ΠΕΡΙ ΜΟΥΣΕΙΩΝ
ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ
ΣΤΗΝ ΛΙΜΝΗ ΕΥΒΟΙΑΣ
Εμπειρίες από τις καλοκαιρινές διακοπές
Όπως σε όλη σχεδόν την ελληνική επικράτεια πραγματοποιούνται το καλοκαίρι στο πλαίσιο τοπικών φεστιβάλ εκδηλώσεις πολιτισμού, έτσι και στην Λίμνη, στον χαρισματικό αυτό τόπο καταγωγής μου στις ακτές του Βόρειου Ευβοϊκού Κόλπου, πραγματοποιούνται σειρά εκδηλώσεων με ξεχωριστό ενδιαφέρον. Σε ένα τόπο με λίγους πια μονίμους κατοίκους, που προσπαθεί να επουλώσει τις πληγές της από την μεγάλη πυρκαγιά του 2021, πραγματοποιούνται σταθερά βελτιούμενες πολιτιστικές εκδηλώσεις (εγκαίνια μουσείων, συναυλίες, ναυτικές βραδιές κ. α.) με ένθερμη ιδιωτική πρωτοβουλία, την συμβολή του Δήμου μέσω της αντιδημάρχου Ευγενείας Πασχαλίδου, την σημαντική συμβολή του Μέγαρού Μουσικής και την ενεργή συμμετοχή των κατοίκων, αλλά και την παρουσία μεγάλου αριθμού επισκεπτών.
Γενική άποψη της Λίμνης, φωτο: Στέφανος Χαρατσής
Υφέρπει ένας μακροχρόνιος πολιτισμός
Θα ήθελα να τονίσω παρακολουθώντας αυτές τις εκδηλώσεις και την αμφίδρομη ένθερμη σχέση κοινού και καλλιτεχνών, ότι στην Λίμνη υφέρπει ένας μακροχρόνιος πολιτισμός που οφείλεται σε ευνοϊκές κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες, κυρίως στο παρελθόν και αποτυπώνεται στην αρχιτεκτονική της, την ποιότητα των εσωτερικών των σπιτιών, την χειροτεχνία, την ναυπηγική, την μαγειρική, αλλά και το καλό τραγούδι από τις μεγάλες παρέες, που μαζεύονται συχνά σε ξωκλήσια «εν οργάνοις», τραγουδώντας ξεχωριστά ελληνικά τραγούσια με χροιά βυζαντινής μουσικής, που απορρέει από τις εμπειρίες τους στα ψαλτήρια της μεγάλης εκκλησίας της Γεννήσεως Θεοτόκου Λίμνης. Με πλούσια ιστορική παράδοση, άξιους πολυταξιδεμένους ναυτικούς και καραβοκύριδες, άξιους εμπόρους, πλούσια μεταλλεία Λευκολίθου, και μία τοπική αστική τάξη που στις συνάξεις της φιλολογώντας, άκουγαν παράλληλα κλασσική μουσική, εξακολουθεί παρά την θεαματική μείωση του πληθυσμού της και τις οικονομικές δυσκολίες να αποζητούν και να συμμετέχουν ενεργά στις τακτικές πολιτιστικές εκδηλώσεις καθ όλη την διάρκεια του χρόνου.
Το πλήρως ανακαινισμένο νεοκλασικό κτήριο της Λίμνης
Πέρα από τις φετινές καλοκαιρινές πολιτιστικές εκδηλώσεις που ακολουθούν, σημαντικό γεγονός αυτό το καλοκαίρι αποτέλεσαν τα εγκαίνια στις 5 Ιουνίου 2026, του νέου Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής, υποδεχόμενο τη Συλλογή του Αναστάσιου Χρηστομάνου, στο εμβληματικό και πλήρως ανακαινισμένο νεοκλασικό κτήριο της Λίμνης, χτισμένο το 1898, που λειτούργησε ως ένα από τα πρώτα νηπιαγωγεία
Συναυλία στο Μικρό Θέατρο Κατουνίων
Το Σάββατο 1η Αυγούστου 2026, στο Μικρό Θέατρο των Κατουνίων ο Αλέξανδρος Παναγιωτόπουλος οργάνωσε και φέτος για 17η χρονιά μια ακόμη σημαντική συναυλία με τίτλο ΙΤΑΛΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΟΛΟΝΤΣΕΛΟ ΠΙΚΟΛΟ ΚΑΙ ΜΠΑΣΟ ΚΟΝΤΙΝΟΥΟ, που αναπτύχθηκε στο πρώτο μισό του 18ου αιώνα, στο Λονδίνο, μία από τις σημαντικότερες μουσικές σκηνές της μπαρόκ Ευρώπης. Μουσικοί από διάφορα μέρη εγκαταστάθηκαν εκεί, ανάμεσά τους και πολλοί Ιταλοί, που έφεραν μαζί τους τα όργανα, το ύφος, την εξωστρέφεια και την δεξιοτεχνία της ιταλικής μουσικής και επηρέασαν δραστικά την μουσική ζωή του Λονδίνου.
Στην συναυλία που πραγματοποιήθηκε με σκηνικό γλυπτική σύνθεση της Βάνας Ξένου, συμμετείχαν ο βιολοντσελίστας Δήμος Γκουνταρούλης που παίζει μοντέρνο και μπαρόκ τσέλο, καθώς και τετράχορδο ή πεντάχορδο βιολοντσέλο πίκολο, ο Ανδρέας Λινός στη βιόλα ντα γκάμπα, ο Emanuele Forni - αρχιλαούτο, μπαρόκ κιθάρα και ο πιανίστας και τσεμπαλίστας Γεράσιμος Χοίδας.
«Ναυτική Βραδιά στο Ελύμνιο»
φωτο: Στέφανος Χαρατσής
Εντυπωσιακή, ανανεωμένη και καλύτερη από κάθε άλλη χρονιά ήταν και η φετινή, 36η «Ναυτική Βραδιά στο Ελύμνιο», οργανωμένη από το Ναυτικό Όμιλο Λίμνης, από τους Συλλόγους Αλιέων και από τους Ιδιοκτήτες σκαφών, που πραγματοποιήθηκε στα ήρεμα νερά του κλειστού κόλπου της Λίμνης, που περιβάλλεται από μια αμφιθεατρική διάταξη πλημμυρισμένη από χιλιάδες θεατές και επισκέπτες.
Η γνωστή ομάδα με την υψηλού επιπέδου καλλιτεχνική διεύθυνση, τον πλήρη συντονισμό και την σκηνοθετική και μουσική επιμέλεια του Τάκη Γεωργίου, καθώς και την ιστοριο-λαογραφική κειμενογραφία που παρουσίασε ο Δημήτρης Αποστόλου-«Ελύμνιος», με την γνωστή καταξιωμένη εκφορά λόγου, πλαισιωμένη με νέους συνεργάτες τον Γιώργος Φορτωτήρα και τον Αλέξανδρο Τσιροδημήτρη, και με την εθελοντική και καλοκουρντισμένη συμμετοχή των πληρωμάτων πάνω από 40 κάθε είδους σκαφών, εν μέσω θεαματικών βεγγαλικών, καπνογόνων, φωτοβολίδων και ατμοσφαιρικών φωτισμών, ανέδειξαν για άλλη μια φορά μια άψογα οργανωμένη συγκινητική βραδιά, με επιλεγμένη μουσική, ένα μοναδικό θαλασσινό Ηχόραμα, παρουσία χιλιάδων κατοίκων και επισκεπτών. Ένα εντυπωσιακό αυτοσχέδιο υπερθέαμα που ξεπερνά κατά την γνώμη μου την γνωστή «Αρμάτα» στις Σπέτσες.
Ντοκιμαντέρ και έκδοση του Γιάννη Φαφούτη
Ενδιαφέρουσα και η προβολή την Τρίτη 11 Αυγούστου, του μικρού και ευαίσθητου ντοκιμαντέρ με τίτλο «Ο Δρόμος του Κεριού», με θέμα τον αυτοσέχδιο τρόπο παραγωγής κεριών και λαμπάδων στο Μοναστήρι Αγίου Νικολάου- Γαλατάκι, σκηνοθετημένο από τον Γιάννη Φαφούτη, που επί δεκαετίες δίνει σημαντικά δείγματα καταγραφής της ιστορίας του τόπου, με διεύθυνση φωτογραφίας του γιού του Βαγγέλη, που προβλήθηκε στον θερινό κινηματογράφο της Λίμνης, παράλληλα με την παρουσίαση του νέου του βιβλίου «Εγχάρακτες Κτητορικές Μαρτυρίες στην Λίμνη Ευβοίας» από τον δημοσιογράφο και διευθυντή της ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗΣ Μιχάλη Ψύλο.
Στο μικρό φουαγιέ του κινηματογράφου, πραγματοποιήθηκαν επίσης μικρές εκθέσεις ζωγραφικής και φωτογραφίας όπως της Ανθής Αποστόλου με τίτλο «Είσοδος», χωρίς όμως κάποια ουσιαστική προετοιμασία του χώρου από την πλευρά του Δήμου, για την καλύτερη ανάδειξη των έργων, όπως π.χ η ένταξη ενός ουδετέρου φόντου και κατάλληλου φωτισμού .
Εκδηλώσεις του Μέγαρού Μουσικής Αθηνών
Τέλος σημαντική είναι η πρωτοβουλία του Μέγαρού Μουσικής Αθηνών με τίτλο "Γέφυρες" και συγκεκριμένα του συνθέτη Δημήτρη Μαραγκόπουλου και του Αντώνη Στεφάνου διευθυντή του Γραφείου Τύπου, να φέρουν και φέτος για πέμπτη χρονιά μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές, τη μουσική και τον πολιτισμό στη Βόρεια Εύβοια, με ένα εμπλουτισμένο και πολυδιάστατο πρόγραμμα 14 εκδηλώσεων, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Συγκεκριμένα στις 30 Αυγούστου στην Σκάλα της Λίμνης πραγματοποιήθηκε συναυλία της Ευανθίας Ρεμπούτσικα σε μια μοναδική βραδιά με μελωδίες από την Πολίτικη Κουζίνα ως τις μουσικές παραδόσεις της Ανατολικής Μεσογείου, με την συμμετοχή της Σοφίας Ζώβα στο τραγούδι και εξαιρετικής ορχήστρας.
Από την συναυλία της Ευανθίας Ρεμπούτσικα
Στις 31 Αυγούστου στο Κινηματοθέατρο Ελύμνιον πραγματοποιήθηκε ένα εντυπωσιακό αφιέρωμα στον διεθνή Έλληνα συνθέτη Βαγγέλη Παπαθανασίου από τον χαρισματικό Ζωρζ Κατρίς, ερμηνεύοντας με ζωντανή ηλεκτρονική μουσική και με παράλληλη προβολή αποσπασμάτων ταινιών για τις οποίες ο Βαγγέλης έχει γράψει την μουσική τους, εξαιρετικά μονταρισμένων και άψογα συντονισμένων με τον ήχο.
Από την συναυλία αφιέρωμα στον Βαγγέλη Παπαθανασίου
από τον Ζωρζ Κατρίς
Ανάμεσα στις εκδηλώσεις που θα ακολουθήσουν (βλ. εδώ) ξεχωρίζω την κατανυκτική συναυλία με το περίφημο βυζαντινό φωνητικό σύνολο musicAeterna byzantina, του οποίου ιδρυτής και καλλιτεχνικός διευθυντής είναι ο διεθνής Έλληνας μαέστρος Θεόδωρος Κουρεντζής, που θα πραγματοποιηθεί στις 12 Σεπτεμβρίου στον Ιερό Ναό Γεννήσεως Θεοτόκου Λίμνης, με χοράρχη τον Αντώνιο Κουτρουπή και πτυχιούχους Έλληνες επαγγελματίες χορωδούς, διακεκριμένους για την καθαρότητα της φωνής, την αυθεντικότητα του ύφους και την εσωτερική ερμηνευτική ένταση. Σολίστ ο Γρηγόριος Ζάρκος, Άρχων Πρωτοψάλτης της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιά. Στα οκτώ χρόνια της ύπαρξής της, η χορωδία έχει πείσει ακόμα και τα πιο απαιτητικά και αυστηρά ακροατήρια, με κορυφαία στιγμή τη συμμετοχή της στο Φεστιβάλ του Σάλτσμπουργκ το 2021.
ΜΟΥΣΕΙΟ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΖΩΗΣ
ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΤΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΧΡΗΣΤΟΜΑΝΟΥ
Ένα νέο σύγχρονο μουσείο προκαλεί την αναβάθμιση των υπαρχόντων
φωτο 2. Ολυμπία Χατζοπούλου
Ξεκινώ με την αξιοποίηση του εμβληματικού κτιρίου στη Λίμνη, κτισμένου στα πρότυπα του νεοκλασικού σχεδιασμού, που λειτούργησε από το 1898 ως ένα από τα πρώτα νηπιαγωγεία της χώρας και ιδρύθηκαν με χρηματοδότηση του Ιδρύματος Βασιλείου Γ. Μελά για την Προσχολική Αγωγή. Ένα μοναδικό σχολικό κτίριο δίπλα στη θάλασσα με δίκλινη στέγη, που επεκτείνεται και στεγάζει μεγάλη αυλή με πεσσούς, συνδεόμενη με ανοιχτό χώρο, μετά από 128 χρόνια αξιοποιήθηκε ως Μουσείο Θαλάσσιας Ζωής, υποδεχόμενο τη Συλλογή του Αναστάσιου Χρηστομάνου, μεταφέροντας παράλληλα τη γνώση για τη θαλάσσια ζωή και φωτίζοντας την εξερεύνηση των ωκεανών.
Το κτίριο το 1996
Το κτήριο που λειτούργησε αργότερα και ως δημοτικό σχολείο, χαρακτηρίστηκε το 1994 ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο, αλλά το 1996 έγινε απόπειρα αλλοίωσής του με στόχο την προσθήκη χωρίς άδεια νέου κτιρίου ΚΑΠΗ, που ευτυχώς απετράπη. Όταν επεδίωξα την ακύρωση της υλοποίησης, δεχόμενος υβριστικές και απειλητικές επιθέσεις, υπέστην τότε και την δημόσια διαπόμπευση από τον τότε πρόεδρο του Λιμενικού Ταμείου Ευάγγελο Ανδριόλα, τον επιλεγόμενο "Καλεμάκη".
Καλοκαίρι 1996, Σκυροδέτηση της βάσης για το νέοι κτίριο ΚΑΠΗ στον προαύλιο χώρο του Σχολείου, από τον εργολάβο Γιώργο Σπηλιώτη
Το 2005 το κτίριο ανακαινίστηκε από τον τότε Δήμο Ελυμνίων με στόχο να φιλοξενήσει την συλλογή Χρηστομάνου, αλλά τελικά χρησιμοποιήθηκε για τις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου με εμβόλιμες παράλληλα μικρές εκθέσεις.
Και επιτέλους το 2023, αποφασίστηκε η αξιοποίησή του για τη δημιουργία τελικά του μουσείου της συλλογής Χριστομάνου, οργανωμένου από το Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, μέσω συνεργασίας της Βουλής των Ελλήνων, του Υπουργείου Πολιτισμού, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και του Δήμου Μαντουδίου-Λίμνης-Αγίας Άννας.
Αναστάσιος Χρηστομάνος
Τον Αναστάσιο Χρηστομάνο τον θυμάμαι από την δεκαετία το ΄60 να καταφθάνει με τον κίτρινο σκαραβαίο του και την σύντροφό του Φραντζέσκα στο παντοπωλείο του Χρήστου Μώρου στην παραλία της Λίμνης, όπου συχνά δούλευα τα καλοκαίρια, και με την ενθουσιώδη και ευγενική εκφορά του λόγου του να προσφωνεί και να ευχαριστεί, τον «κύριο Μώγο» (δυσκολα πρόφερε το «ρ»), για τα εξαιρετικά ντελικατέσεν που διέθετε τότε το κατάστημα.
Η περιοχή του Αη Γιώργη 2004
Είχε ήδη επιλέξει από 1953 την μαγευτική περιοχή του Αη Γιώργη έξω από την Λίμνη τόσο για τις διακοπές του, όσο και για τη δημιουργία Μουσείου και Εργαστηρίου Θαλάσσιας Βιοχημείας, ανοιχτό στο κοινό.Μία πρωτοποριακή για την εποχή πρωτοβουλία για τη μελέτη των οργανισμών και του θαλάσσιου περιβάλλοντος στην Ελλάδα.
Ο Χρηστομάνος γεννημένος το 1901, με σπουδές Ιατρικής στη Ζυρίχη, μαθητής του θρυλικού Ζακ-Υβ Κουστώ, υφηγητής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και μετέπειτα καθηγητής Βιολογικής Χημείας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ανέπτυξε συνεργασίες με κορυφαία ωκεανογραφικά ινστιτούτα, συμμετείχε σε διεθνείς ερευνητικές αποστολές, δημοσίευσε σημαντικές ερευνητικές εργασίες. Στο Μουσείο και Εργαστήριό του φιλοξένησε επιστήμονες, εκπαίδευσε φοιτητές, δημιούργησε μια πλούσια συλλογή, καρπό συστηματικής ερευνητικής δραστηριότητας.
Δυστυχώς το Μουσείο και το Εργαστήριο του Χρηστομάνου στον Άη Γιώργη, καταστράφηκαν ολοσχερώς από δασική πυρκαγιά το 2016, αλλά η συλλογή διασώθηκε, χάρη στη δωρεά από την κόρη του Ελένη Χρηστομάνου το 2008 στον τότε Δήμο Ελυμνίων.
Απόψεις από το εσωτερικό του Μουσείου
Σήμερα στο νέο μουσείο η Συλλογή που καταγράφηκε και τεκμηριώθηκε από το Τμήμα Βιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, περιλαμβάνει περίπου 2.000 θαλάσσιους οργανισμούς και 50 απολιθώματά τους, 153 πετρώματα, περισσότερες από 4.000 επιστημονικές εκδόσεις, έγγραφα, χειρόγραφα, φωτογραφίες, χάρτες, αντικείμενα και επιστημονικά όργανα του Μουσείου και Εργαστηρίου του Χρηστομάνου.
Οι θαλάσσιοι οργανισμοί αφορούν κυρίως μαλάκια, σπόγγους, ανθόζωα, καρκινοειδή, εχινόδερμα, οστεϊχθύες, χονδριχθύες, ερπετά και θηλαστικά, είδη που προέρχονται από τη Μεσόγειο Θάλασσα, την Ερυθρά Θάλασσα, τον Ατλαντικό, τον Ειρηνικό και τον Ινδικό Ωκεανό.
Το εξαιρετικό αυτό επαρχιακό μουσείο, εγκαινιάστηκε στις 5 Ιουνίου 2026 από τον Νικήτα Κακλαμάνη Πρόεδρο της Βουλής η οποία και ανέλαβε εξ ολοκλήρου τη χρηματοδότηση και την επίβλεψη των εργασιών, και έχει ήδη μεγάλη επισκεψιμότητα, μια και είναι ανοιχτό σε καθημερινή βάση.
Την επιστημονική επιμέλεια του όλου εγχειρήματος ανάλαβε η Δρ. Περσεφόνη Μεγαλοφώνου, Καθηγήτρια Ιχθυολογίας, τμήμα Βιολογίας στο Εθνικό & Καποδοστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Υπεύθυνη έργου ήταν η Μαρία Κατσακιώρη, την Μουσειολογική μελέτη ανέλαβαν η Κατερίνα Μπόλη, και Μαρία Κατσακιώρη και την Αρχιτεκτονική & μουσειογραφική μελέτη-επίβλεψη κατασκευής είχε η αρχιτέκτων Ολυμπία Χατζοπούλου.
Για τα άλλα δύο μουσεία
Θα ήθελα να αναφερθώ και στα άλλα δύο μικρά μουσεία που διαθέτει η Λίμνη που δυστυχώς υπολειτουργούν και έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές δεκαετίες πριν. Είναι γεγονός ότι το νέο μουσείο θέτει ένα σοβαρό θέμα συγκρινόμενο με αυτά που παρά το μεγάλο ενδιαφέρον ως προς το περιεχόμενό τους, παραμένουν ξεπερασμένα και όχι ιδιαίτερα ελκυστικά για τους επισκέπτες.
Το ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο Λίμνης
Ξεκίνησε τη λειτουργία του το καλοκαίρι του 1993, μετά την δωρεά του νεοκλασικού αρχοντικού κτισμένο γύρω στα 1880, προς το Δήμο της αείμνηστης Λιμνιώτισσας Αικατερίνης Ευαγγελινού – Φλώκου (γόνου μεγάλης και ισχυρής ναυτικής οικογένειας), με σκοπό την συλλογή αντικειμένων ιστορικού και λαογραφικού ενδιαφέροντος.
Σήμερα μετά από 33 χρόνια είναι γεγονός ότι χρειάζεται μια νέα μουσειογραφική μελέτη με μια αυστηρή επιλογή μικρότερου αριθμού εκθεμάτων, που θα πρέπει να ενταχθούν σε μια νέα και σύγχρονη μουσειολογική ανάπλαση και παράλληλα την εξασφάλιση της καθημερινής του λειτουργίας.
Διαρκής Έκθεση Ελληνικής Παραδοσιακής Ενδυμασίας
Ο Ανδρέας Πέρης Παπαγεωργίου στην είσοδο της έκθεσης
Εικόνες από το κτίριο που στο ισόγειο φιλοξενεί την έκθεση
Το μικρό αυτό μουσείο φιλοξενεί την διαρκή έκθεση της μοναδικής συλλογής Παραδοσιακών Φορεσιών από όλη σχεδόν την Ελλάδα και ιδιαίτερα της Λίμνης, που εκτίθενται δυστυχώς στρυμωγμένες σε δύο αίθουσες, στο ισόγειο του ιδιόκτητου κτιρίου. Ο συλλέκτης Ανδρέας Πέρης Παπαγεωργίου, χορευτής, χορογράφος και τέως διευθυντής της Επαγγελματικής Σχολής Χορού και του «Ελληνικού Χοροδράματος» της Ραλλούς Μάνου, δημιούργησε με το υστέρημά του, μία από τις σημαντικότερες ιδιωτικές ενδυματολογικές συλλογές στην Ελλάδα, που περιλαμβάνει περισσότερα από 250 ενδυματολογικά σύνολα, καλύπτει τα τελευταία διακόσια χρόνια του παραδοσιακού βίου της ελληνικής κοινωνίας και αντιπροσωπεύει μία ευρεία γεωγραφική έκταση ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση.
Δυστυχώς στον περιορισμένο χώρο μόνον ένα μικρό μέρος αυτής της σπάνιας Συλλογής μπορεί να εκτεθεί, και αναμφίβολα αναζητείται καλύτερη δυνατή ανάδειξη ιδιάιτερα μάλιστα όσο ο Ανδρέας Πέρης είναι ακόμη εν ζωή.
Ο Ανδρέας Πέρης Παπαγεωργίου παρουσιάζει την συλλογή
Καλό φθινόπωρο!
Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση
