Monday, April 17, 2017




ΜΑΡΙΑ ΛΟΪΖΙΔΟΥ:

déshabillé

η ανθρώπινη φροντίδα
από τις τελετουργίες των ημερών του Πάσχα
στην εικαστική επέμβαση στου Μέντη
+
ένα κείμενο του Bertolt Brecht


Οι ημέρες του Πάσχα, που πέρασαν είναι ημέρες έντονων συναισθημάτων, για όλους όσους έχουν βιώσει τις τελετουργίες αυτών των ημερών, ιδιαίτερα στην επαρχία. Αναφέρομαι κυρίως στην όλη φροντίδα για την προετοιμασία του «τόπου», του οίκου, των εδεσμάτων, των ενδυμάτων και των υποδημάτων για την υποδοχή των ιερών αυτών ημερών και την μεγιστοποίηση της συναισθηματικής απόλαυσης. 

Από τα ιερά τροπάρια της Μεγάλης Εβδομάδας που συγκινούν, τον στολισμό του επιταφίου, τον εορτασμό της Ανάστασης μέχρι και την κορύφωση της ημέρας του Πάσχα, είναι αποκαλυπτική αυτή η μεγιστοποίηση της φροντίδας 





Μια φροντίδα που στοχεύει στην απόδοση μιας ιερότητας, μέσα από μια σειρά τελετουργίες και απλές ανθρώπινες χειρονομίες. Από τα φρεσκο-ασβεστωμένα σπίτια και τα πεζοδρόμια, μέχρι τα καλοσιδερωμένα υποκάμισα. Από τα καινούργια πασχαλινά παπούτσια μέχρι τα κολλαριστά βενετσιάνικα τραπεζομάντηλα της γιαγιάς στο γιορτινό τραπέζι. Από την βαφή των αυγών με τις χαλκομανίες και την προετοιμασία για τα τσουρέκια, μέχρι την σχολαστική τελετουργία της μαγειρίτσας και το περίτεχνο σούβλισμα του αρνιού, ραμμένο με ειδικές βελόνες κλωστές και σπάγκους. 


Με όλες αυτές τις μνήμες, από ξεχωριστές χειρωνακτικές εργασίες, που επαναλαμβάνονται και φέτος, οι πολλαπλές αυτές εκδοχές της «φροντίδας» που ξαναζωντάνεψαν αυτές τις ημέρες, εδώ στο χωριό, αυθόρμητα και αβίαστα συσχετίζονται εντός μου, με την έκθεση της Μαρίας Λοϊζίδου, που είδα πρόσφατα στην βιοτεχνία του Μέντη, που επαναλειτούργησε από το Μουσείο Μπενάκη σε Κέντρο Διατήρησης Παραδοσιακών Τεχνικών Κλωστοϋφαντουργίας, με τίτλο “déshabillé”. 


Εδώ ο επιμελητής Yves Sabourin μαζί με την εικαστικό, εργάστηκαν ως φροντιστές του χώρου, προτείνοντας εργαλεία κατανόησης της δομής της χειρωνακτικής εργασίας. 







Ξεφυλλίζοντας μάλιστα στην αυλή μας το μικρό βιβλίο που έφερα μαζί μου, που εκδόθηκε με αφορμή αυτή την έκθεση, και ανασύροντας την αίσθηση που μου άφησε η εικαστική αυτή επέμβαση της Λοϊζίδου ένοιωσα ότι υπάρχει μια έντονη συνάφεια με το κλίμα των ημερών, μέσα από αποτυπώματα και ίχνη ζωής που εκπέμπουν μια τρυφερότητα, κάτι σαν χάδι, που σπάνια σήμερα αισθανόμαστε στην εποχή των εντάσεων και των αδιέξοδων. 



