμε για εμάς και για τον “Άλλον”.

Είναι η προσπάθεια να αναπτύξουμε ελεύθερα τη δημιουργική μας σκέψη.

Γιάννης Γιαννούτσος.

Παραθέτω στην συνέχεια και το υπόλοιπο φωτογραφικό υλικό από την έκθεση που μου παραχώρησε ο Γιάννης Γιαννούτσος, με τις διαφορετικής θεματολογίας εικαστικές και αρχιτεκτονικές συνθέσεις, των μεταπτυχιακών φοιτητών που χαρακτηρίζονται για την απλότητά τους αλλά και την περιορισμένη βέβαια αρχιτεκτονική συνθετότητα.