Sunday, February 17, 2019



ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΟΜΠΑΖΗΣ: 
ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΒΡΑΔΥΑ ΣΤΗΝ «ΜΕΛΙΣΣΑ»

στιγμές χαράς και συγκίνησης 


Αλέξανδρος και Δέσποινα Τομπάζη 

Είχα καιρό να δω τον Αλέξανδρο Τομπάζη τόσο ευχαριστημένο και συγκινημένο, όταν μετά την ολοκλήρωση των ομιλιών στο πλαίσιο της τιμητικής βραδιάς που οργάνωσε ο Εκδοτικός Οίκος «Μέλισσα» την Πέμπτη 14 Φεβρουαρίου 2019, δέχθηκε την αγάπη των φίλων και συνεργατών που υπομονετικά περίμεναν να του σφίξουν το χέρι. 



Ο κεντρικός μικρός και φιλόξενος χώρος του βιβλιοπωλείου, τα γραφεία στο πατάρι με τις τηλεοράσεις που μετέδιδαν ζωντανά την εκδήλωση, ακόμη και οι σκάλες γέμισαν ασφυκτικά και όλοι παρακολούθησαν τους ομιλητές, σε μια ζεστή και φιλική ατμόσφαιρα, τιμώντας έναν από τους σημαντικότερους αρχιτέκτονες αυτού του τόπου, ευγενή, γενναιόδωρο και πρωτοπόρο με διεθνή αναγνώριση. 


Ο Αλέξανδρος Τομπάζης παρακολούθησε προσηλωμένος τους ομιλητές της εκδήλωσης, έχοντας στο πλάι του την σύζυγό του Αλεξάνδρα και την κόρη του Δέσποινα. Η εκδήλωση ξεκίνησε με την προβολή του σχετικού βίντεο και συνεχίστηκε με την ομιλία του Δημήτρη Φιλιππίδη, που είχε την ευθύνη για την προετοιμασία και τον συντονισμό της εκδήλωσης σε συνεργασία με τις αδελφές Ραγιά. 

Δημήτρης Φιλιππίδης 

Ο Δημήτρης Φιλιππίδης ξεκίνησε την ομιλία του παρουσιάζοντας μια εικόνα από την διάλεξη που έδωσε ο Τομπάζης, το 2009, όπου συμπτωματικά στην οθόνη πλάι του προβάλλεται η αγαπημένη εικόνα του, μιας καμηλοπάρδαλης. 

Αλέξανδρος Τομπάζης 

Ήταν το σύμβολο της ύπαρξής του, είπε. Την είχε χρησιμοποιήσει στον τίτλο της βιογραφίας του, που εξέδωσε το 2008, όπου επίσης έγραφε: «Κι έτσι, έχω φτιάξει στο νου μου –σαν ιδανικό που θα ήθελα να αγγίξω– την εικόνα μιας όμορφης καμηλοπάρδαλης». Και στην ομιλία αυτή αναθυμάται το «ωραίο ταξίδι» της ζωής του, και θαυμάζει σε αυτό το περίεργο ζώο ότι στέκεται γερά στα πόδια του ενώ το κεφάλι του είναι «ψηλά στον ουρανό». Έχει ταυτιστεί μαζί του. 

Αλέξανδρος Τομπάζης στο γραφείο Δοξιάδη 

Έτυχε να είναι συμμαθητές στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Πολυτεχνείου και σημείωσε ότι ο Τομπάζης εργάστηκε και αυτός στο Γραφείο Δοξιάδη ως προσωπικός βοηθός του, από τον οποίο διδάχτηκε και την οργάνωση ενός μεγάλου γραφείου. Την γνώση αυτή ανέπτυξε και μεταλαμπάδευσε στην συνέχεια με τις πολλαπλές συνεργασίες σε άλλους νεότερους. 


Στενοί φίλοι από τα φοιτητικά τους χρόνια 

Αναφέρθηκε στην έκθεσή του στο Μουσείο Μπενάκη το 2007, όπου εκτός από τα έργα και τις μακέτες προβλήθηκαν και οι βασικές αρχές της αρχιτεκτονικής του σε μια σειρά συνεχόμενων πανό, όπου θεωρητικές θέσεις, εμπειρίες από ταξίδια και ανθρώπους και μέσα έκφρασης παρατάσσονταν συνθετικά. 

Παρουσίασε βιβλία του και πρόβαλε τα εξώφυλλά του 


Μίλησε για την ζωγραφική του και την αγάπη του για την φωτογραφία, αλλά και τις αμέτρητες ταξιδιωτικές περιπέτειες, ατομικές αλλά και οργανωμένες με φίλους και συνεργάτες. 


Στην Μπιενάλε Βενετίας 2008, φωτο Ανδρέας Γιακουμακάτος


Αλλά και τις προσωπικές τους στιγμές στο περίφημο φιλόξενο σπίτι στην Τράπεζα Αιγιαλείας 




Κυριάκος Κυριακίδης 

Ακολούθησε ο αρχιτέκτων Κυριάκος Κυριακίδης, που αναφέρθηκε στην προσωπική τους σχέση και την κοινή πορεία στην δουλειά. Μια φιλία από το Πολυτεχνείο από το 1958 που κρατάει ακόμα. Χαρακτηρίζει τον Αλέξανδρο εσωστρεφή, ολιγόλογο και εξαιρετικά ευγενή καθώς και ικανό να διαχειριστεί τις συνεργασίες του με ειδικούς με ικανότητα να μοιράζει την δουλειά. 

Παρουσίασε κάποια έργα από το 1974 που δούλεψαν μαζί, κυρίως νοσοκομεία και ξενοδοχεία και σχολίασε με λεπτομέρειες ενδιαφέρουσες πτυχές και περιστατικά από την συνεργασία τους και την σχέση τους με τους πελάτες.


Σταύρος Γυφτόπουλος 

Ο Σταύρος Γυφτόπουλος μας γυρίζει στο 1998 και περιγράφει την συγκινητική σκηνή που στην αίθουσα μικρών συσκέψεων του Γραφείου στο Πολύδροσο, κτυπάει το τηλέφωνο και από την Πορτογαλία τους ανακοινώνουν ότι κέρδισαν το πρώτο βραβείο στον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την εκκλησία του Αγίου Πνεύματος στην Fatima. Ένα έργο εξαιρετικής σπουδαιότητας και διεθνούς ακτινοβολίας που δούλευαν ενάμιση χρόνο. 



Ένα έργο που εκτός από τεχνικές και καλλιτεχνικές ιδιαιτερότητες έπρεπε πρωτίστως να ικανοποιεί την εσωτερική διεργασία κάλυψης θεολογικών και λειτουργικών ζητημάτων. Η εκκλησία εκτός από ένα σύγχρονο αρχιτεκτόνημα, έπρεπε να φιλοξενεί το πνεύμα και να δημιουργεί την ατμόσφαιρα που θα έκανε τους χρήστες να νοιώσουν την υπέρβαση από την κοσμική πραγματικότητα στην ουράνια πνευματικότητα. 



Μια περίοδος δέκα ετών που ο Γυφτόπουλος έζησε με τον Τομπάζη μοναδικές εμπειρίες με πάνω από 80 ταξίδια, για τέσσερεις έως πέντε ημέρες και παράλληλα επισκέψεις σε μουσεία, εκθέσεις τέχνης και καλό φαγητό. 


ο Σταυρός Robert Schad ύψους 33 μέτρων

Μίλησε γιε την επιλογή των σημαντικών συνεργατών του από τον Τομπάζη και τα κριτήρια επιλογής τους. Για τους διαγωνισμούς για την επιλογή καλλιτεχνών που έργα τους εντάχθηκαν στο όπως το αέρινο έργο της Μαρίας Λοϊζίδου, ο Σταυρός Robert Schad ύψους 33 μέτρων, τοπόσημο στην περιοχή και οι πόρτες από χαλκό  με σχέδια του καλλιτέχνη P. Calapez 


Fatima: Το έργο της Μαρίας Λοϊζίδου 

Fatima: πόρτες από χαλκό του καλλιτέχνη P. Calapez 

Ο Τομπάζης επέλεξε επίσης τον καλύτερο αρχιτέκτονα και φωτογράφο στην Πορτογαλία τον Fernando Guerra για να καταγράψει την νέα εκκλησία αλλά και τα στάδια προετοιμασίας. 


Alvaro Siza, Αλέξανδρος Τομπάζης 

Το πάντρεμα της αρχιτεκτονικής με την τέχνη επικυρώθηκε με την συμβολή του Alvaro Siza που πραγματοποίησε την τεράστια τοιχογραφία φιλοτεχνώντας μια εκπληκτική σειρά σκίτσων πάνω σε παραδοσιακά πλακάκια, στον 150 μέτρων διάδρομο των παρεκκλησίων. 

Αναφέρθηκε τέλος  στις αδιάκοπες εικαστικές και φωτογραφικές καταγραφές του Τομπάζη. 



Δήμητρα Μπελεγράτη, αρχιτέκτων 

Η Δήμητρα Μπελεγράτη, συνεργάτης του Γραφείου Τομπάζη τα τελευταία 25 χρόνια, δημιούργησε με τον άμεσο λόγο της ένα διαφορετικό ευχάριστο κλίμα αποκαλύπτοντας πτυχές από την καθημερινή ζωή στο γραφείο. Από τα πολύ πρωινά τηλεφωνήματα του Αλέξανδρου, την πρώτη τους γνωριμία, το φοβερό «οκτάωρο» που έπρεπε τότε να εξεταστούν για την πρόσληψη, μέτρο που έχει αποσυρθεί, αλλά και να εξακολουθεί να θεωρείται χρήσιμο. Μίλησε για το ρητό του Κομφούκιου που χρησιμοποιούσε ο Τομπάζης: «Διάλεξε μια απασχόληση που να σου αρέσεις και δεν θα έχεις να δουλέψεις ούτε μια ώρα την υπόλοιπη ζωή σου» και τόνισε ότι ερχόταν πρώτος στο γραφείο και έφευγε τελευταίος. Επέβλεπε όλα τα θέματα σε συνεργασία με τους υπεύθυνους της κάθε ομάδας ακόμη και στα ταξίδια του επικοινωνούσε συνεχώς με όλους μέσω σκίτσων με φαξ και email. 
Αναφέρθηκε στα χαρακτηριστικά του, την δομή του γραφείου, και περιστατικά από την προσωπική συνεργασία τους. 



Μίλησε για την συμμετοχή του γραφείου σε περίπου διακόσιους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, με τετρακόσιες χιλιάδες ώρες εργασίας. 




Αναφέρθηκε και αυτή στην ημέρα που ανακοινώθηκε ότι πήραν το πρώτο βραβείο στον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για την εκκλησία του Αγίου Πνεύματος στην Fatima και είδε τον Τομπάζη να κλαίει από χαρά. Στην σχέση του με τους νέους μέσω των διαλέξεων που έκανε καθώς και την επαφή του με παιδιά του δημοτικού σχολείου που ερχόντουσαν στο γραφείο για να συζητήσουν για το περιβάλλον και την αρχιτεκτονική. Την αγάπη του στην ζωγραφική, στην μουσική, στο χορό, στο καφέ καπουτσίνο, στις σοκολάτες που έκρυβε στο γραφείο του και στις γάτες και όχι μόνο. 



Η Δήμητρα Μπελεγράτη, έκλεισε την ομιλία της με αναφορά στο πάρτι του γραφείου που χόρευαν μαζί με τον Τομπάζη μέχρι το πρωί που ήρθε η Αστυνομία, μαζί με πολλές ακόμη προσωπικές αναφορές μέσα από την εικοσιπενταετή διαδρομή της στο γραφείο. 


Αγνή Κατζουράκη 

Η Αγνή Κατζουράκη έκανε ειδική αναφορά στον "φίλο ζωγράφο Αλέξανδρο Τομπάζη". Γνωρίστηκαν την δεκαετία του 70 και γρήγορα διάκρινε μέσα από τα πολλά έργα στο σπίτι του την αγάπη του για την Τέχνη. 



Τόκυο, Μουσείο Le Corbusier, φωτο Ανδρεας Γιακουμακάτος


Στα ταξίδια που έκαναν μαζί, νωρίς το πρωί, την ώρα που οι περισσότεροι κοιμούνται ο Τομπάζης ξεκλέβει χρόνο και ζωγραφίζει με καταπληκτική ταχύτητα και ιδανική ευχέρεια εκ του φυσικού. Είναι ένα καλλιτέχνης μια άλλης εποχής όπου ζωγράφιζαν εκ του φυσικού τοπία και αστικές όψεις. 




Συνεργάστηκαν πολλές φορές και μας διαβεβαιώνει: ότι ο ζωγράφος μας έχει ένα χαρακτήρα γενναιόδωρο, ευαίσθητο, σεμνό με μια λεπτή ρομαντική διάσταση που τον οδηγεί ως το σημείο να ταξιδέψει στην Aix–en-Provence για να δει από τη ίδια θέση και να σχεδιάσει το βουνό Mont Victoire που απέδωσε ο Σεζάν. 

Αλέξανδρος Τομπάζης, στην Aix–en-Provence για να δει από τη ίδια θέση και να σχεδιάσει το βουνό Mont Victoire που απέδωσε ο Σεζάν. 
Paul Cézanne, The Plain with Mont Sainte Victoire, View from Valcros, oil on canvas, Pushkin Museum

[...]Ήθελε από μικρός να γίνει ζωγράφος. Αντιλαμβάνεται την ζωγραφική ως μια άλλη δημιουργική πράξη ελεύθερη, ανεξάρτητη που υπακούει σε μια εσωτερική ανάγκη, ξεχωριστή από την εργασία του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού με τους αυστηρούς κανόνες και την ομαδική διαδικασία.[…] 




Μίλησε για τις εκθέσεις του και σχολίασε ότι με την ζωγραφική του αποδίδει με γραμμική σχεδίαση αντικείμενα της καθημερινής ζωής, εσωτερικά, τοπία, οικισμούς, λιμάνια με βάρκες. Ζωγραφίζει αφαιρετικά περιγράμματα γεωμετρικές σχηματοποιήσεις και αναδεικνύει την μορφή, τον όγκο και την γεωμετρική σχέση τους. Το χρώμα δεν τον δεσμεύει με τα περιγράμματα. 



Αναφέρθηκε στην στροφή με τα μεγάλα έργα που παρουσίασε το 2010 στην γκαλερί Ζουμπουλάκη, όπου απλώνει καθαρό χρώμα, λωρίδες, κηλίδες τετράγωνα, συνθέσεις αφηρημένες με μαύρο, μπλε, πράσινο, κόκκινο χρώμα. Συνθέσεις που εξωτερικεύουν ένα ψυχικό φορτίο. 





Πρόκειται είπε για την αποκάλυψη του κρυμμένου  μυστικού  του σεμνού εκ χαρακτήρος φίλου:

Το πραγματικό πάθος του Αλέξανδρου για την ζωγραφική, μια αγάπη που τον κατέχει πριν ακόμα αγαπήσει την αρχιτεκτονική. 

Δέσποινα Τομπάζη 

Η Δέσποινα Τομπάζη ξεκίνησε την ομιλία της με ένα πολύ μεγάλο ευχαριστώ στον Δημήτρη Φιλιππίδη για την αρχική ιδέα της υλοποίησης αυτής της εκδήλωσης, στις αδελφές Ραγιά και τους ομιλητές που μίλησαν με αγάπη. Ακόμη ευχαρίστησε όλους τους συνεργάτες και πελάτες συνεργάτες και τέλος το πιο μεγάλο ευχαριστώ το εδωσε  σε όλη την ομάδα του γραφείου,  που ήταν παρούσα και τόνισε ότι χωρίς την υποστήριξή τους αυτή την πολύ δύσκολη δεκαετία, το γραφείο Τομπάζη  δεν θα υπήρχε σήμερα. 



Μετά τις ομιλίες ο Αλέξανδρος και η Αλεξάνδρα δέχθηκαν τους χαιρετισμούς των παρισταμένων σε μια ατμόσφαιρα εγκαρδιότητας και αγάπης. 



Η βραδιά έκλεισε ευχάριστα με κρασί, μεζέδες, συζητήσεις και συγκινήσεις και από ότι έμαθα προς το τέλος κάποιοι χόρεψαν υπό τους ήχους επιλεγμένης μουσικής. 



Για μένα ο Αλέξανδρος Τομπάζης, που με τίμησε για ένα μεγάλο διάστημα ζητώντας την συνεργασία με το γραφείο μου, ανήκει στους ελάχιστους ανθρώπους που τιμώ και θεωρώ δασκάλους μου. 
Είναι ένας ευπατρίδης και ανήκει στους λίγους που σε αυτόν τον τόπο χαρακτηρίζονται από ένα ήθος, μια αξιοπρέπεια και αναζητούν και αγωνίζονται για την αναβάθμιση αυτού του τόπου, του πολιτισμού του  και της αρχιτεκτονικής μέσα από την ομαδική εργασία. 
Μου συμπεριφέρθηκε με μία ειλικρινή και σπάνια ευγένεια και γενναιοδωρία και με μια εμπιστοσύνη που σε οδηγεί στο να προσπαθήσεις για το καλύτερο και να μην την προδώσεις. 

Από αυτή την θέση τον ευχαριστώ από καρδιάς. 

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

Monday, February 11, 2019




Η ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ 
ΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΩΝ ΤΟΥ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ 
ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ


Αλλάζουν όλα εδώ κάτω με ορμή...
Είδα την Άννα κάποτε, 1969: Διονύσης Σαββόπουλος 



ΗΛΙΑΣ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ - ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΑΝΤΟΝΑΣ

Αιφνιδιάστηκα όταν σχεδιάζοντας την ικανού μεγέθους κατοικία ενός νέου ζευγαριού στο εξωτερικό, με έντονη επαγγελματική ενασχόληση, μου δήλωσαν με βεβαιότητα ότι δεν χρειάζονται καν γραφείο και ούτε βιβλιοθήκη στους χώρους τους. Μου φάνηκε παράδοξο σύμφωνα με τις επιλογές της γενιάς μας. Συνειδητοποίησα γρήγορα ότι εργάζονται τελικά με τους υπολογιστές τους στο κρεββάτι ή στον καναπέ και διαβάζουν ανελλιπώς τα βιβλία τους με τον ίδιο τρόπο ή με τα tablets τους οπουδήποτε.

Μετέωρα, 30 9 2005

Εδώ και δέκα χρόνια, με αφορμή το βιβλίο μου με τίτλο τα «αρχέτυπα» είχα αναδείξει την αναδυόμενη τότε τάση του σχεδιασμού ανάλογων με τις καλύβες και τα μαντριά μικρών καταλυμάτων ειδικά για νέους ανθρώπους, στο πλαίσιο βέβαια της διαμονής εκτός πόλης, σαν καταφύγια διακοπών. 

Εύα Σοπέογλου, αρχιτέκτων, μικρή θερινή κατοικία, στον Άγιο Νικόλαο της Σιθωνίας Χαλκιδικής 


Πράγματι από τότε έχω συγκεντρώσει από δημοσιεύσεις ένα τεράστιο αριθμό τέτοιων κατασκευών εγκατεστημένων στο φυσικό τοπίο, με εξαίρεση την Ιαπωνία όπου λόγω στενότητας οικοπέδων συναντώνται κατοικίες πολύ μικρού μεγέθους με ευρηματικές λύσεις. 





Naoto Fukusawa, Konstantin Grcic and Jasper Morrison, Muji Hut 


Είναι προφανές ότι η οικονομική κρίση ευνόησε αυτές τις επιλογές, αλλά πάντα στην συνείδηση των παλαιοτέρων τα μικρά μεγέθη διαμερισμάτων στην πόλη παραπέμπουν στις εργατικές πολυκατοικίες και γενικά στην κατοικία χαμηλών εισοδημάτων. 

Τα πράγματα όμως «αλλάζουν με ορμή» και αφορμή για να το συνειδητοποιήσω αποτέλεσαν δύο πρόσφατες εμπειρίες μου με διαφορά μιας ημέρας. Μία διάλεξη και μία συνέντευξη δύο νεότερων συναδέλφων που εκτιμώ, του Ηλία Παπαγεωργίου και του Αριστείδης Αντονά που ο καθένας με τον δικό του τρόπο δίνει το νέο στίγμα του κατοικείν σύμφωνα με τα νέα δεδομένα της εποχής.


Ηλίας Παπαγεωργίου

Συγκεκριμένα ο Ηλίας Παπαγεωργίου, πρώην ιδρυτικό μέλος του γνωστού γραφείου SO-IL με έδρα την Νέα Υόρκη και με σημαντικά έργα στην Αμερική, στην Ελλάδα στην Ευρώπη και ειδικά στην Γαλλία και σήμερα ιδρυτής του νέου γραφείου του με έδρα την Αθήνα και την Νέα Υόρκη και την επωνυμία PILA STUDIO, ήταν καλεσμένος στο συνέδριο ΕΣΩ που πραγματοποιήθηκε στην Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στις 4 Φεβρουαρίου 2019. Αναφέρθηκε στις θεαματικές αλλαγές της ψηφιακής εποχής μας και την αδράνεια της αρχιτεκτονικής να παρακολουθήσει τις γρήγορες αλλαγές στον τρόπο ζωής και στην πόλη, λόγω μεγάλου χρόνου που απαιτείται για την ολοκλήρωση ενός έργου.

Οι μαθήτριες δεν απολαμβάνουν το έργο του Rembrandt μα ούτε το αγνοούν. Απλά αναζητούν πληροφορίες για αυτό μέσα από τα κινητά τους
Photo: Gijsbert van der Wal

Ο Παπαγεωργίου αφού σχολίασε την φωτογραφία του Gijsbert van der Wal, ως χαρακτηριστικό δείγμα της ψηφιακής εποχής, τόνισε ότι αντιλαμβάνεται την αρχιτεκτονική ως μια δυναμική διαδικασία και ανοιχτή σε μελλοντικούς μετασχηματισμούς. 

Αναφέρθηκε σε ένα από τα πιο σημαντικά έργα του γραφείου του που διακρίθηκε σε διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό και αφορά τον μετασχηματισμό ενός ελάχιστα χρησιμοποιούμενου χώρου της Place Mazas στο Παρίσι σε ένα νέο κοινωνικό κόμβο. Στην διασταύρωση του ποταμού Σηκουάνα με το κανάλι της Βαστίλης εργάζονται σε ένα έργο αστικής ανάπλασης.


Παρουσιάζοντας την πρόταση εκτός των άλλων μίλησε για την ένταξη ενός κτιρίου κατοικίας που απευθύνεται σε νέους ανθρώπους που έρχονται στην πόλη να εργαστούν σε διάταξη co –living. 


Είναι εντυπωσιακό το μικρό μέγεθος και ο εξοπλισμός των διαμερισμάτων και η πρόβλεψη για κοινή χρήση ευρύτερων κουζινών και καθιστικών που αντιστοιχούν σε επιμέρους ομάδες μικρών διαμερισμάτων σε κάθε όροφο του κτιρίου. Ο ιδιωτικός χώρος των αυτόνομων διαμέρισμάτων είναι εξοπλισμένος με ελάχιστα έπιπλα.




Ένα ημίδιπλο κρεββάτι, μια μικρή ντουλάπα, παντελής έλλειψη τραπεζιού ή τυπικού γραφείου παρά μόνο ένας στενός πάγκος για ένα lap top, απουσία καθίσματος ή πολυθρόνας και οριακοί σε μέγεθος χώροι υγιεινής. Η στενότητα των χώρων ενισχύεται και με τα στενά τριγωνικά μπαλκόνια.






ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΑΝΤΟΝΑΣ

« Η Αθήνα έγινε πόλη των κρεββατιών»

Αριστείδης Αντονάς
φωτογραφία Έφη Φαλίδα 
από την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ

Την επόμενη ημέρα στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (05 02 2019)ο Αριστείδης Αντονάς συνομιλεί με την δημοσιογράφο Έφη Φαλίδα και επισημαίνει ότι « Η Αθήνα έγινε πόλη των κρεββατιών». Μιλάει για την μεταμόρφωση της πόλης και τις αλλαγές στους χώρους κατοίκησης. 

Στο πλαίσιο ενός πρότζεκτ που τον απασχολεί στην Αγγλία που λέγεται «πόλη των κρεββατιών» ο Αντονάς προσπαθεί να ξαναδεί την Αθήνα σαν μια εικόνα που μεταμορφώνεται, μέσα από τα πολλά άδεια κελύφη και φυσικά από τον μηχανισμό του Airbnb, που μετατρέπει την πόλη σε ένα είδος ενός αόρατου διογκωμένου ξενοδοχείου. 

Αθήνα, φωτο Γιώργης Γερόλυμπος

Η πόλη ενώ λειτουργούσε στο επίπεδο του διαμερίσματος τώρα λειτουργεί στο επίπεδο του κρεββατιού και επομένως όχι μόνο ο τουρίστας αλλά και σιγά-σιγά και ο κάτοικος θα μπορεί να βολεύεται σε ένα κρεββάτι ή να παραχωρεί το μισό του σπίτι.

Η πόλη αρχίζει από σύνθετος μηχανισμός να απλουστεύεται. Το φαντασιακό της διαμονής είναι ένα Airbnb, μαζί με ένα νέο φαντασιακό ενός κοινού χώρου εργασίας.


Ταυτόχρονα μια σκέψη μου, λέει ο Αντονάς, κινείται γύρω από τα εσωτερικά δηλητήρια τους σπιτιού. Ιδιαίτερα στο Ελληνικό σπίτι, που χαρακτηρίζεται πολύ από την οικογένεια, θεωρώ ότι αν πας με μικροσκόπιο να δεις τι συμβαίνει μέσα σε αυτό βλέπεις ότι έγινε ένα είδος πολέμου ανάμεσα στο κρεββάτι και στο τραπέζι. Το τραπέζι έχασε αυτό τον πόλεμο. Δεν εννοώ τραπέζι συνεύρεσης για φαγητό, αλλά τον πάγκο εργασίας. Αυτός ο πάγκος ανήκει στην περιοχή του κρεββατιού για μένα. Ονομάζω κρεββάτι κάτι που εκφράζει την εξής συνάρτηση: την απόσυρση στον τελευταίο χώρο ιδιωτικότητας, που όμως σε ανοίγει μόνιμα μπροστά στο Διαδίκτυο, στην υποδομή. Άρα σε μια κατοίκηση της υποδομής από το κρεββάτι. Αυτό είναι το πιο οικείο και το πιο απρόσωπο μαζί, το πιο αποσυρμένο και το πιο δημόσιο. Εκεί στο κρεββάτι γίνεται η διάχυση του νέου κοινωνικού. Οπότε η «Πόλη των κρεββατιών» είναι μια προσπάθεια να σκεφτούμε τι σημαίνει αυτή η αλλαγή στο φαντασιακό. Οπωσδήποτε έχει συμβάλει αυτή η εφαρμογή τύπου διαμοίρασης ύπνου και χώρου εργασίας. Έρχονται με ορμή μεγαλύτερη από αυτή που βλέπουμε στην πόλη!

Αθήνα, φωτο Γιώργης Γερόλυμπος

Ακόμη και η δυνατότητα εργασίας σε δημόσιους χώρους, σε ένα καφέ υποκαθιστά και το καθιστικό του σπιτιού και μειώνει τον χώρο στα ιδιωτικά διαμερίσματα με αποτέλεσμα να μπορείς να μοιραστείς χώρους ή να ζήσης σε λιγότερα τετραγωνικά. 


Η κριτική αυτή υπήρχε από την δεκαετία του ΄30 και περιέργως το ψάχνει σήμερα ο καπιταλισμός. Μειώνει τα τετραγωνικά της κατοικίας, καταργεί την έννοια του καθιστικού σαν χρήσιμου χώρου που είχε οργανωθεί γύρω από την τηλεόραση. Ο καθένας έχει την οθόνη του, η οθόνη οδηγεί στο κρεββάτι.

Με αυτή την εννοια όμως, σχολιάζει η δημοσιογράφος Εφη Φαλίδα,  αλώνεται το κρεββάτι ως προσωπικός ερωτικός χώρος. Σίγουρα τον αλλάζει, απαντά ο Αντονάς. Η στιγμή που μοιράζεσαι την οθόνη υποκαθιστά την ανάγνωση. Έχει κάθε θλιβερό, κάτι ανοίειο αυτό. [...]



Ηλίας Παπαγεωργίου

O Ηλίας Παπαγεωργίου (Αθήνα 1980) είναι αρχιτέκτονας και με το γραφείο του SO – IL για 11 χρόνια στη Νέα Υόρκη έχει σχεδιάσει και υλοποιήσει πληθώρα έργων σε Ευρώπη, Αμερική και Ασία.

Μερικά από τα πιο αξιοσημείωτα έργα του είναι το Μουσείο Τέχνης Manetti Shrem, στο Davis της Καλιφόρνια, η μελέτη αστικής ανανέωσης και κατοικιών co-living στις όχθες του Σηκουάνα στο Παρίσι, η υπό κατασκευή επανάχρηση και μετατροπή σε πολιτιστικό κέντρο ενός βιομηχανικού συγκροτήματος υαλουργίας στο Στρασβούργο, η εγκατάσταση Breathe στο Μιλάνο που διερευνά νέες μορφές κατοίκησης σε συνεργασία με τη MINI / BMW, η κατοικία Hinge στην Αντίπαρο και το Veiled, μια πρότυπη τουριστική εγκατάσταση στο Αιγαίο, η οποία παρουσιάστηκε στη 14η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής στη Βενετία.

Η δουλειά του έχει αναγνωριστεί διεθνώς και έχει παρουσιαστεί σε εκθέσεις στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης, το μουσείο Cooper Hewitt στη Νέα Υόρκη και το Μουσείο Μπενάκη στην Αθήνα.

Παράλληλα με τη δραστηριότητα του γραφείου, διδάσκει στην Αρχιτεκτονική σχολή του Πανεπιστημίου Columbia στη Νέα Υόρκη, ενώ παλαιότερα είχε διδάξει στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστημίου της Θεσσαλίας και στο Πανεπιστήμιο Tulane στη Νέα Ορλεάνη. Είναι ένας από τους συγγραφείς του βιβλίου solid objectives: order, edge, aura (Lars Müller Publishers, 2017).

Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο στη Θεσσαλονίκη και στο Πανεπιστήμιο του Harvard στις ΗΠΑ ως υπότροφος του Ιδρύματος Ωνάση.

Πλέον ξεκινάει την δική του πορεία με το γραφείο του PILA studio.


Αριστείδης Αντονάς

Ο Αριστείδης Αντονάς (Aristide Antonas, Αριστείδης Αντωνακάκης) είναι αρχιτέκτων και συγγραφέας, διδάκτωρ Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου του Παρισιού (Nanterre, Paris X). Υπεύθυνος διεύθυνσης του αρχιτεκτονικού "Γραφείου Αντονά", διδάσκει θεωρία και σχεδιασμό από το 2001 ενώ διευθύνει θεωρητικά σεμινάρια στο μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του Τμήματος Αρχιτεκτόνων στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Συνεπιμελητής για την εκπροσώπηση της Ελλάδας στην 9η Biennale Αρχιτεκτονικής Βενετίας (2004), συνιδρυτής της επιμελητικής ομάδας "Κτιστό Συμβάν" και συνεργάτης στο Monument to Transformation του Tranzit Display (Πράγα και Μπρατισλάβα) πρόσφατα παρουσίασε εργασίες του σε διαλέξεις στο Circulo de Bellas Artes της Μαδρίτης, στο Bauhaus-Universität της Βαϊμάρης, στο Politecnico του Μιλάνο, στην Σχολή Καλών Τεχνών του Gyumri στην Αρμενία, στο Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Κύπρου, στο Sofia Architecture Week στην Βουλγαρία, στο Depot της Βιέννης, στο udk-Berlin. Τα περισσότερα θεωρητικά κείμενά του δημοσιεύονται στο διαδίκτυο ενώ λογοτεχνικά του έργα κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Άγρα και πρόσφατα από τον εκδοτικό οίκο jrp/Ringier. 




Από τον Δημήτρη Φιλιππίδη έλαβα το ακόλουθο σχόλιο με την σχετική φωτογραφία:



πρωτοπορία

Από ότι καταλαβαίνω, το ελάχιστο γραφείο μου στην «υπόγα» της οδού Σεφέρη αποτελεί πρωτοπορία. Το ψυλλιαζόμουν αλλά δεν ήμουν και σίγουρος. Είναι ακριβώς 30 τμ, περιλαμβάνει ένα κεντρικό ντιβάνι-κρεβάτι για όλες τις δουλειές (έχει τίμια παίξει σε όλα τα παιχνίδια από ερωτικά μέχρι αποθηκευτικά), και δεν συνδέεται με τηλεόραση, αρκείται στο διαδίκτυο. Είμαι, ως εκ τούτου, κι εγώ εξ ανακλάσεως πρωτοπορία – ίσως δικαιούμαι και επιδόματος, να το ψάξω αυτό! Πώς βοηθάει κανένα ν’ ανοίξει τα μάτια του αυτή η νέα σκέψη! Ας το κάνουμε project!

δ