Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΛΟΥΚΑ 

του ομότιμου καθηγητή Χαράλαμπου Μπούρα

παρουσίαση βιβλίου 

βιβλιοπωλείο της «Μέλισσας» 

8 Φεβρουαρίου 2016.

του Δημήτρη Φιλιππίδη

Με εξαίρετους ομιλητές τους: Νανώ Χατζηδάκη (ομότιμη καθηγήτρια Παν. Ιωαννίνων), Κλήμη Ασλανίδη (επίκουρο καθηγητής παν. Σμύρνης) και τον Χ. Μπούρα, σε μια κατάμεστη αίθουσα από νεότερες γενιές επιστημόνων και παλιότερους συναδέλφους του συγγραφέα, έγινε η παρουσίαση αυτού του εξαιρετικού βιβλίου, το οποίο αναμενόταν από καιρό.

 

Ο Χαράλαμπος Μπούρας

Ο Μπούρας μελετούσε το μοναδικό αυτό βυζαντινό μνημείο εδώ και πολλές δεκαετίες, συνεχώς εμπλουτίζοντας τις γνώσεις του με νέα δικά του ευρήματα και νέες ερμηνείες άλλων ερευνητών. Έτσι προέκυψε ένας υποδειγματικής τελειότητας και πληρότητας συγκεντρωτικός τόμος, άλλο ένα δείγμα της μεθοδικής, απέριττης και ουσιαστικής γραφής που πάντα χαρακτήριζε τον συγγραφέα. Το ευτυχές γεγονός είναι πως το βιβλίο θα μεταφραστεί άμεσα στα αγγλικά, ώστε να αποκτήσει το διεθνές κοινό που του αξίζει. 

Όσα και να γραφούν εδώ θα υπολείπονται μοιραία της αξίας μιας τέτοιας συμβολής, που όπως τονίστηκε στην εκδήλωση, συνιστά «μάθημα» για όσους ιστορικούς ακολουθούν στα βήματά του. 

Δημήτρης Φιλιππίδης

ΕΞΕΡΕΥΝΩΝΤΑΣ 

ΓΡΑΦΕΙΑ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ 

Με αισθήματα ενοχής για τις ευθύνες τις γενιάς μου απέναντι στα αδιέξοδα που έχουμε δημιουργήσει στον τόπο και ειδικώτερα στους νέους αρχιτέκτονες, αισθάνομαι την ανάγκη, εδώ και καιρό, να αφουγκραστώ το πως διαχειρίζονται την κρίση. Είναι γεγονός ότι μέσα σε μια ατμόσφαιρα απογοήτευσης διαισθάνομαι ότι κάτι γίνεται. Διαισθάνομαι και σταδιακά διαπιστώνω ότι κάποιες ατομικές και συλλογικές δραστηριότητες, με όραμα, πίστη και κέφι, μιά-μιά αποκαλύπτονται και μας δηλώνουν ότι κάτι πραγματικά καινούργιο γεννιέται στη χώρα. 

Οι νέοι αρχιτέκτονες, έχουν  απεμπλακεί σε μεγάλο βαθμό από το σύνδρομο της αδράνειας. Όσοι παραμένουν στην Ελλάδα τολμούν και εξ ανάγκης συνενώνονται, συγκροτούν δημιουργικούς πυρήνες και εργάζονται σκληρά με πρωτοφανείς για τα ελληνικά δεδομένα στόχους, συνδυάζοντας το ατομικό με το ομαδικό. 

Με αυτή την συγκρατημένη αισιοδοξία, θα προσπαθήσω να αναδείξω τις άγνωστες κυρίως στο ευρύτερο κοινό δραστηριότητες των νέων και όχι τόσο γνωστών δημιουργών, προβάλλοντάς τες σε αυτό το blog κατά διαστήματα. Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να γνωρίσουμε και το πώς λειτουργούν τα αρχιτεκτονικά τους γραφεία και είμαι σίγουρος ότι πολλοί θα εκπλαγούν.

4K ARCHITECTS

Δέσποινα Βουτέρη, Θάλεια Νινιού, Γεωργία Πουλοπούλου

ένα νέο αρχιτεκτονικό γραφείο

στα ίχνη του Κωνσταντίνου Δεκαβάλλα

και μια νέα ομαδική πρωτοβουλία 

Από καιρό είχα πληροφορηθεί ότι ο Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας είχε παραχωρήσει από τον Φεβρουάριο του 2013, το γραφείο του στην εγγονή του Δέσποινα Βουτέρη και τις συνεργάτιδές της και ότι ο ίδιος «φιλοξενείται» εκεί, ενεργός και δραστήριος σε ένα μικρό χώρο. 

Γεωργία Πουλοπούλου, Δέσποινα Βουτέρη, Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας, Θάλεια Νινιού, 

Μια παράξενη και πρωτότυπη επιλογή που μου κέντρισε το ενδιαφέρον για το πώς μπορεί να λειτουργήσει σήμερα ένα τέτοιο σχήμα, με δύο μη συνεχόμενες γενιές αρχιτεκτόνων, τεσσάρων στην αρχή και σήμερα τριών νέων συναδέλφων, δίπλα σε ένα καταξιωμένο δάσκαλο και συνθέτη. Έτσι βρέθηκα στο γραφείο τους για μια συζήτηση με όλη την ομάδα. Μια συζήτηση με χαμόγελα και με ένα θετικό απόσταγμα.

Ο χώρος εργασίας της ομάδας 

Ο χώρος συνεργασιών

Το μικρής κλίμακας διαμέρισμα-γραφείο του Δεκαβάλλα στην οδό Κανάρη 14 στο Κολωνάκι, που είχα επισκεφτεί το 1982 για μια μεγάλη συζήτηση μαζί του, έχει σήμερα αναδιαταχθεί διατηρώντας ένα κύριο χώρο εργασίας και ένα χώρο συνεργασιών, όπου πραγματοποιήθηκε και η συζήτησή μας. 

«Μετά από 50 χρόνια αρχιτεκτονικής δραστηριότητας του Κ.Ν.Δεκαβάλλα, ανακαινίσαμε το γραφείο του για να στεγάσουμε την αρχιτεκτονική μας ομάδα 4Κ», δηλώνουν τα μέλη της. 

«Με τον ίδιο ως σύμβουλο, ερευνούμε, σχεδιάζουμε, μελετάμε και αναλαμβάνουμε την επίβλεψη έργων από τη μεγάλη κλίμακα στη μικρή».

Ο Δεκαβάλλας καλοδιάθετος, συμπληρώνει αποκαλύπτοντας το πλαίσιο της συνεργασίας τους: 

Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας

«Χωρίς “τα κορίτσια” αυτά εγώ θα είχα φύγει από αυτόν τον κόσμο. Εγώ είμαι εδώ πέρα, χάριν στην υπομονή και την μεγαλοψυχία των κοριτσιών και όταν με θέλουν είμαι δικός τους και πάντοτε μου κάνει χαρά όταν θέλουν να συζητήσουν μαζί μου. Δεν σημαίνει ότι αυτά που τους λέω είναι σωστά. Μπορεί να είναι τελείως στραβά. Αλλά τους τα λέω όπως τα σκέπτομαι. Δες τε το εσείς αν συμφωνείτε ή όχι τους λέω και αυτές αποφαζίζουν. Αυτό το ακολούθησα μια ζωή.

Από την εποχή της Σαντορίνης, όπου σε όλους ζητήσα να φτιάξουν ότι νομίζουν και εγώ θα τα υπογράψω. Δεν ήθελα να αισθάνονται ότι έχουν κάποιο πάνω από το κεφάλι τους και να τους επηρεάσω με τις απόψεις μου που τις έλεγα αφού υπέγραφα τα σχέδια. Δεν με εξέθεσε κανείς τους!» 

Δέσποινα Βουτέρη,  Γεωργία Πουλοπούλου, Θάλεια Νινιού

Και “τα κορίτσια” συνεχίζουν:

«Εμείς πήραμε ένα πτυχίο από την Αρχιτεκτονική Σχολή της Πάτρας. Βραβεύτηκε η διπλωματική μας και μετά όλα δυσκόλεψαν. Στην συνέχεια προσπαθήσαμε με κάθε τρόπο να συγκροτηθούμε σε ομάδα και σήμερα σίγουρα είμαστε σε μια συνθήκη ασφάλειας, σε αυτό το γραφείο. Μα πριν ξεκινήσουμε αυτό το εγχείρημα η κάθε μια μας δοκίμασε πράγματα. Δουλέψαμε στην Γαλλία και σε διάφορα άλλα αρχιτεκτονικά γραφεία στην Αθήνα και τώρα η αίσθησή μας είναι ότι τελικά καλά κάνουμε και στηρίζουμε αυτό το γραφείο δουλεύοντας ομαδικά.»  

