Monday, October 22, 2018



ΚΟΥΚΗΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ «ΚΟΚΚΙΝΟΣ»

(στα αρβανίτικα)

Γιάννης Κούκης, Κατοικία στον Μύτικα Ι. Εύβοια, 1983


από την εξαιρετική μονογραφία: 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΚΗΣ: ΕΡΓΑ ΜΕΛΕΤΕΣ

σε επιμέλεια του Παναγιώτη Τσακόπουλου



Εν αναμονή της βράβευσης του Αριστείδη Αντονά στην Καρλσρούη, ένας άλλος σεμνός αρχιτέκτονας που σπούδασε στο Πολυτεχνείο της Καρλσρούη πριν 50 ακριβώς χρόνια, προβάλλεται σήμερα εδώ. 
Ένας όχι ιδιαίτερα προβεβλημένος αρχιτέκτονας που δίδαξε στην Αρχιτεκτονική Σχολή του ΕΜΠ (1975-2008) και έχει στο ενεργητικό του ένα σημαντικό αρχιτεκτονικό έργο, συνεργαζόμενος με τον φίλο και νεότερο συμφοιτητή του Άγγελο Αλτσιτζόγλου (1945-2005).

Γιάννης Κούκης

Πρόκειται για τον αρχιτέκτονα Γιάννη Κούκη, ομότιμο σήμερα καθηγητή στο ΕΜΠ, που το 2013  ο Πάνος Τσακόπουλος ξεχώρισε και πρόβαλε στην έκδοσή του με τίτλο «Αναγνώσεις  της Ελληνικής μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής» όπου παρουσίασε  το έργο του συνοπτικά με ένα τεκμηριωμένο κείμενο υπό τον τίτλο «συντακτικοί κώδικες» (σελ. 453). 

Πάνος Τσακόπουλος
Πάνος Τσακόπουλος,
 «Αναγνώσεις  της Ελληνικής μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής», 2013


Ο Παναγιώτης Τσακόπουλος επανέρχεται σήμερα και επιμελείται μια καλοσχεδιασμένη από την Ιωάννα Κωστίκα νέα δίγλωσση έκδοση, μια μονογραφία με το έργο του Γιάννη Κούκη (εκδόσεις Ποταμός) αναλυτικά παρουσιασμένο με μεγάλες φωτογραφίες σχέδια και σκίτσα και με ένα δικό του εισαγωγικό κείμενο με τίτλο «Η αρχιτεκτονική ως εργαλείο και σύμβολο». 

O Τσακόπουλος στο εισαγωγικό κείμενό του εντοπίζει στο υλοποιημένο έργο του Γιάννη Κούκη τρεις ισχυρές συνιστώσες: 
της γεωμετρικής επεξεργασίας, της υλικότητας και της σχέσης με το τοπίο και επισημαίνει ότι στα έργα του η υλικότητα του κτίσματος συναρτάται με την υλικότητα του περιβάλλοντος φυσικού στοιχείου. 

Μετά το εισαγωγικό σημείωμα του Πάνου Τσακόπουλου και το κείμενο του Ηλία Κωνσταντόπουλου με τίτλο “Στερεές Ανατροπές” ακολουθούν οι πολλάπλές αναγνώσεις για το αρχιτεκτονικό έργο του Γιάννη Κούκη, που επιχειρούν έξι διακεκριμένοι συγραφείς. 


Πρόκειται για τα ακόλουθα έξι δοκίμια με τίτλους:

  • «Η σύσταση της νεωτερικότητας: Η λογική της αφαίρεσης και το αίτημα της πολιτισμικής επιστροφής»

του Κωνσταντίνου Μωραΐτη 

  • Ο λόγος του αρχιτέκτονα. Σκέψεις με αφορμή τα κείμενα του Γιάννη Κούκη 
Του Αναστάσιου Μ. Κωτσιόπουλου 


  • Τύπος και τόπος στην Αρχιτεκτονική του Γιάννη Κούκη 
Του Νικόλαου-Ίωνα Τερζόγλου
  • Η νεωτερικότητα εκτός ασφάλτου. Τρεις κατοικίες στην Σαμαρίνα 
Του Πάνου Μαντζιάρα
  • Προσωπικό Ιδίωμα ή Ιδιάζουσα Προσωπική Πορεία;  Ένα σχόλιο για το έργο του αρχιτέκτονα Γιάννη Κούκη 
Του Νίκου Μαγουλιώτη

Αφήνω τελευταίο το κείμενο του Τάσου Μπίρη με τίτλο:
  • Το ξετύλιγμα μιας προσωπικότητας: Γιάννης Κούκης
Χωρίς να υποτιμώ τα προηγούμενα δοκίμια, που επικεντρώνονται κυρίως στην αρχιτεκτονική και τα κείμενα του Κούκη, το «από καρδιάς» κείμενο του Τάσου Μπίρη, αποκαλύπτει πτυχές από την προσωπικότητα του Κούκη, μέσα από την πολυετή επί σαράντα χρόνια φιλία τους. 
Τόλμησα στην συνέχεια να σταχυολογήσω αποσπάσματα από αυτό κείμενο, μόνο και μόνο για να προκαλέσω την επιθυμία στους αναγνώστες να το αναζητήσουν για να διαβαστεί ολόκληρο, διακινδυνεύοντας πιθανές παρερμηνείες ή αστοχίες μέσα από τις δικές μου συντομεύσεις.

Στο κείμενο αυτό ο Τάσος Μπίρης επισημαίνει ότι η συμμετοχή του Γιάννη Κούκη στην διαμόρφωση μιας νέας πραγματικότητας στον χώρο των Συνθέσεων της Σχολής Αρχιτεκτόνων υπήρχε ποικιλοτρόπως σημαντική, συνδυάζοντας την διπλή ιδιότητά του ως δασκάλου και δρώντος αρχιτέκτονα εφαρμογής. Είχε ένα ιδιόμορφο προσωπικό τρόπο που διατύπωνε τις θέσεις του και επιδίωκε να βγει από κοινού το καλύτερο αποτέλεσμα. Ομάδες φοιτητών παρέμεναν μαζί του επί σειρά εξαμήνων και ο Κούκης πάντα αντιμετώπιζε αντικειμενικά τις διαφορετικές εκφάνσεις της αρχιτεκτονικής αφήνοντάς τους να μπορούν να επιλέξουν τον δρόμο τους. Παράλληλα διέθετε μια ευρεία γνώση που είχε αποκομίσει από τις σπουδές του στην Καρλσρούη με έμπειρους δασκάλους και σε ξάφνιαζε με το σουρεαλιστικό του χιούμορ. Ο Γιάννης Κούκης γράφει ο Τάσος Μπίρης μέσα στον χρόνο έγινε μια από τις πιο αξιόπιστες και σεβαστές κεντρομόλες παρουσίες του εκπαιδευτικού χώρου.


Ο «μαγικός κόσμος» του Γιάννη Κούκη: 
το χωριό Αμπέλια λίγο έξω από την Χαλκίδα. 
Σκίτσο του Τάσου Μπίρη


Το κλίμα αλλάζει στο κείμενο και γίνεται πιο προσωπικό όταν ο Μπίρης αναφέρεται στο φιλόξενο «μαγικό σπίτι» του Κούκη στα «μαγικά Αμπέλια». Ένα σπίτι χωρίς περίφραξη ως μια διάχυτη ασυνήθιστη και εξαιρετικά οικεία κατάσταση που παραπέμπει στους στοίχους του Σαββόπουλου "...κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ, κάτι μυστικό, κάτι πλούσιο και παράξενο σαν τοπίο του βυθού...". Ένα σπίτι σε μια περιοχή όπου οι κάτοικοι προτιμούν να εμπορεύονται το εύφορο χώμα τους σκάβοντας τα χωράφια τους κατά οριζόντιες στρώσεις διαμορφώνοντας έτσι ένα «κανναβοποιημένο» πλέγμα σκαμμάτων καθώς και ένα δίκτυο αλληλοτεμνόμενων μονοπατιών που διατρέχει το τοπίο. 



