«IntelligensHistorica»

Η ΦΕΤΙΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 

ΣΤΗΝ 19η ΜΠΙΕΝΑΛΕ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΙΑΣ 2025

Ανάδειξη των βενετσιάνικων Νεωρίων 

Χανίων και Ηρακλείου

Άνω: Η πρώτη ιδέα της πρότασης σε σκίτσο με σημειώσεις από το σημειωματάριο του Νίκου Σκουτέλη,

Κάτω: Νεώρια στα Χανιά

Την παρουσίαση ενός πολυετούς επιστημονικού μόχθου που αφορά την ιστορική τεκμηρίωση, στερέωση και αποκατάσταση των δύο συγκροτημάτων των βενετσιάνικων Νεωρίων του 16ου αι., στο Ηράκλειο και τα Χανιά της Κρήτης, καθώς και την ένταξη νέων χρήσεων με στόχο να αποδοθούν στην πόλη ως στέγη συλλογικών δραστηριοτήτων, ενέκρινε η κριτική επιτροπή για την φετινή συμμετοχή μας στην 19η Biennale Αρχιτεκτονικής της Βενετίας 2025. Το κεντρικό θέμα της φετινής αυτής διεθνούς εκδήλωσης έχει τίτλο “Intelligens. Natural. Artificial. Collective.” και επιμελείται ο αρχιτέκτονας και πολιτικός μηχανικός Carlo Ratti, διδάσκων στο MIT και στο Πολυτεχνείο του Μιλάνου.

Σχεδιαστική σε κάτοψη (άνω) και τρισδιάστατη ψηφιακή απεικόνιση (κάτω) της πρότασης που συνθέτει εικονικά τα Νεώρια των Χανίων στο κέντρο και εκατέρωθεν τα Νεώρια Ηρακλείου

Μια ενδιαφέρουσα πρόταση, της ομάδας του καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης, Νικόλαου Σκουτέλη σε συνεργασία με τους Κλήμη Ασλανίδη Elisabetta Molteni, Αντώνη Καραμήτρου, Άννας Τσιτωνάκη και Χριστίνα Αραπάκη με τίτλο «IntelligensHistorica», που βασίζεται σε μια πολυετή συστηματική έρευνα και πολυσύνθετη μελέτη, στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος, μιας πολυμελούς ομάδας αρχιτεκτόνων, ιστορικών, γεωλόγων-γεωφυσικών, δομοστατικών, χημικών μηχανικών, ακουστικών και μελετητών ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων και φωτισμού. Αναλυτικές ιστορικές προσεγγίσεις και τεκμηρίωση, εξαιρετικές αποτυπώσεις και μετρήσεις, συστηματικές τεχνικές αναλύσεις και γενικώτερα εξαντλητικές έρευνες για την παθολογία των Νεωρίων, προηγήθηκαν της πρότασης αποκατάστασης και στην συνέχεια της ένταξης νέων χρήσεων, που αποδίδουν τα νεώρια στο ευρύ κοινό μέσω εκδηλώσεων φιλοξενώντας πολιτισμού.

Νεώρια Χανίων, κολάζ με ενδεικτική απεικόνιση των προτεινόμενων υαλοστασίων

Μια πρόταση που επέλεξε η κριτική επιτροπή ανάμεσα σε δεκατρείς υποψήφιες συμμετοχές, που θεωρεί ότι έχει απόλυτη συνάφεια με το κεντρικό θέμα της 19ης Biennale Αρχιτεκτονικής και λειτουργοί εν είδει «αντιδάνειου», καθώς τα κτήρια νοητά «επιστρέφουν» στη Βενετία.

Ψηφιακή απεικόνιση της ένταξης των προπλασμάτων των κατασκευών που βρίσκονται μέσα στους θόλους των νεωρίων σε κλίμακα 1/15, όπως θα παρουσιαστούν στο Ελληνικό περίπτερο

Οι μελετητές προτείνουν να τοποθετηθούν στο ελληνικό Περίπτερο ξύλινα προπλάσματα των κατασκευών που βρίσκονται μέσα στους θόλους των νεωρίων των δύο πόλεων της Κρήτης που θα συνδυαστούν σε μία ενιαία σύνθεση που συνθέτει εικονικά τα Νεώρια των Χανίων στο κέντρο και εκατέρωθεν τα Νεώρια Ηρακλείου, σε κλίμακα 1/15, έτσι ώστε να αναδεικνύεται η συμπληρωματικότητα των μελλοντικών έργων. Η επανάχρηση χώρων σε αδράνεια, σημειώνουν οι μελετητές αποτελεί αναγκαιότητα για την εξοικονόμηση σε ανθρώπινη ενέργεια και σε φυσικά υλικά. Η προσαρμογή των ιστορικών κτηρίων σε νέες ανάγκες της κοινωνίας μέσω της επανάχρησης οδηγεί αναγκαστικά στην προσαρμογή των ιστορικών τεχνολογικών γνώσεων στο σύγχρονο περιβάλλον πλάι στις ‘έξυπνες’ λύσεις και τις πολύπλοκες δομές στα νέα προϊόντα.

Οι νέες χρήσεις που προβλέπονται να ενταχθούν στα Νεώρια του Ηράκλειου αφορούν την ενημέρωση των επισκεπτών, εκθεσιακούς χώρους για μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις, χώρους για εκδηλώσεις λόγου και μουσικής και επί πλέον αυτών στα Χανιά χώροι για εναλλακτικές μορφές σκηνικών και μουσικών δρώμενων, πωλητήριο βιβλίων και αντικειμένων καθώς και χώρος σταθερών λειτουργικών αναγκών με καφέ, τουαλέτες κοινού, ακόμα και αποθήκες και κατά περίπτωση καμαρίνια σε πατάρι.

Κάτοψη πρότασης με τις νέες χρήσεις στα Νεώρια Χανίων

Σκίτσο με τα προτεινόμενα υαλοστάσια στα Νεώρια Χανίων με χαράξεις που παραπέμπουν στις ξύλινες δομές των πλοίων που στέγαζαν τα νεώρια

Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 10 Μαΐου έως τις 23 Νοεμβρίου

Αναφορά στο παρελθόν

Άποψη νεωρίων Ηρακλείου, φωτο από το αρχείο Μάνου Περράκη (1972-74)

Κλείνω με την υπόμνηση ότι πριν από πενήντα χρόνια, προηγήθηκε η μελέτη του αρχιτέκτονα Μάνου Περράκη για την αποκατάσταση και μετατροπή των βενετσιάνικων νεώριων στο λιμάνι του Ηρακλείου Κρήτης, σε αίθουσα συναυλιών και παραστάσεων καθώς και εκθεσιακών χώρων, με εργοδότη την Μουσική Ακαδημία Κρήτης και με εμπνευστή τον Μάνο Χατζηδάκι.

Κάτοψη και πρόπλασμα από την μελέτη του αρχιτέκτονα Μάνου Περράκη για την αποκατάσταση και μετατροπή των βενετσιάνικων νεωρίων στο λιμάνι του Ηρακλείου Κρήτης, από το αρχείο Μάνου Περράκη (1972-74)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΤΑΤΑΞΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΩΝ 

Παρατίθεται  στην συνέχεις προς ενημέρωση, ο πίνακας κατάταξης των υποψηφιοτήτων για την φετινή Μπιενάλε, κατά φθίνουσα σειρά, που συνέταξε η Επιτροπή μετά από την αξιολόγηση των προτάσεων και με βάση τα κριτήρια επιλογής:

1. Πρόταση 7 - «IntelligensHistorica» - Νίκος Σκουτέλης, Elisabetta Molteni,

Κλήμης Ασλανίδης, Αντώνης Καραμήτρου, Άννα Τσιτωνάκη

2. Πρόταση 5 - «RESILIENT LANDSCAPES - ΑΝΘΕΚΤΙΚΑ ΤΟΠΙΑ» -

Κωνσταντίνος Μπούρας - Εβίτα Φανού

3. Πρόταση 2 - «ATHENS ARCHIVED» - Μαρίντια Καφετζοπούλου, Μανώλης

Σταυρακάκης

4. Πρόταση 10 - «8.067.765 strange artifacts» - Σπύρος Ι. Παπαδημητρίου,

Αγάπη Πρωίμου, Βασίλης Στρουμπάκος

5. (Θέσεις 5 – 6) Ισοβάθμησαν οι κάτωθι:

- Πρόταση 6 - «Το Ελληνικό Αστικό Μπαλκόνι: Μια Συνταγή για την Αστική

Ανθεκτικότητα» - DS ARCHITECTS – Ιωσήφ Δακορώνιας-Μαρίνα,

Δημήτρης Σαγώνας, Αναστασία Πρίντζιου – Άρης Καφαντάρης

- Πρόταση 8 - «ΑΡΧΕΙΟ-Νοημοσύνη σε πλεόνασμα» - Κωνσταντίνος

Αποστολίδης, Κοσμάς Βαρκαρόλης, Ανθή Κοσμά

6. (Θέσεις 7 – 13) Ισοβάθμησαν οι κάτωθι:

- Πρόταση 1 - «Inwards to Infinity in Greece» - Βαρβάρα Χριστοπούλου,

- Πρόταση 3 - «μῆτις χώρων πολιτισμού» - Βασίλης Γκικαπέππας

- Πρόταση 4 - «Οικιστικό Κέντρο Εκπαίδευσης για την χειραφέτηση των

υποδομών» - Βασίλης Τσεσμετζής, Νίκος Πατσαβός

- Πρόταση 9 - «MANIFESTO» - Δημήτρης Παπανικολάου

- Πρόταση 11 - «ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ» - Γιάννης Κανακάς

- Πρόταση 12 - «Σκιές» - Παναγιώτης Πάγκαλος

- Πρόταση 13 - «Ο Ναός του Απόλλωνα» - Παναγιώτης Πάγκαλος

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση και καλύτερη ανάλυση

9η BIENNALE 

ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ 

συνεχής προσπάθεια 

για να κρατηθεί ο πήχης ψηλά

Με έβαλε σε σκέψεις και αυτή την φορά η 9η Biennale Νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων που διοργανώνει το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής. Εγκαινιάστηκε την Τετάρτη 26 Σεπτεμβρίου 2018 στο Μουσείο Μπενάκη όπου παρουσιάζονται τα 72 έργα που διακρίθηκαν, αλλά και όλες οι υπόλοιπες μελέτες από το σύνολο των 139 συμμετοχών. Ένας θεσμός που κρατάει 29 ολόκληρα χρόνια, από το 1995 και έχει σαν στόχο την ανθολόγηση της καλύτερης τρέχουσας παραγωγής των νέων δημιουργών, αποτυπώνοντας το «στίγμα» της διετίας.

Και φέτος η έκθεση με την υποστήριξη ικανού αριθμού χορηγών, στήθηκε στην μεγάλη αίθουσα του 2ου ορόφου του Μουσείου Μπενάκη με την λογική μια λιτής και καθαρής συμμετρικής διάταξης που δίνει μια πρώτη πολύ θετική εντύπωση.

Στο κεντρικό άξονα διατάσσονται οι μακέτες που πλαισιώνονται αριστερά και δεξιά από αναρτημένες από την οροφή πινακίδες διπλής όψης, με τις μελέτες που έχουν διακριθεί. Διαπίστωσα όμως μια δυσκολία συσχετισμού των μελετών με τις υπάρχουσες μακέτες λόγω απόστασης, στο όνομα της συμμετρικής αυτής διάταξης. Στους πλευρικούς τοίχους της αίθουσας έχουν αναρτηθεί οι υπόλοιπες συμμετοχές. 

Έχω επίσης την εντύπωση ότι η συνοπτική παρουσίαση των έργων που διακρίθηκαν, σε μια  και μόνο πινακίδα δεν τα αναδεικνύει επαρκώς, έτσι μάλιστα όπως τοποθετούνται κατά σειρά η μια δίπλα στην άλλη. Ο επαρκής χώρος των πλευρικών τοίχων της αίθουσας έχω την αίσθηση ότι σπαταλήθηκε για την παρουσίαση των μη διακριθέντων συμμετοχών, που βέβαια καλώς πραγματοποιήθηκε, αλλά θα μπορούσε να καταλάβει μικρότερο χώρο, και όχι τόσο μεγάλο τμήμα του διατιθέμενου εκθεσιακού χώρου. Με τόσους χορηγούς φέτος θα περίμενα αναλυτικότερη και πιο διευρυμένη παρουσίαση των διακριθέντων μελετών. 

Η εμμονή στην καθαρή γεωμετρία του χώρου λειτούργησε νομίζω σε βάρος των εκθεμάτων.

Η συμπύκνωση αυτή των πινακίδων και η δυσκολία ανάγνωσης με δυσκόλεψε στην πρώτη επίσκεψη να ξεχωρίσω και να αξιολογήσω τις μελέτες. Έφυγα προβληματισμένος και χρειάστηκε να επανέλθω και να προσπαθήσω ξανά να ανακαλύψω το συνοπτικό περιεχόμενο των μελετών που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα από μικρές καλύβες μέχρι επεμβάσεις μεγάλης κλίμακας. Έργα υλοποιημένα σε ποσοστό 43% του συνόλου,  διάσπαρτα στην ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Αρκετές από αυτές ήταν ήδη γνωστές και δημοσιευμένες και ενδιαφέρθηκα πραγματικά για όσες  εμφανίστηκαν για πρώτη φορά ή τουλάχιστον εγώ επεσήμανα για πρώτη φορά και διακρίθηκαν. 

Σε κάθε περίπτωση η συνολική εικόνα και φέτος είναι θετική. Αποτυπώνει την πραγματικά  υπέρμετρη προσπάθεια των νέων συναδέλφων να κρατήσουν ψηλά τον πήχη μέσα σε συνθήκες που ακόμη παραμένουν πραγματικά δύσκολες και αυτό πρέπει να το αναγνωρίσουμε. Είμαι βέβαιος ότι έχουμε να κάνουμε με ένα εξαίρετο δυναμικό που υπόσχεται πολλά. 

Παραθέτω στην συνέχεια ενδεικτικά και πολύ συνοπτικά, κάποιες από αυτές τις μελέτες που ξεχώρισα.  Οι προσωπικές αυτές επιλογές δεν υποκαθιστούν τις κρίσεις της πενταμελούς κριτικής επιτροπή που αυτή την φορά λειτούργησε συλλογικά και ατομικά και αποτελείται από τον Πρόεδρο του Ε.Ι.Α., Ηλία Κωνσταντόπουλο και τους αρχιτέκτονες, Κωνσταντίνα Κάλφα, Θεώνη Ξάνθη, Πάνο Τσακόπουλο και Κώστα Τσιαμπάο.

AD Architects | Αριστείδης Ντάλας 

TECTONIC LODGING 

Hoovering above an Earthquake. 

Τουριστικό κατάλυμα στη Ρόδο 

406architects 

ΕΛΕΝΗ ΜΟΣΧΟΒΑΚΟΥ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΠΑΣ, ΦΑΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΗ 

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ 

ΠΛΑΤΕΙΑΣ (ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΙΚΗΣ) ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ 

architectScripta

ΝΕΦΕΛΗ ΧΑΤΖΗΜΗΝΑ, ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΓΡΑΦΕΙΑ ΟΤΕ

buerger katsota architects 

STEPHAN BUERGER, ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΑΤΣΩΤΑ 

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΟΥ GRAZ

Διαγωνισμός

ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΟΥΤΣΟΣ, ΗΛΙΑΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΓΧΑΡΑΚΤΗ ΠΟΛΗ

Ανασχεδιάζοντας ένα παλιό κοιμητήριο

Διαγωνισμός

Dimitris Thomopoulos Architects 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΣ, ΜΙΝΑ ΡΟΥΣΣΟΥ, ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΛΙΖΑΡΔΟΥ,ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΠΑΛΗ, ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ, ΧΡΥΣΟΚΩΝΑ ΜΑΥΡΟΥ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΟΓΚΑΣ 

ΝΕΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 

Διαγωνισμός 

hhharchitects 

ΝΙΚΗΤΑΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗΣ 

2 ΠΕΤΡΙΝΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ

ΣΤΗ ΓΟΝΑΤΣΑ ΜΑΝΗΣ

KAAF

Kitriniaris Associates Architecture Firm

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΙΤΡΙΝΙΑΡΗΣ

EARTHWOOD

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

ΤΙΝΑ ΚΑΡΑΛΗ, ΘΑΝΟΣ ΜΠΑΜΠΑΝΕΛΟΣ 

Τεχνική Υπηρεσία Δήμου Γλυφάδας

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΩΔΕΙΟ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ

ΜΥΡΤΩ ΚΙΟΥΡΤΗ

MAMA CHORA

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΣΜΑΣ

ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΣΚΑΝΤZΟΥΡΗΣ

GENESIS

στο Πόρτο της Πορτογαλίας

Διαγωνισμός

ΓΙΑΝΝΑ ΜΠΟΥΓΙΟΥΚΟΥ

ΙΟΥΛΙΑ ΒΟΜΠΙΡΗ

ΣΠΙΤΙ ΣΤΗ ΒΑΛΙΤΣΑ

ΑΝΔΡΕΑΣ Α.ΝΙΚΟΛΟΒΓΕΝΗΣ

ΠΑΡΑΘΕΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ 

Petras Architecture

ΤΣΑΜΠΙΚΟΣ ΠΕΤΡΑΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ Π.ΧΟΥΣΟΣ

ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΔΟΜΗ

ΝΕΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΧΩΡΙΟ ΛΕΜΠΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΤΕΧΝΗΣ

ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ STASS PARASKOS

Διαγωνισμός

Tense Architecture Network

ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΣΚΑΝΤΖΟΥΡΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΣΜΑΣ

ΑΣΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ | ΚΑΣΤΡΑΚΙ

Διαγωνισμός

Topio 7 architects

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΥ, ΠΑΝΙΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΕΑ, ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΟΛΥΖΩΙΔΗΣ

ECO_ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΠΡΩΗΝ ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΛΙΓΝΙΤΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Διαγωνισμός

Vois Architects

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΟΡΔΩΝΗ, ΦΑΝΙΑ ΣΙΝΑΝΙΩΤΗ

BATTLEFIELD

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ

Μέρος του φωτογραφικού υλικού προέρχεται από τον κατάλογο της έκθεσης που επιμελήθηκε η γραφίστρια Ιωάννα Κωστίκα. Για την οργάνωση και τον σχεδιασμό της έκθεσης συνεργάστηκαν ο Ηλίας Κωνσταντόπουλος και η Μαριάννα Μηλιώνη, πρώην διευθύντρια του ΕΙΑ καθώς και και η νέα αντικατάστριά της Χριστίνα Παπαδημητρίου.

 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

A.

ΑΝΝΑ ΦΙΛΙΝΗ

«ΩΔΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΛΙΩΝ ΠΕΤΡΩΜΑΤΩΝ»

Μια έκθεση χαράς 

 για την ποίηση της φύσης

B.

ΒΕΝΕΤΙΑ:16η ΜΠΙΕΝΑΛΕ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ 

σχόλια αρχιτεκτονικού και διεθνούς τύπου

για την ελληνική συμμετοχή, 

με τίτλο «Η Σχολή των Αθηνών» 

Άννα Φιλίνη 

Αμέτρητες φορές έχω σταθεί γοητευμένος μπροστά σε συμπλέγματα βράχων «παρα θιν΄ αλός» ανακαλύπτοντας σχήματα και εικόνες που παραπέμπουν σε προσωπικές μας μνήμες. Ανακαλύπτοντας την ποίηση της φύσης. Αυτές τις μνήμες ανέσυρε η Άννα Φιλίνη, που με υποδέχθηκε στην έκθεσή της στην Πρίσμα Art gallery στον Πειραιά, εκπέμποντας μια ξεχωριστή χαρά.

Η Άννα Φιλίνη βάλθηκε να καταγράψει την ανάμειξη των ορυκτών, την έκρηξη της μιας ύλης μέσα στην άλλη, το σταμάτημα, ή την λοξοδρόμηση σε διπλανή επιφάνεια… την φθορά που καταφέρνει η δύναμη του θαλάσσιου νερού πάνω στο πέτρωμα και σμιλεύει την μορφή του, την επίδραση του αλατιού, την αλλοίωση του φλοιού από το κτύπημα των ανέμων και από τις ριπές τους.

Έργα δουλεμένα in situ στην Τήνο και την Σύρο με λάδια και στο εργαστήριο με μολύβια και κραγιόνια, αποδίδοντας με τον δικό της τρόπο και με μια αρχιτεκτονική ματιά, την δομή, την ουσία των βράχων, χρησιμοποιώντας χρώματα χαράς.

Αυτή την φορά μετά τα πρόσωπα του ιστορικού πλοίου Ματαρόα και τον Καβάφη, η Άννα Φιλίνη έστησε μια έκθεση που βάζει τον επισκέπτη σε αυτό το ευχάριστο, διαφορετικό κλίμα, σε μία αίσθηση που σπάνια πιά βιώνουμε μπροστά σε έργα τέχνης σε μια εποχή που πραγματικά το έχουμε ανάγκη βιώνοντας καθημερινά σε αυτό τον τόπο δραματικές και απογοητευτικές εμπειρίες.

Μια έκθεση που ευαισθητοποίησε και τον Δημήτρη Φατούρο που μου έστειλε και το ακόλουθο κείμενο: 

Η «Ωδή των παράλιων πετρωμάτων» 

Του Δημήτρη Φατούρου

Οι μεγάλοι, ψηλοί βράχοι, η Ωδή των παράλιων πετρωμάτων της Άννας Φιλίνη, προβάλλουν και προτείνουν μια δυναμική της πολυπρόσωπης αρχιτεκτονικής. 

Οι πολλαπλότητες και ο χρόνος του φυσικού κόσμου συμμετέχουν στις απαντήσεις για τις διαμορφώσεις της κατοίκησης, της συνάντησης με τον άλλον και τον εαυτό, στην απελευθέρωση της ανάγνωσης της πραγματικότητας.

Οι ακινητοποιημένες ρευστότητες, οι πολλαπλότητες της μικρογεωμετρίας της καμπυλόγραμμης και της ευθύγραμμης διατύπωσης, οι πτυχώσεις, οι διαφοροποιημένες επαναλήψεις και επικαλύψεις, οι στιγμιαίες και μακρόσυρτες εγκοπές και σχισμές, οι μεταμορφώσεις της αφής, οι επίμονες χρωματικές διασταυρώσεις, η υγρασία, ο ήλιος, η σκιά, οι διαφυγές της νύχτας και οι αντανακλάσεις της πολυπρόσωπης υλικότητας καταγράφουν και θυμίζουν τις πολλαπλότητες της δημιουργικής διαφορετικότητας. 

Η ποιητική των υψίκορμων παράλιων πετρωμάτων αναζητεί την ταυτότητά της στις καθημερινότητες της αρχιτεκτονικής. 

Δημήτρης Φατούρος

09 06 2018

Η έκθεση που διήρκεσε από τις 11 Μαΐου  μέχρι τις  10 Ιουνίου 2018 συνοδεύεται και από ένα εξαιρετικό κατάλογο.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

B.

ΒΕΝΕΤΙΑ:16η ΜΠΙΕΝΑΛΕ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ 

σχόλια αρχιτεκτονικού και διεθνούς τύπου

για την ελληνική συμμετοχή, 

με τίτλο «Η Σχολή των Αθηνών» 

Σε συνέχεια της σχετικής ανάρτησης στις 29 Μαΐου 2018, έλαβα email από τον Ηλία Κωνσταντόπουλο με το ακόλουθο σχόλιο: 

Καλημέρα Γιώργο. 

Επειδή διάβασα το κείμενο που έγραψες για την Ελληνική συμμετοχή στη φετινή Biennale, και δεν έχω ιδία γνώμη καθώς δεν μπόρεσα να πάω, σου προωθώ προς ενημέρωση ορισμένα αποσπάσματα από τις εγκωμιαστικές κριτικές του αρχιτεκτονικού και διεθνούς τύπου. 

Ηλίας

architect magazine
''[The school of Athens] is one of the more elegant and intelligent exhibitions to come from any of the national teams in the Giardini this year.''

'' Argyros and Neiheiser’s Greek Pavilion, by contrast, has a rare degree of visual and thematic synchrony...That they do it with so much style is just the icing on the cake.''

the guardian
'' A good example of a simple idea, carefully executed, can be found across the water in the Greek pavilion''

blueprint
''One of the stand-out pavilions in the Giardini, Greece has chosen to exhibit a series of small, white,3D-printed models of educational buildings throughout the ages, from Plato’s Academy to modern times.''

Architectural Digest
'' there are of course exceptions to the bland reality of Freespace: diamonds in the rough outer skin of mind-numbing okayness. I counted exactly two...the Greek and Scottish Pavilions were each a vision of clarity.''

'' Though flying under the radar of the awards ceremony, the Greek and Scottish pavilions have rescued the 2018 Biennale from a soulless jumble of hype and boredom.''

Domus
''this decade’s best national Greek participation.''

Βρίσκω θετικό το γεγονός ότι διατυπώθηκαν «εγκωμιαστικές κριτικές» στον αρχιτεκτονικό και διεθνή τύπο τις οποίες και παραθέτω αυτούσιες. Είναι όμως σαφές ότι πρόκειται βασικά για γενικά και σύντομα σχόλια και όχι για τεκμηριωμένες κριτικές, χωρίς σε καμμία πρίπτωση να θέλω να τα απαξιώσω. Παράλληλα εκτιμώ ότι η συμμετοχή και  ή έντονη παρουσία της ΑΑ, που τελικά επικράτησε της ελληνικής παρουσίας, είναι προφανές ότι έλκει πάντα την δημοσιότητα και τον θετικό σχολιασμό. 

Θα ήθελα όμως να επισημάνω ότι από την πλευρά μου τόνισα ότι πρόκειται "για μια αξιοπρεπή, καλοφτιαγμένη και προσεγμένη παρουσία, τόσο ως προς την κατασκευή των κερκίδων όσο και την υλοποίηση των μακετών". Αναμφισβήτητα όμως εκτός από "την αδύναμη παρουσία της ελληνικής πλευράς, υπήρχαν κυρίως αδυναμίες σε σχέση με την επιλογή των κτιρίων που έγιναν μακέτες με την ένταξη μόνο πέντε ελληνικών περιπτώσεων από τις 56 με σημαντικές μάλιστα απουσίες". 

Τέλος διαφωνώ κάθετα με τον σχολιαστή του Arcitectural Digest που επισημαίνει ότι «τα ελληνικά και τα σκωτσέζικα περίπτερα ήταν ένα όραμα σαφήνειας ». (the Greek and Scottish Pavilions were each a vision of clarity.'') 

Ως ένας μέσος κοινός επισκέπτης, χωρίς ιδιαίτερες θεωρητικές δεξιότητες, εξακολουθώ να υποστηρίζω με έμφαση ότι ήδη έχω γράψει: «Η είσοδος στο Ελληνικό περίπτερο δεν προετοιμάζει και δεν προσελκύει τελικά τον θεατή για να δει κάτι σχετικό με την Ελλάδα. Πρέπει κανείς να ξεπεράσει την πρώτη αμηχανία και να αντιληφθεί τι ακριβώς συμβαίνει, είτε διαβάζοντας προσεκτικά τους ελλειπτικούς καταλόγους, είτε να περιμένει πότε θα ξεκινήσουν οι εκδηλώσεις για να τις παρακολουθήσει και να μπει στο νόημα.» 

C.

4η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 

ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗ

Η ομιλίες που παρουσιάζονται στην συνέχεια πραγματοποιήθηκαν στην Πρώτη Απογευματινή Συνεδρία και την Γ΄ Θεματική Ενότητα με αντικείμενο: Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ 

και με συντονιστή τον Γιάννη Κίζη, Ομότιμο Καθηγητή ΕΜΠ.

Ομιλητές ήταν οι: 

08. Νίκος Σκουτέλης, Αναπληρωτής Καθηγητής στην Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης

          “Ο δάσκαλος των ανήσυχων τοπίων” 

09. Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ

           “Δαιδάλεο Φως” 

10. Στέλιος Γιαμαρέλος, Διδάσκων ιστορίας και θεωρίας της αρχιτεκτονικής, The Bartlett School of Architecture UCL

           "Η φωνή του βοώντος" 

11. Μυρτώ Κιούρτη, Αρχιτέκτονας, Διδάκτωρ ΕΜΠ, Διδάσκουσα στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών

           «Ο Μάγος» 

12. Δημήτρης Αντωνακάκης, Αρχιτέκτονας

         «Πολύτιμα ίχνη μιας σχέσης στον λαβύρινθο των εκπαιδευτικών αναμνήσεων» 

Πρώτη Απογευματινή Συνεδρία

ΘΕΜΑΤΙΚH ΕΝΟΤΗΤA Γ΄

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

Συντονιστής: 

Γιάννης Κίζης, 

Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ

Γιάννης Κίζης

08.

  

“Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΤΩΝ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΤΟΠΙΩΝ” 

Νίκος Σκουτέλης, 

Αναπληρωτής Καθηγητής στην Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης

Νίκος Σκουτέλης

Το θέμα του Ελεύθερου Σχεδίου στις πρώτες Πανελλήνιες Εξετάσεις το 1980, εκεί που περιμέναμε μια σύνθεση αντικειμένων για να την μεταφέρουμε σε σχέδιο στο χαρτί, ζητήθηκε να αντιγραφεί ασπρόμαυρη φωτογραφία της εισόδου του Πολυτεχνείου από την οδό Στουρνάρη. Ήταν πρώτη φορά που σε διαγώνισμα έπαιρνα μη προβιβάσιμο βαθμό, γεγονός που δεν μου επέτρεψε να σπουδάσω στο Μετσόβιο κι έτσι δεν είχα ποτέ τον Δημήτρη Φιλιππίδη καθηγητή. Η μαθητεία μου κοντά του προέκυψε πολύ αργότερα, όταν πλέον ήμουν ελεύθερος επαγγελματίας στο Ηράκλειο, θέμα που θα παρουσιαστεί παρακάτω.[...]

Για να διαβάσετε την συνέχεια της ομιλίας κάντε ΚΛΙΚ εδώ
Επίσης μπορείτε να την παρακολουθήσετε βιντεοσκοπημένη με την ευγενική προσφορά του ιστότοπου blod.gr κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ

09.

“ΔΑΙΔΑΛΕΟ ΦΩΣ” 

Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος, 

Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ

Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος

Κάντε ΚΛΙΚ εδώ για να δείτε το σχετικό βίντεο που προετοίμασε ο ίδιος ο ομιλητής 

10.

"Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΒΟΩΝΤΟΣ" 

Στέλιος Γιαμαρέλος, 

Διδάσκων ιστορίας και θεωρίας της αρχιτεκτονικής, The Bartlett School of Architecture UCL

Στέλιος Γιαμαρέλος

Ευχαριστώ πολύ τον Γιώργο Τριανταφύλλου, τους επιμελητές και τις εκδόσεις Μέλισσα για την πρόσκληση. Ευχαριστώ επίσης τον Δημήτρη Φιλιππίδη, τον Παναγιώτη Τουρνικιώτη, την Μάρω Καρδαμήτση-Αδάμη και την Αθηνά Αγγελοπούλου για την βοήθεια που σε ανύποπτους χρόνους μου παρείχαν για να εντοπίσω το αρχειακό υλικό που θα σας παρουσιάσω σήμερα εδώ.

Η εισήγησή μου έχει τίτλο «Η φωνή του βοώντος», και ναι, όπως σωστά καταλάβατε, έχει θρησκευτικό χαρακτήρα. Μαζευτήκαμε σήμερα εδώ για να τιμήσουμε τον «Άγιο Δημήτριο». Όπως και ο δικός μας Δημήτρης, ο Άγιος γεννήθηκε και δραστηριοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη (του τρίτου αιώνα μ.Χ.). Μολονότι εκείνη την εποχή η χριστιανική διδασκαλία διωκόταν από τον Μαξιμιανό Γαλέριο, εκείνος επιδόθηκε στο έργο του με παρρησία. Σήμερα είναι τόσο καταξιωμένος που τιμάται ως πολιούχος της Θεσσαλονίκης. Καλείται έτσι «μεγαλομάρτυς», «φιλόπολις» και «σωσίπολις», τρία κατηγορούμενα που θα μπορούσαν εύκολα να αποδοθούν και στον Δημήτρη Φιλιππίδη σήμερα τόσο από τον ίδιο όσο και από άλλους.[...]

Για να διαβάσετε την συνέχεια της ομιλίας κάντε ΚΛΙΚ εδώ

Επίσης μπορείτε να  παρακολουθήσετε αυτή την ομιλία βιντεοσκοπημένη με την ευγενική προσφορά του ιστότοπου blod.gr κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ

11.

«Ο ΜΑΓΟΣ» 

Μυρτώ Κιούρτη, 

Αρχιτέκτονας, Διδάκτωρ ΕΜΠ, 

Διδάσκουσα στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων

Μυρτώ Κιούρτη

Ο Δημήτρης Φιλιππίδης ήταν καθηγητής μου στην Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου. Από το δεύτερο έτος των σπουδών μου και μετά εργάστηκα συστηματικά κοντά του. Παρακολούθησα όλα τα μαθήματα Πολεοδομικού Σχεδιασμού δουλεύοντας μέσα στις δικές του ομάδες. Στο τελευταίο εξάμηνο των σπουδών εκπόνησα μαζί του και με τον Αργύρη Ρόκα το θέμα του αρχιτεκτονικού και αστικού σχεδιασμού. Αμέσως μετά έκανα υπό την επίβλεψη τη δική του και του Ανδρέα Κούρκουλα την διπλωματική μου. Με συμβουλές και συστάσεις του πήγα στο μεταπτυχιακό μου στην Νέα Υόρκη και αργότερα επέστρεψα για να εκπονήσω υπό την δική του εποπτεία και με συμβουλευτική επιτροπή αποτελούμενη από τον Παναγιώτη Τουρνικιώτη και την Ελεωνόρα Σκουτέρη-Διδασκάλου την διδακτορική μου διατριβή. Η αδιάλειπτη αυτή σχέση μαθητείας κοντά του, εκτείνεται επισήμως και θεσμικά από το 1996 έως και το 2012.[…] 

Για να διαβάσετε την συνέχεια της ομιλίας κάντε ΚΛΙΚ εδώ

Μπορείτε επίσης να την παρακολουθήσετε βιντεοσκοπημένη με την ευγενική προσφορά του ιστότοπου blod.gr κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ.

12.

«ΠΟΛΥΤΙΜΑ ΙΧΝΗ ΜΙΑΣ ΣΧΕΣΗΣ ΣΤΟΝ ΛΑΒΥΡΙΝΘΟ 

ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΜΝΗΣΕΩΝ» 

Δημήτρης Αντωνακάκης, 

Αρχιτέκτονας

Δημήτρης Αντωνακάκης

Αφού περιπλανήθηκα σε διάφορες ωραίες ιδέες -ανέφικτες, καθώς θα απαιτούσαν έρευνα επιπέδου διδακτορικής διατριβής, όπως έκαναν οι προηγούμενοι εξαιρετικοί ομιλητές-, κατέληξα πανικόβλητος σε μια χαώδη περιπλάνηση από την οποία θα επιχειρήσω να αποστάξω ότι νομίζω πως μπορεί να ενδιαφέρει τη σημερινή συζήτηση από τη σχεδόν εξηντάχρονη σχέση μου με τον Δημήτρη Φιλιππίδη.

Πρόκειται για μια περιπλάνηση σε 4 άνισες χρονικές περιόδους που διασταυρώθηκαν οι δρόμοι μου με εκείνους του Δημήτρη στον Πανεπιστημιακό και στον Δημόσιο Εκπαιδευτικό χώρο, περιόδους των οποίων το κλίμα αξίζει να σας θυμίσω επιχειρώντας να εξηγήσω, όσο είναι δυνατόν, τις αντιδράσεις μας και τη συμπεριφορά μας μέσα σ’ εκείνα τα καθοριστικά για τις κινήσεις μας χρόνια, που συμπληρώνουν την εικόνα μας. […]     

 

Για να διαβάσετε την συνέχεια της ομιλίας κάντε ΚΛΙΚ εδώ

Μπορείτε επίσης να την παρακολουθήσετε βιντεοσκοπημένη με την ευγενική προσφορά του ιστότοπου blod.gr κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ


Μπορείτε  να παρακολουθήσεται όλες τις ομιλίες βιντεοσκοπημένες με την ευγενική προσφορά του ιστότοπου blod.gr κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