ΕΝΑ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΔΕΝΔΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΡΗΜΗ ΠΟΛΗ

το δημιουργικό άλμα του Μάρκου Καμπάνη

Η οδός Γλύκωνος στην Δεξαμενή, εκείνη την βράδια της Τρίτης γύρω στις 9:00, ήταν παράξενα έρημη. Δεν κυκλοφορούσαν ούτε πεζοί, ούτε αυτοκίνητα. Τα καταστήματα ήταν άδεια και κλειστά. Μόνο στο Νο 4 υπήρχε μια κινητικότητα. Το εσωτερικό της Αίθουσας Τέχνης Αθηνών έσφυζε από κόσμο που  απολάμβανε ένα ιδιότυπο  «δάσος» ή καλύτερα «Το Μουσείο των Δένδρων». 

 Γέφυρες ΙΙΙ, 2011, Ακρυλικό, κάρβουνο και παστέλ σε χαρτί και ξύλλο, 62Χ62

Ο Μάρκος Καμπάνης πραγματοποιεί ένα δημιουργικό άλμα στην εικαστική του πορεία, με μια σειρά νέων έργων του που απεικονίζουν την ιστορία των δένδρων.

 ο Μάρκος Καμπάνης

Όπως σημειώνει η ιστορικός της Τέχνης Χάρις Κανελλοπούλου, η συλλογή των δένδρων του Καμπάνη αναπαράγει ιστορικές ζωγραφικές αναπαραστάσεις στο πέρασμα του χρόνου, με επιρροές από περσικές μινιατούρες, εύθραυστα ιαπωνικά δένδρα, ινδικές και ασσυριακές παραστάσεις, αποσπάσματα αρχαιοελληνικών αγγείων, δένδρα βυζαντινής τέχνης, γοτθικά μοτίβα  και άλλα της Αναγέννησης, της ρομαντικής ζωγραφικής, του ρεαλισμού των μοντέρνων τεχνοτροπιών: δένδρα του  Μαντένια, του Μποτιτσέλι, του Τισιανού, του Σερά, του Σεζάν, του Βαν Γκογκ, του Κλιμτ, το Μπρακ και του Μόντριαν, αλλά και σημαντικών Ελλήνων ζωγράφων, όπως του Μαλέα, του Παπαλουκά ή του Παρθένη.

Ευρήματα 1, 2010-2011. Προθήκη 60 έργων με μελάνι και ακρυλικό σε χαρτί, Λεπτομέρεια

Γέφυρες ΙΙ, 2011, Ακρυλικό, κάρβουνο και παστέλ σε χαρτί και ξύλο, 92,5Χ 62,5

Ο Καμπάνης μεταγράφει  το υλικό αυτό  σε μια σειρά πινάκων με την δική του αισθητική προσέγγιση εξασφαλίζοντας ένα αποτέλεσμα συναρπαστικό και  παράδοξο, μα παράλληλα οικείο. Αξίζει να δέιτε αυτή την έκθεση που  θα διαρκέσει μέχρι τις 14 Ιανουαρίου 2012.

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΕΙΣ

προσωπικές αμφιβολίες…

Έφτασα στην Αίθουσα Λόγου της Στοάς του βιβλίου καθυστερημένος και πολύ κουρασμένος.  Η αίθουσα ήταν ασφυκτικά γεμάτη και προτίμησα να καθίσω στον εξωτερικό χώρο που προβαλλόταν σε μια μεγάλη οθόνη όσα συνέβαιναν στο εσωτερικό.  Ομιλητές στο πάνελ η Θεανώ Φωτίου, ο Γιώργος Ζερβός, η Ρένα Σακελλαρίδου, ο Κώστας Γκιζελής και ο Σταύρος Γυφτόπουλος.

Αφορμή το καινούργιο βιβλίο (εκδόσεις Παττάκη) που έγραψαν ο Τάσος Μπίρης, η Κωνσταντίνα Δεμίρη*, η Σοφία Τσιράκη, Ο Γιάννης Αθανασόπουλος και ο Άγγελος Αγγέλου.  Ένα  βιβλίο που  συνοψίζει τις αναζητήσεις και τους προβληματισμούς που αναδείχθηκαν στα επτά χρόνια  διδασκαλίας  του κατ΄επιλογή μαθήματος που πραγματοποιείται στην Σχολή Αρχιτεκτόνων στο ΕΜΠ.

ο Γιώργος Ζερβός και η Θεανώ Φωτίου στο πάνελ

Παρακολουθούσα την εικόνα στη οθόνη, χωρίς να μπορώ να συγκεντρωθώ στις ομιλίες. Περιεργαζόμουν προσεκτικά τις εκφράσεις των ομιλητών. Στην αρχή μου φάνηκαν σκεπτικοί και προβληματισμένοι. 

Ο Κώστας Γκιζελής και   η Ρένα Σακελλαρίδου,

Αναρωτήθηκα αν συμμετέχουν ενεργά στο πάνελ, αν παρακολουθούν τον ομιλητή, ή είναι βυθισμένοι στις δικές τους σκέψεις ή στις δικές τους αγωνίες.

Αισθάνθηκα μια διάχυτη μελαγχολία.

Όλοι γνωρίζουμε ότι υπάρχει μια πολυσήμαντη σχέση του αρχιτεκτονικού έργου και της μουσικής είτε σε επίπεδο σύνθεσης είτε σε επίπεδο βιωματικών εμπειριών και φορτίσεων.  

Η Ρένα Σακελλαρίδου, διαβάζει την εισήγησή της

Οι αναλύσεις των ομιλητών όμως δεν κατάφεραν να με συναρπάσουν. Σκεφτόμουν τον Ξενάκη, περίμενα να ακούσω το όνομά του, μια αναφορά στην δουλειά του αλλά ματαίως. Άκουγα διαρκώς για την αντίστιξη, αυτή την σημαντική και επίπονη υπόθεση στις σπουδές της μουσικής να συνυφαίνεται με την αρχιτεκτονική σύνθεση, άκουγα για την δομή, τις σχέσεις ανάμεσα στα πεδία, το επί μέρους, το όλον, μια θεωρητική προσέγγιση που μου φάνηκε ομολογώ λίγο παράδοξη και ίσως ανεπίκαιρη για αυτές τις δύσκολες μέρες. Το παράδειγμα του συσχετισμού της φούγκας του Μπαχ και της πλατείας Κοτζιά σε καμία περίπτωση δεν αμβλύνει την σημερινή δραματική εικόνα της πλατείας.
Δίπλα μου άλλοι ξεφύλλιζαν το βιβλίο και άλλοι μιλούσαν μεταξύ τους. Οι ομιλίες έκλεισαν με τον Σταύρο Γυφτόπουλο.

 

ο Σταύρος Γυφτόπουλος

Μετά τα χειροκροτήματα στο πάνελ παρέμειναν  όλοι,  με την ίδια μελαγχολική έκφραση, οπότε και  άρχισε το 2^ο μέρος.

Ο Γιάννης Αθανασόπουλος με την βιόλα του και ο Διονύσης Δερβιτσιώτης με το βιολί του, επεδίωξαν να συσχετίσουν μουσικά παραδείγματα με αντίστοιχα της αρχιτεκτονικής. Ανέλυσαν με λόγο και μουσικούς φθόγγους και στην συνέχεια εκτέλεσαν έργα του Bach και του Joseph Haydn.

Είχαν περάσει περίπου δυόμιση ώρες. Εξακολουθούσα να αισθάνομαι κουρασμένος.  Για ένα εγχειρίδιο σε ένα κατ΄ επιλογή μάθημα. Ο Γιώργος Πίττας λίγο πριν το τέλος μου είπε ότι ο γιος του και οι συμφοιτητές του είναι γοητευμένοι με το μάθημα αυτό.

Αισθάνθηκα αμηχανία. Γιατί δεν βρισκόμουν στις αίθουσες τις αρχιτεκτονικής με τους φοιτητές,  αλλά σε ένα δημόσιο χώρο με ένα άλλο κοινό, όπου το "χρήσιμο αυτό εγχειρίδιο" είχε αποκτήσει μια άλλη διάσταση.

Αναρωτήθηκα ακόμη  κατά πόσον η αναζήτηση αυτή βοηθά τελικά «να μπορούμε να κάνουμε τη δική μας τέχνη καλύτερα» όπως σημειώνεται από τους συγγραφείς. Αναρωτήθηκα αν μέσω αυτών των κειμένων «θα μπορέσουμε να ξανασυνδέσουμε στο μυαλό μας τα πράγματα και τα φαινόμενα ως στοιχεία μιας μεγάλης ολικής σύνθεσης» ή ακόμη «να ξαναβρούμε και τη χαμένη κοινή γλώσσα ανάμεσα στις τέχνες».

Ομολογώ, παρά την εκτίμηση που τρέφω σε όλους τους διδάσκοντες, ότι ακόμη βρίσκομαι σε  αμφιβολία…

* Ζητώ συγγνώμη για το "νυχτερινό λάθος" αλλαγής του ονόματος

Ο ΜΑΝΟΛΗΣ ΚΟΡΡΕΣ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΕΙ ΤΟ ΩΔΕΙΟΝ ΗΡΩΔΟΥ ΤΟΥ ΑΤΤΙΚΟΥ

από την τερατώδη κλίμακα του μνημείου

στην μοναδικότητα της στέγασής του

ο Μανόλης Κορρές,    αρχιτέκτων και καθηγητής στο ΕΜΠ

Την γοητευτική εικόνα του Ωδείου Ηρώδη του Αττικού, όπως μας έχει παραδοθεί, μετά τις μέχρι σήμερα ανασκαφές και τις αναστυλώσεις, ανέτρεψε ο Μανόλης Κορρές  στην πρόσφατη  διάλεξη του στην πολιτιστική αστική εταιρεία ΠΥΡΝΑ στην Κηφισιά, την Τετάρτη 30 Νοε 2011.

Γιατί το Ηρώδειο, με την ερειπωμένη  όψη του με τα τοξωτά ανοίγματα, το γοητευτικό αυτό ανοιχτό μνημείο, που όλοι γνωρίζουμε όπως σοφά οι αρχαιολόγοι επέλεξαν να μας παραδώσουν δεν προδίδει εύκολα  το αρχικό τερατώδους κλίμακας στεγασμένο κτίριο συνολικού ύψους 45 μέτρων και μήκους 90 μ. που έκτισε ο Ηρώδης, σύμφωνα με τις επιστημονικές έρευνες του Κορρέ. 

Μανόλης Κορρές, Πρόπλασμα, λεπτομέρεια, Απεικόνιση της αρχικής μορφής του Ηρωδείου

Το ρωμαϊκό αυτό κτίριο που ολοκληρώθηκε το 169 μ.Χ. και ο Ηρώδης χρησιμοποιούσε για διαλόγους και αναγνώσεις αρχαίων κειμένων, αγνοεί προκλητικά το αττικό τοπίο και την κλίμακα των κτιρίων του βράχου της Ακρόπολης των Αθηνών, κυρίως δε  τον Παρθενώνα. Στην ουσία το κτίριο αυτό προσβάλει την εικόνα, το μέτρο και την ιερότητα του χώρου. 

Μανόλης Κορρές, Πρόπλασμα, Απεικόνιση της αρχικής μορφής του Ηρωδείου και η σχέση του με την Ακρόπολη

Για άλλη μια φορά επιβεβαιώνεται ότι οι αρχιτεκτονικές επεμβάσεις από ξένους μελετητές στο ελληνικό τοπίο, στο βαθμό που δεν έχουν βιώσει το ελληνικό φως, το μέτρο  και την ανθρώπινη κλίμακα είναι ιστορικά ανεπιτυχείς, εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων. Πρόκειται συνήθως για έργα εντυπωσιασμού που γρήγορα αποδυναμώνονται, όπως π.χ το Ολυμπιακό στάδιο της Αθήνας ή  το Μουσείο της Ακρόπολης.

Από την άλλη το κτίριο αυτό έχει κερδίσει τον θαυμασμό του αρχαίου κόσμου και θεωρήθηκε το αξιολογότερο οικοδόμημα του είδους του.

Η Ακρόπολη και το Ηρώδειο πρίν την ανασκαφή του

Το Ηρώδειο πρίν την ανασκαφή του

 

Το Ηρώδειο κατά την διάρκεια των ανασκαφών

Ο Κορρές μεθοδικά και με μια συναρπαστική κινηματογραφική οπτική, μας παρουσίασε την ιστορική εξέλιξη του μνημείου από τις πρώτες ανασκαφές μέχρι σήμερα. Γνωρίσαμε  ακόμη και τις πρώτες προσεγγίσεις ερευνητών όπως ο γερμανός αρχιτέκτονας Βίλχελμ  Τούκερμαν και Φρεντερίκος Βερσάκης για το πρόβλημα τις στέγασης και γενικώτερα τις αρχικής εικόνας του μνημείου.

Το ενδιαφέρον όμως κορυφώθηκε όταν με δεδομένο το τεράστιο άνοιγμα του στεγασμένου χώρου που φτάνει τα 56 μέτρα, ο Κορρές ερευνά σχολαστικά τους τοίχους του μνημείου, αναζητά περιοχές έδρασης  της στέγης και ταυτόχρονα προχωρέι σε μια εντυπωσιακή αναζήτηση ανάλογων  ιστορικών παραδειγμάτων γεφύρωσης μεγάλων ανοιγμάτων  και μελετά την τεχνική τους.

 Από τις ρωμαϊκές γέφυρες στον Δούναβη, μέχρι την μεγαλειώδη ξύλινη στέγη  πλάτους 45 μ στην salle d’exercice στην Μόσχα για τους ιππείς του Augustin Betancourt 

Augustin Betancourt

Augustin Betancourt, στέγη ανοίγατος 45μ, στην salle d’exercice στην Μόσχα, 1824

 

ο Κορρές αντλεί συστηματικά τα στοιχεία εκείνα που του δίνουν την δυνατότητα να τεκμηριώσει την άποψη του και να διατυπώσει  την πρόταση του για το πώς ήταν κατασκευασμένη η ξύλινη στέγη του Ωδείου που τελικά λόγω του μεγάλου ανοίγματός της αποτελεί ένα παγκόσμιο ρεκόρ.

Μανόλης Κορρές, διαγραμματική απεικόνιση της στέγης του Ηρωδείου σε κατακόρυφη τομή

Είναι τεκμηριωμένο ότι  η ξύλινη αυτή στέγη καταστράφηκε από πυρκαγιά 90 χρόνια μετά (267 μ.Χ.) .

Ο Μανόλης Κορρές είναι ένα εθνικό κεφάλαιο για τον τόπο μας, με μια διεθνή ακτινοβολία και βαθειά γνώση των θεμάτων που τον απασχολούν. Μέσα από μια ιδιοφυή διερεύνηση θεμάτων που συνδυάζουν την αρχιτεκτονική με την αρχαιολογία συχνά μας παρουσιάζει  με ένα συναρπαστικό τρόπο τις κατακτήσεις του ανοίγοντας καινούργιους δρόμους στον διεθνή επιστημονικό χώρο στον οποίο κινείται.

Μανόλης Κορρές, απόσπασμα από την διαγραμματική απεικόνιση της στέγης του Ηρωδείου σε κάτοψη

 Μην χάσετε αυτή την διάλεξη για το Ωδείο  που θα επαναληφθεί τον Μάρτιο του 2012 στο Μέγαρο Μουσικής, αλλά και τις υπόλοιπες διαλέξεις του τις επόμενες Τετάρτες στην  πολιτιστική αστική εταιρεία  ΠΥΡΝΑ στην Κηφισιά.