Οι ίδιοι κάτοικοι κατάγονται κυρίως από Ευβοείς Αρβανίτες – όπως και ο Κούκης, που το όνομά του στα αρβανίτικα σημαίνει «κόκκινος - χαρακτηρίζονται από μια «ανθρωπιά» που έχει ρίζα σε αυτό το ήπιο οριζόντιο πεδινό τοπίο των αμπελιών, μια ανθρωπιά που περνά και στο «μαγικό σπίτι» του Κούκη όπου ο Μπίρης συχνά οικειοποιείται με ένα κρυφό αίσθημα νοητικής ιδιοποίησης του «σπιτιού ενός άλλου». 

Σε αυτό το σπίτι μέσα από τις συζητήσεις τους, ο Κούκης αποκαλύπτεται ένας εξαιρετικός «παρατηρητής» των φαινομένων και των πραγμάτων, ή ακόμη και ένας εξαιρετικός «μίμος». Ταυτόχρονα ο πολυγραφότατος Κούκης είναι φορέας του Αρχαϊκού Ελληνικού πνεύματος, του πνεύματος του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και του σύγχρονου Αμερικάνικου Διεθνισμού, αλλά και ενός πρωτογενούς, αρχέγονου πνέυματος από την Ινδία, το Νεπάλ, το Μαλί, την Υεμένη, την Νιγηρία. 

Έτσι Κούκης δημιουργεί μια αρχιτεκτονική διαρκώς εν εξελίξει, ανθρώπινη, δομική, αλλά –ενίοτε - και με ένα ιδιόμορφο φαντασιακό στοιχείο που ξαφνιάζει, επιδιώκοντας παράλληλα να είναι ένας αρχιτέκτονας και διανοούμενος του κόσμου. 

Δεν θα αποκαλύψω το τέλος αυτού του κειμένου, που με αφορμή μια απροσδόκητη «φωτεινή κηλίδα» κόκκινου χρώματος, ο Μπίρης με ένα ξεχωριστό ποιητικό λόγο, κλείνει το κείμενό του προσθέτοντας και το γνωστό του «επιμύθιο». 

Μετά τα δοκίμια ακολουθεί η αναλυτική παρουσίαση των έργων μετά το εισαγωγικό κείμενο του Γιάννη Κούκη με τίτλο Η Αρχιτεκτονική ως εργαλείο και σύμβολο
Μια καλοσχεδιασμένη παρουσίαση με επιλεγμένες φωτογραφίες, σχέδια και σκίτσα από έργα και μελέτες από το 1975-2013. 


Τα περισσότερα από τα έργα που παρουσιάζονται πραγματοποιήθηκαν με την συνεργασία του αρχιτέκτονα Άγγελου Αλτσιτζόγλου, νεότερού συμφοιτητή του Κούκη στο Πολυτεχνείο της Καρλσρούης μέχρι το τέλος της ζωής του το 2005. 


Γιάννης Κούκης, Σπίτι στην Σίφνο 1975





Γιάννης Κούκης, Πολυδύναμο κτίριο στην Νάουσα,1977



Γιάννης Κούκης, Ξενοδοχείο «Φιλοξενεία» στην Καλαμάτα, 1975-82

Γιάννης Κούκης, Κατοικία στην Ανάβυσσο, 1978

Γιάννης Κούκης, Κατοικία και Studio D.S. στη Σκόπελο, 2002


Ινστιτούτο Πυρηνικής Τεχνολογίας
στον “Δημόκριτο”, Αγ. Παρασκευή





































































































































Η έκδοση ολοκληρώνεται με το Παράρτημα που περιλαμβάνει Σημείωμα του αρχιτέκτονα, τις δημοσιεύσεις την Διπλωματική του εργασία, Εργογραφία και τα βιογραφικά σημειώματα συγγραφέων.


Μέρος του φωτογραφικού υλικού παραχωρήθηκε από τον Παναγιώτη Τσακόπουλο.




Monday, October 15, 2018



ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΡΩΜΑΝΟΣ 
ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΑΝΤΟΝΑΣ 

Σημαντικές διακρίσεις 
στον Βόλο και στην Καρλσρούη

 Αριστείδης Ρωμανός (φωτο Γ. Τριανταφύλλου) αριστερά, Αριστείδης Αντονάς (φωτό από το εξώφυλλο του βιβλίου: Testing the Ordinary​, das Konterfei, Vienna, Austria. Ed. Robert Jelinek.) δεξιά

Προετοιμάζοντας την παρουσίαση της ανάρτησης για την πρόσφατη ανακήρυξη του Αριστείδη Ρωμανού σε επίτιμο διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ένα αιφνίδιο νέο κατέφθασε για έναν ακόμη Αριστείδη, τον γνωστό Αντονά γιο της Σουζάνας και του Δημήτρη Αντωνακάκη και αφορά την τελική διαδικασία επιλογής για το Schelling Architecture Award. Το βραβείο αυτό  απονέμεται κάθε δύο χρόνια από το Schelling Architecture Foundation που ιδρύθηκε από τους Trude Schelling-Karrer και Heinrich Klotz στην Καρλσρούη. Ο Αριστείδης έχει προταθεί μαζί με δύο άλλα αρχιτεκτονικά γραφεία (BRUTHER Architects Παρίσι και ROTOR Architects, Βρυξέλλες ) που είναι οι τελικοί υποψήφιοι για την απονομή αυτό του βραβείου που συνοδεύεται με το χρηματικό ποσό των 30.000€. Τα βραβεία αρχιτεκτονικής Schelling επικροτούν την ευρεία κατανόηση της αρχιτεκτονικής με τον συνεχώς σύγχρονο προσανατολισμό της ως οδηγός νέων τάσεων σχετικού με το σχεδιασμό του περιβάλλοντός μας. Οι πρώτοι νικητές αυτού του βραβείου ήταν οι Coop Himmelb(l)au (1992) και Zaha Hadid (1994) σε μια εποχή που δεν είχαν βρει ακόμα παγκόσμια αποδοχή. 
Οι παρουσιάσεις των τριών υποψηφίων και η τελετή απονομής θα πραγματοποιηθούν στις 14 Νοεμβρίου 2018.

Γιώργος Τριανταφύλλου, Αριστείδης Αντονάς, 

3 Αυγούστου 2014, Λίμνη Ευβοίας

Με δεδομένη την επί πολλά χρόνια, ζεστή προσωπική σχέση με τον Αριστείδη Αντονά, με χαρά σας παρουσιάζω αυτή την είδηση καθώς και  τα σχόλια των κριτών για την δουλειά του:

Ο Αντονάς θεωρείται διεθνώς ως ένας διανοούμενος από τους πιο πεπειραμένους παίκτες στην τρέχουσα συζήτηση σχετικά με την εξέλιξη της θεωρίας της κριτικής της κουλτούρας στη σημερινή εύθραυστη Ευρώπη

Από την έκθεση του Αριστείδη Αντονά, με τίτλο PROTOCOLS OF ATHENS στο Ελβετικό Μουσείο Αρχιτεκτονικής στην Βασιλεία, στο πλαίσιο σειράς εκθέσεων με τίτλο ‹Spatial Positions› τον Μάρτιο του 2015 
Ausstellungsfotos © Christian Kahl


Ausstellungsfotos © Christian Kahl

Μία σημαντική πρόκληση στις τρέχουσες συζητήσεις για την αρχιτεκτονική και τις πόλεις είναι η κρίσιμη αντιπαράθεση με τους όλο και ισχυρότερους νεοφιλελεύθερους μηχανισμούς κατοχής στην Ευρώπη. Ο Αριστείδης Αντονάς, Έλληνας Αρχιτέκτονας και Φιλόσοφος, ήταν ένας από τους πρώτους που εξέτασε ενεργά αυτή την πολύπλοκη κατάσταση και προβληματίστηκε για τις δυνατότητες, εστιάζοντας για παράδειγμα σε συγκεκριμένα θέματα κοινωνικής κατοικίας ή ιδιωτικοποίησης δημόσιων χώρων στην Ελλάδα.

Ας ευχηθούμε  στον Αντονά Καλή Επιτυχία!



Από την αναγόρευση του αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Αριστείδη Ρωμανού σε επίτιμο διδάκτορα

Αριστείδης Ρωμανός


Η αναγόρευση του αρχιτέκτονα και πολεοδόμου Αριστείδη Ρωμανού σε επίτιμο διδάκτορα ήταν αναμενόμενη όχι βέβαια από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, αλλά από το ΕΜΠ από το οποίο και αποφοίτησε. Το ΕΜΠ όμως και η Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ επίμονα αδρανεί σε αντίστοιχες ανακηρύξεις. 

Η πολυσχιδής διαδρομής του Αριστείδη Ρωμανού (βλέπε πιο αναλυτικά στο σύντομο Βιογραφικό του που παραθέτω στην συνέχεια) δεν είναι πολύ γνωστή.



Υπενθυμίζω εκτός από διακεκριμένος μελετητής στον Αρχιτεκτονικό, Πολεοδομικό και Χωροταξικό Σχεδιασμό, διετέλεσε επί μια δεκαετία Καθηγητής στη Σχολή Architectural Association του Λονδίνου μαζί με τον Θαλή Αργυρόπουλο, τον Paul Oliver, τον Michael Carapetian και τον Ηλία Ζέγγελη (βλέπε φωτό) και στη Σχολή Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Π.Α.στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. 


Αύγουστος 1969 Ο Α.Ρ. με ομάδα σπουδαστών από την ΑΑ Architectural Association παίρνει συνέντευξη από κατοίκους του αυθαίρετου οικισμού της Κηπούπολης στο Περιστέρι.

Έχει δώσει επίσης  διαλέξεις και έχει διευθύνει σεμινάρια στα ΜΙΤ, Princeton University, Cambridge (U.K.), ΕΜΠ και ΑΠΘ. 

Έχει ακόμη διατελέσει Διευθυντής σε διάφορες δημόσιες υπηρεσίες (ΑΘΗΝΑ 2004, ΕΑΧΑ Ε.Ε., ΔΕΠΟΣ) με διεθνείς διακρίσεις και πραγματικά ευρύ συγγραφικό έργο. Παράλληλα είναι δεινός σκιτσογράφος και έχει εκθέσει σχέδια σε ατομικές εκθέσεις.

από την τελετή αναγόρευσης


Η ανακήρυξη του σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης της Πολυτεχνικής Σχολής πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 27 Σεπτεμβρίου 2018  στο αμφιθέατρο Χωροταξίας στο Βόλο. 

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με την ομιλία του Αριστείδη Ρωμάνου με θέμα «Εμπειρίες από ορισμένες στιγμές ή φάσεις της Μεταπολεμικής Ιστορίας που παρουσιάζουν Γενικώτερο Ενδιαφέρον». Μετά τα πολύ θετικά σχόλια των παρευρισκομένων, η ομιλία αυτή παρουσιάζεται στην συνέχεια,  όπως ακριβώς προβλήθηκε στην εκδήλωση μέσω power point. 

Για να την διαβάσετε κάντε ΚΛΙΚ στην πρώτη εικόνα που ακολουθεί και κάτω από την μεγεθυμένη εικόνα που θα προβληθεί επιλέγεται με το βελάκι τις επόμενες.

Σημ. Ακολουθεί το σύντομο Βιογραφικό του τιμώμενου.
































 







Αριστείδης Ρωμανός 

Βιογραφικό



Μελετητής στον Αρχιτεκτονικό, Πολεοδομικό και Χωροταξικό Σχεδιασμό, κυρίως στους τομείς: Προστασία και Ανάδειξη Ιστορικών Τόπων με έντονη Τουριστική Δραστηριότητα (Μύκονος, Χανιά), Κατοικία και Οικιστική Ανάπτυξη, Ανάπλαση και Αναζωογόνηση Κεντρικών Αστικών Περιοχών, Αυθαίρετη εκτός σχεδίου Στέγαση.

Καθηγητής στη Σχολή Architectural Association του Λονδίνου και στη Σχολή Μηχανικών Χωροταξίας Πολεοδομίας και Π.Α.στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Διαλέξεις και Διεύθυνση Σεμιναρίων: ΜΙΤ, Princeton University, Cambridge (U.K.), ΕΜΠ και ΑΠΘ.

Έχει διατελέσει Διευθυντής Ολυμπιακών Χωριών στην Οργανωτική Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων ΑΘΗΝΑ 2004, Διευθυντής της «Ενοποίησης Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας Α.Ε.» και Διευθυντής Μελετών και Ερευνών τηςΔΕΠΟΣ, Δημόσιας Επιχείρησης Πολεοδομίας και Στέγασης(υλοποίηση έργων ανάπλασης και αναζωογόνησης κεντρικών αστικών περιοχών, οργανωμένης οικιστικής ανάπττυξης).

Εκπροσώπησε την Ελλάδα σε επτά Διεθνή Συνέδρια και Fora.

Κριτής και Εμπειρογνώμων σε 11 διεθνείς Πολεοδομικούς &Αρχιτεκτονικούς Διαγωνισμούς

Διεθνείς Διακρίσεις 1990​Διάκριση (Shortlisted) της Μελέτης Προστασίας της Μεσαιωνικής Πόλης Χανίων στον Πρώτο Πολεοδομικό Διαγωνισμό που προκήρυξε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πολεοδόμων (ECTP).

2014 Πρώτο βραβείο διεθνούς διαγωνισμού της UIA (UnionInternationale des Architectes) με θέμα Utopia and Happiness(συνεργ. Παύλος Αραβαντινός)

Ευρύ συγγραφικό έργο. Μεταξύ άλλων: “Tlön, Journey to a Utopian Civilisation”, Author House, UK,Bloomington IN, USA, 2015 , ‘Το Ελληνικό και η Αναβίωση του Κέντρου’, 2011,


  «Όνειρα Αρχιτέκτονα, μια καταγραφή», εκδ. Ποταμός, 2013 ,


«Η πόλη με τα ανοιχτά δωμάτια», εκδ. Ποταμός, 2013


‘Αθήνα, Το Πολεοδομικό Ζήτημα από τη Σκοπιά του Πολίτη’, 2004, ‘Μια Αθηναϊκή βεγγέρα του ’44 – Ημερολόγιο από την Ελεύθερη Ορεινή Ελλάδα’, 2008, 



‘Μικρό ερμηνευτικό λεξικό της ξύλινης γλώσσας’,(εκδ. ΠΟΤΑΜΟΣ), ‘Προβλήματα του Ελληνικού Χώρου’,(εκδ. Καθημερινή),1975. «ΜΥΚΟΝΟΣ» στο Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική, Τόμος 2, εκδ. επιμέλεια Δ. Φιλιππίδη, εκδ. ΜΕΛΙΣΣΑ, 1982.,«Collective Housing in Greece today”, κεφάλαιο για τη σύγχρονη ελληνικήπολυκατοικία στον τόμο The World Collective Houses in the 20th century, (ιαπων.) εκδ. Masaki Wada, Diamond Inc., Tokyo 1990, “Historic Cities in the grip of Tourist Development” στο International Conference on the Revitalisation of Historic Cities, publ. Bi-communalDevelopment Programme, UNOPS, Cyprus, May 1999. Τακτικός σχολιογράφος της Καθημερινής σε θέματα αρχιτεκτονικής, πολεοδομίας και περιβάλλοντος 1974-1989.

Έχει εκθέσει ζωγραφική και σχέδια σε ατομικές εκθέσεις (2013. 2016, 2017).