AMΚ 

ARCHITECTURE & DESIGN

43 χρόνια σεμνής αρχιτεκτονικής 

και design υψηλών προδιαγραφών, 

ενός γραφείου με διεθνή αναγνώριση

Κρουαζιερόπλοιο EUROPEAN STARS, κτίστηκε το 2001 και ο σχεδιασμός του ανατέθηκε εξ ολοκλήρου στο γραφείο ΑΜΚ

Δεν είχα ποτέ την τύχη να ταξιδέψω με κάποιο κρουαζιερόπλοιο, κρατώντας σταθερά αποστάσεις από αυτό το είδος διακοπών με αυτή την οργανωμένη μαζικότητα και τον αυστηρό προσδιορισμό του προορισμού, που δεν αφήνει περιθώρια για άλλες προσωπικές περιπλανήσεις. 

Κρουαζιερόπλοιο στην πόλη της Κέρκυρας

Κρουαζιερόπλοιο στην Βενετία

Με απωθούν ακόμη και αυτά τα τερατώδη κρουαζιερόπλοια που ξεπερνούν την κλίμακα των πόλεων που επισκέπτονται και κυρίως οι εσωτερικές τους διακοσμήσεις που προκειμένου να εντυπωσιάσουν τους τουρίστες φτάνουν στα όρια του υπερσχεδιασμού και του κιτς, με ψευτοπολυτελή υλικά και άλλες ακροβατικές επιλογές. Η εμπειρία μου περιορίζεται κυρίως στα πλοία της ελληνικής ακτοπλοΐας, και ενώ σε κάποια από αυτά θαυμάζω τον εξωτερικό τους σχεδιασμό, συχνά με απογοητεύει το εσωτερικό τους, που  χαρακτηρίζεται από ανάλογους χειρισμούς εντυπωσιασμού.

Ανέκαθεν βέβαια στα εσωτερικά των μεγάλων πλοίων κυρίως στα υπερωκεάνεια,  υπήρχε η τάση της υπέρμετρης διακόσμησης, με στόχο να προσελκύσουν τους επιβάτες σε ένα όνειρο πολυτέλειας και χλιδής.

Εικόνες από το υπερωκεάνιο ΣΑΤΟΥΡΝΙΑ – το πλοίο που ήταν στην γραμμή Πάτρα, Νέα Υόρκη - 1929 – φωτογραφίες απο Italian Liners 

Πάνω: Η πισίνα του Σατουρνια για τους επιβάτες της πρώτης θέσης διακοσμημένη από τον Gaetano Moretti 

Κάτω: η αίθουσα των καπνιστών στην δεύτερη θέση 

Ο σχεδιασμός των εσωτερικών αυτών, σήμερα πραγματοποιείται από εξειδικευμένα γραφεία και η μόνη πληροφορία που είχα για το τι γίνεται στην ελληνική πραγματικότητα, είναι οι ελάχιστες δημοσιεύσεις την δεκαετία του ΄80 στα Θέματα Χώρου και Τεχνών του Ορέστη Δουμάνη, του Γραφείου Α & Μ Κατζουράκης,  που από το 1974 εξακολουθεί να υφίσταται μέχρι σήμερα 43 χρόνια μετά την ίδρυσή του και αποτελεί μάλλον το μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα. 

Ειρήνη Φιλιππίδη, Διακοσμήτρια, Graphic Designer 

(φωτό Δημήτρης Φιλιππίδης)

Γνωρίζω εδώ και πολλά χρόνια την Ειρήνη Φιλιππίδη, διακοσμήτρια και designer, βασικό εταίρο του γραφείου ΑΜΚ από την πρώτη αρχική του φάση, σύντροφο του Δημήτρη Φιλιππίδη. Λόγω της υπέρμετρης σεμνότητας που την χαρακτηρίζει, πολύ λίγη πληροφορία περνάει στις συζητήσεις μας για την δραστηριότητα του γραφείου. Το ίδιο και με την Αγνή και τον Μιχάλη Κατζουράκη. Σπάνια συζητούν για τις δραστηριότητές τους στο γραφείο ΑΜΚ.

Ώσπου ήρθε πρόσφατα στα χέρια μου το νέο βιβλίο με τις δραστηριότητες του γραφείου ΑΜΚ, που επιμελήθηκε η Ειρήνη Φιλιππίδη. Μία σεμνή έκδοση που πραγματικά αποκαλύπτει ένα πολύ μεγάλο έργο που συντελείται σε αυτό επί χρόνια και μάλιστα με ένα τρόπο ξεχωριστό και «ψαγμένο». Από τα κρουαζιερόπλοια, τα ξενοδοχεία και άλλα έργα διακρίνεται μια διαφορετική από την τρέχουσα προσέγγιση αρχιτεκτονική και ενός design υψηλών προδιαγραφών που τελικά έχει καταστήσει το γραφείο αυτό αναγνωρισμένο διεθνώς. Μία διαδρομή που χαρακτηρίζεται από μία σεμνή αρχιτεκτονική ματιά χωρίς σχεδιαστικές ακρότητες σε πλοία με ανθρώπινη κλίμακα και όχι μόνο. 

Κρουαζιερόπλοιο CELESTYAL NEFELI, κτίστηκε το 1992 και ανακαινίστηκε από το γραφείο ΑΜΚ την άνοιξη του 2016, (φωτο Γιώργος Γιαννακής) 

Παραθέτω στην συνέχεια συνοπτικό σημείωμα για την δομή και την εξέλιξη γραφείο ΑΜΚ όπως μου δόθηκε από την Ειρήνη Φιλιππίδη, καθώς φωτογραφικό υλικό που επέλεξα από αυτή την έκδοση από τα έργα του γραφείου. 

ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ 

To γραφείο ΑΜΚ, γράφει στο σημείωμά της η Ειρήνη Φιλιππίδη, ιδρύθηκε το 1974 από τον Μιχάλη και την Αγνή Κατζουράκη με κύριο αντικείμενο την εσωτερική αρχιτεκτονική και διακόσμηση εσωτερικών χώρων φιλοξενίας.

Αγνή και Μιχάλης Κατζουράκης στην Βενετία,1961

Έχοντας την έδρα του στο κέντρο της Αθήνας, η ομάδα που αποτελείται από αρχιτέκτονες, interior designers και γραφίστες έχει αναλάβει ένα μεγάλο αριθμό ανακαινίσεων ξενοδοχείων, ενώ έχει εκτενή εμπειρία στην μελέτη και την επίβλεψη κρουαζιερόπλοιων και πλοίων της ακτοπλοΐας. 

Ο αριθμός των κρουαζιερόπλοιων που έχει αναλάβει μέχρι σήμερα το γραφείο ξεπερνά τα 100 και αφορά νεότευκτα και μετασκευές. Το μέγεθος τους κυμαίνεται από 800 έως 2.500 επιβάτες, ο δε προϋπολογισμός τους από 1.000.000 έως 500.000.000 €. 

Στα παραπάνω έργα, το γραφείο ΑΜΚ έχει αναλάβει όχι μόνο τον σχεδιασμό αλλά και την παρακολούθηση της κατασκευής κάτω από τις πιο ετερόκλητες συνθήκες και σε πολυάριθμες χώρες όπως Φινλανδία, Δανία, Γερμανία, Ιταλία, Γαλλία, Αίγυπτο, Σιγκαπούρη και Η.Π.Α. 

Κρουαζιερόπλοιο ROYAL MAJESTY, ο σχεδιασμός του ανατέθηκε εξ ολοκλήρου στο γραφείο ΑΜΚ, τόσο στην αρχική φάση όσο και μετά την επιμήκυνσή του, 2008, (φωτο Δ. Καλαποδάς) 

Έχει δε κερδίσει παγκόσμια αναγνώριση για τον δημιουργικό του σχεδιασμό. 

Λόγω της απαιτήσεως των έργων που έχει αναλάβει ως σήμερα, το γραφείο έχει ειδικευτεί στο σχεδιασμό χώρων ενδιαίτησης, εστιατορίων, καταστημάτων, γυμναστηρίων και Spa, χώρων συνεδριάσεων και θεάτρων, και γενικότερα στο σχεδιασμό κάθε χώρου που είναι απαραίτητος για να λειτουργήσει μια αυτοτελής μονάδα παροχής υπηρεσιών για μεγάλο αριθμό ατόμων. Διακρίνεται επίσης για την εμπειρία του σε όλες τις απαραίτητες ειδικότητες για την αντιμετώπιση απαιτητικών προγραμμάτων και στην παρακολούθηση των έργων από τις αρχικές επιλογές ως την τελευταία λεπτομέρεια. 

Σημαντικό κομμάτι των έργων που έχει υλοποιήσει μέχρι σήμερα το γραφείο είναι οι μελέτες σήμανσης πολλών κρουαζιερόπλοιων, νοσοκομείων και μουσείων. 

Κρουαζιερόπλοιο EUROPEAN STARS, κτίστηκε το 2001 και ο σχεδιασμός του ανατέθηκε εξ ολοκλήρου στο γραφείο ΑΜΚ, (φωτο Mike Louagie) 

Το γραφείο επιδιώκει να δώσει μοναδικό χαρακτήρα σε κάθε έργο σχεδιάζοντας ειδικά κάθε λεπτομέρεια για το συγκεκριμένο έργο, όπως ειδικά έπιπλα, φωτιστικά, χαλιά, υφάσματα, κλπ. 

Ανάμεσα στους πελάτες του γραφείου συγκαταλέγονται οι ξενοδοχειακές εταιρίες Chandris, Louis, Muskita καθώς και μεγάλες ναυτιλιακές εταιρίες όπως οι Costa Crociere, Carnival, Iberocruceros, Hellenic Seaways, Louis Cruises, Celebrity Cruises, Superfast Ferries, ANEK, Royal Cruise Line, Dolphin Cruise Lines, Ocean Cruise Line, Dolphin Cruises, Tropicana Cruises, Travel Dynamic, Festival Cruises, Epirotiki Line, Majesty Cruise Line, Orient Lines, Royal Olympia Cruises. 

Κρουαζιερόπλοιο EUROPEAN STARS, κτίστηκε το 2001 και ο σχεδιασμός του ανατέθηκε εξ ολοκλήρου στο γραφείο ΑΜΚ, (φωτο Mike Louagie) 

ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ

Το γραφείο που ίδρυσαν οι Μιχάλης και Αγνή Κατζουράκη μπορεί να χωριστεί σε 3 φάσεις

Α’ ΦΑΣΗ - 

1974-1999 / Α & Μ Κατζουράκης - Interior & Graphic design / Ζαλοκώστα 7, 10671 Αθήνα

Η ομάδα τα 15 αυτά χρόνια είχε πολλούς συνεργάτες, περίπου 35-40 αρχιτέκτονες και διακοσμητές.

Βασικά μέλη της ομάδας – 

Αγνή και Μιχάλης Κατζουράκης

Μαρία Τερζόγλου – Διακοσμήτρια

Ειρήνη Φιλιππίδη – Διακοσμήτρια, Graphic Designer

Γιάννης Δαμιανάκης – Σχεδιαστής

Άννα Κουτσουκώστα, Απόστολος Μολυνδρής, Marc Blake – Αρχιτέκτονες

Γραμματειακή υποστήριξη – Ρηγίλλη Ρηγοπούλου, Ρένα Κυρκίνη, Αλεξάνδρα Συνεφιά

Σκοπός του γραφείου ο εσωτερικός σχεδιασμός δημοσίων χώρων και κρουαζιερόπλοιων.

Μεταξύ άλλων στην φάση αυτή συνεργάστηκαν και οι αρχιτέκτονες Γιώργος Χαϊδόπουλος, Πάνος Κόκκορης, Άννυ Βρυχέα. 

Κρουαζιερόπλοιο EUROPEAN VISION, 2001. Το πλοίο όπως και το αδελφό του European Stars που παραδόθηκε ένα χρόνο αργότερα, το 2002 βασίστηκε σε μια μεγαλύτερη έκδοση του MISTRAL, του πρώτου νεότευκτου πλοίου της εταιρείας που επίσης σχεδιάστηκε από το γραφείο ΑΜΚ, (φωτο Mike Louagie)

Β’ ΦΑΣΗ - 

2000-2013 / AMK Aρχιτέκτονες & Διακοσμητές / Βαλαωρίτου 4, 10671 Αθήνα 

Το γραφείο αλλάζει επωνυμία και έδρα. 

Στα μέλη της εταιρίας εκτός από τους Αγνή κα Μιχάλη Κατζουράκη προστίθενται οι Marc Blake, Έλλη Κατζουράκη, Λουκία Κατζουράκη, Άννα Κουτσουκώστα, , Αλεξάνδρα Συνεφιά, Ειρήνη Φιλιππίδου. 

Κρουαζιερόπλοιο OCEAN STAR PACIFIC, ανακαινίστηκε το 2010 από το γραφείο ΑΜΚ και η μετασκευή του έγινε το Μεξικό, (φωτο Ειρήνη Φιλιππίδη)

Κρουαζιερόπλοιο OCEAN STAR PACIFIC, ανακαινίστηκε το 2010 από το γραφείο ΑΜΚ και η μετασκευή του έγινε το Μεξικό, (φωτο Ειρήνη Φιλιππίδη)

Με συνεργάτες τους Μαρίνα Φιλιππίδη (διακοσμήτρια), Γιάννη Δαμιανάκη, Αγγελική Σταματάκη, Στεφανία Πυργολιού (σχεδιαστές), , Βίλη Τοβλέτογλου (γραμματειακή υποστήριξη).

Κρουαζιερόπλοιο MILLENNIUM, παραδόθηκε το 2000 και ο σχεδιασμός του ανατέθηκε  στο γραφείο ΑΜΚ 

Η απόφαση του Μιχάλη Κατζουράκη να αποσυρθεί και να ασχοληθεί ολοκληρωτικά με την ζωγραφική οδήγησαν στη νέα σύνθεση του γραφείου χωρίς την οικογένεια Κατζουράκη. Η Έλλη είχε ήδη αποχωρήσει λίγο νωρίτερα.

Γ’ ΦΑΣΗ - 

2014-……. / ΑΜΚ Architecture and Design / Τιμολέοντος Βάσσου 16, 115 21 Αθήνα

Το γραφείο συνεχίζει την πορεία του με τη νέα του σύνθεση αποτελούμενη από τους εταίρους Ειρήνη Φιλιππίδη, Άννα Κουτσουκώστα και Αλεξάνδρα Συνεφιά και συνεργάτες τους Μαρίνα Φιλιππίδη, Ναταλία Λεμονή (διακοσμήτριες), Βίλη Τοβλέτγλου (γραμματειακή υποστήριξη) και 3 ακόμα εξωτερικούς συνεργάτες.

Κρουαζιερόπλοιο ARIADNE, 2007 μετασκευάστηκε ολοκληρωτικά από το γραφείο ΑΜΚ (φωτο Δ. Μπενέτος)

Ακόμη και στις προτάσεις τους για μια κατοικία στο DUBAI υπάρχει μια προσεγμένη και διακριτική πολυτέλεια, χωρίς προκλητικές ακρότητες που συχνά συναντάμε σε αυτές τις περιοχές.

Residence in Dubai, Proposal

Γραφείο ΑΜΚ σε συνεργασία με γραφείο Α.Ν. Τομπάζη ( προοπτικό Vayersoft)

Dassia Chandris Hotel & SPA, Κέρκυρα, 2014, από το γραφείο ΑΜΚ, (φωτο Θανάσης Ραψομανίκης)

Dassia Chandris Hotel & SPA, Κέρκυρα, 2014, από το γραφείο ΑΜΚ, (φωτο Θανάσης Ραψομανίκης)

Hilton Hotel, Milos Restaurant, Αθήνα 2001, Γραφείο AMK σε συνεργασία με το γραφείο Α.Ν. Τομπάζη, (φωτο Νίκος Δανιηλίδης)

Eden Roc Resort Hotel, Ρόδος, 2003 από το γραφείο ΑΜΚ, (φωτο Δ. Μπενέτος)

Πλειάδων Γη, Spa & Resort, Τρίκαλα Κορινθίας από το γραφείο ΑΜΚ, (φωτο Δ. Μπενέτος)

Ο Μιχάλης και η Αγνή Κατζουράκη,

Κλείνω αυτό το αφιέρωμα σύντομη αναφορά στον Μιχάλη και την Αγνή Κατζουράκη, το γοητευτικο ζευγάρι που σφράγισε μια ολόκληρη εποχή με τις τολμηρές γραφιστικές τους δραστηριότητες στην Ελλάδα, σε συνεργασία με τον Φρέντυ Κάραμποτ (γραφείο Κ+Κ) με διεθνείς διακρίσεις, πριν ασχοληθούν με τον σχεδιασμό εσωτερικών χώρων κρουαζιερόπλοιων. Υπήρξαν θρύλοι του εγχώριου design. Σήμερα ο Μιχάλης Κατζουράκης είναι ένας καταξιωμένος εικαστικός καλλιτέχνης με έντονη δραστηριότητα και συχνές εκθέσεις, για τον οποίο γνωρίζουμε πολλά. Για την Αγνή όμως αξίζει τον κόπο να δει κανείς ένα πρόφατο video που προβλήθηκε σε τιμητική εκδήλωση στο Μουσείο Μπενάκη, και επιμελήθηκε ο Βασίλης Κωνσταντόπουλος

ΤΟ MEGA YACHT “XANA”

στα World Superyacht Awards 2022

&

ΔΥΟ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ

στο Μουσείο Μπενάκη

Η θαλαμηγός ΧΑΝΑ του γραφείου ΑΜΚ και οι αρχιτέκτονες Μυρτώ Κιούρτη άνω και οι Γιάννης Παπαδόπουλος και η Γεωργία Δασκαλάκη κάτω

Μια διεθνής παρουσία του ελληνικού γραφείου ΑΜΚ, στις πέντε πρώτες υποψηφιότητες για την καλύτερη μετασκευή μιας ιδιωτικής θαλαμηγού, σε τελετή Βραβείων στο Λονδίνο, και δύο ενδιαφέρουσες διαλέξεις που πραγματοποιήθηκαν στο Μουσείο Μπενάκη, στο πλαίσιο του 18ου κύκλου διαλέξεων Ελλήνων αρχιτεκτόνων, που οργανώνει το ΕΙΑ, είναι τα δύο σημερινά θέματα. Δύο αναρτήσεις που αναδεικνύουν το υψηλό επίπεδο και τις επιτυχίες των ελληνικών γραφείων, νέων βασικά μελετητών στον σχεδιασμό τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

1.

ΤΟ MEGA YACHT “XANA”

ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΑΜΚ

Στα πέντε καλύτερα στον κόσμο

Έχω ήδη παρουσιάσει στο παρελθόν τα επιτεύγματα του γραφείου ΑΜΚ Architecture and Design (βλ. εδώ) που αποτελεί συνέχεια του από το 1974 γνωστού γραφείου του εικαστικού Μιχάλη και της Αγνής Κατζουράκη, καθώς και της Ειρήνης Φιλιππίδη, σύντροφο του Δημήτρη Φιλιππίδη, που τώρα έχει παραχωρήσει την σκυτάλη στην αρχιτέκτονα Άννα Κουτσοκώστα και στην interior designer Μαρίνα Φιλιππίδη, που με την ομάδα τους συνεχίζουν με επιτυχία το έργο του σχεδιασμού σκαφών, θαλαμηγών και κρουαζιερόπλοιων αλλά και ξενοδοχείων. Είχα μάλιστα σημειώσει τότε:

Από τα κρουαζιερόπλοια, τα ξενοδοχεία και άλλα έργα διακρίνεται μια διαφορετική από την τρέχουσα προσέγγιση αρχιτεκτονική και ενός design υψηλών προδιαγραφών που τελικά έχει καταστήσει το γραφείο αυτό αναγνωρισμένο διεθνώς. Μία διαδρομή που χαρακτηρίζεται από μία σεμνή αρχιτεκτονική ματιά χωρίς σχεδιαστικές ακρότητες σε πλοία με ανθρώπινη κλίμακα και όχι μόνο.

Το γραφείο ΑΜΚ ανέλαβε το 2017, το εξ ολοκλήρου design για την ανακατασκευή του mega yacht XΑΝΑ, μήκους 45,8 μ., το οποίο βρέθηκε ανάμεσα στις πέντε προς βράβευση υποψηφιότητες διεθνώς, στην κατηγορία “Best rebuild” στην τελετή των World Superyacht Awards 2022, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στο Λονδίνο, με την παρουσία της αρχιτεκτόνισσας Άννας Κουτσουκώστα και της interior designer Μαρίνας Φιλιππίδη. 

Από την τελετή στο Λονδίνο, η Μαρίνα Φιλιππίδη στο κέντρο με το μαύρο φόρεμα, και αριστερά της η Άννα Κουτσουκώστα, ανάμεσα στους συντελεστές

Μία σημαντική διάκριση του ελληνικού design στην διεθνή σκηνή, για την εξ ολοκλήρου μετασκευή ενός υπάρχοντος yacht, αλλάζοντας την προηγούμενη και ξεπερασμένη κλασσικότροπη εικόνα.

Η προηγούμενη και ξεπερασμένη κλασσικότροπη εικόνα.

Η σημερινή εικόνα του αντίστοιχου χώρου

Όλα τα εσωτερικά και εξωτερικά καταστρώματα αποξηλώθηκαν πλήρως και σχεδιάστηκαν από την αρχή, με έμφαση στην κάθε λεπτομέρεια. Ξεκινώντας με μια νέα γενική διάταξη, εντάχθηκαν στο εσωτερικό νέες λειτουργίες και ανέσεις, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες και εξασφαλίζοντας ατμοσφαιρικό φωτισμό.

Εκτός από τα προσεγμένα και σχεδιασμένα μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια εσωτερικά, ξεχώρισα τις επεμβάσεις στο Sun Deck, όπου η AMK δημιούργησε με ένα μοναδικό σχεδιασμό καθιστικά με ρευστές μορφές που αγκαλιάζουν το jacuzzi και εξελίσσονται σε ένα standing bar.

Αξίζει λίγος χρόνος για να απολαύσετε την μαγεία αυτής της θαλαμηγού, αποκτώντας μια συνολική εικόνα, στο σχετικό βίντεο που ακολουθεί:

2.

ΕΙΑ: ΔΥΟ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ  ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ,

στο Μουσείο Μπενάκη

Ερωτήματα για την έννοια της Δομής, το  μοντέρνο και τις  συλλογικότητες 

Την Τρίτη 24 Μαΐου 2022, στο πλαίσιο του 18ου κύκλου Διαλέξεων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων του ΕΙΑ, πραγματοποιήθηκε στο café του Μουσείου Μπενάκη στην Πειραιώς, η δεύτερη κατά σειρά διπλή διάλεξη στην οποία συμμετείχαν η Γεωργία Δασκαλάκη και ο Γιάννης Παπαδόπουλος / Daskalaki I Papadopoulos Architect, με θέμα ΕΡΓΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ και η Μυρτώ Κιούρτη | Myrto Kiourti   με θέμα ΣΥΓΚΙΝΗΣΙΑΚΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΣΜΟΣ - ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΠΟΥ ΠΕΤΑΕΙ, με συντονιστή τον Αναστάσιο Κωτσιόπουλο.

Δύο διαλέξεις που όπως επεσήμανε η Σοφία Τσιράκη τις χαρακτήρισε η προσπάθεια να συνδυαστεί η έρευνα, η διδασκαλία, η θεωρητική αναζήτηση και η εφαρμογή της αρχιτεκτονικής, με έμφαση στην κοινωνική διάσταση.

Είχε προηγηθεί στις 30 Μαρτίου 2022 η πρώτη διπλή διάλεξη του νέου αυτού κύκλου με τους  Λέωνίδα Παπλαμπρόπουλος - Γεωργία Συριοπούλου/ Papalabropoulos Syriopoulou Architecture Bureau και τους Αλέξάνδρα Βούγι και Πλάτωνα Ησαϊα /  Fatura Collaborative.

Από την προηγούμενη διπλή διάλεξη με τους Λεωνίδα Παπλαμπρόπουλο - Γεωργία Συριοπούλου (άνω) και την Αλεξανδρα Βούγια και Πλάτων Ησαϊας (κάτω)

Αυτή την φορά υπό τον τίτλο ΕΡΓΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ: η Γεωργία Δασκαλάκη και ο Γιάννης Παπαδόπουλος μέσα από σειρά μελετών, διακρίσεων σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και υλοποιημένων έργων, εστίασαν στην οργάνωση του χώρου μέσα από βασικές τυπολογίες και δομές.

ο Γιάννης Παπαδόπουλος και η Γεωργία Δασκαλάκη

Τάσος Μπίρης, Δημήτρης Φιλιππίδης, Δημήτρης Αντωνακάκης

Παρόντες ήταν και δάσκαλοι των ομιλητών, οι οποίοι πέρα από την σχέση τους σαν προπτυχιακοί ή μεταπτυχιακοί φοιτητές, είχαν στην συνέχεια και μια επί πλέον ειδική σχέση, που προφανώς καθόρισε σε ένα βαθμό την πορεία τους και την εξέλιξή τους.

Συγκεκριμένα η Γεωργία Δασκαλάκη και ο Γιάννης Παπαδόπουλος, συνεργάστηκαν με τον Τάσο Μπίρη, που ως σύμβουλος τότε συνέβαλε να κερδίσουν το Γ΄ Βραβείο, στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για το συγκρότημα κατοικιών στο Μεταξουργείο, που τελικά επιλέχθηκε από την ΓΕΚ για να πραγματοποιηθεί, συγκροτώντας ένα σημαντικό τοπόσημο στην περιοχή. Ένα σύνολο γύρω από μια αυλή με αναφορές στα παλιά αθηναϊκά σπίτια, που αντέχει μέσα στον χρόνο και από όσο ξέρω φιλοξενεί εκεί και την Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ένα εξαιρετικό δείγμα του Μοντερνισμού πιστό στις αρχές και τον κώδικα του Γραφείου Μπίρη.

Έπαινος στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για συγκρότημα κοινωνικής κατοικίας στη Λάρνακα!

Βέβαια έκτοτε οι δύο ταλαντούχοι αρχιτέκτονες, μέσα στα δέκα χρόνια που ακολούθησαν, εγκατεστημένοι στην Κύπρο, οπλισμένοι με διδακτορικά και μεταπτυχιακά, έχουν πραγματοποιήσει σειρά σημαντικών κτιριακών έργων, έχουν διακριθεί σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και παράλληλα διδάσκουν στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Κύπρου ( ο Γ.Π.) και στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ (η Γ.Δ.).

Νέο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου και το υπαίθριο αμφιθέατρο Αγ.Δομετίου.

Ομάδα Σχεδιασμού: Αρχιτέκτονες: Γεωργία Δασκαλάκη, Γιάννης Παπαδόπουλος,

Αρχιτέκτονες-Σύμβουλοι: Elytron eu. (Χάρης Σαββίδης, Πέννυ Βαλσαμίδου)

Παρουσίασαν, μεθοδικά ενδιαφέροντα έργα, από πανεπιστημιακές σχολές μέχρι εσωτερικά διαμερισμάτων ενταγμένα σε 4 ενότητες με κριτήριο την έννοια της Δομής, αρθρώνοντας ένα θεωρητικό πλαίσιο με ενδιαφέροντα διαγράμματα, και αναδεικνύοντας την συνθετική τους δεξιότητα. Ξεχώρισαν οι επιδερμίδες, τα περιμετρικά διάτρητα πετάσματα που περιβάλουν κάποια από τα κτίριά τους, μέσα από τις κλιματικές ανάγκες της Κύπρου.

η Μυρτώ Κιούρτη

Ακολούθησε η Μυρτώ Κιούρτη, με τίτλο της διάλεξής της ΣΥΓΚΙΝΗΣΙΑΚΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΣΜΟΣ - ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΠΟΥ ΠΕΤΑΕΙ: με επίκεντρο την πρόσφατη και διάσημη πλέον μικρή και ευρηματική κατοικία στο Χαϊδάρι. Πριν όμως την παρουσιάσει, βυθίστηκε στα βαθιά, με αναλύσεις, συσχετισμούς και θεωρητικές προσεγγίσεις, που σχετίζονται με την παράλληλη ερευνητική της δραστηριότητα και συγκεκριμένα στο πλαίσιο της διδακτορικής της διατριβής που πραγματοποίησε σε συνεργασία με τον Δημήτρη Φιλιππίδη, και της μεταδιδακτορικής της έρευνας στην Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ με τους Παναγιώτη Τουρνικιώτη και Θάνάση Παγώνη. Προηγήθηκε έτσι μια θεωρητική προσέγγιση, ένα είδος διδασκαλίας θα έλεγα, για το χρήσιμο και το ωραίο, με αναφορές στον Φονκτιοναλισμό, στον ρόλο του μοντερνισμού, τον Βιτρούβιο, τον Le Corbusier, τον Freud, τον Elias Nobert, ακόμη και τον Γκάτσο και τον Λάνθιμο.

Και όλα αυτά για μια προσθήκη σε υπάρχουσα κατοικία μέσα στον αστικό ιστό, στο Δάσος Χαϊδαρίου, που πραγματοποιήθηκε στην βάση της τυπικής ελληνικής οικοδομικής πρακτικής γνωστής ως «πανωσήκωμα», που κέντρισε το ενδιαφέρον του κοινού και άνοιξε τον δρόμο για έντονες συζητήσεις που ακολούθησαν.

Μία κατοικία που φιλοξενεί στο ισόγειο τους γονείς και στον όροφο τα παιδιά, όπου ανατρέπεται η λογική της καθιερωμένης όψης με την ένταξη ενός περιμετρικού αδιαφανούς πετάσμστος με μία σχισμή στο κάτω μέρος, που ορίζει έναν διαφορετικό ημιυπαίθριο χώρο που ενσωματώνεται με έναν ειδικό τρόπο με τον εσωτερικό χώρο.

Προηγήθηκε βέβαια ο επαναπροσδιορισμός των ψυχικών οριοθετήσεων ανάμεσα στους γονείς και τα ενήλικα παιδιά τους, τους κατοίκους του Κουτιού που πετάει. Μια διαδικασία που αναλύθηκε διεξοδικά, από την Κιούρτη.

Η κατοικία στο Χαϊδάρι πριν την επέμβαση

Η κατοικία στο Χαϊδάρι μετά την επέμβαση

Ένα πέτασμα  στην όψη ορίζει έναν διαφορετικό ημιυπαίθριο χώρο που ενσωματώνεται με έναν ειδικό τρόπο με τον εσωτερικό χώρο.

Στο τέλος των διαλέξεων και κατά την διάρκεια των συζητήσεων διατυπώθηκαν έντονα διαφορετικές απόψεις και κριτικές σκέψεις, από το κοινό, κυρίως από τους διδάσκοντες (Ηλία Κωνσταντόπουλο, Σοφία Τσιράκη, Τάσο Μπίρη, Δημήτρη Φιλιππίδη και Δημήτρη Αντωνακάκη) φτάνοντας και σε έντονους σχολιασμούς που κέντρισαν το ενδιαφέρον και αποκάλυψαν για άλλη μια φορά τον πλουραλισμό των προσεγγίσεων και των τάσεων στην Σχολή Αρχιτεκτόνων, όπως διαμορφώθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες.

Το θέμα, που προκάλεσε και τις περισσότερες αντιδράσεις, είναι η σχολαστική θεωρητική ανάλυση της Μυρτώς Κιούρτη, που πριν παρουσιάσει το πραγματικά έξυπνο και «ευρηματικό κουτί», διείσδυσε σε κανάλια κοινωνιολογίας, αστικής γεωγραφίας, ψυχανάλυσης, κ.α. και ταυτόχρονα μεταπήδησε σε συναισθηματικού χαρακτήρα αναφορές στους συνιδιοκτήτες, προκαλώντας το κοινό αίσθημα του μοντερνισμού περί συλλογικότητας και αναιρώντας σε ένα βαθμό την εκ των έσω προέλευση της σύνθεσης, μέσα στην αναλυτική της σκέψη.

ο Τάσος Κωτσιόπουλος

Τόσο ο συντονιστής Τάσος Κωτσιόπουλος όσο και η Σοφία Τσιράκη, αλλά και ο Τάσος Μπίρης, επεσήμαναν ότι είναι εξαιρετική η αρχιτεκτονική της Κιούρτη, αλλά δεν έχει ανάγκη θεωρητικής υποστήριξης, που έχει τους κινδύνους της, και παράλληλα το έργο δεν μπορεί να πιστωθεί στους χρήστες, παρά μόνο στην αρχιτέκτονα, μακράν πλέον των προσεγγίσεων του Christofer Alexander. Η συζήτηση της Κιούρτη με τον κάτοικο, είπαν είναι κάτι παράδοξο μέσα από μια μοντερνιστική ματιά μια και η αρχιτεκτονική δεν απευθύνεται σε συγκεκριμένο κάτοικο στο βαθμό που ξεπερνάει τον βιολογικό μας χρόνο. Παράλληλα ο Δημήτρης Φιλιππίδης αξιολογώντας θετικά και τις δύο διαλέξεις ανέφερε ότι: Η προσέγγιση με τους κατοίκους δεν είναι ποτέ απλή δεν είναι προβλέψιμη και δεν είναι ποτέ σίγουρο που θα οδηγήσει. Και δεν μπορεί να γίνεται πάντα.   Πρόκειται για μια προνομιακή περίπτωση.

Παρά τις όποιες «απογοητεύσεις» που διατυπώθηκαν, η Μυρτώ Κιούρτη με την συγκροτημένη σκέψη που την διακρίνει, υπερασπίστηκε την άποψή της τονίζοντας ότι οι συζητήσεις με τους χρήστες απλά υπάρχουν ως έναυσμα, και ότι απλά συγκινείται με τους ανθρώπους παρά με τους αλγορίθμους.

Το μοντέρνο μιλάει για ήθος, είπε, που έχει να κάνει με συλλογικότητες και θεωρεί ότι το «πανωσήκωμα» είναι κάτι που αφορά την μισή Ελλάδα και αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο, άρα είναι κάτι συλλογικό, κλείνοντας με την εύστοχη παρατήρηση ότι: Απουσιάζουν οι συσχετισμοί της Αρχιτεκτονικής με την ανθρωπολογική και κοινωνιολογική σκέψη.

Τροφή για σκέψη η βραδιά, με δεδομένο ότι η Κιούρτη που δέχθηκε και τα πυρά, τοποθετήθηκε με έμφαση τεκμηριώνοντας την άποψή της πειστικά, δεχόμενη στην συνέχεια και την έμμεση στήριξη του Δημήτρη Αντωνακάκη. Μέσα από την περιγραφή μιας σκηνής από ταινία του Κουροσάβα, ο Αντωνακάκης αναφερόμενος στην προσπάθεια των ομιλητών να αφήσουν ίχνη μέσω της δουλειάς τους, τόνισε ότι όσο πιο συνειδητή είναι αυτή η προσπάθεια τόσο πιο κοντά είμαστε στον κάτοικο, στον άνθρωπο, όχι στον χρήστη. Ο χρήστης αναλώνει, ο κάτοικος ζει και είναι δύο πολύ διαφορετικά πράγματα.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση