14th ΙNTERNATIONAL ARCHITECTURE EXHIBITION– LA BIENNALE DI VENEZIA

GREEK PARTICIPATION: 

TOURISM LANDSCAPES: REMAKING GREECE

πρώιμες σκέψεις για την Ελληνική συμμετοχή

Το Ελληνικό Περίπτερο

Η 14η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής άνοιξε τις πύλες της και μόλις κατέφθασαν οι πρώτες φωτογραφίες από το Ελληνικό Περίπτερο, που παρατίθενται στην συνέχεια. Ο τίτλος TOURISM LANDSCAPES: REMAKING GREECE και όλα όσα προηγήθηκαν μας έχει προετοιμάσει για μια δυναμική και αβανταδόρικη παρουσίαση με ελκυστικούς ελληνικούς «τόπους» μέσα από τις εικόνες του Κοκκινιά και του Γερόλυμπου, σημαντικά έργα αρχιτεκτονικής από το παρελθόν και νέες σύγχρονες πειραματικές προτάσεις νέων επιλεγμένων συναδέλφων. 

Φαίνεται όμως από το φωτογραφικό αυτό υλικό που ήρθε από την Βενετία (ευγενική προσφορά συναδέλφου που διατηρεί την ανωνυμία του, και τον ευχαριστώ) ότι και αυτή την φορά η Ελλάδα εκπροσωπείται με μια ισοπεδωτική παρουσίαση της ισοτιμίας του μεγέθους των εικόνων και των μακετών, που παρατίθενται ασφυκτικά στους τοίχους του περιπτέρου και στον χώρο με τα βάθρα με τις μακέτες, κάτω από την νέα χαμηλή ψευδοροφή (σε σχέση με το ύψος του περιπτερου) με τα χωνευτά φωτιστικά. Φωτογραφικό υλικό σε πυκνή διάταξη με ένα τρόπο έτσι ώστε χωρίς καμμιά ανάσα η μία εικόνα να «εισχωρεί» στην άλλη. 

Ο θεατής αντικρίζει ένα μεγενθυμένο φωτογραφικό κοντάκτ, που παραπέμπει τελικά σε μια διακοσμητική ταπετσαρία και με δυσκολία μπορεί κανείς να ξεχωρίσει την θεματολογία και τα επί μέρους έργα. Τα έργα υπάρχουν, σαφώς είναι εκεί αλλά φαίνεται να απουσιάζουν, έτσι όπως παρατίθενται. Δεν αντιμετωπίζονται δυστυχώς με τον τρόπο που έπρεπε, έτσι όπως και ελληνική συμμετοχή όφειλε να τα αναδείξει. 

από την Bienalle αρχιτεκτονικής της Βενετίας 1996, ελληνική συμμετοχή Κυριάκος Κρόκος, 

επίτροπος Ανδρέας Γιακουμακάτος

Ας θυμηθούμε την συμμετοχή του Κυριάκου Κρόκου στην Βενετία το1996. Τότε που κάθε έργο του παρουσιαζόταν με ένα διακεκριμένο τρόπο, με ανάσες, με μεγάλα ταμπλώ, με χρώμα και φως με θεατρική προσέγγιση,  σε ένα χώρο που εξέπεμπε μια ιερότητα που πιστεύω ότι απαιτείται επί τέλους να αποδοθεί ξανά στην επιλεγμένη ελληνική αρχιτεκτονική, όταν την προβάλλουμε στην Βενετία, σε ένα διεθνές επίπεδο. Έκτοτε, από την μοναδική εκείνη Ελληνική παρουσία του Κυριάκου Κρόκου ακολούθησε μια ισοπεδωτική διαδρομή με επιλογές που αντιμετώπιζουν την αρχιτεκτονική έμμεσα, ή άλλοτε την αγνοούσαν με ευρήματα και εφευρήματα που συχνά προκάλεσαν αμηχανία. Στις δύο τελευταίες Μπιενάλε ο νέος τρόπος παρουσίασης, η ατμόσφαιρα και ο φωτισμός παραπέμπουν σε κατάστημα λιανικής πώλησης, όπου τα έργα τοποθετούνται επί πάγκων-βάθρων το ένα δίπλα στο άλλο ως εμπόρευμα. Μα τα έργα αρχιτεκτονικής που έχουν επιλεγεί έχουν δύναμη και ξεχωριστή ποιότητα και τους αξίζει καλύτερη μεταχείριση από αυτή την πυκνή και άνευρη παρουσίαση. 

blp architects, Bertaki, Loukopoulou, Paniyiris

 

Ο επισκέπτης της Μπιενάλε  θα πρέπει να μπαίνει στο Ελληνικό Περίπτερο σε ένα κλίμα, σε μια ατμόσφαιρα αντίστοιχη με εκείνη του Κυριάκου και με ηρεμία και ανάσες, να απολαμβάνει σε ένα ατμοσφαιρικό περιβάλον την Ελληνική αρχιτεκτονική, που πρέπει να επιλέγεται προσεκτικά και να προβάλεται με φαντασία και σκηνοθετικές δεξιότητες. Φτάνει πιά... Οι επίτροποι συνεχίζουν να μας προβληματίζουν με τις πλουραλιστικές και ισοπεδωτικές τους παρουσιάσεις, που εκπορεύονται από ακαδημαϊκού τύπου προσεγγίσεις καί όχι από μια  προσωπική αγωνία να προβάλλουν με τον καλύτερο τρόπο το προσωπικό τους έργο. Η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής στην Βενετία είναι ένα διεθνές show και χρειάζεται έμπνευση και όραμα και όχι διεκπεραίωση. 

Tense Architecture Network 

Tilemachos Andrianopoulos, Thanos Bampanelos, Kostas Mavros, George Kostoglou, Antigoni Tsivanidou

Χρειάζεται αλλαγή πορείας, και εμπιστοσύνη στους νέους δημιουργούς και μετά από επιλογή, ανάθεση παρουσίασης του έργου τους όπως άλλωστε συμβαίνει με τους εικαστικούς (βλέπε Διοχάντη και Τσιβόπουλο που πραγματικά ξεχώρισαν στις δύο τελευταίες ελληνικές συμμετοχές με εντελώς προσωπικές επιλογές). Είναι βέβαιο ότι μια ανάλογη επιλογή την Αρχιτεκτονική θα έδινε την δυνατότητα σε νέους ταλαντούχους αρχιτέκτονες να προβάλουν την σημαντική δουλειά τους, να διακριθούν διεθνώς και να τιμήσουν την Ελλάδα. Και είναι βέβαιο ότι υπάρχουν αρκετοί, που τελικά χάνονται σε αυτού του τύπου τις ισοπεδωτικές ομαδικές συμμετοχές. Ας το τολμήσουμε λοιπόν για την επόμενη Μπιενάλε!!!

 (κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγένθυση)

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ: «Η ΑΘΗΝΑ ΕΝΟΣ ΑΘΗΝΑΙΟΓΡΑΦΟΥ»

έκθεση Φωτογραφίας στην Αίθουσα Τέχνης "ena" 

Νίκος Βατόπουλος, Στοά Λυκούργου 

ΜΕ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΥ 

του Δημήτρη Φιλιππίδη 

Τον γνωρίζουμε εδώ και πολύ καιρό πάντα ν’ ανακατεύεται με την υλική υπόσταση της πόλης της Αθήνας λες και πρόκειται για αγαπημένο πρόσωπο. Έχει γράψει για τους δημόσιους χώρους και τα κτήριά της, τη μοίρα τους αλλά και τις προσδοκίες τους, σχολιάζοντας την επικαιρότητα –καταγγέλλοντας ή υποστηρίζοντας– αλλά και καταγράφοντας όσα συχνά ξεφεύγουν από το κυνήγι της καθημερινότητας, στήνοντας αυτί στις αφηγήσεις τους, ο ίδιος μοναχικός περιπατητής, περιπλανώμενος εραστής μιας πόλης που αρνείται να πεθάνει. 

Νίκος Βατόπουλος,οδός Νεοφύτου Δούκα 

Δίκαια κέρδισε τον τίτλο του «αθηναιογράφου», μια πρόσφατη προσθήκη στον κατάλογο ομοίων του, που εδώ και δύο αιώνες ακόρεστα αναζητούν την ψυχή της πόλης. Και τώρα, μια έκθεση φωτογραφίας του που μας επιτρέπει να κοιτάξουμε πίσω από την πλάτη του τι τον συγκινεί μέσα στην Αθήνα: όχι μόνο κτήρια ή λεπτομέρειές τους, αλλά η ατμόσφαιρα που τα τυλίγει, εκείνο που τα συνδέει όλα μαζί και τα εντάσσει σε μια ενότητα, τους δίνει ταυτότητα. 

Νίκος Βατόπουλος, οδός  Αγίου Κωνσταντίνου

Η ματιά του Βατόπουλου στις καλύτερες στιγμές του είναι έντονα αφαιρετική. Παραθέτω μερικά γνωρίσματά της: απόλυτη απουσία της ανθρώπινης μορφής· προτεραιότητα σε νυχτερινές λήψεις, παίζοντας με διαβαθμίσεις του μαύρου· εκμετάλλευση ενδιάμεσων διαφραγμάτων από βλάστηση που εξαϋλώνουν το θέμα. 

Νίκος Βατόπουλος, οδός Καρνεάδου

Η Αθήνα του Βατόπουλου, ακόμα κι όταν φλερτάρει ποιητικά με το παρελθόν, είναι μια μελαγχολική έρημος με κύριο χαρακτηριστικό την απουσία. Η περιήγηση αυτού του αθηναιογράφου τελικά μοιάζει με μοναχική επίσκεψη στο νεκροταφείο της μνήμης, συλλογικής ή ατομικής. Τίποτα από αυτά που αποτυπώνει δεν υπάρχουν έξω από τη ματιά του. Έτσι, ταυτίζεται με την αγαπημένη του πόλη, που συντηρείται μόνο χάρις στην επίμονη, αδιάκοπη, εκτός χρόνου δική του περιπλάνηση. 

Δημήτρης Φιλιππίδης

Η έκθεσης στην Αίθουσα Τέχνης «ena» (Βαλαωρίτου 9Γ) θα διαρκέσει μέχρι το μέχρι το Σάββατο 28 Ιουνίου

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΤ

η  Ιστοριογραφία της Αρχιτεκτονικής στον 20ο και 21ο αιώνα 

του Δημήτρη Φιλιππίδη

Μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής στην Τελική Συνεδρία, το Σάββατο 24 Μαΐου: Π.Τουρνικιώτης, Δ. Φιλιππίδης, Μ. Καρδαμίτση Αδάμη, Α. Γιακουμακάτος, Γ.Ξηροπαϊδης, Κ. Ιωαννίδης, Β. Πετρίδου, Α. Πρέπης.

Αίθουσα Τζόρτζιο ντε Κίρικο, Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, 22-24 Μαΐου 2014, ένα συνέδριο για την «αρχιτεκτονική και τις τέχνες μεταξύ “ελληνικότητας” και παγκοσμιοποίησης».

Ανδρέας Γιακουμακάτος

Ψυχή του συνεδρίου: ο Ανδρέας Γιακουμακάτος, που αποδείχτηκε δεινός ισορροπιστής και άνθρωπος για όλες τις δουλειές. Χωρίς αυτές τις ικανότητες δεν θα μπορούσε άλλωστε να στηθεί ένα τόσο φιλόδοξο εγχείρημα, που κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον ενός πυκνότατου ακροατήριου, έχοντας μαζέψει σε μια αίθουσα την πλειοψηφία των Ελλήνων ιστορικών και ερευνητών, χωρίς να αποκλειστούν και όσοι σχεδιαστές θέλησαν να καταθέσουν σχετικές απόψεις. 

Άποψη της αίθουσας στην Τελευταία Συνεδρία

Το συνέδριο οργανώθηκε πάνω σε πέντε άξονες (μεσοπόλεμος, αποκατάσταση περιόδου μοντέρνου κινήματος, μεταπολεμική περίοδος, νεοκλασικισμός και αρχές 20ού αιώνα, κριτική αποτίμηση), ομαδοποιώντας έτσι 54 εισηγήσεις, κι έκλεισε μ’ έναν απολογισμό όπου μετείχαν άλλοι εννιά, μέλη της επιστημονικής επιτροπής, άρα ένα σύνολο από 63 ομιλητές. Κρίνοντας από τις καθαυτό εισηγήσεις αλλά κι από τις ορισμένες φορές ζωηρές συζητήσεις που μεσολαβούσαν στα ενδιάμεσα των συνεδριάσεων, διαπιστώθηκαν διαφορές όχι μόνο στο πώς γίνεται κάθε φορά αντιληπτή η έννοια της ιστορίας, αλλά και στο πώς προσδιορίζεται το αντικείμενό της και ποια οπτική κάθε φορά απαιτείται. Όλοι έχουν να κερδίσουν με τέτοιες αντιπαραθέσεις και συγκρίσεις.

Άποψη της αίθουσας στην Τελευταία Συνεδρία

Το ευχάριστο ήταν ότι με αυτή την ευκαιρία συναντήθηκαν «τοπικιστικές» μελέτες κι έρευνες από διάφορες περιοχές της χώρας με ευρύτερες θεματικές που καλλιεργούνται στα μεγάλα κέντρα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Συνυφασμένη, αλλά όχι ταυτισμένη, με αυτή τη διάκριση ήταν η συνύπαρξη μονογραφικών ανακοινώσεων για επιμέρους έργα και δημιουργούς με ευρύτερες εκτιμήσεις για τάσεις ή περιόδους. Επιγραφικά, η συλλογή πληροφοριών και εξιχνίαση αγνοημένων ώς τώρα στοιχείων σε αντιπαράθεση με επεξεργασία θεωρητικών προτάσεων.

Εκείνο που πάνω απ’ όλα θριάμβεψε πάντως στο συνέδριο ήταν η αξία της συστηματικής έρευνας. Ήταν ολοφάνερο πως άρχισε να αποδίδει πλούσιους καρπούς η οργάνωση των αρχείων του ΑΝΑ στο Μουσείο Μπενάκη – κάτι για το οποίο δικαιολογημένα περηφανεύτηκε η υπεύθυνή τους, η Μάρω Αδάμη. 

η Μάρω Καρδαμίτση, Αδάμη

Αντίστοιχα, εντυπωσιακή ήταν επίσης η συμβολή των μεταπτυχιακών σπουδών, ειδικότερα με διατριβές έξω και μέσα στην Ελλάδα, που εκπονήθηκαν πρόσφατα ή εκπονούνται ακόμα, με πρωταγωνιστή τον Παναγιώτη Τουρνικιώτη. 

Ο Παναγιώτης Τουρνικιώτης.

Αποφασιστικό πια ρόλο σ’ αυτές τις τόσο ευοίωνες εξελίξεις παίζει η ανάπτυξη των μαθημάτων Ιστορίας και Θεωρίας στις ελληνικές σχολές, που εδραίωσαν ένα καινούριο πνεύμα έρευνας πάνω στην αρχιτεκτονική. Τίποτε από αυτά δεν ήταν αυτονόητο ή εύκολο, χρειάστηκε να καταβληθούν πολύχρονοι κόποι από όσους επωμίστηκαν αυτού του είδους τη διδασκαλία, όπως και φιλόπονες έρευνες από όσους μαθήτευσαν σε αυτούς, αλλά τώρα διακρινόταν καθαρά τι είχε ώς εδώ επιτευχθεί. Ήταν, τελικά, ένα ωραίο θέαμα. Γι’ αυτό άλλωστε φύγαμε όλοι αισιόδοξοι από το συνέδριο. 

Δ. Φιλιππίδης 

Η επιτυχία του συνεδρίου αποτυπώνεται και στις εκφράσεις των συνέδρων που ενδεικτικά καταγράφονται στην συνέχεια σε ένα κλίμα περισυλλογής, έντασης και ικανοποίησης.

Γ.Τ.

Η αφίσα του συνεδρίου


Για περισσότερα κάντε ΚΛΙΚ εδώ