Πράγματι αυτό μου έμεινε από την Λοϊζίδου, που είχα την χαρά να την ακούσω να με ξαναγεί την βραδιά των εγκαινίων, με αυτή την ευαίσθητη χροιά της φωνής της, μέσα σε μια ατμόσφαιρα ενός εργαστηρίου με αισθητό τον μονότονο ήχο μηχανημάτων που ξαναλειτουργούν. Μια ηχητική εγκατάσταση ενός εργαστηρίου, επί χρόνια αδρανές, που ξαναζωντανεύει με τα έργα και τις εικαστικές επεμβάσεις της Μαρίας. 

Ξεφυλλίσαμε μαζί το μοναδικό χειροποίητο βιβλίο της πάνω στο μεγάλο τραπέζι με φόντο τις πολύτιμες τρέσες στους τοίχους, 

«ένα βιβλίο συγγραφής υποχρεώσεων μιας καθημερινότητας σε αμφισβήτηση, που αποτελεί ένα προσωπικό αλφάβητο» όπως γράφει η ίδια. 








Ίχνη ζωής, μνήμες παιδικές, μνήμες από την μητέρα, ξαναζωντανεύουν μέσα από την αφήγησή της, τις συσπάσεις του προσώπου της και τις εκφραστικές της χειρονομίες και προκαλούν πραγματική συγκίνηση, όπως άλλωστε επιθυμούμε να εισπράξουμε από την «Τέχνη». 








Και πέρα από το βιβλίο αντίστοιχα σπαράγματα μνήμης και φροντίδας, μικρά ευαίσθητα έργα τοποθετούνται διάσπαρτα στα ράφια του Μέντη, αλλά και στην μικρή αυλή στο πίσω μέρος, από κλωστές, χαρτιά, κουρέλια και υλικά του Μέντη. 




Στον απόηχο της πολυσυζητημένης και εντυπωσιακής Documenta, που άνοιξε δυναμικά λίγες ημέρες μετά και κατέκλυσε την Αθήνα, η έκθεση της Λοϊζίδου, βρίσκεται στον αντίποδα. Με μια μοναδική σεμνότητα, μας επαναφέρει σε μνήμες, από διάσπαρτες εικαστικές επεμβάσεις που ανακαλύπτουμε μέσα στο μοναδικό χώρο του Μέντη που έχει ξαναζωντανέψει. Γιατί η Λοϊζίδου πέρα από τις μνήμες επανα-ενεργοποιεί και κάποιες μηχανές του Μέντη και αναζητά διεξόδους για να αξιοποιηθούν με νέα προϊόντα, χρήσιμα και με εμπορική αξία, όπως οι υπόλευκοι ιμάντες σε διάφορα μεγέθη. 




Ξεφύλλισα πολλές φορές, ξανά και ξανά το μικρό βιβλίο της έκθεσης. Μνήμες μια άλλης εποχής της φροντίδας... 
Δείτε στην συνέχεια κλεφτές εικόνες από την μικρή αυτή έκδοση: 









Ευχαριστούμε Μαρία!


Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες γιά μεγέθυνση

Υ.Γ. 
Tο κείμενο που ακολουθεί επέλεξε η Λούσυ Τριανταφύλλου από τον συνοδευτικό κατάλογο της έκθεσης της Μαρίας Λοϊζίδου, με ονομασία ‘Déshabillé’ και σχολιάζει: 
Η Μαρία Λοϊζίδου αποκαλύπτει  με αυτό το κείμενο τι σημαίνει φροντίδα, ειλικρίνεια, σθένος και πίστη σε αρχές της ανθρώπινης ύπαρξης. Μήπως δεν είναι κάποιες από αυτές τις αρχές, που βασίζονται και οι δικές της δημιουργίες? 

Text: Bertolt Brecht, “The Jewish wife”
in: Brecth, The Jewish Wife and Other Short Plays, 
English versions by Eric Bentley, 
Grove Press, New York 1965 p.9-18 


[…]’ Well, Fritz, I’m off. I suppose I’ve waited too long, I’m awfully sorry, but… 

She stands there thinking, then starts in a different way. 

Fritz, you must let me go, you can’t keep… I’ll be your downfall, it’s quite clear; I know you aren’t coward, you’re not scared of the police, but there are worse things, They won’t put you in a camp, but they’ll ban you from the clinic any day now. You won’t say anything at the time, but it’ll make you ill. I’m not going to watch you sitting around the flat pretending to read magazines, it’s pure selfishness on my part, leaving, that’s all. Don’t tell me anything… 

She again stops. She makes a fresh start 

Don’t tell me you haven’t changed; you have! Only last week you established quite objectively that the proportion of Jewish scientists wasn’t all that high. Objectively is always the start of it, and why do you keep telling me I’ve never been such a Jewish chauvinist as now? Of course I’m one, Chauvinism I,m one. Chauvinism is catching. Oh, Fritz, what has happened to us? 

She again stops. She makes a fresh start. 

I never told you I wanted to go away, have done for a long time, because I can’t talk when I look at you, Fritz. Then it seems to me there’s no point in talking. It has all been settled already. What’s got into them, d’you think? What do they really want? What am I doing to them? I’ve never had anything to do with politics. Did I vote Communist? But I’m just one of those bourgeois housewives with servants and so on, and now all of a sudden it seems only blondes can be that. I’ve often thought lately about something you told me years back, how some people were more valuable than others, so one lot were given insulin when they got diabetes and the others weren’t. And this was something I understood, idiot that I was. Well, now they’ve drawn a new distinction of the same sort, and this time I’m one of the less valuable ones. 
Serves me right. 

She again stops. She makes a fresh start. 


The Jewish Wife by Bertolt Brecht
Directed by Robin Foote


Yes, I’m packing. Don’t pretend you haven’t noticed anything the last few days. 

‘Nothing really matters, Fritz except just one thing: if we spend our last hour together without looking at each other’s eyes. That’s a triumph they can’t be allowed, the liars who force everyone else to lie. Ten years ago when somebody said no one would think I was Jewish, you instantly said yes, they would. And that’s fine. That was straightforward. Why take things in a roundabout way now? I’m packing so they shan’t take away your job as senior physician. And because they’ve stopped saying good morning to you at the clinic, and because you’re not sleeping nowadays. I don’t want you to tell me I mustn’t go. And I’m hurrying because I don’t want to hear you telling me I must. It’s a matter of time. Principles are a matter of time. They don’t last for ever, any more than a glove does. Thera are good ones which last a long while. But even they only have a certain life. Don’t get the idea that I’m angry. Yes, I am. Why should I always be understanding? What’s wrong with the shape of my nose and the colour of my hair? I’m to leave the town where I was born just so they don’t have to go short of butter. What sort of people are you, yourself included? You work out the quantum theory and the Trendelenburg test, then allow a lot of semi-barbarians to tell you you’re to conquer the world but you can’t have the woman you want. The artificial lung, and the dive-bomber! You are monsters or you pander to monsters, Yes, I know I’m being unreasonable, but what good is reason I n world like this? There you sit watching your wife pack and saying nothing. Walls have ears, is that it? But you people say nothing .One lot listens and the other keeps silent. To hell with that. I If I loved you I’d keep silent. I truly do love you. Give me those underclothes, They’re suggestive. I’ll need them. I’m thirty –six , that isn’t too old, but I can’t do much more experimenting. The next time I settle in a country things can’t be like this. The next man I get must be allowed to keep me. And don’t tell me you’ll send me money; you know you won’t be allowed to. And you aren’t to pretend it’s just a matter of four weeks either. This business is going to last rather more than four weeks. You know that, and so do I. So don’t go telling me ‘After all its only for two ro three weeks’ as you hand me the fur coat I shan’t need till next winter, And don’t let’s speak about disaster, Let’s speak about disgrace. Oh, Fritz […]* 










Sunday, April 9, 2017



"ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΕΣ":

ΟΙ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΑΙΩΡΗΣΕΙΣ 
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ ΓΕΡΟΛΥΜΠΟΥ
δύο κείμενα των Μέμου & Δημήτρη Φιλιππίδη
+
η πρώτη γεύση από την Documenta 14

Ο Γιώργης Γερόλυμπος

Επί χρόνια κυκλοφορώ στα εργοτάξια, ανεβοκατεβαίνω σκαλωσιές και εργοταξιακούς ανελκυστήρες, αλλά ποτέ δεν μπορούσα να φανταστώ ότι υπάρχει άνθρωπος και ειδικά αρχιτέκτονας, εκτός από τους εναερίτες που στήνουν τους γερανούς, που θα μπορούσε να αιωρηθεί στην άκρη της μπίγας των γιγαντιαίων περιστρεφόμενων γερανών σε ύψος μέχρι και 110 μέτρα. 


Θέλει κότσια, τόλμη και τρομερή θέληση να βρεθεί κάνεις αιωρούμενος στο κενό, βιώνοντας τις συνεχείς ταλαντώσεις από τον αέρα, που χαρακτηρίζουν αυτούς τους γερανούς, σχεδόν έξι ολόκληρα χρόνια, χειμώνα καλοκαίρι για να καταγράφει συστηματικά την εξέλιξη της κατασκευής ενός από τα σημαντικότερα σύγχρονα κτίρια της Αθήνας. 


View from crane due Northeast

Μια πρωτοφανής ίσως διεθνώς, ακροβασία του Γιώργου Γερόλυμπου που αγνόησε τα drones και τις σταθερές κάμερες σε ύψος και επέλεξε να έχει αυτή την μοναδική αίσθηση του μοναχικού δημιουργού - καλλιτέχνη που βιώνει το έργο του από ψηλά, καδράρει το θέμα του, απομονωμένος, στο απόλυτο κενό, κάτω από τον καυτό ήλιο, ή τον δυνατό χειμωνιάτικο αέρα, σαν ένα παράξενο πουλί με ράμφος τον τηλεφακό του, που ίπταται πάνω από το νέο εναλλασσόμενο τοπίο. 


Canopy, illustration of bottom-shell ferro-cement panels


Car Park, typical floor reinforcement

Οι εικόνες αυτές του Γιώργη, με μάγεψαν από την πρώτη στιγμή. Αν και επισκέφτηκα πολλές φορές το εργοτάξιο και γοητεύτηκα από το έργο καταγράφοντας με την φωτογραφική μου μηχανή σπάνιες εικόνες από την κατασκευή, όταν άρχισαν να δημοσιεύονται οι πρώτες φωτογραφίες του Γερόλυμπου ξαφνιάστηκα, ενθουσιάστηκα, συγκινήθηκα, ζήλεψα και θαύμασα την τόλμη του και την μοναδική του εικαστική ματιά. 

Γιώργης Γερόλυμπος 

Πρόσφατα απόλαυσα την σεμνότητά του, την ευγένεια, τον μεστό του και συγκροτημένο του λόγο, στην παρουσίαση του νέου εξαιρετικού του βιβλίου με τίτλο «ορθογραφίες», που όλοι πρέπει να αποκτήσετε, μαζί με τον Δημήτρη και τον Μέμο Φιλιππίδη στον «Φάρο» του νέου συγκροτήματος. 


Με μεγάλη χαρά δημοσιεύω στην συνέχεια τα κείμενά τους που  έγραψαν αυθόρμητά. Ήξερα από την έκφραση του προσώπου τους φεύγοντας από την παρουσίαση ότι κάτι σημαντικό θα είχαν να πουν και αυτό μπορείτε να το επιβεβαιώσετε στην συνέχεια. 



ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΕΣ: 
ξαναγράφοντας τη σχέση 
φωτογραφίας και αρχιτεκτονικής 

του Μέμου Φιλιππίδη 


Ποια η σχέση των ορθογραφιών του Γιώργη Γερόλυμπου με την αρχιτεκτονική του συγκεκριμένου έργου που απεικονίζει; Πώς ο φωτογράφος αφουγκράζεται, ερμηνεύει και προσαρμόζεται στο εκάστοτε έργο; Πόσο επιβεβλημένη και ταιριαστή είναι η συγκεκριμένη θέαση απέναντι στο αντικείμενο της, το ΚΠΙΣΝ; Δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει ότι η ίδια η αρχιτεκτονική του Renzo Piano είναι εξ αρχής και κατεξοχήν «ορθογραφημένη»: Με τεράστια φροντίδα ο αρχιτέκτονας πειθαρχεί όλη την κάτοψη του ΚΠΙΣΝ σε ορθογώνιες αναλογίες και σε κανάβους. Ρυθμοί από λεπτά υποστυλώματα, μοτίβα από κατακόρυφα καΐτια, η αρχιτεκτονική γραφή του είναι στοιχισμένη, καθαρογραμμένη χωρίς παρεκτροπές, χωρίς αναπάντεχα «επεισόδια», χωρίς ανορθογραφίες. 







Συστηματικά αντλεί αξία, ίσως και μνημειακότητα, μέσω αυτής της πειθαρχίας και τάξης. Οι ορθογραφίες του Γ. Γερόλυμπου έρχονται και κεφαλαιοποιούν αυτή ακριβώς την αρχιτεκτονική επιλογή. Τη διανθίζουν με την ανθρώπινη κλίμακα και τυχαιότητα, μόνο και μόνο θαρρείς για να τονίσουν ακόμα περισσότερο την καθολική (και καθηλωτική) εφαρμογή της ορθογώνιας τάξης. 


Canopy top surface, applying protective coating

Η κάμερα απομακρύνεται στον ουρανό, στη μέγιστη δυνατή απόσταση, ώστε να σταθεί «αντάξια» στο έργο: να μπορέσει να συμπεριλάβει όσο γίνεται περισσότερο περιοχή από το μεγάλης κλίμακας αρχιτεκτόνημα και ταυτόχρονα να αποδώσει επάξια, με τις λιγότερες δυνατόν παραμορφώσεις (χωρίς δηλαδή κάποιον ευρυγώνιο φακό), την ορθογωνική πειθαρχία. 
Αλλά οι Ορθογραφίες του Γ. Γερόλυμπου με τη χαρακτηριστική τους θέαση από πάνω προς τα κάτω, δεν αποτυπώνουν απλά την ορθογωνική κανονικότητα της αρχιτεκτονικής του R. Piano. Επαναφέρουν μια κεφαλαιώδη κατακόρυφη θέα που αποτέλεσε αναπόσπαστο τμήμα της μνημειακής αρχιτεκτονικής του παρελθόντος: Αναφέρομαι στην εκτενέστατη παράδοση ζωγραφικής απεικόνισης του ουρανού στα θολωτά ταβάνια δημοσίων ιστορικών κτιρίων του μπαρόκ και του ροκοκό, αναπαραστάσεις του πώς θα ήταν η θέα προς τα πάνω αν στεκόσουν στο δάπεδο του κτιρίου. 


Triumph of Moderation, ceiling fresco (1731) Paul Troger 
Quadratura painting around the perimeter, Gaetano Fanti 
Melk Abbey, Austria 

Canal waterproofing membrane

Αυτές ήσαν εξιδανικευμένες κατακόρυφες θέες, «κατοικημένες» όχι από τους εργάτες που αποθανατίζει ο Γ. Γερόλυμπος, αλλά με όλη την κοσμική και επουράνια ιεραρχία, με την ίδια την αρχιτεκτονική να συνεχίζει –ιλουζιονιστικά- ακόμα ψηλότερα και βέβαια τον ίδιο τον ζωγραφισμένο ουρανό ως μακρινό φόντο. Η αναπαράσταση αυτή του άπειρου ύψους (μια από τις εμμονές και της μοντέρνας αρχιτεκτονικής) και ο μετασχηματισμός του ταβανιού σε πίνακα, επανέρχονται αντεστραμμένα στις Ορθογραφίες του Γ. Γερόλυμπου: η ιεραρχημένη εξουσία δίνει τη θέση της στους εργάτες της οικοδομής και τα ίχνη της υπό διαμόρφωση αρχιτεκτονικής του R. Piano αναβαθμίζονται πειστικά ως ένα έργο αυτόνομα εικαστικό, ένα ανάγλυφο έδαφος «πεπιεσμένο» από την τόσο μακρινή του θέαση. 



Car Park, waterproofing

Όσο και αν πολλές από αυτές τις λήψεις μπορούν να θεωρηθούν εφήμερες με την έννοια ότι απεικονίζουν στιγμιότυπα από την κατασκευή που δεν παραμένουν ορατά στο τελειωμένο αρχιτεκτονικό έργο, παραδόξως ο ίδιος ο αρχιτέκτονας επέλεξε να διατηρήσει για πάντα αυτή την ορθογραφική άποψη από ψηλά: Είναι γνωστό ότι οι αρχιτέκτονες φροντίζουν με τα κτίρια τους να καδράρουν τη θέα –είτε τοποθετώντας παράθυρα σε κομβικές θέσεις είτε με οριζόντιες πλάκες να απομονώνουν πανοραμικές θέες του τοπίου. Τακτικές που χρησιμοποιεί ο R. Piano με το μεγάλο στέγαστρο στρατηγικά τοποθετημένο στην κορυφή του λόφου, ανοίγοντας οριζόντιες θέες προς τη θάλασσα και προς την υπόλοιπη Αθήνα. 

Αλλά, θαρρείς συντονισμένος με τις Ορθογραφίες του Γ. Γερόλυμπου, ο αρχιτέκτονας εφηύρε και κατασκεύασε ένα σημείο που στο διηνεκές μπορεί να προσφέρει τη θέα αυτή από ψηλά και προς τα κάτω: Αναφέρομαι στη γυάλινη γέφυρα που σαν αποκρυσταλλωμένος γερανός εργοταξίου, συνεχίζει στο κενό, σε μεγάλο ύψος πάνω από την πλατεία που μεσολαβεί μεταξύ Βιβλιοθήκης και Λυρικής. 





Από τη γέφυρα αυτή ο επισκέπτης, αιωρούμενος θαρρείς στο κενό –αυτή τη φορά στη γέφυρα εν προβόλω- επιστρέφει ως déjà vu στις αντίστοιχες φωτογραφίες του Γ. Γερόλυμπου από το ίδιο σημείο. Αυτή η μοντέρνα, high tech γέφυρα μετατρέπει την εφήμερη Oρθογραφία του φωτογράφου σε διαρκή, προνομιακό και επιλεγμένο από τον αρχιτέκτονα τρόπο θέασης του ίδιου του έργου του. 

Μέμος Φιλιππίδης 



ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΕΣ

Του Δημήτρη Φιλιππίδη


«Ευτυχισμένοι όσοι έζησαν σε εκείνες τις μέρες…» Κάπως έτσι ξεκινούν οι αφηγήσεις για σπουδαία κατορθώματα στο παρελθόν, που διατηρούνται ζωντανές στη μνήμη. Έτσι θα θυμούνται όσοι έτυχαν στην παρουσίαση του λευκώματος Orthographs (Ορθογραφίες) του Γιώργη Γερόλυμπου στο «Φάρο» του ΚΠΙΣΝ το βράδυ της 30 Μαρτίου. 


Μέσα από τον όγκο φωτογραφιών που πήρε ο Γερόλυμπος για να καταγράψει την δεκαετή πορεία εκτέλεσης του έργου, το λεύκωμα περιλάμβανε μια επιλογή μόνο από όσες τράβηξε από ψηλά, χρησιμοποιώντας τους γερανούς του εργοταξίου. Με αυτή τη χειρονομία ο Γερόλυμπος ξεπερνούσε εντυπωσιακά τις πρακτικές ανάγκες της ανάθεσής του, καθώς υπερέβαινε το ρόλο του μεθοδικού καταγραφέα του μεγάλου αυτού έργου. Ξεπερνούσε ακόμα και τις απαιτήσεις της πλήρους απογραφής της παραμικρής λεπτομέρειας της κατασκευής που απαιτεί την επαφή με τη σωματικότητα του εργοταξίου. Αντίστροφα, με το να υπερυψωθεί πάνω από τα εφήμερα ανθρώπινα έργα, ο Γερόλυμπος έδωσε στον εαυτό του το δικαίωμα να αποκαλέσει όσα βλέπει «τοπίο». 

Terza Natura 2003, Φορείς γέφυρας Βρασνά

Ήταν, και το απέδειξε, ο πιο κατάλληλος να πετύχει αυτή τη μεταστροφή. Ξεκινώντας από τις σπουδές του στην Αγγλία (1998) και την πρώτη του έκθεση στην Ελλάδα (Terza Natura, 2003), οι φωτογραφίσεις που έκανε κατόπιν στόχευαν σταθερά προς μια τέτοια κατεύθυνση. Η προετοιμασία για τις Ορθογραφίες είναι καταγραμμένη πχ στα θαλασσινά τοπία του 2004, στην παραλιακή της Θεσσαλονίκης του 2008 και στις μακρινές λήψεις της Αθήνας με τα ξέφωτα του 2012. 

Mare Liberum, Κύμη


Athens Spread, Πανόρμου

Όμως στις Ορθογραφίες υπάρχει κάτι πρόσθετο: το «τοπίο» έχει ασυναίσθητα μεταβληθεί σε στρωματογραφία, με αναστροφή της διαδικασίας της ανασκαφής. Τοπίο είναι η επισώρευση λεπτών στρώσεων από υλικά και γεγονότα που διαρκώς μεταβάλλουν τη θέαση, εξαϋλώνοντας το αντικείμενο που φωτογραφίζεται ώστε να καταστεί αφηρημένη σύνθεση. 

Mediterranean Gardens on the Hill

Library and Car Park, ground-level slabs separated by the 'Canyon'(service road)

Ο ίλιγγος τελικά δεν οφείλεται τόσο στο ύψος από όπου γίνονται οι λήψεις όσο στην αίσθηση ότι υπάρχει «εκεί κάτω» μια ανύποπτη ανθρώπινη κυψέλη, απορροφημένη στα επίγεια καθήκοντά της. Τοπίο, τελικά, είναι η αποξένωση του ανθρώπινου βλέμματος από το έργο ως τέχνημα.

Δημήτρης Φιλιππίδης

H έκδοση του λευκώματος πραγματοποιήθηκε από το Yale University Press,  σε συνεργασία με τον εκδοτικό οίκο Μέλισσα, με χρηματοδότηση από το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Συγγραφείς του, εκτός από τον ίδιο τον φωτογράφο, είναι ο αρχιτέκτων Renzo Piano, ο Πρύτανης της Σχολής Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου Yale, Robert Storr και η αρχιτέκτων Katharine Storr. Την επιμέλεια των φωτογραφιών υπογράφει η Sarah Meister, επιμελήτρια του τμήματος φωτογραφίας του ΜοΜΑ της Νέας Υόρκης και σύμβουλος έκδοσης είναι ο Christopher Hudson, διευθυντής εκδόσεων του ίδιου μουσείου. Προλογίζει ο πρόεδρος του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, Ανδρέας Δρακόπουλος.




η πρώτη γεύση από την Documenta 14
(χωρίς σχόλια)





"Η εικόνα που τώρα τρεμοπαίζει μπροστά στα μάτια σου είναι όνειρο, όπως συνειδητοποιείς. Η Εύα κοιμάται και εσύ βλέπεις το όνειρό της. Όμως από πού προκύπτει αυτή η διεστραμμένη σκηνή, που είναι τόσο δυνατή ώστε αντιλαμβάνεσαι ότι πρέπει να είναι όνειρο που επαναλαμβάνεται συχνά, ακόμα κι αν είναι η πρώτη φορά που κοιμάσαι ως Εύα; Καθώς τίθεται το ερώτημα, εμφανίζεται μια άλλη εικόνα – μια γνήσια ανάμνηση της Εύας, προφανώς εν είδη επεξήγησης. Είναι εκείνη η ένδοξη βραδιά του 1939, όταν αστειευόμενος σου ζήτησε να σε δει να ουρείς, σαν να ήθελε να σφραγίσει την εύκολη εισβολή στην Πολωνία με μια υπεροπτική χειρονομία παντοδυναμίας, με τη χαρά μιας μετρημένης σκανταλιάς.










Έβγαλες όλα σου τα ρούχα, επιδεικνύοντας με περηφάνια τις υπέροχες ροδαλές σου ρώγες, πάντα στητές σαν δυο άγρυπνες κεραίες, τη στιλπνή κοιλιά σου, το χρυσαφί όρος της Αφροδίτης, τέλεια συμμετρικό, χωρίς ποτέ να χρειάζεται κούρεμα. Εκείνος κάθισε σε ένα σκαμνάκι μπροστά στην ανοιχτή πόρτα, σταύρωσε τα πόδια. Φορώντας ακόμα τις μπότες του, εκτός από ένα αδιόρατο τικ που έκανε το αριστερό του βλέφαρο να παίζει. 




Roee Rosen,
(Ζήσε και πέθανε ως Εύα Μπράουν, 1995-97) 

Μεικτή τεχνική σε χαρτί

Ωστόσο, αυτή είναι η πραγματική πηγή της εικόνας στο όνειρο: Εξάλλου, εκείνη τη βραδιά του 1939 αυτός φορούσε τη στολή και απέστρεψε το βλέμμα όταν είδε τη διάφανη σταγόνα να γυαλίζει στη μικρή εσοχή ανάμεσα στου μηρούς σου, ενώ η εικόνα στο όνειρο δεν έχει ίχνος συστολής, ντροπής, επιφύλαξης ή ειρωνείας. 



Στο όνειρο είσαι από πάνω του και σε κοιτά με το στόμα ορθάνοιχτο, τα μάτια καρφωμένα με λατρεία στο φύλο σου. Βλέπεις το πρόσωπό του από ψηλά καθώς το αιδοίο σου κατεβαίνει αργά για να φιλήσει το άνοιγμά του που περιμένει. Κοιτάζεις το πρόσωπο του δικτάτορα, σχεδόν παιδιάστικο με αυτή την έκφραση αποφασιστικότητας, πλαισιωμένο από τους βαριούς μηρούς σου. Κολλάς τα παχουλά μεγαλόπρεπα χείλη του αιδοίου σου στο δικό του λεπτό άνω χείλος. Ετοιμάζεσαι να καταθέσεις το κίτρινο υγρό απόρριμμά σου σαν να ήταν θείο δώρο.



από την εγκατάσταση, 
στο Μουσείο Μπένάκη 
του Roee Rosen 
με τίτλο:

ΖΗΣΕ ΚΑΙ ΠΕΘΑΝΕ
ΩΣ ΕΥΑ ΜΠΡΑΟΥΝ

Η ερωμένη του Χίτλερ στο Μπούνκερ
Του Βερολίνου και Επέκεινα

Μια Εικονογραφημένη Πρόταση για Σενάριο Εικονικής Πραγματικότητας
Όχι προς Υλοποίηση.



Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση