ΤΙΜΗΤΙΚΕΣ ΑΠΟΝΟΜΕΣ & ΦΟΙΤΗΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ

Από την απονομή του τίτλου του Ιππότη του Τάγματος των Ακαδημαϊκών Φοινίκων 

στον  Νίκο Καλογήρου, 

στο νέο φοιτητικό αρχιτεκτονικό περιοδικό "Σ0"

Προερχόμενος και εγώ από την Σχολή της Θεσσαλονίκης, γνωρίζω και εκτιμώ τον αρχιτέκτονα-πολεοδόμο Νίκο Καλογήρου, για τον συνολικό του έργο ως πάντα ενεργός και δραστήριος καθηγητής και κοσμήτορας στο τμήμα Αρχιτεκτόνων της Πολυτεχνικής Σχολής του Α.Π.Θ. και συχνά στο παρελθόν έχω παρουσιάσει εδώ κείμενα του, και κυρίως τις επίμονες και επίπονες προσπάθειες του να υλοποιήσει «το ακατόρθωτο», όταν παρά τις μεγάλες δυσκολίες και την έλλειψη χρημάτων καταφέρνει να πραγματοποιεί σημαντικές εκθέσεις και εκδόσεις. Χάρηκα λοιπόν όταν πληροφορήθηκα ότι την Πέμπτη 15/6/2023, η Πρόξενος της Γαλλίας στη Θεσσαλονίκη, ως εκπρόσωπος της Γαλλικής Δημοκρατίας, του απένειμε την τιμητική διάκριση του Ιππότη του Τάγματος των Ακαδημαϊκών Φοινίκων, στην Αίθουσα Allatini-Dassault του Γαλλικού Ινστιτούτου, μαζί με την επίσης καθηγήτρια του Α.Π.Θ. Βίλμα Χαστάογλου. 

Μαζί με το θέμα αυτό που θα παρουσιάσω στην συνέχεια, θα ήθελα να αναδείξω και μία ξεχωριστή φοιτητική εκδοτική πρωτοβουλία, μιας συγκροτημένης ομάδας τριτοετών φοιτητών της σχολής Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου της Πάτρας, που τόλμησαν να στήσουν ένα προσεγμένο αρχιτεκτονικό περιοδικό με την συμβολή καθηγητών τους και με το δικό τους νεανικό κέφι, προσεγγίζοντας μια σειρά θεμάτων για την αρχιτεκτονική και την τέχνη, οργανωμένοι με σαφείς αρμοδιότητες των προσώπων που εναλλάσσονται σε ομάδες, όπως η ομάδα αρθρογραφίας, συνέντευξης, γραφιστικών, έργων, σύνταξης, φωτογραφίας, και ορθογραφικού ελέγχου.

1.

Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΤΟΥ ΙΠΠΟΤΗ ΤΟΥ ΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΦΟΙΝΙΚΩΝ

στην Αίθουσα Allatini-Dassault του Γαλλικού Ινστιτούτου στις 15/6/2023 

Sandrine Mouchet

Προηγήθηκε η ομιλία της Προξένου της Γαλλίας Sandrine Mouchet που ανέφερε ότι: οι Ακαδημαϊκοί Φοίνικες που απονέμονται, στους καθηγητές Νικόλαο Καλογήρου και Βίλμα Χαστάογλου του Α.Π.Θ., καθώς και στην καθηγήτρια του ΠΑ.ΜΑΚ. Φωτεινή Τσιμπιρίδου, αποτελούν τις παλαιότερες-μαζί με τους τίτλους της Λεγεώνας της Τιμής – διακρίσεις που καθιερώθηκαν από τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη το 1808. Αποδίδονται, όπως υπογράμμισε για να τιμηθούν προσωπικότητες της Βόρειας Ελλάδας που αφιέρωσαν ένα σημαντικό μέρος της ζωής τους και του επιστημονικού έργου τους, ενισχύοντας τους δεσμούς των δύο χωρών.

Στην συνέχεια προχώρησε στην παρουσίαση του έργου του Νίκου Καλογήρου, επισημαίνοντας ότι «είναι δύσκολο να συνοψίσουμε σε μερικές γραμμές μία επαγγελματική ζωή, τόσο πυκνή και πλούσια, όπως η δική του, καθώς και μία προσέγγιση της πολεοδομίας και της αρχιτεκτονικής με τόσο πάθος». Αναφέρθηκε στη συνέχεια στις μεταπτυχιακές σπουδές και στη διδακτορική διατριβή στο Παρίσι, στην πανεπιστημιακή διδασκαλία στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Α.Π.Θ., σε άλλα ιδρύματα, στις πολυάριθμες συνεργασίες με πανεπιστημιακά ιδρύματα της Ευρώπης και ειδικότερα της Γαλλίας. Πέρα από τις αναφορές στις πολυάριθμες βραβεύσεις και δημοσιεύσεις για το αρχιτεκτονικό του έργο με τις οποίες διακρίθηκε ο Νίκος Καλογήρου, η πρόξενος αναφέρθηκε αναλυτικά στην επιμέλεια σημαντικών εκθέσεων και εκδόσεων που ανάδειξαν το έργο του Γάλλου αρχιτέκτονα-πολεοδόμου Ερνέστ Εμπράρ και του γεωγράφου Ζακ Ανσέλ στη Θεσσαλονίκη και στη Μακεδονία.[...] Κλείνοντας αναφέρθηκε στην πρόταση που διαμορφώθηκε με τη συνεργασία του Νίκου Καλογήρου και εγκρίθηκε πρόσφατα από το Δήμο Θεσσαλονίκης, να ονομαστεί ο κεντρικός πεζόδρομος από τη ΧΑΝΘ προς τη νέα παραλία ως “Promenade Ηébrard” στο τμήμα που διατηρεί την αρχική μορφή του ανατολικού άξονα του σχεδίου ανοικοδόμησης της πόλης.

Ακολούθησε η απονομή του τίτλου.

και στην συνέχεια πήρε τον λόγο ο τιμώμενος Νίκος Καλογήρου.

Η ΟΜΙΛΙΑ

Θεωρώ ιδιαίτερα τιμητική για μένα την απονομή του τίτλου του Ιππότη του Τάγματος των Ακαδημαϊκών Φοινίκων από το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Νεολαίας της Γαλλικής Δημοκρατίας μετά από πρόταση του Υπουργείου της Ευρώπης και των Εξωτερικών, ως αναγνώρισης ενός έργου ζωής γύρω από την αρχιτεκτονική και την πολεοδομία. Στη διαδρομή αυτή, πρέπει να υπογραμμίσω τους ευδιάκριτους δεσμούς μου με τη Γαλλία, και το γαλλικό πολιτισμό.

Η μεγάλη τιμή αφορά εξίσου και στο Α.Π.Θ., που μου ανάθεσε ένα μακρόχρονο διδακτικό και ερευνητικό έργο, στο οποίο εξέχουσα θέση είχε η ανάδειξη των ευδιάκριτων ιχνών της γαλλικής πολεοδομίας. Αναφέρομαι κυρίως στην ανοικοδόμηση της νεοελληνικής Θεσσαλονίκης, που έγινε πριν από έναν αιώνα, με επικεφαλής το Γάλλο Ερνέστ Εμπράρ, πρωτοπόρο αρχιτέκτονα-πολεοδόμο του εικοστού αιώνα.

Παραθέτω μία προσωπική μαρτυρία που περιλαμβάνεται στον κατάλογο της έκθεσης «Souvenirs de Salonique» του Γαλλικού Ινστιτούτου Θεσσαλονίκης...

Για την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ.

2.

Το νέο φοιτητικό αρχιτεκτονικό περιοδικό 

"Σ0"

Με αφετηρία τον στοίχο του Διονύσιου  Σολωμού [...] με καιρό και με κόπο[...], ξεκινά το πρώτο τεύχος του νέου αυτού φοιτητικού περιοδικού. Μια πρωτοβουλία μιας ομάδας φοιτητών αρχιτεκτονικής στην σχολή της Πάτρας, που περνούν μεγάλο μέρος της εβδομάδας στις αίθουσες των εργαστηρίων της σχολής, με τις κωδικές ονομασίες τους Σ1, Σ2, Σ3, Σ4 και Σ5, από όπου για τους περισσότερους ξεκινά η δημιουργική διαδικασία. Από εκεί αντλούν γνώσεις και ιδέες από διαλέξεις ή παρουσιάσεις, προβληματίζονται με τους συνεργάτες τους για τα πρότζεκτ τους, και εμπνέονται από τις δουλειές των συμφοιτητών τους. Θεωρώντας το περιοδικό αυτό ένα σημείο ενημέρωσης, έμπνευσης και έκφρασης των φοιτητών, του έδωσαν το όνομα «Σ0», επειδή αποτελεί έναν συμπληρωματικό χώρο για αυτούς όπου συγκεντρώνονται όλα αυτά τα στοιχεία που κάνουν την καθημερινότητα στη σχολή πραγματικά δημιουργική.

Το περιοδικό αυτό επιδιώκουν να αποτελέσει ένα μέσο για τους φοιτητές να μοιραζονται γνώσεις, ιδέες και απόψεις σχετικά με την αρχιτεκτονική, ελπίζοντας ότι θα αποτελέσει αφετηρία και αφορμή για περαιτέρω διάλογο, έμπνευση και έκφραση, δραστηριοποιώντας τους φοιτητές και το τμήμα γενικότερα.

Με αυτούς τους στόχους, όπως σημειώνουν στην εισαγωγή, ξεκινούν έχοντας δίπλα τους,  διδάσκοντες της Σχολής, ως ειδικό σύμβουλο τον Γιάννη  Αίσωπο και ως σύμβουλους τους: Βασίλειο Στρουμπάκο, Ιωάννη Γιαννούτσο, Αθανάσιο Μάνη, Αικατερίνη Λιάπη, και Βασιλική Πετρίδου.

Παραθέτω στην συνέχεια τους τίτλους από τα 10 θέματα που αναφέρονται στο περιοδικό, με εικόνες και  τα ονόματα των συντελεστών: 

• Χορογραφήματα, Κείμενο, φωτογραφίες: Σιδεράκη Χριστίνα

• Ο Κριτικός Τοπικισμός υπό την τριβή του σήμερα: Η αλλοίωση της ψυχής του τόπου, Κείμενο, φωτογραφίες: Ζαφειρόπουλος Ζαφείρης- Νεκτάριος

• La Viergeàl ’ Enfant [ Η Παρθένος με το παιδί ]: σχολιασμός του έργου του Henri Matisse, Κατάκαλος Διονύσης

• Δ η μ ή τ ρ η ς   Α ν τ ω ν α κ ά κ η ς, Συνέντευξη. Θάνος Κωνσταντίνος, Κατάκαλος Διονύσης, Σιδεράκη Χριστίνα, Τσουρή Χαρά.

• Adventum, Πολυζώης Κωνσταντίνος

• The Inner Discussion, ένα έργο εμπνευσμένο από το ποιήμα “Πολυέλαιος” του Κ. Π. Καβάφη (από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984), Κολιού Ίριδα.

• Αγγίγματα. Σύνθεση: Τσουρή Χαρά, Φωτογραφίες: Κατάκαλος Διονύσης, Τσουρή Χαρά.

• Η Ταβέρνα του Τζεμίλ, Κοττάνη - Πομακοχώρια Ξάνθης. Σύνθεση: Δράκος Μιχαήλ, Σταμπουλή Έλσα. Φωτογραφία: Γυφτοπούλου Μαριέλενα.

• Το Καλλίδρομο, της Εύας Αρδαβάνη, με αφορμή μία φράση του Χρόνη Μίσσιου, ένα ποιητικό αφήγημα από μια παραπλάνηση στο Καλλίδρομο. 

Καλοτάξιδο! και ελπίζω και εύχομαι να έχει συνέχεια...

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση.

 

ΕΣΩ 2022:

ΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΡΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ

Σέβα Καρακώστα, Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη και Νέλλα Γκόλαντα στην πρόσφατη ημερίδα για το design και την αρχιτεκτονική

+

1. ΤΟ ΝΕΟ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ

Archisearch Paper Edition

2. DOMa: ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΗΝ ΘΑΛΑΣΣΑ

3. ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΥ ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΕΝΗ ΠΟΛΗ

Στιγμές χαράς βιώσαμε στην πιο σημαντική ενότητα της 10ης κατά σειρά διοργάνωσης της ημερίδας ΕΣΩ, που πραγματοποιήθηκε και φέτος στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση. Και αναφέρομαι στην ενότητα των βραβεύσεων σε τρεις σημαντικές γυναίκες – τη Σέβα Καρακώστα, τη Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη και τη Νέλλα Γκόλαντα – για τη συνολική συνεισφορά τους στο πεδίο της αρχιτεκτονικής και των τεχνών. Η πρώτη για τα σημαντικά αρχιτεκτονικά της έργα στην Αθήνα, η Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη Ομότιμη Καθηγήτρια του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και υπεύθυνη των Αρχείων Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη, για το σημαντικό διδακτικό και συγγραφικό της έργο και η τελευταία η Νέλλα Γκόλαντα, ως εικαστικός και γλύπτρια αστικού τοπίου με έργα απαράμιλλης αισθητικής και ευαισθησίας, όπως η Γλυπτή Προκυμαία Φλοίσβου στο Παλαιό Φάληρο (1984-1986).

Έτσι ανάμεσα στις ιδιαίτερα θεωρητικές εισηγήσεις και συζητήσεις, που φέτος κυριάρχησαν στο πλαίσιο της προσπάθειας να “σκιαγραφηθεί η μεταπανδημιακή κοινωνία και πόλη και να αναζητηθούν νέοι τρόποι δράσης και σχεδιασμού”, μια ανάσα γιορτής και χαράς ξεκίνησε όταν η Ρένα Σακελλαρίδου, κάλεσε στο βήμα την κάθε μια τιμώμενη για να παρακολουθήσουν δίπλα της προσηλωμένες τα βίντεο που είχαν προετοιμαστεί…

Σέβα Καρακώστα, Ρένα Σακελλαρίδου

Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη, Ρένα Σακελλαρίδου

Νέλλα Γκόλαντα

… στην συνέχεια άκουσαν προσεκτικά και με εμφανή ικανοποίηση τα κείμενα που είχε προετοιμάσει η Σακελλαρίδου για την ζωή και το έργο τους…

Σέβα Καρακώστα, Ρένα Σακελλαρίδου

Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη, Ρένα Σακελλαρίδου

Νέλλα Γκόλαντα, Ρένα Σακελλαρίδου

… και αμέσως μετά παρέλαβαν με χαμόγελα και εναγκαλισμούς τα βραβεία καταχειροκροτούμενες από το κοινό…

Σέβα Καρακώστα, Ρένα Σακελλαρίδου

Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη, Ρένα Σακελλαρίδου

Νέλλα Γκόλαντα, Ρένα Σακελλαρίδου

…και μετά το τελετουργικό της απονομής, η κάθε μία ευχαρίστησε από μικροφώνου και μίλησε για τις εμπειρίες της από την μεγάλη τους προσωπική διαδρομή.

Σέβα Καρακώστα

Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη

Νέλλα Γκόλαντα

Μας συγκίνησαν και οι τρείς! Και στο τέλος, καθισμένες απέναντί μας στην σκηνή, δίπλα δίπλα, υπομονετικά με τα βραβεία ανά χείρας, το κλίμα απογειώθηκε, όταν σηκώθηκαν όρθιες, με μια αναπάντεχη νεανική χάρη, με την ξαφνική χαμογελαστή και αισιόδοξη παρουσία του Βασίλη Μπαρτζώκα, εμπνευστή αυτής της γεμάτης ευγένεια τελετής, που επαναλαμβάνεται και φέτος για δεύτερη φορά.

Ο Βασίλης Μπαρτζώκας, η ψυχή των ΕΣΩ, αναμφίβολα αγαπάει την αρχιτεκτονική, όχι μέσα από σπουδές και διπλώματα, αλλά μέσα από τις επί χρόνια εξειδικευμένες συνεργασίες με αρχιτέκτονες, ως προμηθευτής αρχικά ξεχωριστών υλικών και προϊόντων υψηλού design μέσω της γνωστής εταιρείας Carteco. Γνώστης της κατασκευής και δεινός στις δημόσιες σχέσεις και την προβολή εταιρειών και αρχιτεκτόνων, κατάφερε ως ιδρυτής του Archisearch.gr και του Design Αmbassador όχι μόνο να ενταχθεί στην ομάδα εκείνων που κρίνουν και αποφασίζουν τις ελληνικές υποψηφιότητες για τα βραβεία του Ιδρύματος Mies Van Der Rohe, (άγνωστο το πώς ορίζονται!) αλλά και να εξασφαλίσει την στρατηγική συνεργασία και συνεπιμέλεια και την ένταξη ομιλητών (στελέχη και βραβευθέντες) στο πρόγραμμα του φετινού ΕΣΩ 2022. 

Η φετινή ημερίδα κινήθηκε κατά κάποιο τρόπο σε επίπεδα εξειδικευμένων και ίσως ακραίων μεταπτυχιακών σπουδών, όπως η παρουσίαση για την δημιουργία ασφαλών, βιώσιμων και χωρίς αποκλεισμούς δημόσιων τουαλετών για όλους αναξαρτήτως φύλου, ηλικίας, θρησκείας ή αναπηρίας. Σε κάθε περίπτωση στην πορεία είχε ενδιαφέρον, και όπως πάντα η όλη εκδήλωση ήταν και αυτή την φορά πολύ καλά οργανωμένη. Και αυτό θεωρώ ότι πρέπει να αναγνωριστεί, ακόμη από όσους παραμένουν επιφυλακτικοί και απόμακροι. Ζούμε μια άλλη εποχή για την αρχιτεκτονική που πρέπει να την κατανοήσουμε και να συμβάλουμε στην καλύτερη δυνατή εξέλιξη αυτής της μακρόχρονης προσπάθειας. Αναμφίβολα τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο αυτό η αρχιτεκτονική στην Ελλάδα έχει αποκτήσει μια πρωτοφανή ιστορικά δημοσιότητα με σειρά συζητήσεων διαλέξεων, ημερίδων, εκδόσεων, περιοδικών και δημοσιεύσεων.

Λεπτομέρεια του σκηνικού της ημερίδας, που επιμελήθηκε ο Σταύρος Παπαγιάννης (STAGEDESIGNOFFICE)

Σε κάθε περίπτωση και ο Μπαρτζώκας με την επιμονή του και το επιχειρηματικό του πνεύμα, έχει ανοίξει καινούργιους δρόμους ως προς την προβολή και παρουσίαση, μέσω του ιστότοπου, των εκδηλώσεων και των εντύπων που προωθεί, αποτυπώνοντας και προωθώντας μια νέα πραγματικότητα στον χώρο της αρχιτεκτονικής και του design, πιθανώς σε κάποιες περιπτώσεις υπερεκτιμημένη.

Δεν θα αναφερθώ στο περιεχόμενο των εισηγήσεων-συζητήσεων που μπορείτε συνοπτικά να διαβάσετε στον ιστότοπο archisearch.gr (εδώ). Απλά παραθέτω στην συνέχεια τα πορτραίτα των ομιλητών, ομαδοποιημένα σύμφωνα με τις μεταξύ τους συζητήσεις, με πρώτο το πορτραίτο   της Δανάης Μακρή, που είχε το γενικό πρόσταγμα και την ευθύνη συντονισμού της ημερίδας, και  παράλληλα υποδέχθηκε την τζαζ μπάντα του Δημήτρη Βασιλάκη.

/ Δανάη Μακρή υπεύθυνη παρουσίασης της ημερίδας, Joel Sanders αρχιτέκτονας και ακαδημαϊκός, Ivan Blasi, επιμελητής και διευθυντής προγράμματος των βραβείων Mies van der Rohe, Ηλίας Μεσσίνας αρχιτέκτονας και πρόεδρος της ECOWEEK.../ ,

/...που παράλληλα συντόνισε τη συζήτηση μεταξύ των αρχιτεκτόνων και ερευνητών Ανδρέα Θεοδωρίδη, Θωμά Δοξιάδη και Λυδίας Ξυνογαλά. Η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, διευθύντρια πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση που συνομίλησε με τον Ivan Blasi /

/Ο αρχιτέκτονας και Curator-in-Chief του οργανισμού New London Architecture (NLA), Peter Murray, συνομίλησε με τους αρχιτέκτονες Xander Vermeulen Windsant και María Langarita, από την Ολλανδία και την Ισπανία αντίστοιχα. Η αρχιτέκτονας Sara Kolata, με τον Ηλία Μεσσίνα συνομιλεί με τους…/

/…αρχιτέκτονες Γιώργο Μητρούλια, Jaffer Kold, Ήβη Διαμαντοπούλου και Πάνο Σακκά/

/ Ο Ivan Blasi μίλησε με τους αρχιτέκτονες Frederic Druot και Jose Toral, από την Γαλλία και την Ισπανία, διακριθέντες στα Ευρωπαϊκά βραβεία σύγχρονης αρχιτεκτονικής – Mies van der Rohe Award.

    1. 

ΤΟ ΝΕΟ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ

Archisearch Paper Edition

Με αφορμή την φετινή ΕΣΩ, κυκλοφόρησε και η τρίτη έκδοση του περιοδικού Archisearch Paper Edition, που σχετίζεται και με την συνεργασία με το Ίδρυμα Mies Van Der Rohe.  Μία πλούσια σε ύλη εντυπωσιακή έκδοση, που  μόλις πρόλαβα να ξεφυλλίσω. Τηρώντας το προφίλ του το περιοδικό, όπως σημειώνει στο editorial ο Μπαρτζώκας «Ξεκινά με μία ενότητα που διερωτάται για το μέλλον των πόλεων. Αγκαλιάζει ένα αφιέρωμα για την «πράσινη» Νέα Υόρκη. Ατενίζει μεγάλα έργα στο παραλιακό μέτωπο της Αθήνας και παραδείγματα βιώσιμης αρχιτεκτονικής στη Σουηδία, σε αντιδιαστολή με τις πόλεις που καταρρέουν στην Ουκρανία. Δεν υποτιμά το mainstream, θαυμάζει τον τρόπο σκέψης των νέων και μαγεύεται σε κάθε κλίμακα. Έτσι, συνιστά ένα μωσαϊκό, με ψηφίδες του, τα τεκταινόμενα. Ως αποτέλεσμα, το ίδιο το Archisearch Paper Edition 3, γίνεται εν μέρει το απείκασμα της πραγματικότητας, την οποία θέτει στην κρίση του κοινού.»

2.

DOMa: 

ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΗΝ ΘΑΛΑΣΣΑ

στην Κυριακάτικη Καθημερινή

Στον αντίποδα του μαξιμαλιστικού περιοδικού Archisearch Paper Edition, ο Γιώργος Πανέτσος με την ομάδα του DOMa τον Πρόδρομο Παπαδόπουλο και την Ναταλία Μαυρίδου, επιχειρούν να εντάξουν στην Κυριακάτικη Καθημερινή, σε κλίμα διακοπών, απευθυνόμενοι στο ευρύτερο κοινό, μία προσεγμένη και στοχευμένη ποιοτική έκδοση ως προς την εικόνα και το περιεχόμενο, μακράν των εκαλαϊκευμένων γνωστών δημοσιεύσεων, και κυρίως σε προσιτό και εύληπτο μέγεθος.

Με αφετηρία τις θερινές διακοπές του «Τρελαντώνη» όπως τις περιγράφει η Πηνελόπη Δέλτα, σε συγκρότημα επαύλεων του Τσίλλερ στην ανατολική ακτή της Ζέας, ξετυλίγεται μία προσεγμένη επιλογή κατοικιών στη θάλασσα, που έτσι όπως τις είδα όλες μαζί μου άφησαν μία αίσθηση ικανοποίησης και μιας κρυφής «υπερηφάνειας» για την υψηλή ποιότητα έργων Ελλήνων αρχιτεκτόνων που αναδύονται στο ελληνικό τοπίο, κάτω από το ελληνικό φως με φόντο τη θάλασσα. Αποκορύφωμα αυτής της σύνοψης αποτελεί το ΑΡΧΕΙΟ 1959-1973 με κορυφαία έργα αρχιτεκτονικής που έχουν εγγραφεί στη συνείδησή μας, αναδεικνύοντας μία συνέχεια μιας ποιοτικής μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής κατοικιών διακοπών στη Μεσόγειο, με διεθνή απήχηση.

3.

«ΑΚΡΑΙΑ», ΑΛΛΑ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΕΝΗ ΠΟΛΗ;

του Νίκου Καλογήρου,

Ομότιμου Καθηγητή Τμ. Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ

Θεσσαλονίκη, φωτό Νίκος Καλογήρου

Στις 15 Νοεμβρίου 2017, μετά από έντονη βροχόπτωση, εκδηλώθηκε μεγάλη πλημμύρα στη Δυτική Αττική, από την οποία έχασαν τη ζωή τους 24 άτομα. Πέρα από τις ποινικές κυρώσεις που πρόσφατα καταλογίστηκαν για όσους είχαν την θεσμική ευθύνη της διαχείρισης, αναδείχθηκε η χρόνια επικινδυνότητα της τοπογραφίας μητροπόλεων, που επεκτάθηκαν με πυκνή δόμηση και αυθαιρεσίες, αγνοώντας το φυσικό περιβάλλον.

Στις περιπτώσεις παρατεταμένου καύσωνα, οι απώλειες μπορεί να είναι μεγαλύτερες. Η διασπορά των θυμάτων και ο εντοπισμός τους σε ευάλωτες ομάδες δεν προσφέρονται για άμεσους θεσμικούς καταλογισμούς. Στην γνωστή παλιότερη ελληνική περίπτωση του Ιουλίου 1987, καταγράφηκαν επίσημα 1300 θάνατοι, κυρίως στην Αττική. Οι περίοδοι με ακραίες θερμικές συνθήκες σε ελληνικές πόλεις, παρά το γεγονός ότι αυτές εντάσσονται σε εύκρατες κλιματικές ζώνες, σταδιακά αυξάνονται και δημιουργούν δυσεπίλυτα προβλήματα. Οι πόλεις μας οικοδομούνται αποκλειστικά με σκληρά επεξεργασμένα υλικά, που…

Για την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ 

 

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

ΤΑ ΕΝΤΥΠΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ 

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Σκέψεις και συσχετισμοί

Κατά μία παράξενη συγκυρία, βρέθηκα ξαφνικά μπροστά στα τεύχη τριών περιοδικών αρχιτεκτονικής, που έφτασαν με κούριερ την ίδια ακριβώς ημέρα, και δεν ήξερα τελικά ποιό να ανοίξω πρώτο. Ομολογώ ότι την παράσταση έκλεψε το πιο εντυπωσιακό από πλευράς μεγέθους περιοδικό με το πιο παράξενο, ασαφές και δύσκολα κατανοητό εξώφυλλο. Ένα διπλό εξώφυλλο που προκαλεί σύγχυση και παράλληλα περιέργεια, πέρα από τις ασυνήθιστες διαστάσεις του τεύχους, που ξεπερνά το Α3 (43.5 Χ 28.5 Χ 2.00 εκ) με ικανό βάρος και μεγάλη δυσκολία να ενταχθεί σε βιβλιοθήκη.

Πρόκειται για μία μαξιμαλιστική έκδοση του δεύτερου κατά σειρά τεύχους του έντυπου περιοδικού archisearch, με περισσότερες από 284 σελίδες, και πληθώρα διαφημίσεων, που καλύπτουν σχεδόν το 1/3 των σελίδων. 

Χαρακτηρίζεται από ένα ιδιότυπο και άνετο  layout, εκτυπωμένο  σε καλό ματ χαρτί, δίγλωσσο, με αγγλικούς μόνο τίτλους και ποικιλία μεγεθών στις γραμματοσειρές, από πολύ μεγάλες στους τίτλους, μέχρι εξαιρετικά μικρές στα κάπως δυσανάγνωστα και πυκνά κείμενα, παρά την άνεση του μεγάλου μεγέθους των σελίδων  

Με αυτά τα δεδομένα αναμφίβολα ο πάντα αισιόδοξος και εύχαρις Βασίλης Μπαρτζώκας, υπεύθυνος αυτής της έκδοσης, καταφέρνει να κερδίζει τις εντυπώσεις, δημιουργώντας παράλληλα και ερωτήματα σε σχέση με την διαδικασία αξιολόγησης και προβολής της πληθώρας των επιλογών του, που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που βγαίνουν στο προσκήνιο:

Φωτογραφία, μόδα, interior design, αρχιτεκτονική, συνεντεύξεις, παρουσιάσεις αρχιτεκτονικών γραφείων παλαιότερων και νεότερων αρχιτεκτόνων, φοιτητικές εργασίες, events, παρουσίαση εκθέσεων…

…αφιέρωματα στις γυναίκες συναδέλφους, στην αρχιτεκτονική γενικότερα και πολλά ειδικά θέματα εμπεριέχονται σ’αυτή την έκδοση με πλούσιο φωτογραφικό υλικό, αλλά παντελή απουσία σχεδίων.

Κυριαρχούν συντομευμένα άρθρα που απέχουν από τις σοβαρές και εκτενείς αναλύσεις, ανάλογες ας πούμε, με αυτές που φιλοξενήθηκαν στις σελίδες των Αρχιτεκτονικών Θεμάτων. Ένα περιοδικό υπερπληροφόρησης, που απαιτεί ικανό χρόνο να διαβαστεί, κάτι που ακόμη δεν έχω καταφέρει, παραμένοντας  στην πρώτη εντύπωση και σε επιλεγμένες αποσπασματικές αναγνώσεις.

Το μηνιαίο περιοδικό ek

Από την άλλη το μηνιαίο περιοδικό ek (Ελληνικές Kατασκευές), παραμένει σταθερά στην κλασική εικόνα ενός εντύπου ευρείας κυκλοφορίας, που πωλείται στα περίπτερα, χωρίς να καταφέρει μέσα στο χρόνο να δημιουργήσει μία νέα ταυτότητα, τουλάχιστον ως προς την εικόνα του. Το γνωστό μέγεθος, το γυαλιστερό χαρτί και το layout του περιοδικού παραμένει σταθερό προσεγμένο, αξιοπρεπές αλλά και σχετικά συμβατικό.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το εισαγωγικό κείμενο, (editorial) της διευθύντριας σύνταξης Αριάδνης Βοζάνη, καθηγήτριας στην Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ, που εδώ και τρία χρόνια πήρε την σκυτάλη από τον Πάνο Τσακόπουλο, προχώρησε σε νέες πρωτοβουλίες ανανέωσης, και με περισσή ευγένεια διατυπώνει την άποψή της, αποφεύγοντας να σχολιάσει πιο κριτικά τα θέματα της επικαιρότητας, κάτι που σήμερα είναι ζητούμενο. Ευτυχώς κάτι αρχίζει να διαφαίνεται στο τελευταίο τεύχος.

Το περιοδικό υποστηρίζουν σταθερά ο Σταύρος Μαρτίνος, έμπειρος και ουσιαστικός στις συνεντεύξεις του, ο Νίκος Πατσαβός, που επιλέγει και παρουσιάζει εξαιρετικά έργα αρχιτεκτονικής, καθώς και ο Κωνσταντίνος Βουτουφιανάκης Πετρόπουλος ειδικός σε θέματα σύγχρονων υλικών. Ενδιαφέροντα τα αφιερώματα σε προσωπικότητες της αρχιτεκτονικής που έφυγαν, όπως του Δημήτρη Φατούρου και του Mark Cousins. Ενημερωμένη τέλος και η ατζέντα του περιοδικού για τα τρέχοντα θέματα, που αφορούν εκδηλώσεις, εκδόσεις, αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών, εκθέσεις κλπ.

Εκεί που ενίοτε μπαίνουν ερωτηματικά, είναι στις επιλογές των έργων που προβάλλονται από το περιοδικό. Είναι χρήσιμο σε ένα βαθμό, να έχουμε μία συνολικότερη εικόνα για το ποια αρχιτεκτονική παράγεται σε αυτόν τον τόπο, ιδιαίτερα σε όλη αυτήν την δύσκολη περίοδο της κρίσης που εξακολουθεί να διαρκεί.

Αλλά έχω την αίσθηση, παρακολουθώντας συστηματικά το περιοδικό, ότι ανάμεσα στα επιλεγμένα καλά έργα που δημοσιεύονται, παρεισφρείουν και κάποια που δεν έχουν κάτι ιδιαίτερο να προσφέρουν, και απλά καταξιώνονται μέσα από εντυπωσιακές φωτογραφίσεις, προβληματίζοντας ή παρασύροντας τον αναγνώστη. Στο βαθμό μάλιστα που δεν διατυπώνεται η όποια κριτική των έργων που παρατίθενται και  απουσιάζουν θεωρητικά κείμενα σχολιασμού, τα έργα αυτά εμπλέκονται ανάμεσα στις εμβόλιμες διαφημίσεις που ίσως τελικά ευθύνονται και για την δημοσιοποίησή τους.

Αυτή η ιστορία των διαφημίσεων μας καταδυναστεύει καθημερινά παντού. Μάταια επιδιώκουμε να απαλλαγούμε από αυτές ακούγοντας ραδιόφωνο, βλέποντας τηλεόραση και διαβάζοντας κάθε είδους έντυπα. Οι διαφημίσεις μας παρασύρουν, μας αποπροσανατολίζουν και δυστυχώς είναι ένα αναγκαίο κακό.

Το περιοδικό DOMa

Με τον καλλίτερο όμως τρόπο, εκτιμώ ότι χειρίζεται αυτό το θέμα των διαφημίσεων το περιοδικό DOMa. Οι διαφημίσεις δεν εμπλέκονται στα 4-5 θέματα που παρουσιάζονται στο περιοδικό. Εντάσσονται ενδιάμεσα σε αυτόνομες ενότητες και σε διαφορετικό χαρτί και ο αναγνώστης που ενδιαφέρεται μπορεί εύκολα να ενημερωθεί. Έτσι, τα εκάστοτε θέματα που επιλέγονται παρουσιάζονται αδιάσπαστα, το καθένα σε ικανό αριθμό σελίδων. Το περιοδικό, ίσως κατά παγκόσμια πρωτοτυπία, επιδιώκει να προβάλει αναλυτικά το ταξίδι του σχεδιασμού μέχρι και την τελική υλοποίηση των έργων. Τίτλοι, κείμενα και λεζάντες, διατυπώνονται στα αγγλικά, με ταυτόχρονη ελληνική μετάφραση σε μαύρες σελίδες στο τέλος της παρουσίασης κάθε έργου. Σύντομα κατατοπιστικά κείμενα, επιλεγμένο φωτογραφικό υλικό και αναλυτικά σχέδια, αξονομετρικά και προοπτικά, συγκροτούν μία ολοκληρωμένη εικόνα των έργων που επιλέγονται από τον διεθνή χώρο και από την Ελλάδα.

Όλο το υλικό παρουσιάζεται σε ένα υψηλού επιπέδου πρωτότυπο και άνετο layout στις σελίδες, με μία επιμονή σε μικρού μεγέθους φωτογραφίες, σε ματ χαρτί, και με μια ιδιαίτερη, παλαιάς κοπής επεξεργασία της βιβλιοδεσίας, που ολοκληρώνεται με το ανεξάρτητο ανάγλυφο σε χοντρό χαρτί εξώφυλλο.

Πρόκειται για μία έκδοση που αποτελεί ταυτόχρονα και  ένα ελκυστικό αντικείμενο, που σε προτρέπει να το απολαύσεις σε ικανό χρόνο, σαν να παρακολουθείς μια κινηματογραφική ταινία που θέλεις να την δεις ξανά και ξανά.

Η αρχιτεκτονική αντιμετωπίζεται εδώ όχι ως ένα στιγμιαίο αποτέλεσμα, αλλά σαν μια ελκυστική περιπέτεια και χαίρομαι που τελικά το περιοδικό αυτό σε σύντομο χρόνο έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον σε ένα διεθνές αναγνωστικό κοινό που σταδιακά διευρύνεται. Κάποιοι θεωρούν εστέτ τις επιλογές του περιοδικού με αρνητικό πρόσημο. Προσωπικά εκτιμώ, ότι εδώ είναι και η αξία του μια και μας ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο, με τις επιλογές του, που δεν είναι πολυδημοσιευμένες.

Το περιοδικό DOMa εκδίδεται σε 3 τεύχη το χρόνο, υπό την κεντρική ευθύνη του καθηγητή στην Σχολή Αρχιτεκτονικής στην Πάτρα Γιώργου Α. Πανέτσου, και των συνεργατών του Θανάση Μάνη και Νίκου Σούλη και αποτελεί συνέχεια και μετεξέλιξη των ΔΟΜΩΝ, ενός εγχειρήματος που ξεκίνησε το 2005 με το γνωστό περιοδικό ΔΟΜΕΣ.

Το περιοδικό ΔΟΜΕΣ

Το περιοδικό αυτό, που εκδίδεται 4 φορές το χρόνο, και το νέο τεύχος αναμένεται, ανανεώθηκε πρόσφατα σημαντικά, τόσο ως προς την εικόνα και το μέγεθός του όσο και ως προς το περιεχόμενό του καλύπτοντας με τον καλύτερο τρόπο τα τρέχοντα θέματα για την αρχιτεκτονική στην Ελλάδα.

Είναι σημαντικό ότι όλα αυτά τα περιοδικά πραγματοποιούν παράλληλα και μία σειρά από άλλες σημαντικές και παράλληλες εκδηλώσεις που κρατούν το ενδιαφέρον μας ζωντανό, αξιοποιώντας την προσφορά των διαφημιζόμενων χορηγών.

Εκθέσεις, ημερίδες, αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί, και ενδιαφέρουσες  εκδόσεις συμπληρώνουν το κάδρο των δραστηριοτήτων τους  και μόνο η πανδημία κατάφερε για λίγο να τις αναστείλει. Σε κάθε περίπτωση, τα περιοδικά αυτά διαμορφώνουν ένα πρωτοφανές για τα ελληνικά δεδομένα εκδοτικό τοπίο και στην ουσία λειτουργούν συμπληρωματικά, διαρκώς βελτιούμενα και εξελισσόμενα. Από τις ανάλογες εκδοτικές πρωτοβουλίες  του παρελθόντος, έχουμε περάσει σε μία εποχή διαρκών αναζητήσεων, που ενισχύεται από μία άμιλλα μεταξύ των επιμελητών, χωρίς ανταγωνιστικές συμπεριφορές και διεκδικήσεις αποκλειστικών δημοσιεύσεων και παρεξηγήσεων.

Αριάδνη Βοζάνη, Γιώργος Πανέτσος, υπεύθυνοι των περιοδικών ek και DOMa αντίστοιχα,  διατηρούν μια άριστη μεταξύ τους σχέση και πασχίζουν στο πλαίσιο των δυνατοτήτων που εξαρτώνται από τους εκδότες τους, για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα

Πέρα όμως από τα ειδικά αυτά περιοδικά και του αριθμού διαδικτυακών ιστότοπων για την αρχιτεκτονική, που απευθύνονται σε πιο ειδικευμένο κοινό, η αρχιτεκτονική προβάλλεται έντονα τον τελευταίο καιρό και από τα ΜΜΕ.

Συχνά οι εφημερίδες, πέρα από τα τακτικά επώνυμα άρθρα συναδέλφων, που έχουν πυκνώσει, (όπως του Ανδρέα Γιακουμακάτου στην Εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, Τάση Παπαϊωάννου στην Εφημερίδα των Συντακτών και του γράφοντα στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ), έχουν εντάξει στην ύλη τους, και κυρίως στα ένθετα περιοδικά, αφιερώματα με την ελληνική αρχιτεκτονική. Έλληνες αρχιτέκτονες προβάλλονται με τα έργα τους, σε πολυσέλιδες δημοσιεύσεις, σε αντίθεση με το παρελθόν, που συστηματικά στις σπάνιες παρουσιάσεις κτιρίων δεν αναφέρεται το όνομα του αρχιτέκτονα γιατί θεωρείται διαφήμιση.

Οι καιροί άλλαξαν, και αίφνης σήμερα τυχαίνει να κρατώ στα χέρια μου το κοσμικό ένθετο περιοδικό GALA, στο κυριακάτικο φύλλο της εφημερίδας ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ, με πολυσέλιδο αφιέρωμα στους Point Supreme architects, στον Κωνσταντίνο Πανταζή και την Μαριάννα Ρέντζου, όπου παρουσιάζουν όχι μόνο τη δουλειά και τα οράματά τους αλλά και τις ενδιαφέρουσες απόψεις τους για την πόλη και τον δημόσιο χώρο. Μόλις την προηγούμενη βδομάδα επίσης στο περιοδικό "Κ" της εφημερίδας Καθημερινής της Κυριακής, υπήρχε αναλυτικό αφιέρωμα στα υποψήφια έργα Ελλήνων αρχιτεκτόνων για το Ευρωπαϊκό βραβείο Σύγχρονης Αρχιτεκτονικής – Mies van der Rohe Awards 2022.

Παρουσιάσεις που ξεφεύγουν από την λογική των δημοσιεύσεων στο πλαίσιo του life style που επικρατούσε συνήθως στο παρελθόν. Κάτι αλλάζει λοιπόν στην Ελλάδα. Η επώνυμη αρχιτεκτονική διαχέεται έτσι στο ευρύτερο κοινό, που ακόμη θεωρεί ότι μπορεί να πραγματοποιείται είτε από πολιτικούς μηχανικούς, είτε με εργολάβους, είτε από τον μικρό αρχιτέκτονα που κάθε Έλληνας θεωρεί ότι διατηρεί εντός του.

 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση