ΕΣΩ 2022:

ΤΙΜΩΝΤΑΣ ΤΡΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ

Σέβα Καρακώστα, Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη και Νέλλα Γκόλαντα στην πρόσφατη ημερίδα για το design και την αρχιτεκτονική

+

1. ΤΟ ΝΕΟ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ

Archisearch Paper Edition

2. DOMa: ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΗΝ ΘΑΛΑΣΣΑ

3. ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΥ ΚΑΛΟΓΗΡΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΕΝΗ ΠΟΛΗ

Στιγμές χαράς βιώσαμε στην πιο σημαντική ενότητα της 10ης κατά σειρά διοργάνωσης της ημερίδας ΕΣΩ, που πραγματοποιήθηκε και φέτος στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση. Και αναφέρομαι στην ενότητα των βραβεύσεων σε τρεις σημαντικές γυναίκες – τη Σέβα Καρακώστα, τη Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη και τη Νέλλα Γκόλαντα – για τη συνολική συνεισφορά τους στο πεδίο της αρχιτεκτονικής και των τεχνών. Η πρώτη για τα σημαντικά αρχιτεκτονικά της έργα στην Αθήνα, η Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη Ομότιμη Καθηγήτρια του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και υπεύθυνη των Αρχείων Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής του Μουσείου Μπενάκη, για το σημαντικό διδακτικό και συγγραφικό της έργο και η τελευταία η Νέλλα Γκόλαντα, ως εικαστικός και γλύπτρια αστικού τοπίου με έργα απαράμιλλης αισθητικής και ευαισθησίας, όπως η Γλυπτή Προκυμαία Φλοίσβου στο Παλαιό Φάληρο (1984-1986).

Έτσι ανάμεσα στις ιδιαίτερα θεωρητικές εισηγήσεις και συζητήσεις, που φέτος κυριάρχησαν στο πλαίσιο της προσπάθειας να “σκιαγραφηθεί η μεταπανδημιακή κοινωνία και πόλη και να αναζητηθούν νέοι τρόποι δράσης και σχεδιασμού”, μια ανάσα γιορτής και χαράς ξεκίνησε όταν η Ρένα Σακελλαρίδου, κάλεσε στο βήμα την κάθε μια τιμώμενη για να παρακολουθήσουν δίπλα της προσηλωμένες τα βίντεο που είχαν προετοιμαστεί…

Σέβα Καρακώστα, Ρένα Σακελλαρίδου

Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη, Ρένα Σακελλαρίδου

Νέλλα Γκόλαντα

… στην συνέχεια άκουσαν προσεκτικά και με εμφανή ικανοποίηση τα κείμενα που είχε προετοιμάσει η Σακελλαρίδου για την ζωή και το έργο τους…

Σέβα Καρακώστα, Ρένα Σακελλαρίδου

Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη, Ρένα Σακελλαρίδου

Νέλλα Γκόλαντα, Ρένα Σακελλαρίδου

… και αμέσως μετά παρέλαβαν με χαμόγελα και εναγκαλισμούς τα βραβεία καταχειροκροτούμενες από το κοινό…

Σέβα Καρακώστα, Ρένα Σακελλαρίδου

Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη, Ρένα Σακελλαρίδου

Νέλλα Γκόλαντα, Ρένα Σακελλαρίδου

…και μετά το τελετουργικό της απονομής, η κάθε μία ευχαρίστησε από μικροφώνου και μίλησε για τις εμπειρίες της από την μεγάλη τους προσωπική διαδρομή.

Σέβα Καρακώστα

Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη

Νέλλα Γκόλαντα

Μας συγκίνησαν και οι τρείς! Και στο τέλος, καθισμένες απέναντί μας στην σκηνή, δίπλα δίπλα, υπομονετικά με τα βραβεία ανά χείρας, το κλίμα απογειώθηκε, όταν σηκώθηκαν όρθιες, με μια αναπάντεχη νεανική χάρη, με την ξαφνική χαμογελαστή και αισιόδοξη παρουσία του Βασίλη Μπαρτζώκα, εμπνευστή αυτής της γεμάτης ευγένεια τελετής, που επαναλαμβάνεται και φέτος για δεύτερη φορά.

Ο Βασίλης Μπαρτζώκας, η ψυχή των ΕΣΩ, αναμφίβολα αγαπάει την αρχιτεκτονική, όχι μέσα από σπουδές και διπλώματα, αλλά μέσα από τις επί χρόνια εξειδικευμένες συνεργασίες με αρχιτέκτονες, ως προμηθευτής αρχικά ξεχωριστών υλικών και προϊόντων υψηλού design μέσω της γνωστής εταιρείας Carteco. Γνώστης της κατασκευής και δεινός στις δημόσιες σχέσεις και την προβολή εταιρειών και αρχιτεκτόνων, κατάφερε ως ιδρυτής του Archisearch.gr και του Design Αmbassador όχι μόνο να ενταχθεί στην ομάδα εκείνων που κρίνουν και αποφασίζουν τις ελληνικές υποψηφιότητες για τα βραβεία του Ιδρύματος Mies Van Der Rohe, (άγνωστο το πώς ορίζονται!) αλλά και να εξασφαλίσει την στρατηγική συνεργασία και συνεπιμέλεια και την ένταξη ομιλητών (στελέχη και βραβευθέντες) στο πρόγραμμα του φετινού ΕΣΩ 2022. 

Η φετινή ημερίδα κινήθηκε κατά κάποιο τρόπο σε επίπεδα εξειδικευμένων και ίσως ακραίων μεταπτυχιακών σπουδών, όπως η παρουσίαση για την δημιουργία ασφαλών, βιώσιμων και χωρίς αποκλεισμούς δημόσιων τουαλετών για όλους αναξαρτήτως φύλου, ηλικίας, θρησκείας ή αναπηρίας. Σε κάθε περίπτωση στην πορεία είχε ενδιαφέρον, και όπως πάντα η όλη εκδήλωση ήταν και αυτή την φορά πολύ καλά οργανωμένη. Και αυτό θεωρώ ότι πρέπει να αναγνωριστεί, ακόμη από όσους παραμένουν επιφυλακτικοί και απόμακροι. Ζούμε μια άλλη εποχή για την αρχιτεκτονική που πρέπει να την κατανοήσουμε και να συμβάλουμε στην καλύτερη δυνατή εξέλιξη αυτής της μακρόχρονης προσπάθειας. Αναμφίβολα τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο αυτό η αρχιτεκτονική στην Ελλάδα έχει αποκτήσει μια πρωτοφανή ιστορικά δημοσιότητα με σειρά συζητήσεων διαλέξεων, ημερίδων, εκδόσεων, περιοδικών και δημοσιεύσεων.

Λεπτομέρεια του σκηνικού της ημερίδας, που επιμελήθηκε ο Σταύρος Παπαγιάννης (STAGEDESIGNOFFICE)

Σε κάθε περίπτωση και ο Μπαρτζώκας με την επιμονή του και το επιχειρηματικό του πνεύμα, έχει ανοίξει καινούργιους δρόμους ως προς την προβολή και παρουσίαση, μέσω του ιστότοπου, των εκδηλώσεων και των εντύπων που προωθεί, αποτυπώνοντας και προωθώντας μια νέα πραγματικότητα στον χώρο της αρχιτεκτονικής και του design, πιθανώς σε κάποιες περιπτώσεις υπερεκτιμημένη.

Δεν θα αναφερθώ στο περιεχόμενο των εισηγήσεων-συζητήσεων που μπορείτε συνοπτικά να διαβάσετε στον ιστότοπο archisearch.gr (εδώ). Απλά παραθέτω στην συνέχεια τα πορτραίτα των ομιλητών, ομαδοποιημένα σύμφωνα με τις μεταξύ τους συζητήσεις, με πρώτο το πορτραίτο   της Δανάης Μακρή, που είχε το γενικό πρόσταγμα και την ευθύνη συντονισμού της ημερίδας, και  παράλληλα υποδέχθηκε την τζαζ μπάντα του Δημήτρη Βασιλάκη.

/ Δανάη Μακρή υπεύθυνη παρουσίασης της ημερίδας, Joel Sanders αρχιτέκτονας και ακαδημαϊκός, Ivan Blasi, επιμελητής και διευθυντής προγράμματος των βραβείων Mies van der Rohe, Ηλίας Μεσσίνας αρχιτέκτονας και πρόεδρος της ECOWEEK.../ ,

/...που παράλληλα συντόνισε τη συζήτηση μεταξύ των αρχιτεκτόνων και ερευνητών Ανδρέα Θεοδωρίδη, Θωμά Δοξιάδη και Λυδίας Ξυνογαλά. Η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, διευθύντρια πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση που συνομίλησε με τον Ivan Blasi /

/Ο αρχιτέκτονας και Curator-in-Chief του οργανισμού New London Architecture (NLA), Peter Murray, συνομίλησε με τους αρχιτέκτονες Xander Vermeulen Windsant και María Langarita, από την Ολλανδία και την Ισπανία αντίστοιχα. Η αρχιτέκτονας Sara Kolata, με τον Ηλία Μεσσίνα συνομιλεί με τους…/

/…αρχιτέκτονες Γιώργο Μητρούλια, Jaffer Kold, Ήβη Διαμαντοπούλου και Πάνο Σακκά/

/ Ο Ivan Blasi μίλησε με τους αρχιτέκτονες Frederic Druot και Jose Toral, από την Γαλλία και την Ισπανία, διακριθέντες στα Ευρωπαϊκά βραβεία σύγχρονης αρχιτεκτονικής – Mies van der Rohe Award.

    1. 

ΤΟ ΝΕΟ ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ

Archisearch Paper Edition

Με αφορμή την φετινή ΕΣΩ, κυκλοφόρησε και η τρίτη έκδοση του περιοδικού Archisearch Paper Edition, που σχετίζεται και με την συνεργασία με το Ίδρυμα Mies Van Der Rohe.  Μία πλούσια σε ύλη εντυπωσιακή έκδοση, που  μόλις πρόλαβα να ξεφυλλίσω. Τηρώντας το προφίλ του το περιοδικό, όπως σημειώνει στο editorial ο Μπαρτζώκας «Ξεκινά με μία ενότητα που διερωτάται για το μέλλον των πόλεων. Αγκαλιάζει ένα αφιέρωμα για την «πράσινη» Νέα Υόρκη. Ατενίζει μεγάλα έργα στο παραλιακό μέτωπο της Αθήνας και παραδείγματα βιώσιμης αρχιτεκτονικής στη Σουηδία, σε αντιδιαστολή με τις πόλεις που καταρρέουν στην Ουκρανία. Δεν υποτιμά το mainstream, θαυμάζει τον τρόπο σκέψης των νέων και μαγεύεται σε κάθε κλίμακα. Έτσι, συνιστά ένα μωσαϊκό, με ψηφίδες του, τα τεκταινόμενα. Ως αποτέλεσμα, το ίδιο το Archisearch Paper Edition 3, γίνεται εν μέρει το απείκασμα της πραγματικότητας, την οποία θέτει στην κρίση του κοινού.»

2.

DOMa: 

ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΗΝ ΘΑΛΑΣΣΑ

στην Κυριακάτικη Καθημερινή

Στον αντίποδα του μαξιμαλιστικού περιοδικού Archisearch Paper Edition, ο Γιώργος Πανέτσος με την ομάδα του DOMa τον Πρόδρομο Παπαδόπουλο και την Ναταλία Μαυρίδου, επιχειρούν να εντάξουν στην Κυριακάτικη Καθημερινή, σε κλίμα διακοπών, απευθυνόμενοι στο ευρύτερο κοινό, μία προσεγμένη και στοχευμένη ποιοτική έκδοση ως προς την εικόνα και το περιεχόμενο, μακράν των εκαλαϊκευμένων γνωστών δημοσιεύσεων, και κυρίως σε προσιτό και εύληπτο μέγεθος.

Με αφετηρία τις θερινές διακοπές του «Τρελαντώνη» όπως τις περιγράφει η Πηνελόπη Δέλτα, σε συγκρότημα επαύλεων του Τσίλλερ στην ανατολική ακτή της Ζέας, ξετυλίγεται μία προσεγμένη επιλογή κατοικιών στη θάλασσα, που έτσι όπως τις είδα όλες μαζί μου άφησαν μία αίσθηση ικανοποίησης και μιας κρυφής «υπερηφάνειας» για την υψηλή ποιότητα έργων Ελλήνων αρχιτεκτόνων που αναδύονται στο ελληνικό τοπίο, κάτω από το ελληνικό φως με φόντο τη θάλασσα. Αποκορύφωμα αυτής της σύνοψης αποτελεί το ΑΡΧΕΙΟ 1959-1973 με κορυφαία έργα αρχιτεκτονικής που έχουν εγγραφεί στη συνείδησή μας, αναδεικνύοντας μία συνέχεια μιας ποιοτικής μεταπολεμικής αρχιτεκτονικής κατοικιών διακοπών στη Μεσόγειο, με διεθνή απήχηση.

3.

«ΑΚΡΑΙΑ», ΑΛΛΑ ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΑ ΦΥΣΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΕΝΗ ΠΟΛΗ;

του Νίκου Καλογήρου,

Ομότιμου Καθηγητή Τμ. Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ

Θεσσαλονίκη, φωτό Νίκος Καλογήρου

Στις 15 Νοεμβρίου 2017, μετά από έντονη βροχόπτωση, εκδηλώθηκε μεγάλη πλημμύρα στη Δυτική Αττική, από την οποία έχασαν τη ζωή τους 24 άτομα. Πέρα από τις ποινικές κυρώσεις που πρόσφατα καταλογίστηκαν για όσους είχαν την θεσμική ευθύνη της διαχείρισης, αναδείχθηκε η χρόνια επικινδυνότητα της τοπογραφίας μητροπόλεων, που επεκτάθηκαν με πυκνή δόμηση και αυθαιρεσίες, αγνοώντας το φυσικό περιβάλλον.

Στις περιπτώσεις παρατεταμένου καύσωνα, οι απώλειες μπορεί να είναι μεγαλύτερες. Η διασπορά των θυμάτων και ο εντοπισμός τους σε ευάλωτες ομάδες δεν προσφέρονται για άμεσους θεσμικούς καταλογισμούς. Στην γνωστή παλιότερη ελληνική περίπτωση του Ιουλίου 1987, καταγράφηκαν επίσημα 1300 θάνατοι, κυρίως στην Αττική. Οι περίοδοι με ακραίες θερμικές συνθήκες σε ελληνικές πόλεις, παρά το γεγονός ότι αυτές εντάσσονται σε εύκρατες κλιματικές ζώνες, σταδιακά αυξάνονται και δημιουργούν δυσεπίλυτα προβλήματα. Οι πόλεις μας οικοδομούνται αποκλειστικά με σκληρά επεξεργασμένα υλικά, που…

Για την συνέχεια κάντε ΚΛΙΚ εδώ 

 

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

ΕΜΣΤ: ΘΕΑΜΑΤΙΚΗ ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗ

ΜΕ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΚΟΙΝΟ

Κατερίνα Γρέγου

«Μες την καλή χαρά», εκπέμποντας ενθουσιασμό, ικανοποίηση και αισιοδοξία για την επίτευξη του στόχου, εμφανίστηκε η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια Κατερίνα Γρέγου στην συνέντευξη τύπου στο ΕΜΣΤ, την Πέμπτη 20 06 2022, όπου ξεκίνησε την ομιλία της λέγοντας:

Σήμερα ξεκινά μια δυναμική επανεκκίνηση του μουσείου, που οραματιζόμαστε να είναι πιο ανοιχτό πιο φιλόξενο και πιο συμπεριληπτικό, να γίνει πόλος έλξης στην Αθήνα, ένας χώρος που θα θέλει ο κόσμος να περνάει ποιοτικό χρόνο, να αναλογίζεται, να έρχεται σε επαφή με την τέχνη, να ξεπερνάει τα εμπόδια που ενδεχομένως έχει με την τέχνη. Το κράτησα αυτό σαν κεντρικό στόχο του Μουσείου και θα επανέλθω στην συνέχεια.

Ακολούθησαν οι περιγραφές των νέων περιοδικών εκθέσεων αλλά και όλων αυτών που σχεδιάζονται για το μέλλον, όπως η αναδιάταξη των χώρων, η κατάργηση της έννοιας της μόνιμης συλλογής, με στόχο να αξιοποιηθεί όλη η συλλογή, καθώς και η δωρεά του Δημήτρη Δασκαλόπουλου που ανοίγει νέους ορίζοντες όπως η συνεργασία με την Tate Modern.

Γενική άποψη επιπέδου -1

Τα περισσότερα είναι ήδη νομίζω γνωστά, μια και γράφτηκαν πολλά στον τύπο και τα ηλεκτρονικά μέσα. Θετικά και αισιόδοξα άρθρα με τίτλους εντυπωσιακούς και περιγραφές χώρων, έργων τέχνης και αναφορές στους καλλιτέχνες των πέντε εκθέσεων με κοινωνικοπολιτικό προσανατολισμό, που εγκαινιάστηκαν με την προσέλευση πλήθους κόσμου.

Και όλα αυτά τα θετικά επιβεβαιώθηκαν, όταν μετά την συνέντευξη τύπου ξεκίνησε η ξενάγηση στα έργα της μεγάλης ομαδικής περιοδικής έκθεσης με τίτλο «Statecraft, Διαμορφώνοντας το κράτος», με την συμμετοχή 39 καλλιτεχνών, από την ίδια και τους συνεργάτες της, που πραγματικά δικαίωσε τις επιλογές των έργων σε σχέση με τον τίτλο της έκθεσης και αποκάλυψαν πτυχές εξαιρετικά ενδιαφέρουσες.

Θεόφιλος Τραμπούλης αριστερά και Πάνος Κοκκινιάς μιλούν για το έργο του Πρέσπες, 2009

Ακούσαμε συναρπαστικές περιγραφές για κάθε έργο κατά την ξενάγηση, από την ίδια την Κατερίνα Γρέγου και τους επιμελητές της και πραγματικά αποκαλύφθηκε η ουσία της κάθε σύλληψης αλλά και η σχέση του έργου με την θεματική και τον τίτλο της έκθεσης.

Δυσκολίες για το ευρύτερο κοινό 

Δεν προτίθεμαι σήμερα να αναφερθώ στα έργα αναλυτικά που σε κάθε περίπτωση έχουν ενδιαφέρον. Θα ήθελα όμως να επισημάνω ότι ζούμε σε μια εποχή που οι καλλιτέχνες αυτό που έχουν να δώσουν είναι εξαιρετικά ιδιαίτερο γιατί ξεφεύγουν από τις ορθόδοξες αφηγήσεις. Έχουμε όμως ξεφύγει πλέον από τον πνεύμα που υπήρχε στην ρίζα του μοντερνισμού ότι ο κόσμος, άρα και η τέχνη που τον εκφράζει, είναι μυστηριώδης και εν τέλει ακατάληπτος.

Szabolcs KissPál, άποψη εγκατάστασης: Kunstihoone | Tallin Art Hall. Ταλίν

Σήμερα σε μια εποχή που όλα έχουν ειπωθεί και μας κατακλύζουν έργα και εικόνες σε μεγάλες δόσεις, που μας προκαλούν σύγχυση και αμφιβολία, αναμφισβήτητα δεν μας καλύπτει το όνομα του καλλιτέχνη και ο τίτλος του έργου στην λεζάντα που παρατίθεται στους εκθεσιακούς χώρους. Οι καλλιτέχνες εδώ και χρόνια αντλούν έμπνευση από προσωπικά βιώματα, καταστάσεις και γεγονότα από τον διεθνή χώρο, συχνά άγνωστα στο ευρύ κοινό και είναι απόλυτα απαραίτητο να γίνεται άμεση αναφορά στον επισκέπτη.

Ο κατάλογος της έκθεσης

Και βέβαια, μπορεί όλα αυτά να αναγράφονται στον κομψό μικρό κατάλογο που διατίθεται στην έκθεση, δεν είναι όμως δυνατόν ο επισκέπτης να παρακολουθεί τα έργα έχοντας τον κατάλογο ανοιχτό, όπως την σύνοψη την Μεγάλη Παρασκευή, και διαβάζοντας τα «τροπάρια» των καλλιτεχνών, μέσα σε αυτό των πλουραλισμό των προσεγγίσεων. Στην Ελλάδα και ειδικά και σε αυτό του Μουσείο που φέρει τραύματα, που έχουν απομακρύνει το ευρύ κοινό, θα πρέπει να γίνουν σοβαρές κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση και μάλιστα πιστεύω ότι θα έπρεπε να είχαν ήδη γίνει με το άνοιγμα.

Ελένη Καμμά,Casting Call, πολυμεσική εγκατάσταση, 2017

Άλλωστε αυτό επεσήμανε σαν βασικό στόχο η Κατερίνα Γρέγου ανοίγοντας την ομιλία της. Και συγκεκριμένα, αναφέρομαι στην λύση που επέλεξε ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος στην έκθεση με τίτλο “A THOUSAND DOORS” στην Γεννάδειο Βιβλιοθήκη τον Μάιο του 2014, όπου είχε εκπαιδεύσει νέους, που με ευγένεια, σοβαρότητα και προθυμία έκαναν περιοδικά αναλυτικές περιγραφές ανά ενότητα έργων, συμβάλλοντας στην απαραίτητη κατανόηση και την προσέλκυση του ευρύτερου κοινού που έτσι δεν στέκει απέναντι στα έργα αμήχανο και συχνά κομπλεξαρισμένο.

Ewa Axelrad, Shtamah #2, 2017

Langlands & Bell, Maison de Force, 1991

Αντιλαμβάνομαι τις μεγάλες δυσκολίες και την πίεση χρόνου που αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει η Γρέγου για να πετύχει και υλοποιήσει αυτόν τον μεγαλεπήβολο στόχο με πολλαπλές επιλογές. Ίσως όμως στην διαδρομή αυτή, αντί της πολλαπλότητας των εκθεσιακών εκδηλώσεων, να επικρατούσε η πληρότητα. Η ολοκληρωμένη δηλαδή προσέγγιση μιας και μόνο έκθεσης που από την αρχή θα λάμβανε υπόψη το ευρύ κοινό, και να το προσκαλέσει όχι μόνο σε ένα εορταστικό πάρτι, αλλά και σε μία ικανοποίηση και μία από στόμα σε στόμα ενθάρρυνση να έρθει να κατανοήσει και να απολαύσει την σύγχρονη τέχνη, και να συνδέσει τις επιλογές των έργων σε σχέση με τον τίτλο της έκθεσης, να βρει δηλαδή το νήμα που τα συνδέει και όπως οραματίζεται η Γρέγου να επανέλθει «σε ένα χώρο που θα θέλει ο κόσμος να περνάει ποιοτικό χρόνο».

Marina Naprushkina, Jetz Alles für Alle, 2020

Η αρχιτεκτονική προσέγγιση της έκθεσης

Μετά την καλοστημένη έκθεση της Συλλογής Χάρη Δαυίδ, με τίτλο UBUNTU στον χώρο περιοδικών εκθέσεων του ισογείου, που επιμελήθηκαν διακεκριμένοι ξένοι επιμελητές, δεν μπορώ να μην χειροκροτήσω την εξαιρετική αρχιτεκτονική και μουσειολογική προσέγγιση του ιδίου χώρου και ολόκληρης της έκθεσης, το στήσιμο, τα έργα και τους φωτισμούς από την ομάδα της Εύας Μανιδάκη και Θανάση Δεμίρη του αρχιτεκτονικού γραφείου Flux-Office. Μία πρωτοβουλία που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά και η οποία εφεξής θα γίνεται συστηματικά.

Γενική άποψη επιπέδου -1

Θα επικεντρωθώ όμως περισσότερο στην θεαματική αρχιτεκτονική αλλαγή του μέχρι τώρα «αδέξιου και αλλοπρόσαλλου» κάτω χώρου (επίπεδο -1) των περιοδικών εκθέσεων, που απαλλάχθηκε από το ντεπό, μετέτρεψε το παράδοξο αμφιθέατρο σε αίθουσα μιας τεράστιας σε μήκος προβολής και κυρίως ανέτρεψε την εικόνα της μνημειακής σε πλάτος δύσβατης σκάλας στο βάθος της αίθουσας, ένα αρχικό αρχιτεκτονικό ολίσθημα, σε δύο μικρές στενές σκάλες σε πλάτος ανάλογο με το απαράδεκτο ύψος και πλάτος του κάθε σκαλιού. Μία σκωπτική χειρονομία, όχι όμως άνετη για το κοινό που ξεκινά από το επίπεδο -1 και πρέπει να ανέβει και να συνεχίσει στο ισόγειο.

Η ανάπλαση της μνημειακής κλίμακας

Οι άλλες εκθέσεις

Όσο για τις άλλες μικρότερες εκθέσεις- εγκαταστάσεις που βρίσκονται ενταγμένες ανάμεσα στους χώρους της μόνιμης συλλογής, αναμφίβολα δίνουν ένα τόνο ανανέωσης μαζί και με τις κάποιες επί πλέον αφαιρέσεις έργων, που ελάφρυναν την υφιστάμενη πύκνωση. Πρόκειται για:

• Την εγκατάσταση του Aντώνη Πίττα, με τίτλο «jaune, geel, gelb, yellow, πράξεις μοντερνισμού με τον Theo van Doesburg ».που παρεμβαίνει στην μόνιμη συλλογή, με ένα έργο που συνδυάζει το έργο του Τεό βαν Ντέσμπουργκ, ιδρυτή του κινήματος De Stijl μέσα από ένα διαλογο της παλαιάς πρωτοπορίας και της νέας κοινωνικής πρωτοπορίας υπό την μορφή των κίτρινων γιλέκων.

O Aντώνης Πίττας

• Το εργαστήριο της Jennifer Nelson στο πλαίσιο του Artist at work με τίτλο «Απόβλητα (Κληρονομιά)», όπου η εικαστικός επεξεργάζεται in situ τα απορρίμματα της οικογένειάς της και τα μετατρέπει σε «γλυπτό», με έμφαση στο  οικολογικό θέμα.

H Jennifer Nelson

• Και τέλος την έκθεση «Ειρήνη Βουρλούμη, ένα «συγκινητικό project” ένας «τρυφερός διάλογος», όπου η γνωστή φωτογράφος συνομιλεί με το ζωγραφικό έργο του παππού της, Ανδρέα Βουρλούμη ενός περιηγητή της Αθήνας (1910-1999), καταγράφοντας φωτογραφικά την πόλη ακολουθώντας τα ίχνη του.

H Ειρήνη Βουρλούμη

Αντί επιλόγου

Κλείνοντας, θέλω να πιστεύω ότι η Κατερίνα Γρέγου ανήκει στην κατηγορία εκείνων των λίγων ανθρώπων σε αυτό τον τόπο, που υλοποιούν μεθοδικά, με πείσμα και μόχθο τα οράματά τους, παρά τις εγγενείς δυσκολίες των δημοσίου χαρακτήρα δομών,  και σαφέστατα φαίνεται να βρίσκεται σε φάση "απογείωσης" του μουσείου, έχοντας βέβαια και την στήριξη της πολιτικής ηγεσίας. 

Στο πλαίσιο αυτό, ελπίζω ότι όλα σύντομα θα αποκατασταθούν. Ας βάλουν πλάτη σε πρώτη φάση το υπάρχον δυναμικό του μουσείου, ακόμη και οι ίδιοι οι καλλιτέχνες  και γρήγορα να προετοιμαστούν νέοι (πιθανώς εθελοντές), για να πραγματοποιήσουν σταθερά και περιοδικά ξεναγήσεις με συγκεκριμένο πρόγραμμα, που μετά χαράς θα το παρακολουθήσω.

Προς το παρόν οπλιστείτε με υπομονή και διαθέστε χρόνο για να απολαύσετε, όλες αυτές τις εκθέσεις ελπίζοντας ότι σύντομα θα ανακοινωθούν και οι σχετικές ξεναγήσεις για το κοινό, είτε από εξειδικευμένα πρόσωπα είτε με ηλεκτρονικά μέσα, που ελπίζω ότι το κοινό  θα περνάει ποιοτικό χρόνο, θα αναλογίζεται, θα έρχεται σε επαφή με την τέχνη, και θα ξεπερνάει τα εμπόδια που ενδεχομένως έχει με την τέχνη.

Ο Δημήτρης Τσουμπλέκας με τη διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου στην είσοδο της έκθεσης «Αμαζόνιος». [Άννα Πρίμου]

Οι εκθέσεις αυτές μαζί με την εγκατάσταση «Αμαζόνιος», του Δημήτρη Τσουμπλέκα, υπό τον γενικό τίτλο Extra Muros, θα διαρκέσουν μέχρι 30/10/2022.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

 

ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΩΡΟΥ

ΣΤΗΝ ΚΑΒΑΛΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΒΟΛΟ

Διακρίσεις σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς

Άνω: Aνάπλαση πλατείας Eλευθερίας στην Καβάλα

Κάτω: Ανάπλαση του πολυλειτουργικού Πάρκου

του Πεδίου του Άρεως στο Βόλο

Δύο ευρείας κλίμακας αναπλάσεις σε δημόσιο χώρο που διακρίθηκαν σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, που ευτυχώς είναι αρκετοί τον τελευταίο καιρό, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι θα υλοποιηθούν, ή απλά αποτελούν ασκήσεις επί χάρτου της τοπικής αυτοδιοίκησης και του δημοσίου. Στην σημερινή περίπτωση το ενδιαφέρον είναι ότι διακρίθηκαν από την μια, η έμπειρη ομάδα αρχιτεκτόνων που παράλληλα είναι και πανεπιστημιακοί, καθηγητές με φοιτητές, συμμετέχοντας σταθερά σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, με μεγάλη εμπειρία και πολλές διακρίσεις και από την άλλη δύο νέοι αρχιτέκτονες με ελάχιστη πείρα, πάρα μόνο σε ένα μικρό αρχιτεκτονικό φοιτητικό διαγωνισμό, που διακρίθηκε ο ένας εξ αυτών, άρα πολλά υποσχόμενος. Και αυτό θα ήθελα να αναδείξω, ειδικά για όσους υποστηρίζουν ότι οι έλληνες αρχιτέκτονες δεν μπορούν να ανταποκριθούν σε κάποιες περιπτώσεις. Θεωρώ ότι οι νέοι αρχιτέκτονες χρειάζονται ενθάρρυνση και υποστήριξη για να βελτιώσουν τις όποιες τεχνικές αδυναμίες στο βαθμό που μεγάλη σημασία έχουν οι καλές και ευρηματικές ιδέες και όχι οι ενίοτε συμβατικές λύσεις με άρτια τεχνική.

1.

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΠΛΑΤΕΙΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΑΒΑΛΑ

Αρχιτεκτονικός διαγωνισμός προσχεδίων, ενός σταδίου

Καβάλα, η πλατεία Ελευθερίας σήμερα

Καβάλα, η πλατεία Ελευθερίας σήμερα

Καβάλα, πλατεία Ελευθερίας. Η πρόταση του πρώτου Α΄ Βραβείου του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού

Αντικείμενο του αρχιτεκτονικού αυτού διαγωνισμού προσχεδίων, που προκήρυξε ο Δήμος Καβάλας, αποτέλεσε η διατύπωση προτάσεων για την ανάπλαση της πλατείας Ελευθερίας και των γύρω συσχετιζόμενων χώρων, που συνιστούν τμήμα του ευρύτερου ιστορικού και επιχειρηματικού κέντρου της πόλης. Πιο συγκεκριμένα, περιλαμβάνει: την ανάπλαση του κυρίως χώρου της πλατείας Ελευθερίας, τις απαιτούμενες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, την ανάπλαση του δικτύου πεζοδρόμων και τη σύνδεση της πλατείας με το θαλάσσιο μέτωπο της πόλης.

Κριτική επιτροπή ήταν οι αρχιτέκτονες μηχανικοί Θεώνη Ξάνθη, Αμερικάνου Ελένη, Αντωνίου Δημήτριος, Λαμπρόπουλος Ανδρέας, Χατζηλιάδου Πολυξένη, Δαλαμπούρας Θωμάς, και Γιόγιας Νικόλαος.

Το πρώτο βραβείο απονεμήθηκε στην συμμετοχή Νο 12 με Κωδική Ονομασία AB00100730, και συγκεκριμένα στην ομάδα που συμμετείχαν οι αρχιτέκτονες Μαρία Γρηγοριάδου, Δημήτρης Πολυχρονόπουλος, Άλκηστις Ρόδη με σύμβουλο τον Γιώργο Πανέτσο και συνεργάτες τους Τ. Μπαλατσούκα, Δ. Παπαδημάκη, Αρχιτέκτονες ΔΠΘ, Χ. Δασκαλούδης, Κ. Παπαδόπουλος, Ι. Παυλοπουλου, Δ. Σαββόπουλος, φοιτ. αρχιτεκτονικής ΔΠΘ.

Παραθέτω στην συνέχεια συνοπτικές αναφορές από το κείμενο της Τεχνικής έκθεσης του πρώτου βραβείου:

«Σταυροδρόμια» είναι ο τίτλος της πρότασης, μια και η κεντρική ιδέα είναι το σταυροδρόμι, δηλαδή η αρχετυπική τομή δύο κάθετων αξόνων και ο πόλος-κόμβος που δημιουργείται εκεί.

Οι δυο άξονες σχεδιασμού είναι: Ο άξονας/διαδρομή πόλης-θάλασσας (εγκάρσια στην ακτογραμμή) που ενοποιεί την πλατεία με το θαλάσσιο μέτωπο και ο άξονας/διαδρομή ιστορικού-εμπορικού τμήματος της πόλης, (παράλληλα στην ακτογραμμή) με στόχο τη σύνδεση της πλατείας με την πλατεία Καπνεργάτη και τις Καμάρες. Η αντίστιξη των δύο παράγει την μικροκλίμακα της σύνθεσης.

Ο κόμβος, το σταυροδρόμι, αποτελεί τον πυρήνα της πλατείας Ελευθερίας, έναν ευρύ χώρο για οργανωμένες ή αυθόρμητες συναθροίσεις με τον απαραίτητο καθιστικό χώρο για το κοινό.

Παράλληλα η αλέα, ένα αναπεπταμένο και επικλινές επίμηκες επίπεδο, ένας γραμμικός κήπος με δενδροστοιχίες, ορίζει την κατεύθυνση και αρθρώνει τη θέα της θάλασσας. Αντιστικτικά τοποθετημένα, τα καθιστικά στρέφονται προς τη θάλασσα και το βουνό, ενώ τα παρτέρια και οι χαράξεις στο δάπεδο ορίζουν την πορεία των πεζών.

Η πλατεία του νερού, επιφάνεια με σημειακούς πίδακες ορίζει την κατάληξη της αλέας και την αγκύρωσή της στον ιστό της πόλης, και μέσω της εφαρμογής ενός συστήματος χαράξεων στο έδαφος, δημιουργούνται επιμέρους κοινωνικοί χώροι.

Ο μικρός αστικός κήπος και τα καθιστικά που υποστηρίζονται από το υπάρχον περίπτερο ενώ μια σειρά από αντιστικτικά και παιγνιώδη στοιχεία, οι πίδακες στην πλατεία νερού και το ‘αυλάκι’ υπενθυμίζουν το καλυμμένο ρέμα στην οδό Δοϊράνης αλλά τις διαρκείς ροές προς τη θάλασσα.

Ο σχεδιασμός διατηρεί και αναδεικνύει διαχρονικά στοιχεία της ταυτότητας της πλατείας και της πόλης. Η αρχιτεκτονική λύση επαναπροσδιορίζει την Πλατεία Ελευθερίας ως ‘σταυροδρόμι ετεροτήτων’, ‘σταυροδρόμι ιστορικών αλλά και φυσικών ιχνών’, στα οποία αποδίδεται χώρος συμβολικός και πραγματικός, ‘σταυροδρόμι του επίσημου και του καθημερινού’, ‘σταυροδρόμι σύγχρονων, αστικών συνηχήσεων’.

Εφαρμόζει την αστική ανθεκτικότητα ως απάντηση στην κλιματική κρίση και την αστική ευφυΐα ως επιτακτική ανάγκη της σύγχρονης ζωής στην έξυπνη πόλη. Τέλος, τα προτεινόμενα υδάτινα στοιχεία και οι κατάλληλα σχεδιασμένες φυτεύσεις, συμβάλλουν αποφασιστικά στη βελτίωση του μικροκλίματος και στην θερμική άνεση.

Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης και απένειμε και τις ακόλουθες διακρίσεις που προέκυψαν από τη διαδικασία αξιολόγησης.

Ειδικότερα, οι πρόσθετες προτάσεις που διακρίθηκαν είναι οι ακόλουθες:

Β’ ΒΡΑΒΕΙΟ

Η Συμμετοχή Νο 11 με Κωδική Ονομασία H1957K1967

ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΠΑΠΑΔΑΝΙΗΛ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ, ΚΟΕΝ ΑΑΡΩΝ

Γ’ ΒΡΑΒΕΙΟ

Η Συμμετοχή Νο 2 με Κωδική Ονομασία AC10210222

ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΣΚΑΜΑΓΚΟΥΛΗ ΑΜΑΛΙΑ – ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, ΧΑΡΑΤΣΑΡΗ ΧΑΡΑ

Α’ ΕΞΑΓΟΡΑ

Η Συμμετοχή Νο 1 με Κωδική Ονομασία 44488222LT

ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Β’ ΕΞΑΓΟΡΑ

Η Συμμετοχή Νο 8 με Κωδική Ονομασία AA11235813

ΓΚΙΚΑΠΕΠΠΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ

Γ’ ΕΞΑΓΟΡΑ

Η Συμμετοχή Νο 3 με Κωδική Ονομασία 21071101NP

ΟΜΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΚΙΡΤΑΖΟΓΛΟΥ ΣΟΦΙΑ, ΦΡΑΓΓΙΔΟΥ ΙΩΑΝΝΑ-ΠΗΝΕΛΟΠΗ, ΧΑΤΖΗΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΜΑΡΙΑ 33,4%

ΕΥΦΗΜΟΣ ΜΝΕΙΑ

Η Συμμετοχή Νο 15 με Κωδική Ονομασία 81421722GS

ΓΙΑΝΝΟΥΤΣΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ / Εξωτερικοί συνεργάτες: ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΑΝΑΡΕΛΗ, ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΟΝΤΑΔΑΚΗΣ.

2.

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ

ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΩΣ ΣΤΟ ΒΟΛΟ

Σύνθετος Ανοικτός Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός Προσχεδίων

Δημήτρης Στεφανάκης, Αθανάσιος Μουσμουλίδης, 2ο βραβείο στον Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό, ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΟ ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΤΙΚΟ

Τον Δημήτρη Στεφανάκη τον γνωρίσαμε τον Μάιο του 2021, (εδώ) όταν με μία ευφάνταστη πρόταση, πήρε το 2ο Βραβείο στον φοιτητικό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό με τίτλο «ΚΟΜΒΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ Αναδιαμόρφωση δημόσιου χώρου» στον Βόλο. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Βόλου, μία εξαιρετική ιδέα, που είχε σαν θέμα την αναδιαμόρφωση των νησίδων στους οδικούς κυκλικούς κόμβους Τελωνείου και Δημαρχείου στο κέντρο του Βόλου, που πρόσφατα είχαν αναπλαστεί με συμβατικές επιλογές και με πρωτοβουλία του Δήμου Βόλου.

Αυτή την φορά ο Δημήτρης Στεφανάκης μαζί με τον Αθανάσιο Μουσμουλίδη συμμετείχαν στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ανάπλασης του Πολυλειτουργικού Πάρκου του Πεδίου του Άρεως και πάλι στον Βόλο, στον οποίο δεν απονεμήθηκε πρώτο βραβείο και πήραν το δεύτερο βραβείο.

Master Plan 

Με μία μελέτη με πολύ θετικά σχόλια για την ποιότητά της πολλά υποσχόμενη, αλλά και κάποιες αδυναμίες λόγω προφανώς της σχετικής απειρίας των νέων αρχιτεκτόνων. 

Στόχος είναι το πάρκο αυτό στα όρια του αστικού ιστού της πόλης, να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη μητροπολιτική περιοχή του Βόλου, δημιουργώντας έναν νέο πόλο έλξης κατοίκων και επισκεπτών, σε συνδυασμό με το νέο Μουσείο της Αργούς και το παραλιακό της μέτωπο. Αθλητικές, πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες, χώροι εστίασης και αναψυχής, προβλέπεται να καλύψουν τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών και επισκεπτών.

Η περιοχή μελέτης βρίσκεται στην νοτιοδυτική είσοδο της πόλης, στο όριο της φυσικής ακτογραμμής του Κόλπου, ανάμεσα στις απολήξεις του τεχνητού περιβάλλοντος του αστικού ιστού και του φυσικού τοπίου του Υγροτόπου του Ξηριά. Ζώνες περιπάτου και αναψυχής τοποθετούνται κοντά στο νερό.

Η προσέγγιση του επιπέδου του νερού και η εισαγωγή του υδάτινου στοιχείου προς το Νέο Μουσείο της Αργούς, εξασφαλίζεται με ενδιαφέροντες αρχιτεκτονικούς χειρισμούς. Κατά μήκος των διαδρομών και μονοπατιών στο πάρκο, που παρουσιάζουν μια ενδιαφέρουσα δυναμική στις χαράξεις, προτείνονται εξέδρες και γέφυρες δίπλα και υπεράνω των υδάτινων διαμορφώσεων που δίνουν στην πρόταση ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον, όπως προβάλλεται και στα σχετικά σχέδια και εικόνες που ακολουθούν.

Τα υλικά αυτά και οι σχεδιαστικές κινήσεις επιτρέπουν την ομαλή μεταβίβαση από το τεχνητό στο φυσικό, ενώ ταυτόχρονα ενεργοποιούν στοιχεία της μνήμης, όπως η σχέση με το νερό και η ιστορία της Αργούς, συνεχίζοντας την αφήγηση του Νέου Μουσείου.

Από πρώτη ματιά βρήκα ενδιαφέροντα και με έμπνευση τα σκίτσα με ακουαρέλες της πρότασης, και μάλιστα όπως επισημαίνει ο Γιάννης Κίζης μέλος της Κριτικής Επίτροπής στα πρακτικά: Η εικαστική προσέγγιση με ακουαρέλες θυμίζει πολύ τα προσχέδια των καταλανών αρχιτεκτόνων RCA και μας αφήνει να φανταστούμε ότι πίσω από αυτά κρύβεται κάποιος ευαίσθητος συνθέτης.

PERSPECTIVA PELION

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

Αξονομετρικό Αμφιθεάτρου

Οι νέες χρήσεις που προτείνονται από τη μελέτη είναι ένα κυλικείο - αναψυκτήριο, ένα εξωτερικό αμφιθέατρο καθώς και χώρος υπαίθριας αγοράς με δυνατότητα φιλοξενίας εκθέσεων και εκδηλώσεων όπως μικρά φεστιβάλ εστίασης ή σεμινάρια.

Αξονομετρικό χώρου κανό

Ταυτόχρονα, προτείνεται η διαμόρφωση διαφορετικών χώρων άθλησης, χώροι πρασίνου κατάλληλοι για υπαίθριες δραστηριότητες όπως πικ-νικ, υπαίθριο κινηματογράφο και χώρους γυμναστικής, νέο αναψυκτήριο του Πάρκου σε υφιστάμενο κτίριο.

Το βόρειο τμήμα της μελέτης αποδίδεται αμιγώς ως αθλητικός χώρος, με τέσσερα γήπεδα αθλητισμού, δύο γήπεδα καλαθοσφαίρισης με κερκίδες, πίστα skateboard, τοίχος αναρρίχησης και τραπέζια επιτραπέζιας αντισφαίρισης.

Η μελέτη προτείνει την αποκατάσταση ορισμένων κατασκευών στον χώρο του πάρκου.

Ως προς την φύτευση προτείνεται η διατήρηση της χαμηλής υφιστάμενης βλάστησης και την αποφυγή κάλυψης μεγάλων επιφανειών με γρασίδι ή αντίστοιχες φυτεύσεις που απαιτούν υψηλό κόστος συντήρησης και παράλληλα ο διαχωρισμός του πάρκου σε θεματικές ζώνες – «γειτονιές», οι οποίες φιλοξενούν διαφορετικές χρήσεις και χαρακτηρίζονται από αντίστοιχες φυτεύσεις.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: Κοτιώνης Ζήσης, Κίζης Ιωάννης, Γεωργιάδης Νικόλαος, αρχιτέκτονες μηχανικοί , Λάμπρος Κωνσταντίνος, Γεωπόνος, Kαλφοπούλου Αγγελική , Αρχιτέκτων Μηχανικός.

Το 3ο Βραβείο απανέμεται εξ ημισίας  στις συμμετοχές: 

10711707ΤP των Παναγιώτα Καραμανέα Θανάσης Πολυζωίδης Λευτέρης Κατσουλάκος, και ΡΑ14000000  των Κωνσταντίνου Πετράκου και  Μιχάλη\ Πιρρόκα.

 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση