Monday, May 20, 2024



KOITAΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑΝ "ΑΣΠΡΟ ΤΟΙΧΟ"

Ο αρχιτέκτων Τάσος Μπίρης και η φωτογράφος Λίζη Καλλιγά αποκαλύπτουν παράλληλες σχετικές δημιουργικές εμπειρίες

ΚΑΙ ΜΙΑ ΕΙΔΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΣΤΙΓΜΗΣ


Δεν είναι λίγες οι στιγμές που εγγράφθηκαν στην μνήμη μου, που κάποια μεσημέρια κλεισμένος μόνος σε ένα δωμάτιο, άλλοτε υποχρεωμένος ή τιμωρημένος και άλλοτε απογοητευμένος και μελαγχολικός βιώνοντας μια απώλεια, παρακολουθούσα για να ξεφύγω από τις σκέψεις μου, τις σκιές που από τον έξω χώρο φιλτραρισμένες από τα σκούρα των παραθύρων, που  εγγράφοντο στους λευκούς τοίχους του δωματίου. Και αυτή η αέναη και αβίαστη παρατήρηση γεννούσε ενίοτε νέες σκέψεις, νέες μορφές και νέες εικόνες, αφετηρίες ίσως μιας νέας δημιουργίας, μιας νέας αρχής ή τις προσπερνούσα αφήνοντας τον χρόνο να κυλίσει. Και βέβαια όλα αυτά, αυτές οι απόκρυφες και ξεχασμένες μνήμες επανήλθαν, όταν πρόσφατα στις 19 Φεβρουαρίου 2024, στην συζήτηση για την παρουσίαση του βιβλίου του με τίτλο «Ημερίδα: Τάσος Μπίρης» στο Μουσείο Μπενάκη, ο Τάσος Μπίρης έκλεισε την ομιλία του με μία σχετική αποκαλυπτική αναφορά που παραθέτω στην συνέχεια:

Ο Τάσος Μπίρης συζητώντας κατά την παρουσίαση του βιβλίου του

Στην φάση της ζωής μου αυτή, λίγο μονάζω εκεί σε αυτό το σπίτι πάνω στα βουνά, και το χαίρομαι αυτό. Μου αρέσει να συγκεντρώνω τις σκέψεις μου, και να γράφω, κάτι που δεν έκανα νεότερος, και ομολογώ ότι όταν βλέπω να βγάζω νόημα μέσα από τη γραφή, γιατί η γραφή δεν αστειεύεται, είναι κτίσιμο ένα άλλο κτίσιμο.

Αυτό το πράγμα όμως που μπορείς να το κάνεις μόνος σου μέσα σε 4 τοίχους, είναι ευτύχημα οι 4 τοίχοι. Πάρα πολλές λέξεις ή ιδέες από αυτές που είδατε σήμερα από νεώτερος τις έχω κάνει αφηρημένος κοιτάζοντας ένα τοίχο. Ούτε δέντρα, ούτε θάλασσες, ούτε θέες. Τίποτα. Ένας τοίχος! Δοκιμάστε το.


ΛΙΖΗ ΚΑΛΛΙΓΑ: Ο ΑΣΠΡΟΣ ΤΟΙΧΟΣ

Λίζη Καλλιγά

Δεν πέρασε πολύς χρόνος, και για μια ακόμη φορά ανασύρθηκαν προσωπικές μνήμες, με αφορμή την νέα εικαστική εγκατάσταση της φωτογράφου Λίζης Καλλιγά, η οποία τον Μάρτιο του 2022 έζησε μια τραγική εμπειρία, βιώνοντας την καταστροφή από πυρκαγιά του οικογενειακού σπιτιού της στις Σπέτσες, που ανήκε αρχικά στον παππού της διάσημο ζωγράφο Παύλο Καλλιγά, και μόλις πρόλαβε να βγει έξω αφήνοντας πίσω της στάχτες και ντουβάρια.

Το σπίτι της Καλλιγά στις Σπέτσες πριν την πυρκαγιά

Και στην συνέχεια εξαντλημένη και σαστισμένη, βρέθηκε φιλοξενούμενη σε ένα μικρό στενόμακρο δωμάτιο σε ένα κέντρο ψυχολογικής υποστήριξης στον Μαραθώνα, περνώντας τις περισσότερες ώρες σε ένα μονό κρεββάτι, κοιτάζοντας τον άσπρο τοίχο που ήταν πλάι της, αισθανόμενη ότι κοιτάει το κενό. Ανακαλύπτει όμως ότι από το μικρό παράθυρο του δωματίου το φως αντανακλάται στον άσπρο τοίχο και μέσω της κουρτίνας δημιουργούνται διαδοχικά φως και σκιές.



Επί τρεις μήνες συνομιλούσε με αυτόν τον τοίχο καταγράφοντας με το κινητό της φωτογραφίες και βίντεο τις πτυχώσεις που δημιουργούσαν το φως και οι σκιές διαδοχικά και όπως η ίδια σημειώνει:

…την χώριζαν από το Πριν και το Τώρα.
Μπροστά από τον τοίχο, εδώ και τώρα, ήμουν εγώ, ολόκληρη, χωρίς αμφιβολία, με όλες μου τις διαστάσεις και την προσοχή μου.
Πίσω από τον τοίχο, ήταν όλο το πριν. Όλες οι σκιές, φευγαλέες, χωρίς περιγραφή, χωρίς ταυτότητα, χωρίς πόνο, το παρελθόν.

Μετά από τρεις μήνες είχε ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία.
Είχα καταλάβει τα μυστικά του τοίχου.

Όλα είναι φευγαλέα και σκιές, υπάρχει μόνο το εδώ και τώρα.
Μια σημαντική αποκάλυψη και αλήθεια που με γέμισε χαρά και ελπίδα.

Λίζη Καλλιγά
Μάρτιος 2023


Η Λίζη Καλλιγά μας υποδέχεται αισιόδοξη πια, στο διαμέρισμα του Αρχείου Ακριθάκη, στην οδό Τζωρτζ 5, στην Αθήνα (10682), σε μια εγκατάσταση με την υποστήριξη της Γκαλερί Σκουφά και σε επιμέλεια του Θάνου Σταθόπουλου, όπου για 2 εβδομάδες από τις 14-28 Μαΐου 2024,  παρουσιάζονται μία αέναη βιντεοπροβολή με το παιχνίδι της σκιάς και του φωτός, ακούγοντας το θρόισμα της κουρτίνας και των φύλλων και μαζί με 9 εκτυπωμένες φωτογραφίες. Μία ταπεινή και λιτή εγκατάσταση που βάζει τον επισκέπτη σε σκέψεις καθισμένος σε μαξιλάρια  και παρακολουθώντας  την προβολή μέσα στο ημίφως του σκοτεινού δωματίου. 




















Στον μικρό κομψό δίγλωσσο κατάλογο με μια λιτή και ευαίσθητη βιβλιοδεσία, αφιερωμένο στην Νίκη, εκτός από επιλεγμένες φωτογραφίες εντάσσονται κείμενα της Καλλιγά, του επιμελητή Θάνου Σταθόπουλου με τίτλο Μετά τη Συμφορά/Ατραπός , της Δρ. Νίκης Μαρκογιάννη με τίτλο Ο Τοίχος και του Αποστόλη Αρτινού με τίτλο Εγκαταλελειμμένοι στη Λευκότητα.


Και ας μην ξεχνάμε όπως σημειώνει η Νίκη Μακρογιάννη στον κατάλογο ότι:

Ο άσπρος τοίχος διδάσκει μέσα από το φως που αντανακλά, την αξία της παρούσης στιγμής ως ανεπανάληπτης και μοναδικής.

 


ΚΑΙ ΜΙΑ ΕΙΔΗΣΗ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΣΤΙΓΜΗΣ

Με αφορμή μια αποψινή ανάρτηση στο Facebook


Το 2007, ο ελβετός καλλιτέχνης Urs Fischer έσκαψε έναν κρατήρα 38 επί 16 πόδια, σε βάθος εννέα ποδιών, που εκτείνεται σχεδόν μέχρι τους τοίχους  της γκαλερί Gavin Brown στην Νέα Υόρκη. Μία εγκατάσταση με τίτλο You, για την οποία χρειάστηκαν δέκα ημέρες για να κατασκευαστεί, με κόστος περίπου 250.000 $.


Εντυπωσιακό αλλά, είχε προηγηθεί δεκαεπτά χρόνια πριν ο δικός μας εικαστικός Δημήτρης Αληθεινός. Ήδη το 1990  έσκαψε σε βάθος την ιστορική Γκαλερί Επίκεντρο στην Πάτρα, που διατηρούσαν η Αγγελική Αντωνοπούλου και ο χαρισματικός και ευρηματικός Γαβρίλος Μιχάλης, ο οποίος με προθυμία τόλμησε και υλοποίησε το τολμηρό αυτό έργο, με τίτλο 10η Κατάκρυψη, έχοντας το γενικό πρόσταγμα, και σαφώς με πολύ λιγότερο κόστος αλλά πολύ μόχθο. Το ξαναθυμήθηκα με αφορμή την πρόσφατη σημαντική εκπομπή ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ της Κατερίνας Ζαχαροπούλου, αφιερωμένη στα κατορθώματα του Γαβρίλου, από όπου και η σχετική φωτογραφία. Αξέχαστες πρωτοπορίες!

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση 



Friday, May 10, 2024



DOMa Lectures: 
POINT SUPREME / FALA
ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

ΕΙΑ: 
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ 3
ΣΤΟ ATELIER KYKLADON


Είναι σημαντική η πρωτοβουλία των διπλών διαλέξεων αρχιτεκτονικής, που πραγματοποιούνται είτε με τον τίτλο ημερίδας, που οργανώνει το DOMa, είτε με τίτλο Διαλέξεις και Διάλογοι 02 του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής, όπου συμμετέχουν Έλληνες αρχιτέκτονες μέσα από τα γραπτά κείμενά τους και την παράλληλη προβολή εικόνων στο café του Μουσείου Μπενάκη, που προσφέρεται με τον καλύτερο τρόπο για τις μακροχρόνιες συζητήσεις που ακολουθούν σε μια ατμόσφαιρα ελεύθερου και άμεσου διαλόγου. Το DOMa από την άλλη, με στόχο την προώθηση και την διεισδυτικότητα στην αρχιτεκτονική αλλά και την συσχέτιση αρχιτεκτονικών γραφείων με συναφή γνωρίσματα στο έργο τους, διαφοροποιείται. Ξεκίνησε επιλέγοντας τον συσχετισμό ελληνικών γραφείων με αντίστοιχα του εξωτερικού, ειδικά μάλιστα όταν υπάρχουν συνάφειες αλλά και αντιθέσεις που ανοίγουν ένα διάλογο και ενισχύουν την εξωστρέφεια της ελληνικής αρχιτεκτονικής.


Στην πρόσφατη πρώτη ημερίδα της σειράς που πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο του Μουσείου Μπενάκη την Κυριακή 21.04.2024, συμμετείχαν οι Fala από το Πόρτο της Πορτογαλίας και οι Point Supreme από την Αθήνα. Είχε ενδιαφέρον που η παρουσίαση, έγινε ελεύθερα στο ημίφως, χωρίς κείμενο, από την σκηνή στα αγγλικά με μία αμεσότητα, αλλά ο χώρος και η διάταξη του αμφιθεάτρου δεν συνέβαλαν στην συνέχεια στην ανάπτυξη ενός ευρύτερου και ουσιαστικού ζωντανού διαλόγου με το κοινό. Ουσιαστική και πολύ καλά παρουσιασμένη ήταν επίσης και η συμμετοχή των χορηγών της εκδήλωσης, που εκτός από τα προσεγμένα βίντεο, παρουσίασαν στην διπλανή αίθουσα έκθεση υλικών και προϊόντων τους στις ειδικά καλοσχεδιασμένες πολυμορφικές κατασκευές υποδομής, που σχεδιάστηκαν από τους συνεργάτες του DOMa.

Γιώργος Πανέτσος

Την εκδήλωση άνοιξε ο Γιώργος Πανέτσος που μίλησε για τα δύο γραφεία που πέρα από τις σχετικές ομοιότητες τόνισε ότι έχουν εξαιρετική γνώση της αρχιτεκτονικής που τους εξασφαλίζει την δυνατότητα να κάνουν ενέργειες, δύσκολες, αμφισβητήσιμες και επικίνδυνες και παράλληλα πέρα από τις εξαιρετικές τοπικές επιρροές τους, μπορούν να ανατρέπουν και να προκαλέσουν υπάρχουσες παραδοχές, και να συνδέσουν οικίες εικόνες αποξενώνοντάς τες από την εδραιωμένη πρόσληψή τους από το κοινό, συνδυάζοντας εντελώς διαφορετικά και αντιθετικά πράγματα.


Δεν είναι τυχαίο που το έγκυρο αρχιτεκτονικό περιοδικό a+u (632 & 637) παρουσίασε σε δύο συνεχόμενα σχεδόν τεύχη αφιερώματα και για τα δύο γραφεία.

Point Supreme: Μαριάννα Ρέντζου & Κωνσταντίνος Πανταζής στην σκηνή του αμφιθεάτρου στο Μουσείο Μπενάκη

Ο Κωνσταντίνος Πανταζής και η Μαριάννα Ρέντζου ίδρυσαν το γραφείο τους το 2008 στο Ρότερνταμ και έχουν πραγματοποιήσει έργα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, με πολλές διακρίσεις σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και πολλές δημοσιεύσεις. Το πρώτο βιβλίο αφιερωμένο στη δουλειά τους κυκλοφόρησε από το Ίδρυμα Graham στο Σικάγο, και το 2023 ακολούθησε το διεθνούς φήμης Ιαπωνικό περιοδικού αρχιτεκτονικής 'a+u'. Έχουν πραγματοποιήσει σειρά διαλέξεων και έχουν διδάξει σε πολλές σχολές αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα και το εξωτερικό όπως το Πανεπιστήμιο Columbia στη Νέα Υόρκη και το ETEHA στη Λωζάνη. Έχουν επίσης συμμετάσχει σε εκθέσεις σε πολλές χώρες,καθώς και στην Μπιενάλε της Βενετίας.
Είναι γνωστή η ιδιάζουσα αρχιτεκτονική των Point Supreme που προεκτείνουν κατά κάποιο τρόπο τον κριτικό μας τοπικισμό σε μία δεύτερη και τρίτη γενιά, ανασυνθέτοντας οικίες εικόνες, με ιδιαίτερη έμφαση στο χρώμα και συχνά τους έχω παρουσιάσει τόσο σε αυτό το blog, όπως εδώ, όσο και σε άρθρα μου στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ.

Point Supreme: Κατοικία στα Πετράλωνα / παλιό Αθηναϊκό σπίτι με εσωτερική αυλή.

Γνώριζα ότι είναι σαφείς εκτός των άλλων και οι επιρροές τους από τα παλιά Αθηναϊκά σπίτια που αποτυπώνονται χαρακτηριστικά και στο δικό τους πολυδημοσιευμένο και πολυσυζητημένο σπίτι στα Πετράλωνα. Αυτό όμως που δεν γνώριζα και με εντυπωσίασε είναι ότι κατά την διδασκαλία τους στα ξένα Πανεπιστήμια όπως στο Columbia, δίδαξαν στους ξένους φοιτητές την ελληνική αυτή ανώνυμη αρχιτεκτονική, όπως την αποτύπωσε ο Άρης Κωνσταντινίδης. Οι φοιτητές πραγματοποίησαν αναλυτικά σχέδια και μακέτες που παραθέτω στην συνέχεια, μαζί με κάποια ενδεικτικά έργα τους που κατέγραψα κατά την παρουσίαση.



Point Supreme: Σχέδια και μακέτες φοιτητών από τα παλιά Αθηναϊκά σπίτια.


Point Supreme: Κατοικία στα Πετράλωνα. Χειροποίητη επεξεργασία και ένθεση ετερόκλητων υλικών.

Point Supreme: Παλιό Αθηναϊκό σπίτι / Σχολή Αρχιτεκτονικής στην Μασσαλία, 1ο Βραβείο σε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό


Point Supreme: Ignatiou Apartment, πριν και μετά την επέμβαση

FALA

FALA: Filipe Magalhaes, Ana Luisa Soares

Οι Fala από το Πόρτο της Πορτογαλίας, αισθάνθηκα ότι είναι γοητευμένοι και βαθύτατα επηρεασμένοι τόσο από τα έργα όσο και από τους τρόπους σχεδίασης και παρουσίασης των Point Supreme, με τους οποίους γνωρίστηκαν εδώ και χρόνια όταν επισκέφθηκαν την Ελλάδα, σε συνδυασμό ίσως με μια εν σπέρματι ήδη υπάρχουσα συνάφεια λόγω Μεσογείου. Ταυτόχρονα όμως φαίνεται «να τους τραβούν από το μανίκι» οι δύο βραβευμένοι με Pritzker πορτογάλοι αρχιτέκτονες , ο Alvaro Siza και ο Eduardo Souto de Moura, και να τους οδηγούν στον συνδυασμό της πολυσύνθετης και πλουραλιστικής προσέγγισης με την αφαιρετική πλαστικότητα.

















FALA: House within a few lines


Ένα αρχιτεκτονικό γραφείο με πολλά βραβεία σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, τιμητικές διακρίσεις, σειρά δημοσιεύσεων και ειδικό αφιέρωμα στο περιοδικό a+u #637, καθώς και σειρά εκθέσεων τόσο στην Πορτογαλία όσο και άλλες χώρες, από το Όσλο, τις Βρυξέλες, το Λονδίνο, την Μπιενάλε της Βενετίας, στο Παρίσι, την Νέα Υόρκη. Παράλληλα έχουν πραγματοποιήσει διαλέξεις, και έχουν διδάξει σαν επισκέπτες καθηγητές σε πανεπιστήμια σε πάρα πολλές χώρες στην Ευρώπη και την Αμερική.

FALA: House with an inverted roof


Πραγματοποιούν μία παράδοξη για τα ελληνικά δεδομένα αρχιτεκτονική της καθημερινότητας, που επιφυλάσσει εκπλήξεις και ανατροπές. Tα έργα τους με ανατρεπτικούς χειρισμούς σε συνοικίες και  υποβαθμισμένες περιοχές, αφήνουν ένα ισχυρό αποτύπωμα στον αστικό ιστό και στο τοπίο. Έργα με χαμηλό προϋπολογισμό μέσω συνηθισμένης κατασκευής, αλλά πολύ προηγμένου σχεδιασμού, έχουν  συγκροτήσει μία αναγνωρίσιμη αρχιτεκτονική γλώσσα.



FALA: House of countless windows


FALA: variations within a box.


ΕΙΑ: 
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ 3
ΣΤΟ ATELIER KYKLADON


Μια περιπετειώδης περιπλάνηση στους ετερόκλητους και ενδιαφέροντες χώρους που διέθεσε ο φιλόξενος Διονύσης Σοτοβίκης σε δύο ιστορικά κτίρια στην οδό Κυκλάδων, μας γοήτευσε το Σάββατο 20 Απριλίου, που εγκαινιάστηκε η 3η Έκθεση με εικαστικά έργα Ελλήνων αρχιτεκτόνων, με σκοπό τα έσοδα από την πώλησή τους να διατεθούν για την οικονομική ενίσχυση του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής. Ο Σοτοβίκης πέρα από την διάθεση των χώρων, επιμελήθηκε το καδράρισμα και την ένταξη των έργων, σε συνεργασία με τους αρχιτέκτονες Θεοδώρα Αλεξανδρή και Ηλία Κωνσταντόπουλο, και παράλληλα ασχολήθηκε και με τους φωτισμούς.

Στους ξεχωριστούς αυτούς χώρους των δύο κτιρίων, της κατοικίας-ατελιέ της γλύπτριας Ιωάννας Σπητέρη που σχεδιάστηκε το 1955 από τον Αριστομένη Προβελέγγιο, και της διπλανής διώροφης κατοικίας, που ανακαινίστηκαν υποδειγματικά από τον Σοτοβίκη, αναδείχθηκαν με τον καλύτερο τρόπο τα έργα, συγκεντρώνοντας  το ενδιαφέρον του κοινού, και αναδεικνύοντας για άλλη μια φορά τις δεξιότητες και το ταλέντο των Ελλήνων αρχιτεκτόνων που προσέφεραν τα έργα τους.

Παραθέτω στην συνέχεια ενδεικτικά κάποια από τα έργα που κατάφερα να καταγράψω μέσα στην ευχάριστη πολυκοσμία.

Αναστάσιος Μ. Κωτσιόπουλος, Αφρικανική Σκόνη, 2016

Γιάννης Γιαννούτσος, Κρόνος, 2024

Γιάννης Γιαννούτσος, Παρουσία, 2024

Βάνα Ξένου, Δισκοβόλος, 2008

Δημήτρης Φιλιππίδης, Λαχανικά, 1963-64

Κωνσταντίνος Κοσμάς, Πύλη του Όφεως, 2022

Πάνος Εξαρχόπουλος, Επιφάνειες 1, 2022

Διονύσης Σοτοβίκης, Επάλληλες Καρδιές, 2023


 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση









Monday, April 22, 2024



ΑΠΟ ΤΟΝ DANIEL ΣΤΟ CERN 

Μια περιπλάνηση στις εκθέσεις 
του Αλέξανδρου Ψυχούλη 
και του Νίκου Παπαδόπουλου


Για άλλη μια φορά επιβεβαιώνεται ότι σε μια εποχή που οι καλλιτέχνες αντλούν την έμπνευσή τους από ποικίλες και ετερόκλητες εμπειρίες και αναφορές, άγνωστες στο ευρύ κοινό, το πόσο σημαντικό είναι πλέον να πραγματοποιούνται ξεναγήσεις στις εκθέσεις τους, είτε από τους ίδιους, είτε από ειδικά προετοιμασμένα πρόσωπα, όπως συνηθίζει ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος και ο Οργανισμός ΝΕΟΝ, για να μπορούμε να κατανοήσουμε και να απολαύσουμε τα έργα τέχνης. Συμβαίνει συχνά τα τελευταία χρόνια, να στεκόμαστε μπροστά σε έργα που μας κινούν το ενδιαφέρον και όταν ακολουθήσει μια ξενάγηση να μας αποκαλύπτονται και να μας συγκινούν. Με αυτό το δεδομένο παραθέτω στην συνέχεια εμπειρίες από δύο τρέχουσες εκθέσεις δύο σημαντικών Ελλήνων εικαστικών, που στην μία είχαμε την χαρά να μας ξεναγήσει ο ίδιος προσωπικά ο Νίκος Παπαδόπουλος και να μας αποκαλύψει τις επιρροές του από το ερευνητικό κέντρο CERN, ενώ στην άλλη η απουσία του καλλιτέχνη Αλέξανδρου Ψυχούλη, καλύφθηκε από τα δημοσιεύματα σχετικά με τις επιρροές από την πρόσφατη καταστροφική καταιγίδα Daniel, τα ποιητικά κείμενα στα έργα του – σαν αυτό που ακολουθεί - αλλά και το πρόσφατο βιβλίο του, που μας έβαλαν στο κλίμα μιας συγκίνησης.

1.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΨΥΧΟΥΛΗ: 
«ΚΑΤΑΛΟΓΙΣΜΟΣ»
στην γκαλερί a.antonopoulou.art


Είχα μια χελώνα για κατοικίδιο όταν ήμουν παιδί. Η μάνα μου λέει πως είχα δύο χελώνες αλλά εγώ θυμάμαι καλά πως είχα μόνο μία που την έλεγα Γρήγορη. Οι χελώνες δύσκολα εκδηλώνουν τα συναισθήματά τους ακόμα αλλά είμαι σίγουρος πως με συμπαθούσε και με θεωρούσε φίλο. Εγώ ένιωθα περισσότερο ο προπονητής της. Στο άλμα εις μήκος δεν είχε καμία έφεση. Ευθύς ήταν δύσκολο να ξεκολλήσει το βαρύ καβούκι από το τσιμέντο της ταράτσας που χρησιμοποιούσε ως στίβο εξάσκησης. Αντιθέτως στην άρση βαρών - μια ιδιότυπη άρση βαρών - ήταν πολύ καλή. Μπορούσε να μεταφέρει στην πλάτη της πράγματα που είχαν το τριπλάσιο βάρους της καμιά φορά και το τετραπλάσιο. Εκεί όμως που φανερωνόταν το αθλητικό της ταλέντο ήταν οι δρόμοι αντοχής και το τρέξιμο. Την εκπαίδευα δένοντας ένα φύλλο μαρουλιού σε ένα καλαμάκι το οποίο στερέωνα με πλαστελίνη στο καβούκι της, ώστε να κρέμεται πάντα μπροστά της χωρίς ποτέ όμως να μπορεί να το φτάσει.

Αλέξανδρος Ψυχούλης 2023







Χελώνες, μυρμήγκια που αγκαλιάζουν την υδρόγειο, σαλιγκάρια, που ταξιδεύουν με πλοία, νεφοσκεπείς ουρανοί και ενίοτε με βαρύ βαρομετρικό, αποκαλύπτονται στην νέα σειρά ζωγραφικών έργων που έπονται της καταστροφής, από την κακοκαιρία Ντάνιελ, που στις αρχές Σεπτεμβρίου του 2023 παρασύρει το σπίτι του Αλέξανδρου Ψυχούλη στο Νότιο Πήλιο, ενώ ο ίδιος καταφέρνει να βγει απ’ αυτό λίγα λεπτά πριν την ολοκληρωτική κατάρρευση. Έργα ιδωμένα μέσα από την αχλή της ατμόσφαιρας μετά την κακοκαιρία, που αποδίδεται με μία αξιοπρόσεκτη τεχνική.





Και μαζί με τα έργα, η Αγγελική Αντωνοπούλου είχε για άλλη μια φορά την ευγενική πρωτοβουλία να διαθέτει και το πρόσφατο βιβλίο του καλλιτέχνη με τίτλο «Τροφοσυλλέκτης» που η απνευστί ανάγνωσή του λειτούργησε συμπληρωματικά με τα έργα του, αναδεικνύοντας την ευαισθησία του μέσα από την ετεροχρονισμένη ιδιάζουσα σχέση με τον πεθαμένο πατέρα του. Ένας άνθρωπος αυτάρκης που αναδεικνύει το ενδεχόμενο του να ζήσει κάποιος σήμερα συλλέγοντας την τροφή του από τις χερσαίες και θαλάσσιες εκτάσεις και να αποκτήσει μια άλλη σχέση με την φύση, συντάσσοντας παράλληλα και κάποιες παράδοξες και ελκυστικές συνταγές, που παρατίθενται στο βιβλίο.


 Διάρκεια έκθεσης μέχρι  11 05 2024


2.

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ: ΚΗΠΟΣ ΣΩΜΑΤΙΔΙΩΝ
Η αποθέωση του επίπονου pointelle



Για άλλη μια φορά η Άννα Καφέτση μας αιφνιδιάζει, προβάλλοντας στο πλαίσιο του εικαστικού προγράμματος του annexM, στον εντυπωσιακό εναλλακτικό εκθεσιακό χώρο της Υπηρεσιακής Αυλής του Μεγάρου Μουσικής, για δεύτερη φορά, έναν ξεχωριστό καλλιτέχνη, που έργο του πρωτοείδα στον ίδιο χώρο τον Ιούνιο 2017 στην έκθεση με τίτλο Ο Κήπος Βλέπει. Μια εγκατάσταση απίστευτου μόχθου και υπομονής, ένας σωρός με αμέτρητα βότσαλα θαλάσσης με διαφορετικά χρώματα φτιαγμένα ένα προς ένα από χαρτί στο χέρι.




Αυτή την φορά, μας υποδέχθηκε ο ίδιος ο καλλιτέχνης, υπομονετικός και αεικίνητος και με μια αμεσότητα και εκφραστικές χειρονομίες μας ξενάγησε δημιουργώντας την αίσθηση ότι επισκεφτήκαμε το ατελιέ του και αποκαλύπτοντας ότι το επίκεντρο αυτής της έκθεσης αποτέλεσε η παρουσία του στο ερευνητικό κέντρο σωματιδιακής φυσικής CERN στην Ελβετία, που βρέθηκε το 2014 και 15, κερδίζοντας ένα διαγωνισμό που προκήρυξε η Στέγη Γραμμάτων το 2013, στο πλαίσιο του καλλιτεχνικού προγράμματος, με στόχο την ανάπτυξη διαλόγου δημιουργικής συνεργασίας των φυσικών επιστημών για τις τεχνολογίες με τις τέχνες. Από εκεί προέκυψε μία σειρά έργων με αφετηρία το διεπιστημονικό και συνεργατικό περιβάλλον του διάσημου εργαστηρίου και οι θεματικές τους βασίζονται σε ένα πλούσιο αρχειακό και βιωματικό υλικό.


Perpetual, 2015


Το βίντεο Perpetual, που προβάλλεται στην αίθουσα, καταγράφει τη δράση που έκανε στο MediaLab του CERN, όταν ο καλλιτέχνης βρέθηκε μπροστά από μια μεγάλη οθόνη μέσα σε ένα μηχάνημα προσομοίωσης που ονομάζεται LHC και έχει κατασκευαστεί για την ανίχνευση σωματιδίων. Ότι κατέγραφαν οι ανιχνευτές το ανέλυαν και το πρόβαλλαν σε αμέτρητες μικρές φωτεινές κουκκίδες, με τη μορφή σωματιδίων. Εκεί αποφάσισε να ζωγραφίσει παραδοσιακά μπροστά από αυτή την οθόνη, ως ζωγράφος με καβαλέτο που δεν ζωγραφίζει ποτέ, χρησιμοποιώντας μαρκαδόρους τελεία-τελεία. Το θέμα του σχεδίου ήταν η Γένεση του Κόσμου του Ιερώνυμου Μπος που βρίσκεται στην πίσω όψη του τρίπτυχου The Garden of Earthly Delights στο Πράδο.


Αυτό είναι και το μοναδικό έργο που ζωγραφίστηκε εκεί. Και αυτή η δράση καταγράφτηκε στην οθόνη, αναλυμένη σε σωματίδια, βιντεοσκοπήθηκε και προβάλλεται στην έκθεση. Το τελικό αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας στο τελάρο βρίσκεται εδώ:





Η γοητεία της εμμονής, 2023






Πρόκειται για μια εγκατάσταση που εμπεριέχει μια ενότητα σχεδίων και βασίζεται σε εξισώσεις του φυσικού-κοσμολόγου Ντιέγκο Μπλας Τεμίνιο.

Οι ερευνητές στο CERN, μας είπε ο καλλιτέχνης, μπορεί να χρειαστούν μήνες για να δημιουργήσουν μια εξίσωση. Ο συγκεκριμένος που του πήρα και του σκάναρα τις εξισώσεις για να λύσει το δικό του κομμάτι της εξίσωσης είχε 8 σημειωματάρια και σημείωνε για έξη μήνες. Εγώ με αυτή την εμμονή βρήκα τον εαυτό μου να λειτουργεί με αυτό το έργο που το ξεκίνησα πέρσι τον Μάϊο και το τελείωσα δέκα ημέρες εδώ στο στήσιμο δουλεύοντας δεκα-δώδεκα ώρες την ημέρα. Αποφάσισα να κάνω 7 να διαβάζονται, και άλλα 7 σε μαύρα αλουμίνια, που θυμίζουν μαυροπίνακες. Πήρα τις εξισώσεις και τις ένωσα και μετά τις αντέγραψα στο αλουμίνιο τρυπώντας το και κεντώντας τελεία-τελεία σε ένα συνεχές ανάγλυφο. Χρησιμοποίησα τα τελάρα με την σίτα που χρησιμοποιούν στο Νεπάλ για να στεγνώσουν το χαρτί όπου ένεταξα τις εξισώσεις. Αφορμή για όλες αυτές τις εξισώσεις ήταν μια συζήτηση που κάναμε στο CERN αν μπορεί η εξίσωση να αποτελέσει εικαστική φόρμα, να ικανοποιηθεί όπως αποτέλεσε η γεωμετρία για το Bauhaus: Η γοητεία της εμμονής.


Κήπος σωματιδίων Ι-ΙV, 2013


Στην ξεχωριστή αίθουσα που είχε πρωτοεκθέσει ο Παπαδόπουλος το έργο με βότσαλα φτιαγμένα ένα προς ένα από χαρτί στο χέρι, εκθέτει σήμερα μια σειρά από διάστικτα απλά διάτρητα σχέδια κεντημένα με βελόνα ραψίματος πάνω σε φύλλα αλουμινίου.



Αντλούν το θέμα τους από αντίγραφα ταινιών του θαλάμου φυσαλίδων. Τα φιλμ αυτά τύπου ακτίνων χ, καταγράφονται για ορατές στο ανθρώπινο μάτι κινήσεις των σωματιδίων κυρίως του υδρογόνου και του δευτερίου. Οι εικόνες που παρουσιάζονται σε αυτό το φιλμ θυμίζουν αφηρημένα λουλούδια και γενικότερα αφηρημένη ζωγραφική.


Θάλαμος φυσαλίδων από την ενότητα κήπος σωματιδίων, 2023


Σε πρώτο πλάνο μια μινιατούρα του θαλάμου φυσαλίδων, ένα από τα παροπλισμένα μηχανήματα που βρίσκονταν στον κήπο του CERN. Ένα μικρό γλυπτό φτιαγμένο από χαρτοπολτό βαμβακερό.
Η όλη εγκατάσταση υπό τους ήχους του τρυπήματος με τίτλο Ηχοτοπίο που επιμελήθηκε ο συνθέτης Θοδωρής Οικονόμου.


Φαινόμενο Tunguska, 2022-24


Με χαρτί πραγματοποιήθηκε και το επόμενο έργο. Προέρχεται από δέντρα, από ένα είδος δάφνης, που κατασκευάζεται στο Νεπάλ, και ο καλλιτέχνης αποφάσισε έτσι να δημιουργήσει μια εγκατάσταση από χάρτινους κατεστραμμένους κορμούς δέντρων και τα θραύσματα τους. Αφορμή ένα φαινόμενο το οποίο πήρε το όνομά του από την περιοχή όπου ένας μετεωρίτης έπεσε στη γη το 1908 και καταγράφηκε φωτογραφικά πρώτη φορά το 1921. Ο καλλιτέχνης επέλεξε αυτό το γεγονός όταν είδε τις εντυπωσιακές φωτογραφίες από τα ξαπλωμένα κατεστραμμένα δέντρα κοντά στη λίμνη Βαϊκάλη της Σιβηρίας. Για τη δημιουργία αυτών των γλυπτών πάρθηκαν αποτυπώματα από αληθινά δέντρα στον αρχαιολογικό χώρο του Φιλοπάππου δίπλα στην Ακρόπολη.



Άβακας, 2022

Παραπλήσια στους κορμούς εκτίθεται μια διαδραστική εγκατάσταση, αποτελούμενη από αριθμητήρια, που παραπέμπει στην πρωτόλεια σχέση του ανθρώπου. Αντί για χάντρες με τις οποίες γίνονται οι πράξεις ο καλλιτέχνης δημιουργεί πέτρες φτιαγμένες από πεπιεσμένο χαρτί.




Ένα ακόμη πρόσφατο έργο, που απογειώνει την τεχνική του πουαντιγιέ και του non finito, στηριγμένο σε χειροποίητες χάρτινες βάσεις, δεσπόζει στην έκθεση αποκαλύπτοντας την επιμονή και τον μόχθο του Παπαδόπουλου που αφιερώνει ατελείωτο χρόνο για την καλλιτεχνική δημιουργία. Αξίζει να δείτε σε μεγέθυνση κάνοντας ΚΛΙΚ στην εικόνα, λεπτομέρεια αυτού του άτιτλου έργου.


Η κυδωνόσουπα


Κλείνω αυτή την παρουσίαση με μια ιδιαίτερη εικαστική προσέγγιση του καλλιτέχνη, που έχει σαν αφετηρία μια παράξενη φράση-απάντηση του φίλου διακεκριμένου ερευνητή στο ινστιτούτο υψηλών ενεργειών της Βαρκελώνης, τον οποίο είχε γνωρίσει στο CERN. Στο ερώτημά του να του περιγράψει την κατάσταση του σύμπαντος του ανέφερε τη λέξη σούπα.




Έτσι με αυτή την απάντηση ως αφετηρία, αποφάσισε να αρχίσει αυτό το ταξίδι με μια σούπα στην είσοδο της έκθεσης που την ονόμασε κυδωνόσουπα. Ένα τσουκάλι με μια ειδικά φτιαγμένη συνταγή που έχει μέσα φυτά, λάδι, λεμόνι, φύκι και όστρακα κυδώνια. Παρά την επιθυμία του η σούπα αυτή να παρασκευάζεται στην έκθεση και να προσφέρεται στους επισκέπτες, τελικά αυτό δεν ήταν εφικτό. Οπότε μας παρουσίασε σχετικό βίντεο για την παρασκευή της στον διάδρομο εισόδου της έκθεσης. Παράλληλα, σε μία σειρά χειροποίητων ιδιαίτερων κεραμικών πιάτων της Μαργαρίτας Εκκλησιάρχου, σχεδίασε στο καθένα με την ίδια τεχνική του πουαντιγιέ, τα υλικά της κυδωνόσουπας που εκτίθενται σε μια κλειστή βιτρίνα.







Τέλος, εκτίθενται μία σειρά από μικρά έργα που αποτελούν «τα ευχαριστώ» για κάθε επιστήμονα που διέθεσε τον χρόνο του, τις γνώσεις του, όσο ο καλλιτέχνης βρισκόταν στο CERN, κάνοντας μια προσωπογραφία σε μέγεθος γραμματόσημου, που πρόσφατα τους τα προσέφερε εκεί. Αποτελούν τα πιο αγχωτικά έργα λόγω του μικρού μεγέθους των προσώπων.





Διάρκεια έκθεσης  μέχρι 30 06 2024.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση