ΜΝΗΜΗ ΕΛΕΝΗΣ ΜΠΑΣΤΕΑ

& 

EΝΑ ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΟ ΣΕ ΑΘΗΝΑΪΚΕΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ 

Παρουσίαση βιβλίου Dalibor Vesely / 

Εσπερίδα για τα 40 χρόνια Iδρύματος Μιχελή / 

Συνέδριο στην μνήμη Άγγελου Δεληβορριά 

Του Δημήτρη Φιλιππίδη 

Επιστρέφοντας στην Αθήνα έχω την χαρά να δημοσιεύσω σήμερα μια σειρά κειμένων και σχολίων του Δημήτρη Φιλιππίδη, μόνιμου πια συνεργάτη αυτού του ιστότοπου, σχετικά με όσα ενδιαφέροντα συνέβησαν στο διάστημα αυτό, καλύπτοντας επάξια το κενό λόγω της πολυήμερης απουσίας μου. 

Ξεχωρίζω το ευαίσθητο κείμενο του αποχαιρετισμού της χαρισματικής συναδέλφου Ελένης Μπαστέα, φίλης του Δημήτρη όπως άλλωστε φαίνεται στις έξη φωτογραφίες από μία διάλεξη της στο Πανεπιστήμιο του Νέου Μεξικού που κατέγραψα από σχετικό βίντεο. Ενδιαφέροντα και επί της ουσίας είναι και οι αναφορές σε τρεις εκδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν πρόσφατα στην Αθήνα όπου επισημαίνονται και ηχηρές απουσίες.

A.

Μνήμη Ελένης Μπαστέα 

Ελένη Μπαστέα, φωτογραφία Δημήτρη Φιλιππίδη 

Ένα μήνα πριν έφυγε από τη ζωή η αγαπητή φίλη Ελένη Μπαστέα. Στα 17 της χρόνια βρέθηκε στην Αμερική όπου σπούδασε αρχιτεκτονική, ειδικεύτηκε σε ιστορία αρχιτεκτονικής, έκανε οικογένεια και εργάστηκε σε πανεπιστήμια. Δίδαξε, οργάνωσε εκδηλώσεις, έγραψε άρθρα και βιβλία, ταξίδεψε. Δεν έπαψε ποτέ να μαθαίνει: δημοσίευσε ποιήματα και διηγήματα, ονειρευόταν να συνδυάσει έρευνα με λογοτεχνία. Στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να βρει επίσημες λεπτομέρειες της δράσης της, όμως εγώ προτιμώ να παραθέσω όσα δεν ανήκουν εκεί. 

Στιγμιότυπα από την διάλεξη της Ελένης Μπαστέα (Ph.d. School of Architecture & Planning) με τίτλο : “The Power of Place, Globalization and Local Identities, Geographies of Loss” στο International Studies Institute at the University of New Mexico, την Δευτέρα 31 Οκτωβρίου 2016.

Κάντε ΚΛΙΚ εδώ.

Να πω για τη μεγάλη δίψα της να πειραματιστεί με διάφορους τρόπους έκφρασης, να μπορέσει να μιλήσει πειστικά για την προσφυγιά της γενέθλιάς της Θεσσαλονίκης, χρησιμοποιώντας ντοκουμέντα, αναμνήσεις, προφορικές διηγήσεις, χωρίς να διστάζει να δώσει έντονα προσωπικό χαρακτήρα, εξομολογητικό, σε όσα περιέγραφε. Πώς να ξεχάσω τη διήγησή της για τα φλιτζανάκια που τακτοποίησε μια θεία της στο ράφι, για να τα βρει όταν θα γύριζε, πριν εγκαταλείψει το μικρασιατικό σπίτι της, για πάντα. 

Να πω για την αμίμητη τέχνη της να βάζει ολόκληρο τον εαυτό της σε ό,τι έκανε. 

Σκέφτομαι τις ελάχιστα τυπικές ευχαριστίες της προλογίζοντας το μεταφρασμένο στα ελληνικά βιβλίο της Νεοκλασική πολεοδομία και ελληνική εθνική συνείδηση του 2008. Εκεί όπου ευχαρίστησε, με τόση ειλικρίνεια, όλους τους δασκάλους της, από το Δημοτικό ως το πανεπιστήμιο του Berkeley, που την οδήγησαν σε ό,τι λάτρεψε περισσότερο από οτιδήποτε άλλο – στο γράψιμο. Και την ίδια στιγμή, να θυμάται το σπίτι της θείας της Ευθυμίας, με τη γαρδένια στον κήπο και τις μπάμιες στο τραπέζι. 

Να πω για την ετήσια επίσκεψή της στην πατρίδα, με το πυκνό δίκτυο συναντήσεων και ατέλειωτων συζητήσεων με φίλους και γνωστούς. Όσες φορές βρεθήκαμε, είχαμε πάντα τόσα πολλά να πούμε, για όσα είχαν προηγηθεί και όσα θα ακολουθούσαν στο μέλλον, που η ξέφρενη κουβέντα δεν τέλειωνε ποτέ. Συνεχιζόταν μετά νοερά, από απόσταση, με γενναία τροφοδότηση εκ μέρους της: κάθε Γενάρη θα έφτανε ταχυδρομικά το χειροποίητο «ημερολόγιό» τους, κοινό έργο της με τον άντρα της, τον Μαρκ, συνοδευόμενο από τρισέλιδο γράμμα επίσης στο χέρι, με νέα, ευχές και όνειρα. 

Ελένη Μπαστέα, Χειροποίητα Ημερολόγια 

Το γράμμα του 2018 τέλειωνε έτσι: «Κι εγώ εύχομαι φέτος ν’ αφιερωθώ περισσότερο στο γράψιμο, να συνεχίσω τα γαλλικά και να ξανακάνω κεραμική. Με το καλό! Κι αν θέλετε να μάθετε ακόμα περισσότερα, ελάτε κι από κοντά!» 

Αυτή ήταν η Ελένη.

B.

ΕΝΑ ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΟ ΣΕ ΑΘΗΝΑΪΚΕΣ ΑΙΘΟΥΣΕΣ

B.1

Παρουσίαση του βιβλίου του Dalibor Vesely

Η Τετάρτη 5 Φεβρουαρίου ξεκίνησε με την είδηση θανάτου του τόσο αγαπητού εικαστικού Δημοσθένη Κοκκινίδη, όμως το απόγευμα είχε μια ευχάριστη εξέλιξη, καθώς βρεθήκαμε στο βιβλιοπωλείο του Ιανού για την παρουσίαση του βιβλίου του Dalibor Vesely, Η αρχιτεκτονική στην εποχή της διχασμένης αναπαράστασης. Το ερώτημα της δημιουργικότητας στη σκιά της παραγωγής (Παπαζήσης) με τρεις ομιλητές: τους άλλοτε μαθητές του, Γιάννη Ζαχαριάδη και Θανάση Σπανομαρίδη, και τον επιμελητή-σχολιαστή της ελληνικής έκδοσης, Βασίλη Γκανιάτσα. 

Στέλιος Γιαμαρέλος 

Αν και ανεξήγητα απουσίαζε ο μεταφραστής του ογκώδους αυτού βιβλίου, ο ηρωικός Στέλιος Γιαμαρέλος, που σίγουρα θα είχε πολλά να πει για τις περιπέτειες που πέρασε παλεύοντας με ένα δυσνόητο, στρυφνό βιβλίο, ευχαριστηθήκαμε τουλάχιστον όσους πήραν σε συνέχεια τον λόγο, δίνοντας τρία αξέχαστα ρεσιτάλ. Σπάνια πια απολαμβάνει κανείς σήμερα παρουσιάσεις με όλα τους τα συστατικά παρόντα: θεατρικότητα, πάθος, περιεχόμενο, πρωτοτυπία και άφθονο χιούμορ. Εδώ υπήρχαν όλα, συντονισμένα στην ιδιοσυγκρασία του κάθε ομιλητή. Γι’ αυτό, και τόσο διαφορετικά μεταξύ τους. 

Γιάννης Ζαχαριάδης

Θανάσης Σπανομαρίδης

Οι δύο μαθητές του Dalibor διηγήθηκαν πώς συνέπεσαν οι τροχιές τους με τον δάσκαλό τους στη θρυλική σχολή ΑΑ του Λονδίνου, ποιες σχέσεις και αποστάσεις απέκτησαν με το βιβλίο του και αναπόλησαν, όπως θα το περίμενε κανείς, τις ανέμελες τότε φοιτητικές παρέες. Όχι από σύμπτωση, κι οι δυο τους συνέστησαν στο ακροατήριο να μην διαβάσουν το βιβλίο, όπως άλλωστε δεν είχαν κάνει ούτε κι οι ίδιοι. 

Βασίλης Γκανιάτσας 

Ο τρίτος αναγκαστικά έπρεπε να πάρει πιο σοβαρά τον ρόλο του, αλλά κι εκείνος κατάφερε να ανεβάσει τη θερμοκρασία του παταριού όπου καθόμασταν με συνεχείς εκρήξεις και κατεδαφιστικές χειρονομίες, παίζοντας ένα παιχνίδι ανάμεσα σε τι φαίνεται και τι κρύβεται πίσω από την τωρινή «διχασμένη αναπαράσταση» σε αυτό το έργο ζωής του Dalibor. Είχαμε ευτυχήσει.

B.2

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΣΠΕΡΙΔΑ 

ΓΙΑ ΤΑ 40 ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ Π. ΚΑΙ Ε. ΜΙΧΕΛΗ 

θέμα: «Αισθητική. Αρχιτεκτονική, αρχαιολογία, αρχιτεκτονική τοπίου»

Την Πέμπτη 6 Φεβρουαρίου βρεθήκαμε στον πολυχώρο του Μεγάρου Μουσικής για να παραστούμε σε επιβλητική «επιστημονική εσπερίδα» στα αγγλικά με οχτώ ομιλητές για τον εορτασμό των 40 χρόνων του Ιδρύματος Π. και Ε. Μιχελή, με θέμα: «Αισθητική. Αρχιτεκτονική, αρχαιολογία, αρχιτεκτονική τοπίου». Δεν έπεφτε καρφίτσα. 

Εξώφυλλο και οπισθόφυλλο του καταλόγου 

Η επισημότητα του χώρου, η παρουσία της Υπουργού Παιδείας, το τόσο φιλόδοξο και χαοτικό θέμα και η κυριαρχία ξένων ομιλητών υποσχόταν μια ακόμα ασυνήθιστη βραδιά. Δυστυχώς αυτό δεν επαληθεύτηκε. Μας έμειναν τουλάχιστον δύο δώρα: ένας ωραιότατα τυπωμένος κατάλογος, με την πρόσοψη της πολυκατοικίας Μιχελή (και έδρα του Ιδρύματος) για εξώφυλλο, κι ένας σελιδοδείκτης, με έργο της Ε. Μιχελή, με το κάπως αινιγματικό σύνθημα «Mind its future».

B.3

ΣΥΝΕΔΡΙΟ 

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ 

ΣΤΗΝ ΜΝΗΜΗ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΔΕΛΗΒΟΡΡΙΑ

Άγγελος Δεληβορριάς

Στις 7 και 8 Φεβρουαρίου οργανωνόταν από την Αρχαιολογική Εταιρεία και την Ακαδημία Αθηνών διήμερο συνέδριο με τίτλο «Αρχαιολογία και Μουσεία. Η ενότητα της μνημειακής παράδοσης», αφιερωμένο στη μνήμη του Άγγελου Δεληβορριά, με 21 ομιλίες που μοιράστηκαν σε χώρους των δύο αυτών φορέων. Με μεγάλη έκπληξη διαπιστώσαμε την απουσία εκπροσώπων του Μουσείου Μπενάκη από το συνέδριο. 

Χωρισμένο σε έξι συνεδρίες με τέσσερα αντίστοιχα θέματα (όψεις και σκέψεις του Α. Δεληβορριά, κλασική αρχαιολογία, διαχείριση αρχαιολογικών χώρων, μουσεία/μουσειολογία), το συνέδριο αυτό συγκέντρωσε πολλούς σημαντικούς εκπρόσωπους της κλασικής αρχαιολογίας, τομέα όπου ανήκε και ο Δεληβορριάς, καλύπτοντας όμως και την περιοχή των μουσείων στο τέλος, τον άλλο, εξίσου σημαντικό τομέα όπου είχε εκείνος δραστηριοποιηθεί. 

Στη διάρκεια του διημέρου, όπως ήταν φυσικό, γίνονταν συχνές αναφορές, άμεσα και έμμεσα, στην προσωπικότητα και το έργο του τιμώμενου, όπως ιδίως έγινε με την ανακοίνωση των Μανώλη Κορρέ και Μ. Μαγνήσαλη/Θ. Μπιλή για την αναστήλωση του Αμυκλαίου στη Λακωνία, έργου ζωής του Δεληβορριά. 

Αν τολμούσα, ανάμεσα σε τόσες λαμπρές ομιλίες, να ξεχωρίσω δύο μόλις ιδιαίτερης ποιότητας που σε οδηγούσαν σε γόνιμες σκέψεις, θα ανέφερα εκείνη του Χ. Μπακιρτζή, για τις εσκεμμένες ασυμμετρίες ενός βυζαντινού ναού στην Κύπρο, και εκείνη του A. Scholl, για την αποκαλυπτική εικόνα του μέλλοντος του μουσείου Περγάμου στο Βερολίνο. 

Δημήτρης Φιλιππίδης

Α.

COOK8: Ο ΝΕΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ 

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

Μια ακόμη επιτυχία των ΔΟΜΩΝ

Felix Chun Lam, & Yi Ran Weng,  ΤΟ NEFOS

Β.

Β.

ΝΤΟΡΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ: 

ΦΙΞFIX 120+ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 

η ολοκλήρωση 

μιας δεκαετούς διαδρομής

Από την παρουσίαση του Βιβλίου της Ντόρας Θεοδωροπούλου στο ΕΜΣΤ

Α.

COOK8: Ο ΝΕΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ 

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

Μια ακόμη επιτυχία των ΔΟΜΩΝ

ΤΟ NEFOS με συνδαιτημόνες τους

Felix Chun Lam, & Yi Ran Weng

τον Ηλία Ζέγγελη μπροστά  και τον ο Θανάση Μάνη δεξιά

Συνυπήρξα και εγώ ως παρατηρητής των «συνδαιτημόνων» Ηλία Ζέγγελη, Θανάση Μάνη (δεξιά) μαζί με τους βραβευθέντες κινέζους αρχιτέκτονες Felix Chun Lam & Yi Ran Weng, στον υπερυψωμένο ονειρικό χώρο εστίασης που δημιούργησαν με τίτλο 'TO NEFOS', όπου μπορούσες να διαλέξεις όποιο πιάτο ήθελες, από όσα ήταν απλωμένα πάνω σε ένα ολόλευκο τραπέζομαντηλο και πολλαπλασιαζόμενα μέσα από εικοσιτέσσερεις περιμετρικούς καθρέφτες. Μια ατμόσφαιρα γιορτής και παράδοξης επικοινωνίας που μας αποκαλύφθηκε ανεβαίνοντας μικρές στρογγυλές μεταλλικές σκάλες. Μείναμε εκεί αρκετή ώρα απολαμβάνοντας αυτή την ουτοπική εμπειρία σε ένα χώρο εστίασης εμπνευσμένο από το σύννεφο, το cloud της διαδικτυακής μας ζωής, το νέφος που θολώνει τα όρια της πραγματικής και της ψηφιακής μας ζωής. 

Η βραδιά των εγκαινίων στο αίθριο του Μουσείου Μπενάκη

Έχω την αίσθηση ότι οι πρωτοβουλίες των ΔΟΜΩΝ, εν μέσω συνεχιζόμενης κρίσης, αποτελούν μια παγκόσμια αποκλειστικότητα. 

Για άλλη μια φορά οι ΔΟΜΕΣ προκηρύσσουν ένα διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό με πολύ μεγάλη συμμετοχή: 280 προτάσεις, από 485 συντελεστές και από 24 χώρες και με αντικείμενο τον σχεδιασμό ενός εσωτερικού χώρου εστίασης για 8 άτομα, εμβαδού 24-30m2. Στόχος του διαγωνισμού ήταν η διατύπωση νέων ιδεών για τον σχεδιασμό ενός χώρου συγκέντρωσης των ανθρώπων με αφορμή την παρασκευή και κατανάλωση του φαγητού ως μέσων κοινωνικοποίησης.

Παράλληλα οι ΔΟΜΕΣ βρίσκουν τους τρόπους να υλοποιήσουν τα τρία βραβεία σε κλίμακα 1:1 με τον καλύτερο τρόπο καθώς και μακέτες των επαίνων. Αυτή την φορά μάλιστα η υλοποίηση των ουτοπικών και ποιητικών βραβευμένων προτάσεων είναι σημαντικά καλύτερη από άλλες χρονιές και τεχνικά και αισθητικά άρτια, παρά τις δυσκολίες του περιορισμένου χρόνου και των δεσμεύσεων που υπάρχουν μέσα σε ένα μουσείου. Αξίζουν συγχαρητήρια στους επιμελητές της έκθεσης Γιώργο Πανέτσο και Νίκο Σούλη (βασικό υπεύθυνο των μελετών εφαρμογής) και σε όλους τους συντελεστές του εγχειρήματος.

Θα ήθελα να τονίσω υψηλό επίπεδο των εξαιρετικά πολύπλοκων κατασκευών που πραγματοποιήθηκαν in situ σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη και με τον συντονισμό της Ναταλίας Μπούρα. Παράλληλα είναι εντυπωσιακή για αυτή την εποχή, η προσέλκυση τόσων χορηγών που κάλυψαν ένα μεγάλο αριθμό υλικών και εργασιών 

Οι συμμετέχοντες νέοι αρχιτέκτονες είχαν την δυνατότητα και την ευχέρεια να οργανώσουν τις προτάσεις τους και το δικό του πρόγραμμα ακολουθώντας τις δικές τους φαντασιώσεις με απόλυτη ελευθερία και είχαν την τύχη να κριθούν από μια ανοιχτόμυαλη κριτική επιτροπή χωρίς αγκυλώσεις. Κατήργησαν τα 8 καθίσματα που ορίζει η πρόκήρυξη του Διαγωνισμού και απεικονίζονται στον λογότυπο και έδωσαν ευρηματικές λύσεις.

Δεν ανήκω σε αυτούς που με ευκολία απορρίπτουν ότι καινούργιο έρχεται και ανατρέπει ή παραποιεί τις καθιερωμένες «ορθόδοξες» αρχές της  αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα. Χαίρομαι όταν βρίσκομαι μπροστά σε ιδέες και αρχιτεκτονικές προτάσεις νέων ανθρώπων που με ξεπερνούν  και με βάζουν σε σκέψεις μέσα από νεότερους προβληματισμούς και τολμηρές επιλογές που προέρχονται από το κλίμα μιας νέας  εποχής που δεν είναι εύκολο να κατανοήσουμε.

Χαίρομαι επίσης για αυτή την πρωτοβουλία των ΔΟΜΩΝ  και  για τις επιλογές της κριτικής επιτροπής  που μάλιστα υλοποιούνται με τον καλύτερο τρόπο. Και είναι βέβαιο ότι για την γενιά μου δεν είναι εύκολο να εστιαζόμεθα ξαπλωμένοι στην άμμο, ή καθισμένοι στο μαλακό πάτωμα, σε μισοξαπλωμένη στάση, γύρω από μια κυκλική επιφάνεια, ή όρθιοι στα πλατύσκαλα κυκλικών  κλιμάκων. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για μια σειρά προκλήσεων που οφείλουν να μας προβληματίσουν για αυτό που έρχεται…

Γιώργος Πανέτσος, Νέλλη Μάρδα, Νίκος Σούλης, Ζήσης Κοτιώνης

H Κριτική Επιτροπή αποτελούνταν από τους Ανδρέα Αγγελιδάκη, Ζήση Κοτιώνη, Νέλλη Μάρδα και Γεώργιο Α. Πανέτσο.

Από τις απόψεις των μελών της κριτικής επιτροπής επιλέγω ενδεικτικά δύο κείμενα: 

Νέλλη Μάρδα Αρχιτέκτων, Καθηγήτρια, τμήμα αρχιτεκτόνων, ΕΜΠ

Στη δύσκολη σύγχρονη πραγματικότητα, όπου οι προσωπικές σχέσεις έχουν χάσει τη δομή που είχαν και αναζητούνται νέοι τρόποι επικοινωνίας,  η εστίαση αποτελεί μια αφορμή προβληματισμού. Το φαγητό, μια κατ’ εξοχήν βιωματική απόλαυση, μπορεί να λειτουργήσει ανατρεπτικά και να απαντήσει στην αποξένωση και απομόνωση που έχει οδηγήσει ο σύγχρονος διαδικτυακός κόσμος; Ο κατακερματισμός του άυλου χώρου, τα σκληρά σωματικά όρια που προκύπτουν από αυτόν, και η επικράτηση της ‘θέασης’, μέσω της οθόνης του υπολογιστή όπου το ‘θέαμα’ κυριαρχεί, είναι από τα θέματα που επικράτησαν στον διαγωνισμό του CΟΟΚ8. 

Η βιωματική σχέση προβάλλει μέσω της γεύσης και της όσφρησης. 

Η διαδικασία προετοιμασίας του φαγητού γίνεται θέαμα, το φαγητό εκτίθεται σαν θέαμα, το τραπέζι μετατρέπεται σε σκηνή όπου η συνεστίαση είναι μέρος μιας παράστασης ή μιας ετεροτοπίας που μας μεταφέρει σε άλλες πραγματικότητες, όπως η οθόνη του υπολογιστή το κάνει. Η μοναξιά, είτε στην προετοιμασία του φαγητού είτε στην κατανάλωσή του, οδηγεί σε συνεστιάσεις με σκληρά όρια. Τα σώματα συχνά είναι σε απόσταση και μόνο το βλέμμα λειτουργεί για την ‘επικοινωνία’. Στις προτάσεις του διαγωνισμού το βιωματικό εναλλάσσεται με το ‘άυλο’ και η τελετουργία της προετοιμασίας και της συνεστίασης κινούνται ανάμεσα στο μοίρασμα και την απομόνωση. 

Γεώργιος Α. Πανέτσος 

Αρχιτέκτων, καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων, 

Πανεπιστήμιο Πάτρας 

(απόσπασμα)

ο Γιώργος Πανέτσος με φοιτήτριές του

«η έννοια του οικογενειακού και φιλικού τραπεζιού έχει εκλείψει. Σήμερα έχουμε μία σειρά μοναχικών συνδαιτυμόνων που συσχετίζονται απροσδόκητα. Αυτό παρατήρησαν οι αρχιτέκτονες που συμμετείχαν στον διαγωνισμό και αυτό απέδωσαν. Αναδεικνύουν, όμως, και κάτι σημαντικότερο: ότι έννοια της παρασκευής του φαγητού εκλείπει – πλέον το φαγητό έρχεται “απέξω”, αποσυσκευάζεται και καταναλώνεται».

Αξίζει τον κόπο λοιπόν να ενσκήψουμε προσεκτικά σε αυτές τις προτάσεις Διαβάστε τα κείμενα των βραβευμένων μελετητών στη συνέχει και προσπαθήστε να κατανοήσετε τους προβληματισμούς τους:

ΒΡΑΒΕΙΟ 

"ΤΟ NEFOS"

των Felix Chun Lam, Ziyang Luo & Yi Ran Weng

με έδρα το Τορόντο του Καναδά. 

«μια υλική απεικόνιση αυτού του άυλου τρόπου ζωής»

Με την έλευση της τεχνοφιλικής κοινωνίας, της οποίας ήδη αποτελούμε τμήμα, ζούμε περισσότερο παρά ποτέ μέσα από άυλες πλατφόρμες δημιουργημένες από αλγορίθμους υπολογιστών. Από το iCloud της Apple ως το επεξεργασμένο ύφος ζωής μας στα κοινωνικά μέσα, όπως το Facebook και το Instagram, η φυσική πραγματικότητα της ζωής θολώνει εξ αιτίας της άυλης ύπαρξής μας μέσα σε ένα σύννεφο, το οποίο αποκαλούμε Nefos. 

Το Nefos είναι μια υλική απεικόνιση αυτού του άυλου τρόπου ζωής. Στο πλαίσιο της δημιουργίας νέων τελετουργικών φαγητού σε αρμονία με το πνεύμα των καιρών μας, φανταζόμαστε την κατασκευή μιας δομής, η οποία θα περικλείει μια πανδαισία, όπου το πραγματικό και το απατηλό θα αντικατοπτρίζονται ως εύλογα, αληθοφανή συμβάντα μέσα από εικοσιτέσσερεις καθρέφτες, και όπου η ζωή μας και η αντανάκλασή της θα βρίσκονται σε φυσική και οπτική επαφή μεταξύ τους. 

Επειδή ζούμε διαρκώς σε ένα θολό τοπίο, μεταπηδώντας από την πραγματικότητά στην επεξεργασμένη απεικόνιση, το να βιώνουμε το Nefos ισοδυναμεί με το να αλληλοεπιδρούμε μεταξύ μ ας τόσο μέσα από την πραγματικότητα, όσο και μέσα από την απατηλή συνθήκη ενός τεχνοφιλικού τρόπου ζωής. 

(κείμενο των μελετητών)

Ο Ηλίας Ζέγγελης με συνδαοτημονες τους μελετητές 

Felix Chun Lam, & Yi Ran Weng,  

ΒΡΑΒΕΙΟ 

"GLORIOUS ΗOLISTIC"

Alivizatos & Kitanis:

Κώστας Αλιβιζάτος, Ιωάννης Κιτάνης,

Σπυριδούλα Κασιμάτη, Κλεονίκη Λύτρα

Ένα συμπόσιο μέσα σε ένα λευκό κουτί / οκτώ συνδαιτυμόνες είναι καθισμένοι στο μαλακό πάτωμα, σε μισοξαπλωμένη στάση, γύρω α πό μια κυκλική επιφάνεια, απολαμβάνοντας το γεύμα και τη συνάθροισή τους / μέσα στο κουτί, οι συμποσιαστές αιωρούνται σε ένα λαμπρό σύννεφο φωτός / την μακαριότητά τους διακόπτει μια οπή σε έναν απ’ τους τοίχους του κουτιού, μέσω της οποίας σερβίρεται το φαγητό /πριν γίνουν συμποσιακή ομήγυρη, ήταν προσκυνητές / προκειμένου να φθάσουν στο εσωτερικό του λευκού κουτιού, πορεύονται ελικοειδώς σε μια σκοτεινή λιτανεία / στην στενή δίοδο, η μείωση του φωτός συνοδεύεται από την αύξηση του χρώματος /οσμές ζωής και θανάτου, υφές μαλακές και σκληρές, ήχοι φύσης και τεχνουργίας, όλα μετέχουν στην τελετουργική διαδικασία της παραγωγής γεύσης / η δίοδος, μέσω της οποίας η τροφή μετουσιώνεται σε απόλαυση / αναπάντεχα παρατεταγμένα καθημερινά αντικείμενα διάσπαρτα στο διάβα τους / οργανική ύλη, πάγος, μαγειρικά σκεύη, κάρβουνο και καπνός είναι τοποθετημένα 

σαν εκθέματα σε ένα υπόγειο μουσείο / οι καλεσμένοι μπαίνουν ένας-ένας σε έ να μικρό θάλαμο / ένα κατώφλι ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, στην είσοδο του λευκού κουτιού, ολοσχερώς καλυμμένο με καθρέφτες / με μια αίσθηση απόγνωσης πάνω από το άπειρο 

βάθος, ο προσκυνητής αιωρείται στο μεταίχμιο / εξέρχεται από τον θάλαμο / πηδά μέσα στο σύννεφο / το συμπόσιο αρχίζει.

(κείμενο των μελετητών)

ΒΡΑΒΕΙΟ: 

SEA SEX & SUN

των Δανάη Βλαχάκη, Δάφνη-Χριστίνα Παπαδοπούλου 

& Κατιάνα-Μαρία Λιόγα

Ένας χώρος φαγητού συνδεδεμένος με τον τουρισμό αναψυχής, απόλαυσης και απελευθέρωσης, τις αναστολές των κοινωνικών ηθών και συμβάσεων. 

Μια εκδοχή εφήμερης αποτοξίνωσης από την καθημερινότητα. 

Μια «ανάρρωση» από την π όλη σε ένα σκηνοθετημένο καλοκαιρινό αμμώδες τοπίο (sea).

Μια ερωτική ατμόσφαιρα, ένα κλίμα συναναστροφής με ξένους συνδαιτυμόνες μέσω της απόλαυσης του θαλασσινού φαγητού (sex).

Ένα δωμάτιο εκτυφλωτικό και ζεστό (sun).

Μία ετεροτοπία που διακόπτει τα αναμενόμενα της αστικής ζωής, δίνοντας την υπόσχεση μιας ανέμελης εμπειρίας.

Οι συνδαιτυμόνες, απολαμβάνουν το γεύμα τους στην άμμο. Ο μεταβλητός χαρακτήρας του υλικού ευνοεί τις κοινωνικές συναναστροφές και την επικοινωνία. 

Το δωμάτιο φωτίζεται τεχνητά από ένα τοίχο που φέρει σύστημα φωτεινών οθονών, οι οποίες εκπέμπουν λευκό φως, αντικαθιστώντας την αίσθηση του ήλιου. 

Πρόκειται για ένα θεματικό χώρο εστίασης, ο οποίος δημιουργεί ρήξη με τον χώρο και τον χρόνο της πόλης. 

Το sea, sex & sun, ως σύνθημα απελευθέρωσης και απόλαυσης και ως κοινότυπο τουριστικό σύνθημα απαντάται απρόσμενα σε ένα κλειστό χώρο. Συνθέτει μια ψευδαίσθηση ανέμελης καλοκαιρινής ζωής, η οποία εν τέλει γίνεται έκθεμα στην πόλη, μια βιτρίνα που συνεχώς προκαλεί και προσκαλεί. 

(κείμενο των μελετητών)

1ος Έπαινος 

URBAN SPECTACLE HAPPENS

Ανδρέας Αναγνωστόπουλος, Μαρίνα-Ελένη Μερσιάδου, Γιώργος Μιχαηλίδης

2ος Έπαινος

ΚΟΥΖΙΝΟΓΡΑΦΙΕΣ

Νικολέτα Γκόκα, Χρήστος Μέλλιος

3ος Έπαινος

ΠΕΡΙ ΟΡΕΞΕΩΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟTHTA

Custom Architectural Workshop: 

Μυρτώ Βραβοσινού, Αλκιβιάδης Κορμπιζέ

4ος Έπαινος (κατ’ ισοβαθμία) 

ΑΠΟ ΜΗΧΑΝΗΣ

Zuloark: Αναστασία Λέκκου, Alfredo Borghi, Alberto Rey, David Berkvensi

4ος Έπαινος (κατ’ ισοβαθμία)

ΓΛΥΚΙΑ ΑΠΟΔΡΑΣΗ

Σοφία Σοφιανού, Τίνα Μαρινάκη

5ος Έπαινος 

ΑΥΛΗ

 

SuKKKu: Απόστολος Καλφόπουλος, Μαρία Κριαρά, Κωνσταντίνος Στεφανίδης, Ιωάννης Καράμπαμπας

6ος Έπαινος 

ΔΩΜΑΤΙΟ ΤΡΑΠΕΖΙ 

Yun Fu, Wenting Guo, Chang Su

7ος Έπαινος (κατ’ ισοβαθμία) 

ΤΡΑΠΕΖΙ 

LA-NA: Sara Navazo, Edorta Larizgoitia 

7ος Έπαινος (κατ’ ισοβαθμία)

IZAKAYA

‘KONOJI’

neuob ltd: Hiroshi Ota, Yuya Ishida, 

Takeshi Ishijima

Σημαντικό ρόλο στο όλο εγχείρημα της κατασκευής έπαιξε η εταιρεία ΕΠΙΚΥΚΛΟΣ.

Η έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη στην οδό Πειραιώς θα διαρκέσει μέχρι  29  Ιουλίου 2018

Β.

ΝΤΟΡΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ: 

ΦΙΞFIX 120+ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ 

η ολοκλήρωση 

μιας δεκαετούς διαδρομής

Στις 30 Μαΐου, στο κατάμεστο από κόσμο πατάρι του ΕΜΣΤ, έγινε η παρουσίαση του βιβλίου της Ντόρας Θεοδωροπούλου ΦΙΞFIX 120+ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ, Τάκης Ζενέτος - Μαργαρίτης Χ. Αποστολίδης, Σημείο Τομής στην Ιστορία του Κτιρίου,εκδόσεις Επίκεντρο, 2018.

Η έκδοση ήταν, με τις κατάλληλες προσαρμογές, η μεταφορά της εκτενούς διατριβής της συγγραφέα σε μορφή βιβλίου, απαράμιλλα φροντισμένη από την Ιωάννα Κωστίκα. Η παρουσίαση μέσα στο ίδιο το κτήριο, που αποτέλεσε και ερευνητικό αντικείμενο για την Ντ. Θεοδωροπούλου για εννέα ολόκληρα χρόνια, είχε πλαισιωθεί για δύο περίπου βδομάδες από συγγενικές εικαστικές δράσεις στο Ωδείο Αθηνών, στο Ινστιτούτο Γκαίτε και στο ίδιο το ΕΜΣΤ .

Προηγήθηκε ο χαιρετισμός της διευθύντριας του ΕΜΣΤ Κ. Κοσκινά. Οι ομιλίες συμπληρώθηκαν με δύο μικρά βίντεο στην αρχή και ένα μεγαλύτερο στο τέλος, μια ζωντανή περιήγηση στο κουφάρι του ξεκοιλιασμένου κτηρίου Φιξ με μουσική του Ph. Glass. Οι ομιλητές αναφέρθηκαν κυρίως στο διαβόητο ιστορικό του κτηρίου Φιξ, τους συμβολισμούς του, το αίνιγμα της πατρότητάς του και στις ιδιότητες μιας διατριβής με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, μίγμα επιστημονικής και εικαστικής προσέγγισης, που είχε εξαρχής ακολουθήσει η συγγραφέας, αποκτώντας έτσι μια βιωματική σχέση με το αντικείμενο έρευνάς της. 

Δ. Φιλιππίδης

Οι ομιλίες:

1.

Παναγιώτης Τουρνικιώτης 

Η τέχνη της μπύρας 

και η τέχνη της αρχιτεκτονικής

Παναγιώτης Τουρνικιώτης 

Το κτίριο της ζυθοποιίας FIX στη Λεωφόρο Συγγρού, όπως το γνωρίσαμε οι παλιότεροι, εκπροσωπούσε την αρχιτεκτονική νεωτερικότητα της μεταπολεμικής Αθήνας και την παραγωγική δυναμική μιας οικονομίας που είχε στόχο την ανάπτυξη. Και τα δύο βρέθηκαν στη δίνη μιας παρακμής στο τέλος του εικοστού αιώνα, τότε που η σωτηρία του κτιρίου, με υπογραφή Τάκη Ζενέτου και Μαργαρίτη Αποστολίδη, αποτέλεσε αντικείμενο συστράτευσης πολλών αρχιτεκτόνων χωρίς να βρίσκει ωστόσο στήριγμα στην πολιτεία και την κοινή γνώμη. Το FIX ήταν μοντέρνο και ιδανικό στη σημειολογία της αρχιτεκτονικής αντίληψης επειδή εκπροσωπούσε οράματα, σε μεγάλο βαθμό ατελέσφορα, αλλά ήταν ταυτόχρονα μυθικό γιατί αυτά που εκπροσωπούσε υψώνονταν σαν μαγικό πέπλο και δεν επέτρεπαν να δεις το κτίριο ως πραγματικότητα. [...]

Για να διαβάσετε την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ

2.

Δημήτρης Φιλιππίδης 

Ντόρα Θεοδωροπούλου, 

ΦΙΞFIX 120+ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ, 

Επίκεντρο 2018

Δημήτρης Φιλιππίδης 

Από όλους τους εδώ παριστάμενους ομιλητές, εγώ είμαι ο πιο αθώος, κάτι που μπορώ εύκολα να σας αποδείξω. Δεν μετείχα στη διαδικασία εκπόνησης της διατριβής, που κρύβεται πίσω από αυτό το τόσο όμορφο βιβλίο, σχεδιασμένο από την Ιωάννα Κωστίκα, παρά μια φορά περιστασιακά, παρακολούθησα πριν χρόνια τη διάλεξη της συγγραφέως στο Πολυτεχνείο πάνω στο θέμα. Δεν μετείχα ούτε στην τυπική διαδικασία παρουσίασης σε επταμελή επιτροπή της διατριβής μετά το κλείσιμό της. Το απέφυγα....

Για να διαβάσετε την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ 

3.

Κώστας Μωραΐτης

Επιθυμούσαν να “χορέψουν”: σημειώσεις για μια αισιόδοξη νεότητα και μια αναπτυσσόμενη ελληνική νεωτερικότητα

Κώστας Μωραΐτης

Τέλη της δεκαετίας του ’50. Καρναβάλι. Στο κεντρικό, κοινωνικά λαμπερό αθηναϊκό ξενοδοχείο της Μεγάλης Βρεταννίας, “Grande Bretagne”, νύχτα χορού. Απρόσκλητοι φθάνουν στην είσοδο δυο νέοι αρχιτέκτονες, ο Τάκης Ζενέτος και η Σούλα Τζάκου, φορώντας αυτή η ωραιότατη μελαχρινή κυρία έντονο κόκκινο, εκτυφλωτικό το φαντάζομαι, πουλόβερ. Επιθυμούσαν να χορέψουν… και θα καταφέρουν να μπουν, έστω και χωρίς το επίσημο κάλεσμα, κερδίζοντας το ενδιαφέρον για το υπόλοιπο της βραδιάς. [...]

Για να διαβάσετε την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ

4.

Γιώργος Τζιρτζιλάκης 

Το παράδειγμα της “Αργούς”, 

η ηθική της εργασίας και το αίνιγμα του τραύματος

Γιώργος Τζιρτζιλάκης 

Η Ντόρα Θεοδωροπούλου συμβάλλει στο διάλογο γύρω από το έργο του Τάκη Χ. Ζενέτου με την ανά χείρας έρευνα για δύο, μεταξύ άλλων, λόγους: Πρώτον, έχουμε να κάνουμε με μια διατριβή η οποία αποτελεί συγχώνευση μεθοδολογικής πειθαρχίας και ιδιοσυγκρασιακής προτεραιότητας. Δηλαδή, βασίζεται σε μια ανάμιξη που δεν είναι συνηθισμένη στην εγχώρια ακαδημαϊκή έρευνα. Συνήθως κλίνουμε προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Απεναντίας, εδώ έχουμε χρήση εργαλείων μεθοδολογικών και ταυτόχρονα εκείνου που ονομάζουμε “by project”, δηλαδή με χαρακτήρα σχεδιαστικό στην ερμηνευτική του προσέγγιση. Μια τέτοια επιλογή την θεωρώ διακριτό στοιχείο αυτής της μελέτης που μας υποχρεώνει σ’ ένα διαρκές πέρασμα από την επιστημονική μέθοδο στην ιδιοσυγκρασιακή ερμηνεία.[...] 

Για να διαβάσετε την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ

5.

Ντόρα Θεοδωροπούλου

ΦΙΞFIX 120+ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ / 

FIX GAME ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ / ΕΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Ντόρα Θεοδωροπούλου

Καλησπέρα σας, 

Σας ευχαριστώ πολύ που είστε σήμερα εδώ. 

Πρώτα από όλα, θα ήθελα να ευχαριστήσω το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και τη διευθύντρια Κατερίνα Κοσκινά για τη φιλοξενία. Αγκάλιασε αμέσως την ιδέα της παρουσίασης του βιβλίου στο φυσικό του χώρο καθώς και την εγκατάσταση FIX GAME. 

Το ινστιτούτο Goethe για την εξαιρετική συνεργασία στη διοργάνωση του FIX Game, τη διεύθυνση καθώς και τις Δανάη Μωραΐτη και Μαρία Σαριδάκη. 

Το βιβλίο για το ΦΙΞ, αν και απαιτούσε πολλές ώρες μοναχικής δουλειάς και απομόνωσης, είναι μια εργασία στης οποίας το κτίσιμο πολλοί άνθρωποι βοήθησαν. Τους ευχαριστώ όλους στην εισαγωγή του βιβλίου αλλά θέλω και σήμερα να ευχαριστήσω κάποιους ξεχωριστά. [...]

Για να διαβάσετε την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ

Φωτογραφίες: Ήρα Ζανιδάκη και από το βίντεο του  Γιάννη Παλαμαρίδη

Μπορείτε να διαβάσετε επίσης την σχετική  συνέντευξη της Ντόρας Θεοδωροπούλου στην Τζίνα Σωτηροπούλου, στον ιστότοπο SLUS, κάνοντας ΚΛΙΚ εδώ