Δέσποινα Βουτέρη

Γεωργία Πουλοπούλου

Θάλεια Νινιού

«Τρία χρόνια μετά από την σύσταση αυτού του γραφείου είμαστε αισιόδοξες. Βέβαια μέσα σε αυτές τις περίεργες συνθήκες που ζούμε συνέχεια αναρωτιόμαστε αν πάμε καλά ως προς την δουλειά και δεν επαναπαυόμαστε απλά γιατί δουλεύουμε μαζί. Σε κάθε περίπτωση έστω και αν δεν είχαμε αυτό το γραφείο, πάλι κάτι ομαδικό θα κάναμε και δεν είμαστε άνθρωποι που ο καθένας θέλει να σολάρει"

4Κ Architecture, Κατοικία στην Κύθνο

«Κάνουμε δημιουργικά πράγματα, είμαστε συνέχεια σε μια διαδικασία σύνθεσης και βέβαια από εκεί και πέρα είναι πρακτικές οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε. Κάποια δουλειά πάντως υπάρχει, κάποια πράγματα κινούνται. Οι δυσκολίες βέβαια είναι το οικονομικό, οι πελάτες, οι μάστορες … Τα έξοδα του γραφείου καταφέρνουμε και τα βγάζουμε. Βέβαια συνεχίζουμε να κάνουμε και εξωτερικές συνεργασίες με άλλα γραφεία. Και ζούμε με αυτά. Βρίσκουμε συνεχώς τρόπους, όπως να συγκατοικούμε και να μειώνουμε τα έξοδα»

Κατοικία στην Αντίπαρο

«Η συνεργασία της ομάδας γίνεται ανά δύο και ένας έχει την ευθύνη. Βέβαια τα κοιτάμε όλοι μαζί με τον Δεκαβάλλα που ακόμη και μέχρι την τελευταία στιγμή διατυπώνει σχόλια και απόψεις. Σκιτσάρει ανελλιπώς και μέχρι το 2014 εξακολουθούσε να παρακολουθεί τα γιαπιά. Πρόκειται τελικά για μια επιλογή που χαρακτηρίζεται από μία ενός είδους προστασία, μια και βρισκόμαστε σε ένα γραφείο ιδιόκτητο ενός σημαντικού αρχιτέκτονα, που δεν επιβαρυνόμαστε με ενοίκιο.»

Κατοικία στην Σύρο

«Είμαστε έξω, κυκλοφορούμε, προσπαθούμε να έχουμε επαφές, να έχουμε σχέσεις συνεργασίας. Μα το γραφείο το στηρίζουμε και πιστεύουμε ότι έχει χρόνο μπροστά του. Είμαστε σε μια διαρκή επαγρύπνηση.

Σήμερα σε μια εποχή δεν υπάρχει αρχιτεκτονικό αντικείμενο, υπάρχουν και πάλι τα καταστήματα όπου υπάρχει μια στροφή και στα πιο καθημερινά, όπως φούρνοι  ή παντοπωλεία.  Όλοι αναζητούν κάτι διαφορετικό, οπότε αναζητούν ένα αρχιτέκτονα να τους το σχεδιάσει. Και ξαφνικά βλέπεις ότι όλοι οι φούρνοι είναι καταπληκτικοί.

Oι αμοιβές βέβαια είναι πολύ χαμηλές. Και αν δεν υπήρχε αυτό το γραφείο και έπρεπε να πληρωθεί ένα ενοίκιο δεν ξέρει κανείς αν θα μπορούσε να κρατηθεί. Θα δουλεύαμε στο σπίτια κάποιας από εμάς.

Ασχολούμαστε επίσης και με τους διαγωνισμούς και αυτή την εποχή κάνουμε έναν. Όλα πραγματοποιούνται εδώ στο γραφείο, τα σχέδια οι μακέτες και τα φωτορεαλιστικά.»

Κατοικία στην Αντίπαρο

Και μία είδηση με τίτλο ARCH POINTS:

«Αυτή την εποχή έχουμε κάτι στα σκαριά: Την άνοιξη οργανώνουμε ένα αρχιτεκτονικό τριήμερο, όπου καλούμε τα αρχιτεκτονικά γραφεία που είναι στο κέντρο της Αθήνας να ανοίξουμε τις πόρτες μας και να παρουσιάσουμε την δουλειά μας και τους χώρους που δουλεύουμε, και ποιος είναι ο ρόλος μας σήμερα.»

ο λογότυπος της νέας πρωτοβουλίας  για ένα αρχιτεκτονικό τριήμερο

«Έχουμε μια θεματική που προσδιορίζει όλο αυτό, με στόχο να δημιουργήσουμε ένα δίκτυο με αρχιτεκτονικών γραφείων που λίγο πολύ κινούμαστε στην ίδια κλίμακα και στην ίδια ηλικία, την ίδια γενιά και αντιμετωπίζουμε λίγο πολύ τα ίδια θέματα. Τα περισσότερα γραφεία συγκροτούνται από ομάδες περισσοτέρων ατόμων, μια και είναι ίσως η εποχή και ίσως όπως μάθαμε και από την σχολή, να προσπαθούμε να συνεργαζόμαστε και να αλληλοβοηθιόμαστε. Οπότε δεν πρόκειται για μονάδες αλλά ομάδες.» 

«Όλοι έχουμε επιλέξει τελικά να δουλέψουμε στην Αθήνα, ο καθένας για τους λόγους του και παρ΄ότι είναι πολύ δύσκολο, ακόμη και αυτοί που δούλεψαν έξω χρόνια για ένα διάστημα και επέστρεψαν τελικά. Είμαστε τώρα κάπου 15 γραφεία περίπου που έχουμε μαζευτεί για να κάνουμε την πρώτη προσπάθεια για να πραγματοποιηθεί αυτό το τριήμερο. Παράλληλα θα κάνουμε κάποιους περιπάτους, όπου θα ξεναγούν νέοι αρχιτέκτονες που τώρα κάνουν τα διδακτορικά τους και τα μεταπτυχιακά τους και επίσης προβλέπουμε μια ανοικτή συζήτηση για την οποία αναζητούμε τον χώρο. Θα προετοιμάσουμε αφίσες και κάποιο έντυπο υλικό και όλα τα γραφεία θα δουλέψουν πάνω σε μια θεματική.» 

Για περισσότερα κάντε ΚΛΙΚ εδώ

Τα γραφεία, που συμμετέχουν, εντάσσονται σε δύο διαδρομές στην πόλη και είναι:

ΔΙΑΔΡΟΜΗ 1 

1.Μάνης Θανάσης 
(μέλος της ομάδας εργασίας και επιμελητής στο DΟMES INDEX) 

Space To Culture 1529, cosmos, 

Θανάσης Μάνης, Γιώργος Πανταζής, Ηλίας Πίτσιος 

Συμμετοχή στην 8η Μπιενάλε Νέων Αρχιτεκτονων

2. Αλέξανδρος Γερούσης/ Vessel Athens, 

Μικρή κατοικία στο Βροντάδο Σύρου Αλέξανδρος Γερούσης Κατίτα Χρυσανθοπούλου 

Συμμετοχή στην 8η Μπιενάλε Νέων Αρχιτεκτονων

3. Χάρης Μπίσκος 

Μέλος της ομάδας (ίχνη εμπορίου) μαζί με την Μάρθα Γιαννακοπούλου και την Κλέλια Θερμού που είχαν την πρωτοβουλία, σχεδίασαν και επιμελήθηκαν την ενεργοποίηση της Στοάς Εμπόρων και των καταστημάτων της στην Αθήνα

 

4.Μπέτυ Τσαούση 

 Μέλος της ιδρυτικής ομάδας του Ρομάντσου και ένοικος του γραφείου 207 

5. In.CITU architects 

Βασίλης Βασιλειάδης, Ιουλία Ηλιάδη, Κωστής Κτιστάκης, Βαγγέλης Μαλκάκης
Σταύρος Μουζακίτης – Αρχιτέκτονες Μηχ.  ΕΜΠ 

6. Space Under

7. 4K Architects, 

παντοπωλείο στην Σύρο

8. AUDO Architects 

Φοίβος Σκρουμπέλος, Εμμανουέλα Κουτεντάκη, Χριστίνα Βασιλοπούλου, Στέλλα Παντελιά, Αγάπη Πρωίμου ομάδα νέων αρχιτεκτόνων δίπλα στον Κωστή Σκρουμπέλο 

ΔΙΑΔΡΟΜΗ 2

9. Studio Arco

10. Μαρία Μαυρίκου, Δημήτρης Περδικομάτης, Ζωγραφιά & Σταυρούλα Καρέκου

11. Hiboux,

 Σοφία Ντώνα και  Δημήτρης Θεοδωρόπουλος

Το σκηνικό στο still life set design του Δημήτρη Παπαϊωάννου

12. VΜ Architects

Βασίλης Χλωροκώστας. Μαργαρίτα Κουλικούρδη από το ΑΠΘ 

13. Μάρα Μπήτρου, 

Αρχιτέκτονας Μηχανικός Πανεπιστημίου Πατρών [Άριστα,2009]. Μεταπτυχιακή φοιτήτρια στην Αρχιτεκτονική Σχολή ΕΜΠ [υπότροφος ΙΚΥ]. Επιτελεί επικουρικό διδακτικό έργο στην Αρχιτεκτονική Σχολή ΕΜΠ.

14. Diofantou6 

Ομάδα με τους Αντονέλλα Θεοδωρακάτου, Γιώργο Αλεξάνδρου, Γιώργο Τσίρο και Παύλο Μπακαγιάννη, νέοι αρχιτέκτονες από την Πάτρα, με ήδη μια διάκριση τρίτου Βραβείου στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για το 1ο Δημοτικό Σχολείο Αγ. Παύλου με κλειστό γυμναστήριο στην Θεσσαλονίκη 

Κλείνω αυτή την παρουσίαση με την  θετική διαπίστωση για το γραφείο 4Κ, που αφορά την αποτελεσματική και γόνιμη σχέση σχέση των δύο γενεών και  την ουσιαστική και διακριτική επιρροή του Κωνσταντίνου Δεκαβάλλα. Και αυτή η συνέχεια  είναι κάτι σπάνιο και μοναδικό, για τα ελληνικά δεδομένα τουλάχιστον.

Ο Κωνσταντίνος Δεκαβάλλας στον μικρό του χώρο

Ο Δεκαβάλλας στο μικρό προσωπικό του χώρο, παραμένει στα 91 του χρόνια ενεργός, παρακολουθεί τις εξελίξεις της μεθεπόμενης γενιάς και εκτός των άλλων ετοιμάζει τα απομνημονευματά του, μετά την τελευταία του εντυπωσιακή εκδοτική παρουσία στην Μέλισσα με τα εξαιρετικά του σκίτσα για τους δημόσιους χώρους και με τίτλο: ΠΕΡΠΑΤΩΝΤΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ - Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ ΤΩΝ ΠΕΖΩΝ.

Και "τα κορίτσια"  συνεχίζουν με επιμονή την πορεία αυτής της ιστορικής διαδοχής, με το ανήσυχο δημιουργικό και ομαδικό τους πνεύμα, συμμετέχοντας ταυτόχρονα  και σε ευρύτερες πρωτοβουλίες που μέλει να επιβεβαιωθούν την επόμενη άνοιξη. 

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγένθυση

ΕΜΣΤ: 

 ΕΛΛΕΙΜΑ ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ένα σχόλιο 

και ένα άρθρο της Άννας Φιλίνη 

για το διαφαινόμενο αδιέξοδο

Επανέρχομαι σήμερα δεκαπέντε μήνες μετά την ανάρτησή μου στις 13 Νοεμβρίου 2014

και εννέα μήνες μετά την δεύτερη ανάρτηση με τίτλο:

σχετικά με την παρουσία μου το Σάββατο 16 Μάϊου 2015, Ημέρα των Μουσείων όπου παραβρέθηκα καλεσμένος στα θυρανοίξια του κτιρίου και παρακολούθησα τις ομιλίες και τις δηλώσεις του Νίκου Ξυδάκη, της Κατερίνας Κοσκινά, του Βαγγέλη Στυλιανίδη και του Γιώργου Παπαναστασίου που διατύπωσαν την πρόθεση να ανοίξει το Μουσείο μέσα στο 2015. 

Το 2015 εξέπνευσε. Πολλά μεσολάβησαν από το τότε: δηλώσεις, προσφυγές, αμφισβητήσεις, διαβεβαιώσεις, εκτιμήσεις, λήξεις θητείας, διαρροές, προβλέψεις, υπαναχωρήσεις και πάνω από όλα υποσχέσεις για την ηθική αποκατάσταση της Άννας Καφέτση. Το Μουσείο όμως εξακολουθεί να παραμένει ερμητικά κλειστό, με την εργοταξιακή του περίφραξη στην θέση της, σαν κάποια αόρατη δύναμη να μπλοκάρει επίμονα το άνοιγμά του. Και επειδή δεν με συγκινούν τα όποια μεταφυσικά σενάρια, είναι πλέον προφανές ότι η αόρατη αυτή δύναμη συγκροτείται από αόρατα προσωπικά, πολιτικά και ίσως οικονομικά κίνητρα. Σε κάθε περίπτωση έχω την αίσθηση ότι όλα συνοψίζονται σε μια έλλειψη αξιοπρέπειας, που μέσα από μια αμήχανη σιωπή και αναποφασιστικότητα, οδηγεί τελικά σε ένα αδιέξοδο. Το Μουσείο με τα σημερινά δεδομένα φαίνεται ότι θα παραμείνει κλειστό επ΄ αόριστο και η ευθύνη της πολιτείας είναι τεράστια. 

Σαν Έλληνας πολίτης αισθάνομαι ότι εμπαίζομαι από την πολιτεία. Θυμώνω κάθε φορά που περνάω εδώ και χρόνια, μπροστά από το έρημο αυτό δημόσιο κτίριο για τον πολιτισμό μας, με τα ενταφιασμένα έργα της σύγχρονης Τέχνης και απαιτώ από την πολιτική ηγεσία να λύσει άμεσα το θέμα. Εδώ και τώρα!

Να ανοίξει λοιπόν το Μουσείο άμεσα και με κάθε τρόπο, ολοκληρωμένο, όπως έχει προετοιμαστεί από τον άνθρωπο που το εμπνεύστηκε και στην συνέχεια μπορούν και πρέπει να δρομολογηθούν οι όποιοι χρονοβόροι διαγωνισμοί και οι οριστικές επιλογές νέων διευθυντών. Αλήθεια ποιός, μετά από έναν πρόωρο διαγωνισμό, νέος διευθυντής μπορεί να παραλάβει και να προωθήσει ένα  επί χρόνια κλειστό Μουσείο, που δεν άνοιξε ποτέ; Μετά από πόσο καιρό και με ποιά προσωπική ματιά; Ξανά και πάλι από την αρχή…

Φαίνεται ότι η άποψη της Άννας Φιλίνη που διατυπώνει σε άρθρο της ότι : «Η επαναφορά από την Πολιτεία και η δικαίωση της Άννας Καφέτση μετά από όσα προηγήθηκαν είναι σήμερα πια όχι μόνον ηθική υποχρέωση, αλλά και η μόνη λύση για να ανοίξει γρήγορα το Μουσείο». είναι ρεαλιστική μπροστά στο διαφαινόμενο αδιέξοδο και πρέπει να γίνει σεβαστή.

Ανεξάρτητα αν κανείς διαφωνεί η συμφωνεί, αξίζει πραγματικά να διαβάσετε στην συνέχεια το τεκμηριωμένο άρθρο της Άννας Φιλίνη που δημοσιεύτηκε στην Κυριακάτικη Αυγή της 31 Ιανουαρίου 2016 και συνοψίζει με σαφήνεια το ιστορικό του δημόσιου αυτού πλούτου. 

ΕΜΣΤ: Ιστορία και δημόσιος πλούτος 

της Άννας Φιλίνη 

Εφημερίδα ΑΥΓΗ, Κυριακή 31 Ιανουαρίου 2016 

Η αποκαθήλωση της ιδρυτικής διευθύντριας του ΕΜΣΤ Άννας Καφέτση από την κυβέρνηση Σαμαρά τον Νοέμβριο του 2014 κατά την διάρκεια της τελικής φάσης πριν ανοίξει το Μουσείο ξεσήκωσε σάλο αντιδράσεων στο χώρο των ανθρώπων της τέχνης και της επιστήμης. Με πάνω από 500 υπογραφές ελλήνων καλλιτεχνών και διανοουμένων, με επιστολές σπουδαίων ξένων καλλιτεχνών, με αρθρογραφία σε όλο τον τύπο, με επίκαιρη ερώτηση βουλευτών ΣΥΡΙΖΑ στη Βουλή (ο τότε υπουργός δεν παρουσιάστηκε ποτέ), πρόβαλε η κοινή απαίτηση για επιστροφή της Καφέτση. Ο διορισμός άλλης διευθύντριας μόλις δυο μήνες πριν από την πολιτική αλλαγή του Γενάρη 2015 έγινε από τον τότε υπουργό Τασούλα με το δικαιολογητικό ότι με την αλλαγή διευθύντριας το Μουσείο θα άνοιγε σε τρείς μήνες. Σήμερα, μετά από δεκατέσσερις μήνες αδράνειας κι ενώ τελείωσε η θητεία της Κατερίνας Κοσκινά στις 14 του Γενάρη, είναι πλέον σαφές ότι το άνοιγμα του ΕΜΣΤ είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί μόνον με την επιστροφή της Άννας Καφέτση :του ανθρώπου που το έστησε, που γνωρίζει καλά τις συλλογές και το κτήριο, που έχει έτοιμη την τελική μελέτη και, κυρίως, που διασφαλίζει τον δημόσιο χαρακτήρα του. Η διεξαγωγή διεθνούς διαγωνισμού για την θέση του διευθυντή σήμερα είναι άκαιρη και οδηγεί το Μουσείο ξανά σε καθυστέρηση χρόνων. Η λύση του διαγωνισμού θα είναι εφικτή μόνον από την στιγμή που ανοίξει και λειτουργήσει το Μουσείο, εγκατασταθούν τα έργα κι ο τεχνικός εξοπλισμός, αρχίσει η ροή των εκθέσεων και των επισκέψεων του κοινού. Η ιστορία των μουσείων σε όλο τον κόσμο επιβεβαιώνει αυτή την αρχή. 

Στη διάρκεια των δεκατεσσάρων μηνών που πέρασαν με τους νέους διορισμούς Τασούλα στη διεύθυνση και στη διοίκηση, το Μουσείο αδράνησε και το άνοιγμά του πήγε κυριολεκτικά πίσω. Η εσπευσμένη μετακίνηση των υπαλλήλων στο κτήριο και το άνοιγμά του τον περασμένο Μάϊο για μια μέρα στους δημοσιογράφους, που βρέθηκαν μέσα σε εντελώς γυμνούς χώρους δίχως εκθέματα, αποδείχτηκαν πως ήταν ένα βήμα στο κενό, που επιβράδυνε και τελικά εμπόδισε το πραγματικό άνοιγμα του ΕΜΣΤ στους πολίτες. Οι υπάρχουσες μελέτες που στηρίζονταν σε δύο υπουργικές αποφάσεις μετά την έγκριση του Συμβουλίου Μουσείων, δεν αξιοποιήθηκαν ούτε στάθηκε δυνατό να προχωρήσουν στην τελική φάση, αντίθετα επιχειρήθηκε η ακύρωσή τους. Το «Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος» που είχε υπογράψει την παραχώρηση δωρεάς τριών εκατομμυρίων για το άνοιγμα του Μουσείου στη βάση ακριβώς των μελετών αυτών, τον Νοέμβριο του2015 τελικά την ανέστειλε επειδή δεν είχαν προχωρήσει οι μελέτες. Το ΥΠΠΟ έβγαλε ανακοίνωση όπου δείχνει ότι ελπίζει για ανανέωση της δωρεάς στο μέλλον, όμως αυτό προϋποθέτει νέο συμφωνητικό στη βάση των μελετών. Μάλιστα εδώ και ένα χρόνο το Μουσείο σταμάτησε κάθε ανοιχτή δραστηριότητα που μπορούσαμε προηγουμένως να παρακολουθούμε στους χώρους του Ωδείου, όπου είχε προσωρινά τα γραφεία του και λειτουργούσαν διαλέξεις και περιοδικές εκθέσεις. 

Το ΕΜΣΤ ξεκίνησε με την Καφέτση από το τίποτα, δίχως έργα τέχνης και στέγη. 

Σήμερα το Δημόσιο διαθέτει στην Αθήνα μια εξαιρετική συλλογή έργων ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών-γύρω στα χίλια έργα- και ένα σύγχρονα διαμορφωμένο κτήριο σε κεντρική αρτηρία της πόλης, πολύ κοντά στην Ακρόπολη. 

Όταν το 1998 προκηρύχθηκε από το ΥΠΠΟ η θέση διευθυντή του «Κέντρου Αθήνας», τμήματος του ΕΜΣΤ, το 1999 παμψηφεί κέρδισε τη θέση η Άννα Καφέτση, που το 2000 διορίστηκε τελικά και ιδρυτική διευθύντρια του ΕΜΣΤ. 

- Η διαμόρφωση του κτηρίου πέρασε από συμπληγάδες.To 2000 αποφασίζεται το κτήριο ΦΙΞ ως μόνιμη στέγη για το ΕΜΣΤ (Πολλοί θέλανε να κατεδαφίσουν ήδη από το 1997 το γνωστό αυτό έργο του Ζενέτου στη Συγγρού, που σώθηκε δυστυχώς μόνον το μισό, και αυτό χάρη στις κινητοποιήσεις ΙCOMOS, αρχιτεκτόνων, φοιτητών, τριών αριστερών δημοτικών συμβούλων Αθηναίων και εγώ μέσα σε αυτούς). Το 2001 ξεκινά η προκήρυξη διαγωνισμού μελετών με στόχο την πρόσληψη φορέα για την διεύθυνση του έργου και το 2002 για τη διαμόρφωση του κτηρίου στη βάση του μουσειολογικού προγράμματος που είχε εντωμεταξύ αναλυτικά εκπονηθεί από τη διευθύντρια. Tο 2005 μετά την προκήρυξη διαγωνισμού για την ανακατασκευή του κτηρίου του ΦΙΞ, κερδίζει τον διαγωνισμό η ΒΙΟΤΕΡ, που υπογράφει σύμβαση το 2007 με την υποχρέωση να παραδώσει το έργο το 2009, όμως μέχρι το 2009 το έργο έχει προχωρήσει ελάχιστα, οπότε κηρύσσεται έκπτωτη. Έχοντας προσκομίσει εγγυητικές επιστολές 11 εκατομμυρίων εκ των οποίων τα 9.200 ήταν της Τράπεζας Πειραιώς, η ΒΙΟΤΕΡ προβάλλει ασφαλιστικά μέτρα κατά της έκπτωσης.. Η διεύθυνση του ΕΜΣΤ κερδίζει το δικαστήριο το 2010, ενάντια και στην παρέμβαση της Τράπεζας Πειραιώς. 

Τελικά με καθυστέρηση ενός .χρόνου αναλαμβάνει το έργο ο ΑΚΤΩΡ το 2011 που το ολοκληρώνει στις 20/2/2014. 

- Όσο πλησιάζει ο καιρός ανοίγματος του Μουσείου εντείνονται ενέργειες για την ιδιοποίηση του και την απόκτηση προσβάσεων στις συλλογές και στη διαχείρισή του. Ήδη το 2008 επί ΝΔ και υπουργίας Λιάπη (και παρά την δημόσια διαφωνία στην Βουλή των βουλευτών Φιλίνη, Δραγώνα, Γκερέκου) αλλάζει με τροπολογία ο ιδρυτικός νόμος του Μουσείου αλλοιώνοντας τη φυσιογνωμία του, αφού καταργεί τον διευθυντή από όργανο διοίκησης. 

Μέσα στο 2013 κι ενώ έχουν προχωρήσει στο περιεχόμενό τους οι μουσειολογικές και μουσειογραφικές μελέτες, στο οκταμελές ΔΣ έχει διαμορφωθεί ένας πόλος ατόμων που συστηματικά εμπόδιζε την λήψη αποφάσεων.(Την κατάσταση αυτή κατήγγειλε δημόσια και με άρθρο στην Ελευθεροτυπία ο Χρόνης Μπότσογλου τον Οκτώβριο του 2014). Η μουσειολογική μελέτη ήρθε τελικά για συζήτηση και έγκριση στο Συμβούλιο Μουσείων τον Δεκέμβριο του 2013, ύστερα από σχετική εντολή του τότε Υπουργού και της Γενικής Γραμματέως του Υπουργείου, και στη βάση αυτής εγκρίθηκε από το ΔΣ του Μουσείου τον Απρίλιο του 2014 και η μουσειογραφική. Οι μελέτες αυτές προωθήθηκαν από το ΔΣ του Μουσείου στο «Ίδρυμα Νιάρχος», το οποίο αποφάσισε τον Απρίλιο του 2014 να στηρίξει το Μουσείο με 3 εκατ. προκειμένου να ανοίξει στο κοινό. Ενώ είχαν ετοιμαστεί προς έγκριση οι τελικές μελέτες, ο υπουργός της ΝΔ αποφάσισε την αποκαθήλωση της διευθύντριας Άννας Καφέτση τον Νοέμβριο του 2014. 

η Άννα Καφέτση

-Η επαναφορά από την Πολιτεία και η δικαίωση της Άννας Καφέτση μετά από όσα προηγήθηκαν είναι σήμερα πια όχι μόνον ηθική υποχρέωση αλλά και η μόνη λύση για να ανοίξει γρήγορα το Μουσείο.- Η συλλογή του Μουσείου και η μουσειολογική μελέτη που δημιούργησε η Καφέτση (μου δόθηκε η χαρά να διαβάσω το εισηγητικό της κείμενο), παρουσιάζει τα έργα με γνώση της Σύγχρονης Τέχνης, της ιστορίας της, της ιδιαιτερότητάς της στην εποχή μας και ποιητικά συνδυάζει τις μορφές τέχνης προκαλώντας την συνομιλία μεταξύ των πολιτισμών και των εκθεμάτων με την διαφορετική γλώσσα, κουλτούρα, ιστορία. Αυτός είναι ο μεγάλος πλούτος του Μουσείου, που δεν πρέπει να αφήσουμε να διασπαστεί, να διαταραχθεί, να καταστραφεί στη σύλληψή του. 

Άννα Φιλίνη, 28/1/2016 

Για να διαβάσετε 

την ανάρτηση της 13 Νοεμβρίου 2014 κάντε ΚΛΙΚ εδώ 

και για την ανάρτηση της 29ης Μαΐου 2015 άντε ΚΛΙΚ εδώ