ΜΑΝΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ 

ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΑΤΡΑ

ΜΕΡΟΣ 4ο 

Η μετάλλαξη του κοίλου σε γλυπτό 

ως αποκορύφωση μιας πορείας

Η καινούργια χιλιετία για τον Μάνο Περράκη ξεκινά με νέες αναφορές στo κλασσικό ελληνικό θέατρο. Ξεκινώντας από το θέατρο της Κέρκυρας (2001) καλείται αμέσως μετά, να δημιουργήσει θέατρα στην Ιταλία και στην Ισπανία, όπου προχωρεί σε τολμηρές επιλογές που αποτελούν το απόσταγμα μιας συνεπούς διαδρομής στον χώρο των ανοιχτών θεάτρων. 

Μάνος Περράκης, Θέατρο στην Ρώμη, Teatro di Sole Πρόπλασμα 

Ο Μάνος Περράκης απελευθερωμένος πλέον και ιδιαίτερα ώριμος, μετά τους επί χρόνια προβληματισμούς του για το κοίλο, τολμά στην Ρώμη, να το απογειώσει από το έδαφος σαν ένα γλυπτό, (Teatro di Sole) αναδεικνύοντας παράλληλα και την δική του εικαστική ευαισθησία, ή να το βάλει σε ράγες να περιστρέφεται (Teatro Rotante) για να εξυπηρετήσει δύο συνεχόμενες παραστάσεις της Ειρήνης Παππά, με διαφορετικά σκηνικά του Santiago Calatrava, 
 

Μάνος Περράκης, Περιστρεφόμενο Θέατρο στην Ρώμη , Teatro Rotante 

Πρόπλασμα 

Μάνος Περράκης, Θέατρο στην Βαλέντσια, Πρόπλασμα 

ή ακόμα στην Βαλέντσια να το βυθίσει στο έδαφος, (Teatro di Sole) ολοκληρώνοντας την κυκλική μορφή του κοίλου και παραπέμποντας στην ισπανική αρένα με ευρηματικές επιλογές. 

Μάνος Περράκης, Μικρό θέατρο στο Μουσείο Κώστα Τσόκλη στην Τήνο υπό κατασκευή 

Ο Μάνος Περράκης συνεχίζει μέχρι σήμερα αυτή την περιπέτεια. Μετατρέπει στο Μουσείο του φίλου Κώστα Τσόκλη στην Τήνο, μια εν εξελίξει κλίματα σύνδεσης με την νέα του επέκταση, σε ένα πραγματικά μικρό και κομψό ανοιχτό θέατρο που παρουσιάζεται στην συνέχεια στην φάση της ολοκλήρωσης της κατασκευής 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ 

Με την ολοκλήρωση της αφήγησης του Μάνου, στην τελευταία αυτή τηλεσύναξη στις 13 05 2020, όταν οι περισσότεροι συνδαιτημόνες αποχώρησαν, ακολούθησαν, μέσα σε ένα κλίμα μεταμεσονύχτιας ηρεμίας, κάποιες προσωπικές αναφορές στο έργο του Μάνου τόσο από την σύζυγό του Μυρτώ Περράκη όσο και από εμένα. Αυθόρμητα διατύπωσα, ίσως για πρώτη φορά, κατέθεσα μάλλον, το απόσταγμα μιας σημαντικής και σπάνιας σχέσης με τους δύο αυτούς φίλους και συνεργάτες, που κρατάει γερά πάνω από σαράντα χρόνια. Ένα απόσταγμα που θεώρησα χρήσιμο να το δημοσιεύσω γιατί θεωρώ ότι συμβάλει στο να κατανοήσουμε καλύτερα το έργο και την διαδρομή ενός σημαντικού και ι σεμνού αρχιτέκτονα. 

Ακολουθεί το τέταρτο μέρος της αφήγησης του Μάνου Περράκη και ο Επίλογος 


ΘΕΑΤΡΟ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ 
2001-2002 

Μάνος Περράκης, Θέατρο στην Κέρκυρα, Γενικό Τοπογραφικό 

Αυτή είναι μια μελέτη που έγινε στο δήμο Κασσωπαίων . Ολοκληρώθηκε η μελέτη, έχουμε πάρει την άδεια, αλλά το θέατρο δεν έχει ακόμη αρχίσει εδώ και τόσα χρόνια και δεν ξέρω αν θα αρχίσει ποτέ. Ήταν ένα θέατρο με 2500 θέσεις, και για την ένταξη του κοίλου ακολουθήσαμε τις γραμμές του εδάφους. [...] 

Για την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ, αναζητείστε σκρολάροντας την οριζόντια ΜΩΒ ΖΩΝΗ και συνεχίστε αφού προσπεράστε τα προηγούμενα και το παρόν κείμενο. 

_____________________________________

 

ΜΑΝΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ

ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΑΤΡΑ

ΜΕΡΟΣ 3ο 

Από το Θέατρο της Νόνικας Γαληνέα 

στο «Σχολείον» της Ειρήνης Παπά 

2020 05 13

Την Νόνικα Γαληνέα και τον Αλέκο Αλεξανδράκη τους γνώρισα στο γραφείο του Μάνου Περράκη στα τέλη της δεκαετίας του 70, νέος τότε και μαθητευόμενος ακόμη αρχιτέκτονας, δουλεύοντας παράλληλα και το διδακτορικό μου. Τους υποδεχθήκαμε τότε στο γραφείο της οδού Ξενοκράτους 13, έναν ενιαίο, ευχάριστο, ελαφρώς υποβαθμισμένο σε σχέση με το ισόγειο χώρο γεμάτο με μακέτες από λευκό χαρτόνι, με λευκό μαρμάρινο δάπεδο, λευκούς τοίχους και ένα κεντρικό τοιχείο βαμμένο με το μπλε του κοβαλτίου. 

Το πρώτο γραφείο του Μάνου Περράκη στην οδό Ξενοκράτους 13 

Η Νόνικα θυμάμαι, μπήκε στο γραφείο με τον αέρα της ντίβας, όμορφη και κομψή, με άψογο μακιγιάζ, φορώντας μια μακρυά μαύρη μπέρτα που σάρωσε πραγματικά το όχι και τόσο καθαρό μαρμάρινο δάπεδο του γραφείου. Δίπλα της, πραγματικός τζέντλεμαν, ο Αλεξανδράκης με σκούρο κοστούμι και γραβάτα, ένα άλλος Αλέκος από την εποχή της «Συνοικίας το Όνειρο». Μας χαιρέτησαν ευγενικά και πέρασαν όλοι στο προσωπικό χώρο του Περράκη. 

Νόνικα Γαληνέα, Αλέκος Αλεξανδράκης, 

από την εκπομπή της Λιάνας Κανέλη "Ψηλά τα χέρια" στο MEGA 

Αιφνιδιάστηκα όταν ο Μάνος με κάλεσε αμέσως να κάτσω δίπλα τους. Με σύστησε με ευγένεια ως τον συνεργάτη του, ενισχύοντας το τρακ μου, μια και την εποχή εκείνη, από την επι κάποια χρόνια εμπειρία μου σε αρχιτεκτονικά γραφεία της Αθήνας, μια τέτοια κίνηση ήταν αδιανόητη. 

Παρακολούθησα, κρατώντας σημειώσεις, όλη την συζήτηση με αντικείμενο την μετατροπή του υπόγειου κυκλικού χώρου κάτω από το Βυζαντινό του Χίλτον, σε προσωπικό τους θεατρικό χώρο, άκουσα με προσοχή τις απαιτήσεις τους και για πρώτη φορά βίωσα αυτή την μαγική σχέση του αρχιτέκτονα με τον πελάτη. Ένοιωσα τον αμοιβαίο σεβασμό και την εκτίμηση, την ευγένεια και την αξιοπρέπεια, που από τότε επεδίωξα να τηρήσω με θρησκευτική ευλάβεια στις επαγγελματικές μου σχέσεις μέχρι τα τελευταία χρόνια, που δυστυχώς όλα αυτά έχουν σχεδόν χαθεί και συχνά οι πελάτες μας αντιμετωπίζουν υποτιμητικά. 

Την επομένη προχωρήσαμε στα προσχέδια. Ο Περράκης με τα σκίτσα του με κατηύθυνε να ετοιμάσω τα τελικά σχέδια παρουσίασης, έφυγε για την Κρήτη εκτάκτως και επέστρεψε λίγο πριν την επόμενη συνάντηση. Το αποκορύφωμα ήταν ότι ο Μάνος μου ζήτησε να τα παρουσιάσω στην Γαληνέα και τον Αλεξανδράκη και ομολογώ ότι όλοι με στήριξαν στην παρθενική μου αυτή εμπειρία. 

Το έργο για καθαρά τεχνικού λόγους δεν προχώρησε και το όραμα της Γαληνέα και του Αλεξανδράκη πραγματοποιήθηκε από το γραφείο του Μάνου λίγα χρόνια αργότερα, όταν πια είχα  ακολουθήσει την προσωπική μου διαδρομή, έχοντας στις αποσκευές μου την ποιότητα αυτής της πρώτης εμπειρίας. Πρόκειται για το γνωστό θέατρο Γαληνέα στα Ιλίσια που παρουσιάζεται στην συνέχεια ανοίγοντας τον τρίτο κύκλο αυτών των παρουσιάσεων. 

Η βεράντα της οικογένειας  Περράκη στην Παλαιά Επίδαυρο 

Την Νόνικα Γαληνέα την συνάντησα λίγα χρόνια αργότερα στο καλοκαιρινό και φιλόξενο σπίτι του Μάνου Περράκη στην Παλιά Επίδαυρο, όπως πάντα γοητευτική και ανανεωμένη. Απολαμβάνοντας τα εδέσματα στην βεράντα του με θέα την θάλασσα, ξαναθυμηθήκαμε τα παλιά και η Νόνικα πάντα προσιτή και άνετη μου χάρισε χαμόγελα μπροστά στον φακό της μηχανής μου.

 

Νόνικα Γαληνέα, 2011 

Εκεί γνώρισα για πρώτη φορά και την Ειρήνη Παπά, στην ίδια βεράντα, ένα ζεστό μεσημέρι, κατακαλόκαιρο, με τους αδιάκοπους ήχους των τζιτζικιών να σε ζαλίζουν. Αναπάντεχα παρουσιάστηκε εμπρός μου ανεβαίνοντας από την θάλασσα, αμέσως μετά το μπάνιο της με ένα βρεγμένο γαλάζιο-γκρι φόρεμα, κολλημένο στο υπέροχο κορμί της, με ένα παράστημα περήφανο και ελληνικό, τινάζοντας τα κατάμαυρα μαλλιά της, πριν τα σκουπίσει περίτεχνα με μια ολόλευκη πετσέτα. 

Μια σπάνια εικόνα που κρατώ χρόνια στην μνήμη μου, μαζί με εκείνο το φιλικό χαμόγελο και το σφίξιμο του χεριού που άνοιξε την γνωριμία μας. 

Ειρήνη Παπά,2009 

Η Ειρήνη με κέρδισε, με αναστάτωσε τότε και ποτέ δεν ξεχνούσε τα επόμενα χρόνια, όταν με συναντούσε κατά την ενασχόλησή μας με τον Μάνο με το "Σχολείον", να με αντιμετωπίζει εγκάρδια. 

Η καλή αρχιτεκτονική δεν προκύπτει τυχαία. Είναι αποτέλεσμα της ποιότητας των ανθρώπινων σχέσεων και αισθημάτων που την καθορίζουν. Είναι τελικά όπως επισημαίνει ο Δημήτρης Φατούρος, "μια μορφή Ευτυχίας!" 

Ακολουθεί το τρίτο μέρος της αφήγησης του Μάνου Περράκη: 

ΘΕΑΤΡΟ ΓΑΛΗΝΕΑ ΣΤΑ ΙΛΙΣΙΑ 

1986 

Μάνος Περράκης, θέατρο Γαληνέα στα Ιλίσια, Γενική άποψη του εσωτερικού του θεάτρου 

Το 1986 πραγματοποιείται το θέατρο Ιλίσια της Νόνικας Γαληνέα και του Αλέκου Αλεξανδράκη στο χώρο του κινηματογράφου Ιλίσια. Εδώ, ανασηκώσαμε την πλατεία από κάτω μέχρι τον εξώστη, σε ένα νέο ενιαίο κεκλιμένο επίπεδο, με μία πολύ καλή κλίση. 

Μάνος Περράκης, θέατρο Γαληνέα στα Ιλίσια, Κατά μήκος τομή 

Για λόγους ακουστικής τοποθετήσαμε ακουστικά πανέλα πάνω από τη σκηνή, σύμφωνα με τις προτάσεις του ακουστικού Τζεκάκη. Όπως φαίνεται στην τομή και στις κατόψεις που ακολουθούν στο κάτω επίπεδο διαμορφώθηκε η Πειραματική Σκηνή και οι βοηθητικοί χώροι ακριβώς κάτω από την στάθμη της εισόδου. [...]

Για την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ, αναζητείστε σκρολάροντας  την οριζόντια  ΓΑΛΑΖΙΑ ΖΩΝΗ  και συνεχίστε αφού προσπεράστε τα προηγούμενα και  το παρόν κείμενο.

 

ΜΑΝΟΣ ΠΕΡΡΑΚΗΣ 

ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΑΤΡΑ

ΜΕΡΟΣ 2ο 

Από την Νέα Σκηνή 

του Εθνικού Θεάτρου 

στο Θέατρο Τέχνης 

στην οδό Φρυνίχου

2020 05 06

Όταν το 1991 δόθηκε στον Μάνο Περράκη το χρυσό βραβείο στην Διεθνή Έκθεση Θεατρικού Ντιζάϊν και Αρχιτεκτονικής που οργανώνεται κάθε 4 χρόνια στην Πράγα, όπου συμμετείχαν Γερμανοί, Άγγλοι, Αμερικάνοι και πολλοί άλλοι αρχιτέκτονες, βραβεύτηκε όπως είπαν για την περιπέτεια ενός αρχιτέκτονα στο Θέατρο. 

Για αυτή την περιπέτεια μας μίλησε ο Μάνος στις δύο επόμενες τηλε-συνάξεις της Παρέας Οικονόμου, για τα πάνω από 30 θέατρα που έχει πραγματοποιήσει με την παράλληλη προβολή από πλευράς μου ενός αναλυτικού Power Point που είχαμε από κοινού προετοιμάσει. Μια προφορική μαρτυρία που πραγματοποιήθηκε στις 06 Μαϊου 2020, εν μέσω κορονοϊού, παρουσία των συνδαιτυμόνων που αυτή φορά ήταν οι Γιώργος Μαδεμοχωρίτης, Μάκης Κωστίκας, Ράνια Κλουτσινιώτη Λίλος Γρηγοριάδης, Βασίλης Γιαννάκης, Δημήτρης Διαμαντόπουλος και Γιώργος Τριανταφύλλου. 

Τα θέατρα παρουσιάστηκαν κατά χρονολογικά σειρά, ξεκινώντας με την πρωτοποριακή Νέα Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου το 1970 και καλύπτοντας μια διαδρομή μέχρι σήμερα, 50 χρόνων. Πέρα από το ενδιαφέρον αυτής της εξελικτικής πορείας που κορυφώνεται με τα θέατρα στην Ρώμη και στην Βαλέντσια της Ισπανίας, αξίζει νομίζω κάποια στιγμή να επιχειρηθεί και μια διαφορετική ταξινόμηση που θα ακολουθεί και θα αναλύει την τυπολογία των θεάτρων που μελέτησε ο Μάνος Περράκης: 

Θέατρα ανοιχτά, θέατρα κλειστά, θέατρα νέα ή επεμβάσεις σε υφιστάμενα κτίρια, θέατρα με σταθερές ή εναλλακτικές διατάξεις αλλά και πλωτά θέατρα ακόμη και περιστρεφόμενα, θέατρα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, θέατρα που το κλασσικό κοίλο παραλλάσσεται σε σχέση με το φυσικό έδαφος και το σχήμα, θέατρα στον αστικό ιστό αλλά και στο φυσικό τοπίο. Θέατρα με βασικό δομικό το ξύλο ή το μπετόν και την πέτρα ή το μάρμαρο. 

Ο Περράκης σε όλη αυτή την διαδρομή, συνεργάστηκε με σημαντικούς ανθρώπους του θεάτρου και συνέβαλε με τις ευρηματικές του προτάσεις και λύσεις σε πρωτοποριακές σκηνοθετικές επιλογές και πειραματισμούς. Εντελώς αθόρυβα πέρασαν από το γραφείο του σημαντικές προσωπικότητες διεθνούς κύρους που συνέβαλαν στις επιλογές του. 

Στο Θέατρο της Γης στην Θεσσαλονίκη ο Περράκης ξεναγεί φίλους και συνεργάτες, 1998. Μεταξύ άλλων διακρίνονται: 

Πρώτη σειρά από αριστερά: Μανώλης Τζεκάκης , Μίμης Φατούρος, Κώστας Τσόκλης, Ειρήνη Παππά, Ευάγγελος Βενιζέλος, Ζυλ Ντασσέν, Ανδρέας Βουτσινάς, Ελένη Χατζηαργύρη, Μιχάλης Κακογιάννης, 

Δεύτερη σειρά από δεξιά: Κώστας Τσιάνος, Σόνια Θεοδωρίδου, Γιώργος Κουρουπός, Μίνως Βολανάκης, Διονύσης Φωτόπουλος, Μάνος Περράκης, Σπύρος Μερκούρης 

Τρίτη σειρά από αριστερά: Ξένια Καλδάρα, Γιώργος Ζιάκας Μιράντα Ζαφειροπούλου, Λευτέρης Βογιατζής, Αντώνης Κυριακούλης, Μυρτώ Περράκη, Νόνικα Γαληνέα, Πίτερ Μίλλερ 

Και στα μετόπισθεν: Λάμπρος Λιάβας, Ράια Μουζενίδου, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Ίρις Περράκη, Γιάννης Μαρκόπουλος και άλλοι 

Άνθρωποι του θεάτρου σκηνοθέτες, ηθοποιοί, σκηνογράφοι, φωτιστές ακουστικοί, μουσικοί αλλά και εικαστικοί και γενικότερα άνθρωποι της τέχνης. Όλοι αυτοί μαζί με επιλεγμένους τεχνίτες συνέβαλλαν με τις απόψεις τους στην υλοποίηση υψηλού επιπέδου αρχιτεκτονικών μελετών αλλά και στην κατασκευή θεατρικών χώρων.

 

Ο Περράκης λάτρης της λεπτομέρειας και δεινός σχεδιαστής παραδίδει με τους συνεργάτες τους, μοναδικά σχέδια και σκίτσα που ήδη φυλάσσονται στα Αρχεία Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη. Σχέδια που σέβονται τους ανθρώπους που τα υλοποιούν, μαστόρια και κατασκευαστές και του το ανταποδίδουν. Και μαζί τους, δίπλα τους επιβλέπει και παρακολουθεί δίνοντας κατευθύνσεις μέχρι την τελική ολοκλήρωση. Αξίζει πραγματικά να μεγεθύνετε κάποια σχέδια που παρουσιάζονται στην συνέχεια και να ανακαλύψετε σε αυτά ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες. 

Πέρα από την επεξεργασία των κτιρίων ο Περράκης ειδικά στα υπαίθρια ανοιχτά θέατρα νοιάζεται για την καλύτερη δυνατή ένταξη στο τοπίο, την εξασφάλιση θέας και βέβαια για την φύτευση και τις διαμορφώσεις του εξωτερικού χώρου που χειρίζεται με ευαισθησία. 

Κλείνω με το θέμα του κοίλου των θεάτρων που τον απασχολεί και τα διερευνά σε διαφορετικές εκφάνσεις ξεκινώντας με τα αρχαία και τα ρωμαϊκά θέατρα, την Επίδαυρο και το Ηρώδειο τα αποτυπώνει και τα μελετά διεξοδικά και προχωρεί στις δικές του σύγχρονες εκφάνσεις που έχουν ξεχωριστό ενδιαφέρον. 

Τέλος ο ίδιος σημειώνει ξεκινώντας ότι : Έχω κάνει γύρω στα 30 θέατρα συγχρόνως με όλα τα άλλα έργα που κάνουμε σαν αρχιτέκτονες. Άλλοτε πολύ ενδιαφέροντα πράγματα και άλλοτε ολιγότερο ενδιαφέροντα. Άλλοτε πράγματα που έχουν να κάνουν με την επιβίωσή μας και άλλοτε πράγματα με ποιότητες πολιτιστικού περιεχομένου. Όπως ήταν το Βυζαντινό Μουσείο και το άλλο μουσείο στη Θεσσαλονίκη και το Μουσείο Τσόκλη στην Τήνο. 

Στην αφήγηση που ακολουθεί ο Μάνος Περράκης σχολιάζει συνοπτικά τις εικόνες που προβάλλονται ακολουθώντας την γνωστή φράση «μια εικόνα χίλιες λέξεις». 

ΝΕΑ ΣΚΗΝΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ 

1970-1972

 

Μάνος Περράκης: 

Η υπόθεση του θεάτρου για μένα ξεκινάει με το Εθνικό Θέατρο όταν ο Τάκης Μουζενίδης, ένας πολύ προικισμένος άνθρωπος του θεάτρου, μου ζήτησε να δούμε μαζί την αίθουσα των δοκιμών αναζητώντας πώς θα μπορούσε να διευθετηθεί ο χώρος και οι θέσεις των καθισμάτων έτσι ώστε να μπορεί ο κόσμος να παρακολουθήσει κάποια φορά καμιά πρόβα. Αυτή ήταν η αρχή. 

Για την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ, αναζητείστε την κίτρινη ζώνη και συνεχίστε αφού προσπεράστε το παρόν κείμενο.