Monday, May 18, 2026



ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ
ΕΛΛΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΩΝ

Οι Πλάτων και Θεοδόσης Ησαΐας 
και η Βασιλική Πετρίδου 
με επιλεγμένους συνεργάτες μας παρουσιάζουν


Παρουσιάζω σήμερα την συγγραφική δραστηριότητα τριών αρχιτεκτόνων με πανεπιστημιακή διαδρομή και ερευνητικό έργο, με αφορμή σειρά νέων έντυπων και ηλεκτρονικών εκδόσεων που έχουν πραγματοποιήσει με επιλεγμένους συνεργάτες. Τους αδελφούς Πλάτωνα και Θεοδόση Ησαΐα, που δραστηριοποιούνται μεταξύ Λονδίνου, Θεσσαλονίκης και Pittsburgh, τους γνωρίζω περισσότερο μέσα από τις συχνές συζητήσεις μας με τον πατέρα τους Δημήτρη Ησαΐα, αρχιτέκτονα και ομότιμο καθηγητή ΕΜΠ, ενώ με την πολυταξιδεμένη Βασιλική Πετρίδου γνωριζόμαστε μέσα από τις συμμετοχές μας σε συνέδρια και ημερίδες, έχοντας εκτιμήσει το ανήσυχο και δημιουργικό της πνεύμα. Δεν ήξερα όμως ότι παράλληλα ανήκει στην κατηγορία εκείνων των πανεπιστημιακών, που συγγράφουν συστηματικά συγγράμματα για τους φοιτητές, αξιοποιώντας τις σημειώσεις των μαθημάτων, σε συνεργασία και με άλλους διδάσκοντες με ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό που σε μεγάλο βαθμό έχει καταγραφεί από την ίδια στα πολλαπλά ταξίδια της.

Πλάτων Ησαΐας. Θεοδόσης Ησαΐας, Βασιλική Πετρίδου

Τα αδέλφια Ησαΐα έχουν τελειώσει τις σπουδές τους στην Ελλάδα, ο Θεοδόσης στο Μετσόβιο και ο Πλάτωνας στο ΑΠΘ, και στην συνέχεια έφυγαν έξω για μεταπτυχιακές σπουδές. Ο Πλάτωνας στο Columbia στην Νέα Υόρκη και μετά για διδακτορικό (PhD) στο Delft και εδώ και αρκετά χρόνια διδάσκει σε μεταπτυχιακό τμήμα στην Architectural Association. Στην Ελλάδα εξελέγει Επίκουρος Καθηγητής Αρχιτεκτονικού Σχεδιασμού στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, μαζί με την σύντροφό του Αλεξάνδρα Βούγια, που ακολούθησε και αυτή την ίδια πορεία.

Ο Θεοδόσης τέλειωσε στο ΕΜΠ, πήγε στο ΜΙΤ για το μεταπτυχιακό του στην Αρχιτεκτονική και την Πολεοδομία και έκανε διδακτορικό στο YALE, δουλεύοντας παράλληλα στο MOMA, με επίκεντρο την σημαντική Έκθεση για την Γιουγκοσλάβικη Αρχιτεκτονική. Σήμερα εργάζεται ως επιμελητής στο Αρχιτεκτονικό Κέντρο Heinz στο Μουσείο Τέχνης Carnegie στο Pittsburgh, διδάσκοντας παράλληλα στη Σχολή Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Carnegie Mellon. Τα δύο αδέλφια, μαζί με την Αλεξάνδρα Βούγια, τον Γιανναντώνη Μουτσάτσο και την Μυρτώ Βραβοσινού, διατηρούν από κοινού αρχιτεκτονικό γραφείο με την επωνυμία Fatoura Collaborative, δουλεύοντας εξ αποστάσεως, και έχοντας ήδη σχετικές δημοσιεύσεις.


ATHENS AS A PROJECT
Berlin: Hatje Cantz, (2026)

Platon Issaias
Μια κριτική διερεύνηση της ανάπτυξης της Αθήνας

Yiorgis Yerolymbos
Τρία φωτογραφικά δοκίμια και πέντε πολυκατοικίες

(Πρόλογος: Pier Vittorio Aureli)

Πλάτων Ησαϊας, Γιώργης Γερόλυμπος


Το νέο αυτό βιβλίο, μια συνεργασία του Γιώργη Γερόλυμπου και του Πλάτωνα Ησαΐα, αποτελεί μια διεπιστημονική έκδοση που παρουσιάζει τα ευρήματα ενός ερευνητικού και «παράλληλου» έργου στους τομείς της αρχιτεκτονικής και της φωτογραφίας, σχετικά με την Αθήνα και το ελληνικό αστικό περιβάλλον. Ανιχνεύοντας τη σύνδεση μεταξύ κοινωνικού μετασχηματισμού, αστικής διαχείρισης και αρχιτεκτονικής μορφής, το βιβλίο παρουσιάζει μια έρευνα για την πόλη, την αρχιτεκτονική της, τον χώρο της, την ιστορία της και τη σύγχρονη ζωή. Χρησιμοποιώντας την Αθήνα ως μελέτη περίπτωσης, στοχεύει να ορίσει μια πρωτότυπη μέθοδο μελέτης της πόλης και της αστικής μορφής.

I.

pp. 80-81 Panaitoliou Square, Anthoupoli (Athens suburb), φωτογραφία Γιώργη Γερόλυμπου

pp 72-73. Monastiraki Square, φωτογραφία Γιώργη Γερόλυμπου

Το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου, το οποίο βασίζεται σε ιστορική και αρχειακή έρευνα, συζητά την «άτυπη» αστικοποίηση που χαρακτηρίζει τις σύγχρονες ελληνικές πόλεις και ειδικά την Αθήνα ως άμεσο παράγωγο ενός σύνθετου πολιτικού project, που εκδηλώνεται κυρίως μέσω αρχιτεκτονικών και αστικών τυπολογιών και πρωτοκόλλων. Ως μελέτη περίπτωσης, οι ελληνικές πόλεις και ιδιαίτερα η Αθήνα, προσφέρουν μια πιθανή κριτική στις πρόσφατες αντιλήψεις σχετικά με τη διάκριση μεταξύ «άτυπης» και «τυπικής» αστικοποίησης, καθώς και στις πολλαπλές μορφές αναπαράστασης και τεκμηρίωσής τους.

II.

Θουκυδίδης Βαλεντής, Πολύβιος Μιχαηλίδης, Πολυκατοικία στα Εξάρχεια, Ζαϊμη & Στουρνάρα, 1934, φωτογραφία Γιώργη Γερόλυμπου

Atelier 66, Δημήτρης και Σουζάνα Αντωνακάκη, Πολυκατοικία στην Μπενάκη, 1973, φωτογραφία Γιώργη Γερόλυμπου

Στο δεύτερο μέρος, το βιβλίο εστιάζει στην ανάλυση υποδειγματικών αρχιτεκτονικών έργων, από τη δεκαετία του 1930 έως σήμερα. Η πόλη μελετάται και παρουσιάζεται μέσα από τις μικρότερες κλίμακες της, ην οικιστική μονάδα, το διαμέρισμα και την πολυκατοικία, τα οποία έχουν χτίσει και διαμορφώσει την πόλη με ένα φαινομενικά τυχαίο και αποσπασματικό μοτίβο. Σε αυτό το μέρος, κείμενο, αρχιτεκτονικά σχέδια και οι φωτογραφίες του Γιώργη Γερόλυμπου παρουσιάζουν έναν «Άτλαντα της Αθήνας», ταξινομήσεις αντικειμένων, ατμοσφαιρών και καθημερινών πρακτικών.

III.

pp. 174-75, Το δακτυλίδι, Αττική Οδός & Λ. Κηφισιάς, φωτογραφία Γιώργη Γερόλυμπου

pp. 176-77, Πεδίον Άρεως, φωτογραφία Γιώργη Γερόλυμπου

Στο τρίτο και τελευταίο μέρος, το βιβλίο εμβαθύνει στην ιστορία της πόλης τα τελευταία 25 χρόνια, στοχεύοντας να προβληματίσει τη δομή και τη μορφή της σύγχρονης Αθήνας. Η αρχιτεκτονική ανάλυση, τα σχέδια και τα φωτογραφικά δοκίμια αξιοποιούνται εδώ για να χαρτογραφήσουν τους χώρους των αναδυόμενων επιθυμιών, των ατομικών και συλλογικών χωρικών εμπειριών της επίκαιρη πόλης.

Όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Pier Vittorio Aureli στον πρόλογο του βιβλίου: 
«ο πυρήνας του project που περιγράφεται σε αυτό το βιβλίο είναι η περίφημη πολυκατοικία, μια «γενική» κατασκευή από σκυρόδεμα που μπορεί να φιλοξενήσει κατοικίες και άλλες δραστηριότητες και που αποτελεί σχεδόν το σύνολο του αστικού ιστού της Αθήνας. Αυτός ο τύπος ήταν το αποτέλεσμα του ακραίου κατακερματισμού της γης μέσω της οποίας διαχειριζόταν ο αστικός πληθυσμός στην Ελλάδα από τις αρχές του εικοστού αιώνα. Αντί απλώς να περιγράφουν διθυραμβικά -για άλλη μια φορά- την ευελιξία και την άτυπη φύση του, οι Ησαΐας και Γερόλυμπος εκθέτουν το τύπο αυτό ως ένα σύνθετο αρχιτεκτονικό και αστικό project. Σε αυτό, τα ταξικά συμφέροντα, οι συνθήκες της αγοράς και η δημόσια νομοθεσία παρήγαγαν μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική μορφή με σαφή πολιτικό και οικονομικό στόχο: τη μετατροπή των κατοίκων σε μια κοινωνία ιδιοκτητών. Στο γραπτό του, ο Ησαΐας καταγράφει αυτό το έργο όχι μόνο μέσω εκτεταμένων κοινωνικών σχολίων αλλά μέσω μιας αυστηρής και προσεκτικής ανάγνωσης της αρχιτεκτονικής. Αναλύοντας, επανασχεδιάζοντας και φωτογραφίζοντας υποδειγματικές μελέτες περιπτώσεων, ο Ησαΐας και ο Γερόλυμπος επανασυζητούν τις πιο ουσιαστικές επιστημονικές πτυχές της αρχιτεκτονικής και του οικιακού χώρου: σχέδιο, κατανομή, και αναλογίες. Το βιβλίο Athens as a Project αποκαλύπτει τον βαθμό στον οποίο ο κλάδος της αρχιτεκτονικής είναι οντολογικά καθοριστικός για ένα πολιτικό και οικονομικό project. Για αυτόν τον λόγο, δεν αποτελεί μόνο ένα βιβλίο για τη μοντέρνα και σύγχρονη Αθήνα, αλλά και ένα βαθύ στοχασμό για το τι πραγματικά αφορούν η αρχιτεκτονική και η αστική μορφή.»

Συντελεστές:
Σχεδιασμός: Άκης Ιωαννίδης / Επιμέλεια: Leela Keshav / Σχέδια, Διαγράμματα: Μυρτώ Βραβοσινού, Χρήστος Σμυρνιώτης (Fatura Collaborative) / Photo Processing: Βίκυ Λεμονή / Παραγωγή: Kati Klaeske / Διαχείριση: Kassandra Nakas / Αναπαραγωγή: Schwabenrepro, Germany / Εκδότης: Hatje Cantz Verlag GmbH, Mommsenstrasse 27

after school
Theodosis Issaias, Alyssa Velazquez




Πρόκειται για μια έκδοση συνεργασίας, από το Μουσείο Τέχνης Carnegie και την Αρχιτεκτονική Σχολή του Πανεπιστημίου Carnegie Mellon, που φέρνει κοντά αρχιτέκτονες, καλλιτέχνες, εκπαιδευτικούς, φοιτητές και ακτιβιστές, για να μελετήσουν τις καταστάσεις και τα διακυβεύματα της δημόσιας εκπαίδευσης και συγκεκριμένα στα σχολεία που είναι αντιφατικοί χώροι - χώροι πειθαρχίας, αλλά και παιχνιδιού, αλληλεγγύης και συλλογικής φροντίδας. Παράλληλα, αναλογίζονται την κατάσταση - και τα διακυβεύματα - της δημόσιας εκπαίδευσης και εξετάζουν τις αρχιτεκτονικές, παιδαγωγικές και αναπαραστατικές δομές που διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο η γνώση δημιουργείται, μοιράζεται, διδάσκεται ή αποκρύπτεται.




Η έκδοση που πραγματοποιήθηκε παράλληλα με την ομώνυμη έκθεση στο Μουσείο Τέχνης Carnegie, εξετάζει πώς η δημόσια εκπαίδευση έχει διαμορφωθεί, οργανωθεί και αμφισβητηθεί σε όλο το εκπαιδευτικό τοπίο του Πίτσμπουργκ. Δοκίμια, μαρτυρίες, σχέδια μαθημάτων και αρχειακό υλικό ανιχνεύουν την ιστορία από το πρώτο δημόσιο λύκειο της πόλης και τα προγράμματα της εποχής του New Deal, μέχρι τους συνεργατικούς σχολικούς κήπους και τις Ακαδημίες Δρόμων με επικεφαλής τους Μαύρους της δεκαετίας του 1970. Σχέδια και φωτογραφίες συνοδεύουν τα κείμενα, δίνοντας προσοχή στο πώς η εκπαίδευση παίρνει μορφή σε κτίρια, δρόμους, πολιτικές και καθημερινή ζωή.



Η Βασιλική Πετρίδου 
και τα ψηφιακά συγγράμματα των Ανοιχτών Ακαδημαϊκών εκδόσεων Κάλλιπος


Η Βασιλική Πετρίδου είναι Ομότιμη Καθηγήτρια Ιστορίας Αρχιτεκτονικής στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών, με σπουδές στο Ιnstituto Universitario di Architettura di Venezia και Μεταπτυχιακό Δίπλωμα και διδακτορική διατριβή στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Διδάσκει στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Τμήματος Αρχιτεκτόνων στο ΕΜΠ και έχει πραγματοποιήσει έρευνες και άρθρα, σχετικά με την Τέχνη και την Αρχιτεκτονική του 18ου, 19ου και 20ου αιώνα. Έχει συμμετάσχει σε συνέδρια και επιστημονικές ημερίδες καθώς και στη συγγραφή και επιμέλεια βιβλίων και πανεπιστημιακών συγγραμμάτων για την Ιστορία της Τέχνης και της Αρχιτεκτονικής, και συγκεκριμένα στην δημιουργία ακαδημαϊκών ψηφιακών συγγραμμάτων ανοικτής πρόσβασης των Ανοιχτών Ακαδημαϊκών εκδόσεων Κάλλιπος, που χρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, επιλογές από τα οποία παρουσιάζονται στην συνέχεια:


Τέχνες και Αρχιτεκτονική
από την Αναγέννηση έως τον 21ο αιώνα

Βασιλική Πετρίδου, Όλγα Ζιρώ


Η ψηφιακή έκδοση «Τέχνες και Αρχιτεκτονική, από την Αναγέννηση έως τον 21ο αιώνα», ένα προπτυχιακό εγχειρίδιο με 355 σελίδες και με εξώφυλλο το έργο του Anish Kapoor, Cloud Gate, Millennium Park, στο Chicago, έχει ως στόχο την εξοικείωση των φοιτητών με την αρχιτεκτονική και την τέχνη γενικότερα, τη διερεύνηση των κοινωνικών και πολιτιστικών αιτιών που συνετέλεσαν στην παραγωγή τους, και την κριτική τοποθέτηση απέναντι στα έργα και στις αξίες που εμπεριέχουν. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην κατανόηση των τεχνών, μέσα από την ιστορία τους, δηλαδή στην κριτική αντιμετώπιση των θεωρητικών προβληματισμών που διέπουν τα έργα και στον σχολιασμό τους ως φορέων της καλλιτεχνικής διαδικασίας.

Την έκδοση αυτή μπορείτε να δείτε κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ


Θέματα ιστορίας της αρχιτεκτονικής
του 20ού αιώνα:
απαντήσεις από τον διεθνή χώρο 
(2024)

Βασιλική Πετρίδου, Ιωάννα Αγγελίδου, Αξιώτη, Ε., Θεοδώρα Βαρδούλη, Αλεξανδρα Βούγια, Κωσταντής Κίζης, Φοίβος Πανηγυράκης, Αγγαλική Σιώλη, & Όλγα Τουλούμη


Μία συλλογική έκδοση 290 σελίδων που επιμελέιται η Βασιλική Πετρίδου και αποτελεί μία συλλογική προσπάθεια. Προσεγγίζει θέματα της διεθνούς αρχιτεκτονικής και της πόλης, που αναπτύχθηκαν κυρίως στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Στις μελέτες που συνθέτουν το συγκεκριμένο πόνημα αποδεικνύεται ότι η αρχιτεκτονική υλοποιείται μέσα από διαδικασίες και ότι οι αρχιτέκτονες συνομιλούν με τους θεσμούς οι οποίοι επηρεάζουν τα δεδομένα του σχεδιασμού. Τα κείμενα, καθένα ξεχωριστά, αποτελούν εργαλεία προσανατολισμού της ιστορικής έρευνας και επιτρέπουν την εξερεύνηση τοπίων του παρελθόντος, ενώ συγχρόνως αποτελούν και αφορμές για την κατανόηση του παρόντος.

Την έκδοση αυτή μπορείτε να δείτε κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ


Η κατασκευή του χώρου: διάλογοι τέχνης
και αρχιτεκτονικής 
(2025)
Βασιλική Πετρίδου, Όλγα Ζιρώ


Η έκδοση αυτή των 512 σελίδων αποτελεί μια συνέχεια του βιβλίου τέχνες και αρχιτεκτονική από την αναγέννηση έως τον 21ο αιώνα. σε εκείνο το βιβλίο, οι βασιλική πετρίδου και όλγα ζιρώ στόχευαν στην εξοικείωση των φοιτητών με την ιστορία της αρχιτεκτονικής και της τέχνης γενικότερα, στη διερεύνηση των κοινωνικών και πολιτιστικών λόγων που συνετέλεσαν στην παραγωγή τους και στην κριτική τοποθέτηση απέναντι στα έργα και στις αξίες που εμπεριέχουν. […] Στην παρούσα έκδοση, η μελέτη των τεχνών και της αρχιτεκτονικής εστιάζεται στην κατασκευή του χώρου τον οποίο αυτές αναπτύσσουν και τον οποίο οι ίδιες πραγματοποιούν. Οι τέχνες και η αρχιτεκτονική εξετάζονται ως γεννήτορες του χώρου και της απεικόνισής του. έγινε προσπάθεια να μην υπάρχει επικάλυψη των θεμάτων και των παραδειγμάτων με το βιβλίο του 2015, ωστόσο σε μερικές περιπτώσεις δεν μπόρεσε να αποφευχθεί. Το παρόν βιβλίο δεν αποτελεί μια διεξοδική παρουσίαση της σχέσης του χώρου με τις τέχνες και την αρχιτεκτονική, δεν θα μπορούσε άλλωστε δεδομένου του εύρους του θέματος. Οι επιλογές των παραδειγμάτων προσανατολίστηκαν στην προσπάθεια να συνδεθούν οι έννοιες με συγκεκριμένα καλλιτεχνικά και αρχιτεκτονικά έργα και σχολιάστηκαν συγκεκριμένα κείμενα που αναφέρονται στις σχέσεις τους με τον χώρο. παρότι το βιβλίο είναι γραμμένο με τέσσερα χέρια, τα κεφάλαια για την τέχνη φέρουν τη συγγραφική σφραγίδα της Όλγας Ζιρώ και εκείνα για την αρχιτεκτονική της βασιλικής Πετρίδου.

Την έκδοση αυτή μπορείτε να δείτε κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ

Τέχνη και Αρχιτεκτονική
από το β΄ μισό του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα:
Δομές, τάσεις και αναλύσεις

Γιάννης Κολοκοτρώνης & Βασιλική Πετρίδου


Σε αυτό το Προπτυχιακό εγχειρίδιο των 335 σελίδων, διερευνάται η παράλληλη εξέλιξη της τέχνης και της αρχιτεκτονικής από το 1945 έως σήμερα. Ο στόχος είναι να διαμορφωθούν τρόποι αναζήτησης και όχι μια εξιστόρηση γεγονότων. Αντί να ακολουθείται μια χρονολογική αφήγηση, στο βιβλίο παρουσιάζονται θεματικά πλαίσια που ενισχύουν τη διεπιστημονική έρευνα. Η έμφαση δίνεται στον τρόπο με τον οποίο η τέχνη και η αρχιτεκτονική ανταποκρίθηκαν στους μεταπολεμικούς πολιτικούς, κοινωνικούς, οικονομικούς και τεχνολογικούς μετασχηματισμούς. Ενώ η αρχιτεκτονική αντιμετώπισε πρακτικές ανάγκες, όπως η στέγαση και οι υποδομές, η τέχνη επικεντρώθηκε στην πολιτιστική και ψυχολογική ανανέωση. Εξετάζεται η μετάβαση από τον μοντερνισμό –που εστίασε στην πρόοδο και στον ορθολογισμό– στον μεταμοντερνισμό, που έδωσε έμφαση στον πλουραλισμό, στον ιστορικό αναστοχασμό και στην κριτική στις αρχές του μοντερνισμού. Η θεματολογία διαρθρώνεται στις παρακάτω ενότητες: οι αναφορές στη μεταπολεμική περίοδο και στις πρώτες προσπάθειες φυγής από τον Μοντερνισμό, η παρουσίαση και ο σχολιασμός των νέων θεσμών προβολής της τέχνης και της αρχιτεκτονικής, οι διεπιστημονικές συνδέσεις της αρχιτεκτονικής και της τέχνης με άλλα γνωστικά αντικείμενα, ο σχολιασμός βασικών κειμένων που δημοσιεύτηκαν από το 1950 και μετά και άλλαξαν την πορεία της αρχιτεκτονικής και της τέχνης, καταδεικνύοντας όχι μόνο την αναδιάρθρωση των στόχων αλλά και τα αδιέξοδα που εμφανίζονται στο τέλος του 20ού αιώνα, η ανάπτυξη βασικών εννοιών για την τέχνη και την αρχιτεκτονική που χαρακτηρίζουν την περίοδο. Με την οργάνωση των θεμάτων χωριστά και παράλληλα, το σύγγραμμα δίνει τη δυνατότητα στους αναγνώστες να εξετάσουν την τέχνη και την αρχιτεκτονική ανεξάρτητα ή σε σύνδεση, αποκτώντας μια ευρύτερη κατανόηση της κοινής τους εξέλιξης. Μέσα από βασικά παραδείγματα και θεωρητικά κείμενα, τονίζεται ο εξελισσόμενος ρόλος τους στη διαμόρφωση της σύγχρονης σκέψης και του πολιτιστικού λόγου.

Την έκδοση αυτή μπορείτε να δείτε κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ.

Αντί επιλόγου

Ομολογώ ότι εντυπωσιάστηκα από αυτή την σειρά των ψηφιακών εκδόσεων, με δεδομένο ότι η δική μου γενιά σπούδασε αρχιτεκτονική με περιορισμένα, σχεδόν ανύπαρκτα συγγράμματα, μια και δεν είναι πολλοί οι διδάσκοντες που ασχολούνται με την συγγραφή και την επικαιροποίηση συγγραμμάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα την δεκαετία του ΄70 στο μάθημα Ιστορία της Αρχιτεκτονικής, τα βιβλία του Χαράλαμπου Μπούρα δεν περιείχαν σχέδια και εικόνες, προφανώς λόγω κόστους. Τρέχαμε τότε στα φωτοτυπεία για να τυπώσουμε και να πληρώσουμε τα σχέδια που είχαν δοθεί από την Έδρα σε ένα τεράστιο ρολό σε διαφάνεια. που έπρεπε να κόψουμε και να αναζητήσουμε που αντιστοιχούν οι εικόνες στο βιβλίο.

Θα ήθελα τέλος, να διατυπώσω ένα μικρό σχόλιο σχετικά με την σελιδοποίηση των ψηφιακών αυτών συγγραμμάτων, που την θεωρώ επίπεδη και τυποποιημένη με ισομεγέθεις φωτογραφίες χωρίς καμία ενδιαφέρουσα γραφιστική επεξεργασία. που θα μπορούσε να κάνει τις εκδόσεις αυτές πολύ ελκυστικές. Άλλωστε, θεωρώ, ότι πέρα από τους φοιτητές μπορούν να απευθύνονται και στο ευρύτερο κοινό.


Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

Monday, May 4, 2026

 

ΤΡΕΙΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ:

ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΧΕΣΗ ΜΟΔΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ,
ΤΗΝ ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΕΝΟΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟΥ ΦΟΥΡΝΟΥ
ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΟ ΔΙΣΚΟΓΡΑΦΙΑΣ COLUMBIA


Εικόνες από τις εκθέσεις: 1. Είσαι ό,τι φοράς στο Μουσείο Μπενάκη. 2. Blanc: The Bakery Project, από την CRUX GALLERIE 3. Πάνος Χαραλάμπους: COLUMBIA Die Ruinen von Athens στην Citronne Gallery


1.

"ΕΙΣΑΙ Ο,ΤΙ ΦΟΡΑΣ"
ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

Αναζητώντας την αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στη σύγχρονη τέχνη και τη μόδα με επίκεντρο το έργο της Σοφίας Κοκοσαλάκη



Τέσσερα χρόνια μετά την πετυχημένη έκθεση με τίτλο «Ειδύλλια Οδός» στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, η Μαρία Μαραγκού επιμελήτρια θεματικών και μονογραφικών εκθέσεων τέχνης και διευθύντρια του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης στο Ρέθυμνο, επανέρχεται στην Αθήνα με μια νέα πρωτότυπη έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς με τίτλο Είσαι ό,τι φοράς.

Με μια παρέα φίλων, τον Σταύρο Καβαλλάρη και την Μαρία Παναγίδου επιλέγουν να περιπλανηθούν στους δύο κόσμους της σύγχρονης τέχνης και της μόδας με δεδομένο ότι και οι δύο περιέχουν την έμπνευση, τη χειρονομία, τη χειροτεχνία και πολύ συχνά πλέον την ψηφιακή τεχνολογία και συχνά δανείζονται στοιχεία ο ένας από τον άλλον. Μία έκθεση που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης στο Ρέθυμνο το Μάιο του 2025, με έργα τρίαντα δύο Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών και σχεδιαστών.


Στο Μουσείο Μπενάκη οι επιμελητές επέλεξαν να θέσουν στο κέντρο της αίθουσας σε δύο ενότητες μια σειρά «έργων» της Σοφίας Κοκοσαλάκη από το Ρέθυμνο, μιας δημιουργού διεθνούς εμβέλειας  που άφησε ανεξίτηλο το στίγμα της στην ελληνική αλλά και τη διεθνή σκηνή της μόδας, και δυστυχώς έφυγε νωρίς.  Κορυφαία πράξη δημιουργίας η πραγματοποίηση των κουστουμιών για την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004, καθώς και το avant garde φόρεμα της τραγουδίστριας Μπγιόργκ, δείγματα των οποίων δυστυχώς απουσιάζουν από την έκθεση.



Η Κοκοσαλάκη είχε στρέψει το βλέμμα της στον μινωικό πολιτισμό, στην αρχαία Ελλάδα, στην λαϊκή παράδοση και στην χειροτεχνία, και ιδιαίτερα στις αρχαιοελληνικές πτυχώσεις, την κομποδετική, την Θεά των Όφεων, την βυζαντινή εικονογραφία, τα ελληνικά κεντήματα, συνδυάζοντάς τα με επιρροές από την αστική ζωή, την street κουλτούρα, την αισθητική της new wave και της post-punk μουσικής σκηνής. Τα περίτεχνα ντραπέ — το χαρακτηριστικότερο στοιχείο της σχεδιαστικής γραφής της Σοφίας Κοκοσαλάκη — υπήρξαν αποτέλεσμα επίμονου χειροποίητου πειραματισμού και μιας αφοσιωμένης αναζήτησης με τεχνικές και αισθητικές προκλήσεις που κατακτιούνται σταδιακά, όπως σημειώνεται στο κείμενο της έκθεσης.

Επιλογές από την ενότητα αυτή της έκθεσης παρουσιάζονται στην συνέχεια, και ακολουθούν και έργα λοιπών καλλιτεχνών.




Αν και οι επιμελητές δηλώνουν ότι αναζητούν την αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στη σύγχρονη τέχνη και τη μόδα μέσα από τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες, δεν αποκαλύφθηκε ούτε τεκμηριώθηκε με σαφήνεια αυτή η σχέση. Η παράθεση των έργων τέχνης περιμετρικά της αίθουσας, δεν αναδεικνύει τους επιδιωκόμενους συσχετισμούς, απλά αποτελούν όμως αφετηρία για την αρχή ενός διαλόγου για ένα τόσο ενδιαφέρον θέμα που θα μπορούσε να επιδιωχθεί.

Ακολουθούν ενδεικτικές επιλογές από τα έργα  που κατέγραψα:

















Kapourani Bros, Wanda Wultz as white fox, 2015

Σταμάτης Ζάννος, 1920s bar shoes, Northampton Museum and Art Gallery, 2024
1938 Salvatore, Ferragamo Rainbow Sandals, 2024

Άγγελος Παπαδημητρίου, Francoise, 2016

Ευγενία Αποστόλου, Κουρέλια -Σε μετάβαση, 2005

Μαρία Παπαδημητρίου, Firma Gypsy Globales, 2014









Bill Georgousis, Χωρίς τίτλο, 2020

Δημήτρης Αντωνίτσης, Λήθη, 1999

Yael Kanarek, Heart in Heart, 2004

Αλίκη Παλάσκα, Οι Ταραχές της Πανδώρας, 2023-2024


Αλίκη Παλάσκα, Good old word, 2023-2024


Λευτέρης Κανακάκις. Κοστούμι σε κρεμάστρα, 1973 

 Λευτέρης Κανακάκης, Τα παράσημα 8, 1973


Ανέστης Ιωάννου, Birdman Costume II, 2024-2025


Ανέστης Ιωάννου, Flower Picker, 2024


Κλείνω την συνοπτική αυτή παρουσίαση με δύο έργα του Ανέστη Ιωάννου, που τον παρακολουθώ με ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια, και αποτελεί το κεντρικό πρόσωπο στην έκθεση που παρουσιάζω στην συνέχεια.


2.

BLANC: THE BAKERY PROJECT
ΑΠΟ THN CRUX GALLERIE


Μία ομαδική pop-up έκθεση στο παλιό οικογενειακό Αρτοποιείο του ζωγράφου Ανέστη Ιωάννου

Ο Ανέστης Ιωάννου, φωτό Ναταλία Τσουκαλά 

Με συγκίνησε ο Μπάμπης Ιωάννου, ο πατέρας του εικαστικού Ανέστη Ιωάννου, που αναγκάστηκε μαζί με περισσότερα από 3.000 αρτοποιεία, και πρατήρια  του κλάδου που έχουν βάλει λουκέτο μόνο τους τελευταίους 30 μήνες στην Ελλάδα, να κλείσει την οικογενειακή επιχείρηση. Ήταν όμως παρών και ευχαριστημένος όταν μιλήσαμε στα εγκαίνια της τολμηρής ομαδικής έκθεσης με τίτλο Blanc: The Bakery Project, που έστησε ο γιός του Ανέστης, ξαναδίνοντας ζωή στον εγκαταλειμμένο χώρο, με την επιμέλεια της Μυρτώς Κακαρά και την πρωτοβουλία της Crux Gallery. Μία pop-up έκθεση που βασίστηκε σε συζητήσεις ανάμεσα στον καλλιτέχνη Ivan Argote και τον Ανέστη Ιωάννου κατά τη διάρκεια του προγράμματος EMST Mentorship Programme (2025) του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, πριν από κάποιους μήνες. Ο Κολομβιανός καλλιτέχνης είδε portofolios και επέλεξε τον Ανέστη Ιωάννου που τον ξενάγησε στον μισοάδειο φούρνο του πατέρα του που επί 47 χρόνια προσέφερε ψωμί και αρτοσκευάσματα στην γειτονιά, κάτι που του θύμισε προσωπικές μνήμες στην Μποκοτά.


Μέσα από σειρά συζητήσεων προέκυψε η ιδέα αυτής της εφήμερης έκθεσης σε αυτή την μεταβατική φάση του συγκεκριμένου χώρου, με επιλογές έργων που σχετίζονται με την επιβίωση και την ανθεκτικότητα, την μνήμη, την συνύπαρξη με τον εαυτό μας και τα τραύματά μας. Και όλα αυτά ανάμεσα στον εξοπλισμό, τις βιτρίνες της υποδοχής και τα εναπομείναντα εργαλεία και μηχανήματα του παρασκευαστηρίου, σε παράξενες συνομιλίες με τα έργα, επιλογές από τα οποία παρουσιάζονται στην συνέχεια:


Anestis Ioannou, The New Tenants
Τρία έργα με υλικά και έμπνευση από το αρτοποιείο. Στο βάθος τμήμα του έργου της Penny Siopis, My Lovely days. 



Βιντεοπροβολή του Iván Argote, Δύο 50χρονοι λευκοί άνδρες που έχουν συναισθήματα, 2013

Σταύρος Παπαγιάννης, το μεγάλο πλεξιγκλάς, 2022, ξύλο και διαφανές πλεξιγκλάς,

Δημήτρης Τσουμπλέκας, The shell , from the series Amazonios – We are sailing with a corpse in the cargo, 2014-2022

Από δεξιά:
Ιβάν Αργκότ, Εκτύπωση: Τα Χέρια μας, 2026, Χρωματιστό σκυρόδεμα, 
 Δημήτρης Ρεντούμης, Χωρίς τίτλο, μικτή τεχνική σε χαρτί, 
 Ρένα Παπασπύρου, Μαγικό Δωμάτιο, 1984, αλουμίνιο, παρέμβαση με ύφασμα, λάδι, παστέλ, μαρκαδόρος, 

Δημήτρης Τσουμπλέκας, Το Ζευγάρι, από τη σειρά Amazonios - Πλέουμε με ένα πτώμα στο φορτίο, 2014-2022, αρχειακή εκτύπωση inkjet,

Βαγγέλης Σάββας, Σκοντάφτοντας στη Ραγισμένη Γη, 2025, PLA φυτικής βάσης






Κατερίνα Ζαχαροπούλου, Ο Πίνακας της Αφήγησης, 2017, Βίντεο HD. Παραγγελία και πρώτη παρουσίαση: Ίδρυμα Στέγης Ωνάση

Μαρία Λουίζου, Χωρίς Τίτλο, 2025, κερί μέλισσας, κλωστή, ξύλο,



3.

ΠΑΝΟΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ: 
“COLUMBIA Die Ruinen von Athens” 
ΣΤΗΝ CITRONNE GALLERY

Αποκαλύπτοντας τις μνήμες








Είναι εντυπωσιακό το πώς η γκαλερί Citronne της Τατιάνας Σπίναρη -Πολλάλη, στην Πατριάρχου Ιωακείμ 19, παρά το μικρό μέγεθος του διαμερίσματος που λειτουργεί παράλληλα με την γκαλερί του Πόρου, καταφέρνει με τις επιλογές της να συγκεντρώνει  μεγάλο αριθμό επισκεπτών, ιδιαίτερα την ημέρα των εγκαινίων. 












Αυτή τη φορά στο χώρο αυτό, που μετατράπηκε σε ένα είδος Audioroom, ο Πάνος Χαραλάμπους παρουσιάζει την ατομική του έκθεση  με τίτλο  “COLUMBIA- Die Ruinen von Athens”,  που τον αντλεί από την ιστορική Columbia της Ριζούπολης, έναν εμβληματικό ιστορικό τόπο της ελληνικής δισκογραφίας, που μετετράπηκε σε ερείπιο το 2006 και που η πύλη του ανασχηματίζεται  υπαινικτικά στον χώρο της γκαλερί. Και κάτω από αυτή, σε ένα υπερμεγέθες επίπεδο, ο Χαραλάμπους εναποθέτει προσωπικά του βιώματα, μέσω ετερόκλητων αντικειμένων και συσκευών ήχου που συνθέτουν ένα  συναρπαστικό σύνολο. 




Βιβλία, δίσκοι του Άκη Πάνου, του Κυριάκου Σφέτσα, του Στέλιου Καζαντζίδη, του Demetrio Stratos, πικάπ, ενισχυτές, αμέτρητες κασέτες, κόρνες, όστρακα, ένας βαλσαμωμένος αετός, τα γνωστά από την Μπιενάλε της Βενετίας γυάλινα ποτήρια-βεντούζες, και το πιο συγκινητικό για μένα, αρμαθιές φύλλων καπνού, αποτυπώματα της καταγωγής του, που συγκαλύπτουν ηχεία που μαζί με τα εμφανή, αναπαράγουν ετερόκλητους ήχους από την φύση και τα βινύλια, που επιλέγει ο καλλιτέχνης.


Το κοινό αιφνιδιάζεται μπαίνοντας στην κατάμεστη γκαλερί με την δυνατή αυτή μεγάλης κλίμακας αποκαλυπτική σύνθεση-εγκατάσταση και περιφέρεται πέριξ αυτής επίμονα, περιεργαζόμενο τα αμέτρητα τεκμήρια μιας ζωής, που αποτελούν φορείς εμπειρίας και μνήμης.
















Εικόνες από την εγκατάσταση Audio Room

Στον πίσω χώρο της γκαλερί, ο Χαραλάμπους παρουσιάζει μια άλλη εγκατάσταση με τίτλο Ηχητικό Δάπεδο, χρησιμοποιώντας σπασμένα ήδη βινύλια διάσπαρτα στο δάπεδο, πάλι μια αναφορά στο εργοστάσιο Columbia, που συνεχίζουν να καταπατούνται και να θρυματίζονται από τα βήματα των επισκεπτών.


Ηχητικό Δάπεδο /  Χαλάζι, 2010 Βίντεο

Περιβάλλονται από δεκαοχτώ ζωγραφικά έργα σε καμβά, που συνθέτουν ένα μωσαϊκό από θραύσματα δίσκων βινυλίου, μαζί με ένα βίντεο με τίτλο Χαλάζι, 2010.

Στους πίσω χώρους ξεχώρισα επίσης τις δύο ευαίσθητες μονοτυπίες με τίτλο Δάπεδο, 2014 -2024.

Δάπεδο, 2014-2024, Μονοτυπία

Στον μικρό ενδιάμεσο χώρο των εκπλήξεων, η σύντροφός του Θάλεια Χιώτη παρουσιάζει σε ξύλινη βιτρίνα, τα δικά της συναφή τεχνουργήματα, όπου ο ήχος ενσωματωμένος σε μαγνητοταινίες από κασέτες πλέκεται με το βελονάκι σε χειροποίητες μικρές συνθέσεις, επιβεβαιώνοντας μια διαφορετικότητα, όπου ο ήχος με τις διαφορετικές μορφές του αποτελεί κοινό τόπο για τους δυο καλλιτέχνες.


Θάλεια Χιώτη, Interweavιng , 2019, Κασέτες πλεγμένη μαγνητική ταινία.

Η έκθεση συνοδεύεται από ένα κείμενο προβληματισμών και θέσεων του καλλιτέχνη που θέτει στο κοινό του μια σειρά από επτά ζητήματα και θα ακολουθήσει και η έκδοση COLUMBIA από την CITRONNE Gallery και τις εκδόσεις του ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ.

Διάρκεια έκθεσης μέχρι 26 Ιουνίου 2026.

 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση