CITYLAB • 2022 • ΥΠΝΟΣ

Τριήμερο Επιστημονικό Συμπόσιο στο Μουσείο Μπενάκη + εργαστήριο και άλλες εκδηλώσεις

Τα κατάφεραν και φέτος! Ο Παναγιώτης Πάγκαλος και ο Σταύρος Αλιφραγκής με την εκάστοτε Οργανωτική Επιτροπή, γράφουν ιστορία από το 2014, διοργανώνοντας συστηματικά Εκθέσεις και Συμπόσια-Εργαστήρια σχεδιασμού για αρχιτέκτονες, καλλιτέχνες και φοιτητές Σχολών Αρχιτεκτονικής και Καλών Τεχνών και όχι μόνο. Εκδηλώσεις ανοιχτές στο κοινό, που διανθίζονται από θεατρικές παραστάσεις, μουσικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και παράλληλα συμπληρώνονται από τιμητικές εκδηλώσεις για σημαντικές προσωπικότητες της αρχιτεκτονικής όπως για τους Δημήτρη Φατούρο, Αλέξανδρο Τομπάζη, Δημήτρη & Σουζάνα Αντωνακάκη, Τάσο Μπίρη και Αναστάσιο Μ. Κωτσιόπουλο. Τιμώμενο πρόσωπο αυτή την φορά ήταν ο Δημήτρης Φιλιππίδης.

Σε ένα πρωτοφανή για συνέδριο διακοσμημένο χώρο που πραγματοποιήθηκε  από τους κύριους χορηγούς. Φωτο Σταύρος Αλιφραγκής 

Κεντρικό θέμα του φετινού CITYLAB • 2022 ήταν ο ΥΠΝΟΣ. Στόχος να αντιμετωπιστεί σφαιρικά, ως έννοια τόσο επίκαιρη όσο και άχρονη, τόσο καθημερινή και συγχρόνως τόσο άγνωστη, ως βιολογική ανάγκη, αλλά και ως καταστατική συνθήκη της ατομικής και κοινωνικής καθημερινότητας του σύγχρονου τρόπου ζωής. Συμμετείχαν διακεκριμένοι ομιλητές από τα πεδία της Ιατρικής, της Αρχιτεκτονικής, της Τέχνης, της Κοινωνιολογίας, της Φιλοσοφίας, της Ψυχολογίας, του Αθλητισμού κ.ά.

Γιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, ψυχολόγοι και ψυχίατροι, αρχιτέκτονες, εικαστικοί, ηθοποιοί, δικηγόροι, καθηγητές Σχολών Αρχιτεκτονικής, ενεργοί και ομότιμοι, με θεωρητικές και εικαστικές προσεγγίσεις, διδάσκοντες στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, δημοσιογράφοι, επιχειρηματίες, μάγειροι, αρχαιολόγοι, καθηγητές φιλοσοφίας συνέβαλαν με τις εισηγήσεις τους στην απάντηση των ερωτημάτων που τέθηκαν στην ανακοίνωση του συνεδρίου.

Προηγήθηκαν χαιρετισμοί από τον Παναγιώτη Ε. Καλδή, Πρύτανη του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ), που στήριξε με τον καλύτερο τρόπο την υλοποίηση του Συμποσίου και τους Ελευθέριο Γ. Σκιαδά, Πρόεδρος ΜΙΔΑ, Δημήτρη Γ. Δικαίο, Πρόεδρος ΕΕΥ, Δημήτρη Ξυνομηλάκη, Πρόεδρος ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, Θεόδωρο Αγγελόπουλο, Πρόεδρος ΣΕΠΙ, και τον Παναγιώτη Πάγκαλος, Πρόεδρος του Citylab

Δεν θα μπορούσα να περιγράψω έστω και συνοπτικά κάθε μία από τις εισηγήσεις των ομιλητών. Απλά θα παραθέσω στην συνέχεια τα πορτραίτα των ομιλητών που κατέγραψα φωτογραφικά, ομαδοποιημένα  κατά ειδικότητα, με την επαγγελματική τους ιδιότητα, τον τίτλο της  εισήγησής τους και με κάποια γενικά συνοπτικά σχόλια  για ορισμένες ομιλίες που  μου κέντρισαν το ενδιαφέρον.

ΓΙΑΤΡΟΙ:

Αν και σε πρώτη φάση είχα κάποιες  επιφυλάξεις για την επιλογή τόσων γιατρών στο συγκεκριμένο συμπόσιο, τελικά οι εισηγήσεις τους αποδείχθηκαν ενδιαφέρουσες και χρήσιμες, αποκαλύπτοντας άγνωστες πτυχές και τις επιδράσεις του ύπνου στην σωματική και πνευματική μας υγεία, με αναφορές ακόμη και στην «εγκοίμηση» ως θεωρητική μέθοδος στην αρχαία ελληνική ιατρική, αλλά και τον ύπνο του χειρουργημένου.

• Γιάννης Μπουκοβίνας, Παθολόγος-Ογκολόγος, Διευθυντής Ογκολογικής Μονάδος Βιοκλινικής, Θεσσαλονίκη: Ύπνος και καρκίνος: Μία αμφίδρομη σχέση
• Ηλίας Αθανασιάδης, Ογκολόγος-Παθολόγος, Διευθυντής Ογκολογικής Κλινικής ΜΗΤΕΡΑ: Ύπνος, κιρκάδιοι ρυθμοί και νοσολογία
• Γιάννης Τσιαούσης:Αναπληρωτής Καθηγητής, Ιατρική Σχολή, Πανε- πιστήμιο Κρήτης, Διευθυντής Μουσείου Ιατρικής Κρήτης: Η εγκοίμηση ως θεραπευτική μέθοδος στην αρχαία ελληνική ιατρική
• Δομίνικος Πρασσάς, Μετ. Φοιτητής, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ: Η επίδραση του ύπνου στην απόδοση και αποκατάσταση αθλητών
• Γεώργιος Χρούσος, Ομότιμος Καθηγητής Παιδιατρικής & Ενδοκρινολογίας, ΕΚΠΑ: Στρες, φλεγμονή και ύπνος
• Ευάγγελος Ξυνός, Καθηγητής Χειρουργικής, Συντονιστής Ομάδας Μελέτης Καρκίνου Παχέος Εντέρου ΕΜ-ΚΑΠΕΣ: Ο ύπνος του χειρουργημένου

ΨΥΧΟΛΟΓΟΙ-ΨΥΧΙΑΤΡΟΙ

Στην πιο σημαίνουσα ενύπνια εμπειρία, το όνειρο,  επικεντρώθηκαν οι ακόλουθοι ομιλητές εκτός από την Νεφέλη Κυρκίτσου, που μας ξάφνιασε με σκληρές εικόνες, προβάλλοντας μια αποτρόπαια πραγματικότητα που σχετίζεται με την δαιμονοποίηση του κρέατος, υπέρ ενός βιγκανισμού, επισημαίνοντας ότι  πρέπει να ξυπνήσουμε από τον " Ύπνο του δικαίου".

• Νίκος Σιδέρης, Δρ Ψυχολογίας, Ψυχίατρος, Συγγραφέας: Ο Ύπνος ως διττός τρόπος ύπαρξης
• Δημήτρης Γ. Δικαίος, Καθηγητής Ψυχιατρικής, Αιγινήτειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ, Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Υπνολογίας: Γιατί κοιμόμαστε: Οι λειτουργίες και τα οφέλη του ύπνου και του ονείρου
• Κατερίνα Μαλίχιν, Δρ, Ψυχαναλύτρια, Κλινική Ψυχολόγος: Όνειρο: Μια ενύπνια αφυπνιστική εμπειρία
• ΧΩΡΙΣ ΦΩΤΟ. Χάρης Καραμπέτσος, Ψυχίατρος Παιδιών & Εφήβων, Δρ Ιατρικής, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης: Η σιωπηρή επιθυμία στέρησης ύπνου και οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της, ιδίως στους νέους
• Νεφέλη Κυρκίτσου, Δρ, Ψυχολόγος, Αρχιτέκτων: Ο ύπνος του δικαίου

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ

• Βαγγέλης Στυλιανίδης, Αρχιτέκτων, STYLIANIDIS ARCHITECTS: Τα κρεβάτια και οι αρχιτέκτονες
• Δημήτρης Αντωνακάκης, Αρχιτέκτων, Atelier 66: Στο εργαστήριο του ύπνου: Όνειρα και καθημερινότητα, παρέα με την Σουζάνα Αντωνακάκη και τους Novalis, Ν. Χουλιαρά, W. Benjamin, Τζ. Tανιζάκι, και A. Camy
• Γιώργος Τριανταφύλλου, Αρχιτέκτων: The ‘Hypnos Project’ affair

ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ

Το παρόν έδωσαν και οι καθηγητές του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αττικής, που αποτέλεσε τον κύριο συνδιοργανωτή της εκδήλωσης.

• Νικήτας Χιωτίνης, Καθηγητής, Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής, Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών & Πολιτισμού, ΠΑΔΑ: Ο χώρος ύπνου στη φαντασιακή θεμελίωση της κατοικίας
• Ελένη Τάτλα, Καθηγήτρια, Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής, Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών & Πολιτισμού, ΠΑΔΑ: Ο ύπνος της Αφροδίτης στον δημόσιο χώρο της νεωτερικότητας – μια αισθητική προσέγγιση
• Παναγιώτης Πάγκαλος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής, Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών & Πολιτισμού, ΠΑΔΑ: Δωρικός ύπνος

ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΧΟΛΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ

• Αναστάσιος Τέλλιος, Καθηγητής, Πρόεδρος Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΑΠΘ: Ερμηνείες χώρων: Ο ύπνος ως συνθήκη αχρονίας και ευελιξίας
• Νίκος Πατσαβός. Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Διευθυντής CRISIS Lab: Ο ύπνος του μοντέρνου: Αναφορές και σχόλια στον Anthony Vidler
• Σοφία Τσιράκη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, ΕΜΠ: Χαραυγής εγκώμιον

ΟΜΟΤΙΜΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΧΟΛΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ

• Κώστας Μωραΐτης, Αρχιτέκτων, Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ: Ο ύπνος του Λόγου γεννά τέρατα;
• Δημήτρης Φιλιππίδης, Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ: Όσα παίρνει ο ύπνος
• Αναστάσιος Μ. Κωτσιόπουλος Αρχιτέκτων, Ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ, Αντεπιστέλλον Mέλος Ακαδημίας Αθηνών: Το συντακτικό της ανασύνταξης
• Μανόλης Κορρές, Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ, Μέλος Ακαδημίας Αθηνών: Ύπνος.

Ο Μανόλης Κορρές στη σκηνή

ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΣΧΟΛΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΜΕ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

• Θανάσης Μουτσόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πολυτεχνείο Κρήτης: Οραματικός ύπνος: Ένα εγχειρίδιο αφύπνισης
• Ζήσης Κοτιώνης, Αρχιτέκτων, Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: ΞΑΠΛΩΜΑΤΑ
• Γιώργος Τζιρτζιλάκης, Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: Η εργασία του ύπνου: Ένας ανώμαλος Άτλαντας του ύπνου με συμπάθεια στις οπτικές μορφές γνώσης

Εντυπωσιακές οι ομιλίες σε αυτή την ενότητα διδασκόντων,  με αναφορές σε σχετικά έργα αρχιτεκτονικής και τέχνης, ακόμη και σε προσωπικά έργα, που  παρουσίασε ο Ζήσης Κοτιώνης, ξεχωρίζοντας και την συναρπαστική ομιλία του Γιώργου Τζιρτζιλάκη με αναπάντεχους συσχετισμούς μέσα από μια πολλαπλότητα προσεγγίσεων, φτάνοντας ακόμα και σε άγνωστες λεπτομερείς επισημάνσεις, όπως στο πρώτο σχέδιο της πόλης του μέλλοντος του Τάκη Ζενέτου, όπου εντάσσει μια αιώρα με μια κοιμώμενη φιγούρα στον 18ο όροφο.

Τάκης Ζενέτος, Πόλη του μέλλοντος, λεπτομέρειες με την αιώρα

ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΙ

• Μαρία Παπαδημητρίου, Καλλιτέχνης, Καθηγήτρια, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: Κοιμάμαι /Ονειρεύομαι: Τρεις εκδοχές στη σχέση μας με τα ζώα, το τοπίο, τη θεραπεία και τη λίμπιντο
• Μάριος Σπηλιόπουλος, Ζωγράφος - Καθηγητής ΑΣΚΤ: Εφιάλτες

Παραθέτω ενδεικτικά έργα τους, σχετικά με τον ύπνο και ένα από τα δικά του όνειρα και τους εφιάλτες του, που επίμονα ζωγράφιζε ο Σπηλιόπουλος για μια συγκεκριμένη περίοδο.

Μαρία Παπαδημητρίου, Λιβιδώ, 2016

Μάριος Σπηλιόπουλος, Θέα από το μπαλκόνι του σπιτιού στον Πολύγυρο

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΝ

• Γιώργος Ξηροπαΐδης, Καθηγητής, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Ιστορίας, Πάντειον Πανεπιστήμιο: «Οι εικόνες δεν νοιάζονται. Οι εικόνες δεν διακρίνουν ανάμεσα σε ύπνο και θάνατο». Ένας υποθετικός διάλογος Μεταξύ Marlene Dumas και Martin Heidegger
• Αριστείδης Μπαλτάς, Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ: Ένα τρίτο ζωής: Ύπνος και χρόνος

ΜΑΓΕΙΡΟΙ- ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΕΣ

• Λευτέρης Λαζάρου, Μάγειρας & Ιδιοκτήτης Εστιατορίου ΒΑΡΟΥΛΚΟ SEASIDE: Πώς η διατροφή επηρεάζει τον ύπνο
• Πωλ Ευμορφίδης, Ιδρυτής Cocomat: Αν ήξερα τι θα πω δεν θα ερχόμουν

ΗΘΟΠΟΙΟΙ - ΔΙΚΗΓΟΡΟΙ

• Σοφία Μουτίδου, Ηθοποιός, Ο Ύπνος ως αντίδοτο στον θάνατο
• Φώτης Σπυρόπουλος, Δρ, Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω: Οπτικές του ύπνου σε νομοθεσία και νομολογία

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ

• Ηλίας Μαγκλίνης, Δημοσιογράφος – Συγγραφέας: Μερικές λέξεις και κάμποσες νότες για τον δίδυμο αδελφό του θανάτου
• Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς, Δημοσιογράφος - Συγγραφέας, Πρόεδρος Μορφωτικού Ιδρύματος Δήμου Αθηναίων, Πρόεδρος «Συλλόγου των Αθηναίων»: Άτιτλο

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΙΛΙΠΠΙΔΗ

• Σταύρος Αλιφραγκής, Δρ, Αρχιτέκτων: Εισαγωγή
• Ανδρέας Βλαχόπουλος. Αρχαιολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Ιστορίας & Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων: «Όταν έκανε τον αρχαιολόγο» ή η ιαματική επίδραση του Δημήτρη Φιλιππίδη στους αρχαιολόγους
• Παναγιώτης Πάγκαλος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Εσωτερικής Αρχιτεκτονικής, Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών & Πολιτισμού, ΠΑΔΑ: Το ανώνυμο
• Ειρήνη Φιλιππίδη, πρώην Principal Designer, ΑΜΚ, Architecture & Design: Ο χαρακτήρας του ανθρώπου στα δύσκολα φαίνεται
• Σταυρούλα Χριστοφιλοπούλου, Αρχιτέκτων, Scapearchitecture: Ο δάσκαλός (μου) Δημήτρης Φιλιππίδης
• Δημήτρης Φιλιππίδης, Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ: Σχόλιο

Ο Σταύρος Αλιφραγκής ξεκίνησε με  μια ευγενική εισαγωγή και μίλησε για την ισόβια αφοσίωση του Δημήτρη Φιλιππίδη στην υπόθεση της συγγραφής, μιας απόλυτα μοναχικής δραστηριότητας. Ο Ανδρέας Βλαχόπουλος αναφέρθηκε στην γνωριμία τους και την φιλία τους, με αφορμή  την ενασχόληση του Φιλιππίδη με την αρχαιολογία, και συγκεκριμένα τις περιπλανήσεις τους στους συνοικισμούς βοσκών στο Βαθύ Αστυπάλαιας.

Συνοικισμός βοσκών στο Βαθύ Αστυπάλαιας

Ο Παναγιώτης Πάγκαλος με αφορμή το βιβλίο του Φιλιππίδη «Ανώνυμη Αρχιτεκτονική, Μια άρρητη παρουσία» τόνισε ότι στόχος του τιμώμενου είναι η αναζήτηση της αλήθειας για την αρχιτεκτονική ως τέχνη της καθημερινότητας, που τελικά αποτελεί και την βάση για την λόγια και επώνυμη αρχιτεκτονική. Τέλος, διάβασε μια ευαίσθητη επιστολή του αξιωματικού (συνταγματάρχη πυροβολικού) πατέρα Φιλιππίδη προς την οικογένεια από το μέτωπο του Αλβανικού πολέμου.

Ο Παναγιώτης Πάγκαλος διαβάζει την επιστολή στον Αγαμέμνονα Φιλιππίδη πατέρα του Δημήτρη

Η σύζυγός του, Ειρήνη Φιλιππιδη,  μίλησε για τις δύσκολες στιγμές και τις συνθήκες που βιώσαν με όλη την οικογένεια στην Όλυμπο της Κάρπαθου, την περίοδο 1971-72, με στόχο την εκπόνηση μιας διατριβής και την συνεργασία της με τον Δημήτρη που την εμπιστεύτηκε στη επί τόπου αποτύπωση του οικισμού χωρίς τοπογραφικά όργανα περιμένοντας την αεροφωτογραφία που απλά επαλήθευσε την δουλειά τους.

Ο Δημήτρης Φιλιππίδης και όλη η οικογένεια στην Όλυμπο της Καρπάθου

Η μαθήτριά του Σταυρούλα Χριστοφιλοπούλου μίλησε με ευαισθησία για τον δάσκαλό της που ξεχώριζε στην Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. Τέλος, ο Δημήτρης Φιλιππίδης, μετά από τις σχετικές ευχαριστίες, αναρωτήθηκε με χιούμορ  για το ποιός είναι, μέσα από τις πολλαπλές κατατάξεις που έχουν προηγηθεί λόγω των πολυπράγμονων ενασχολήσεών του, αλλά και της εμφάνισής του που συχνά τον πέρναγαν για ξένο. Μια σπάνια κατάθεση αυτογνωσίας.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τιμητική προσφορά δώρων από το citylab, και συμπληρωθηκε με την ευγενική χειρονομία της Άννης Ραγιά από τον εκδοτικό οίκο ΜΕΛΙΣΣΑ, που έφερε και παρουσίασε στην είσοδο της αίθουσας τις περισσότερες εκδόσεις της με έργα του Δημήτρη Φιλιππίδη.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗ

Στο πλαίσιο των καθιερωμένων καλλιτεχνικών εκδηλώσεων η παρουσία του γνωστού μουσικού και ερμηνευτή Βαγγέλη Κονιτόπουλου έκλεισε τον κύκλο της πρώτης βραδιάς του συμποσίου. Ερμήνευσε με το λαούτο του γνωστά παραδοσιακά και λαϊκά τραγούδια, που αναφέρονται στον ύπνο, το νανούρισμα και το όνειρο, σε συνεργασία με τις θεωρητικές αναφορές του Γιώργου Φραγκάκη που μεταξύ άλλων ασχολείται με την λαογραφία.

• Γιώργος Φραγκάκης, Υπ. Διδάκτωρ, Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Δήμος Ιλίου: Ο ύπνος στο δημοτικό και εν γένει στο ελληνικό τραγούδι
• Βαγγέλης Κονιτόπουλος, Μουσικός, Ερμηνευτής: Ερμηνεύοντας τον ύπνο

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ – WORKSHOP

Citylab 2022

Το Τετραήμερο Διαθεματικό, Διεπιστημονικό και Διαπανεπιστημιακό Εργαστήριο με αντικείμενο τη διατύπωση καινοτόμων προτάσεων χωρικής και χρονικής διαχείρισης του ύπνου, απευθύνθηκε σε φοιτήτριες και φοιτητές αρχιτεκτονικής, καλών τεχνών, χωροταξίας, γεωγραφίας, ιστορίας, κοινωνιολογίας, ψυχολογίας, φιλοσοφίας, ιατρικής και νομικής που έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον το 1ο έτος προπτυχιακών σπουδών ή έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους ή παρακολουθούν μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό. Πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και διήρκεσε από τις 3-6 Οκτωβρίου 2022. Τα αποτελέσματα του workshop παρουσιάστηκαν ψηφιοποιημένα σε οθόνες στην αίθουσα που συνδέεται με το αμφιθέατρο του μουσείου Μπενάκη.

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ - ΕΚΘΕΣΗ 

Παράλληλα, στην μεγάλη αίθουσα απέναντι από το αμφιθέατρο, εκτός από την ευγενική διάθεση καφέ εκτέθηκαν επιλεγμένα έργα τέχνης σχετικά με το θέμα, από τους εικαστικούς Γιάννη Λασηθιωτάκη, Μιχάλη Μανουσάκη, Άγγελο Αντωνόπουλο και Χάρη Πρέσσα, μαζί με τέσσερα video art των Κώστα Τηλιγάδη, Ανδρέα Σιτορέγκο, Χρύσα Βουδούρη και Δημήτρη Αγαθόπουλου.

Εκτέθηκαν έργα (από πάνω προς τα κάτω) των Μιχάλη Μανουσάκη, Άγγελου Αντωνόπουλου, Χάρη Πρέσσα και Γιάννη Λασηθιωτάκη

Το συνέδριο έκλεισε με δείπνο σε γνωστό ξενοδοχείο με θέα την Ακρόπολη, προσφορά προς τους συνέδρους της εταιρείας coco-mat, χορηγού του συμποσίου. Σημαντική ήταν και η οικονομική συμβολή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής και του Συλλόγου Αθηναίων.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

ΤΟ MEGA YACHT “XANA”

στα World Superyacht Awards 2022

&

ΔΥΟ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ

στο Μουσείο Μπενάκη

Η θαλαμηγός ΧΑΝΑ του γραφείου ΑΜΚ και οι αρχιτέκτονες Μυρτώ Κιούρτη άνω και οι Γιάννης Παπαδόπουλος και η Γεωργία Δασκαλάκη κάτω

Μια διεθνής παρουσία του ελληνικού γραφείου ΑΜΚ, στις πέντε πρώτες υποψηφιότητες για την καλύτερη μετασκευή μιας ιδιωτικής θαλαμηγού, σε τελετή Βραβείων στο Λονδίνο, και δύο ενδιαφέρουσες διαλέξεις που πραγματοποιήθηκαν στο Μουσείο Μπενάκη, στο πλαίσιο του 18ου κύκλου διαλέξεων Ελλήνων αρχιτεκτόνων, που οργανώνει το ΕΙΑ, είναι τα δύο σημερινά θέματα. Δύο αναρτήσεις που αναδεικνύουν το υψηλό επίπεδο και τις επιτυχίες των ελληνικών γραφείων, νέων βασικά μελετητών στον σχεδιασμό τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

1.

ΤΟ MEGA YACHT “XANA”

ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΑΜΚ

Στα πέντε καλύτερα στον κόσμο

Έχω ήδη παρουσιάσει στο παρελθόν τα επιτεύγματα του γραφείου ΑΜΚ Architecture and Design (βλ. εδώ) που αποτελεί συνέχεια του από το 1974 γνωστού γραφείου του εικαστικού Μιχάλη και της Αγνής Κατζουράκη, καθώς και της Ειρήνης Φιλιππίδη, σύντροφο του Δημήτρη Φιλιππίδη, που τώρα έχει παραχωρήσει την σκυτάλη στην αρχιτέκτονα Άννα Κουτσοκώστα και στην interior designer Μαρίνα Φιλιππίδη, που με την ομάδα τους συνεχίζουν με επιτυχία το έργο του σχεδιασμού σκαφών, θαλαμηγών και κρουαζιερόπλοιων αλλά και ξενοδοχείων. Είχα μάλιστα σημειώσει τότε:

Από τα κρουαζιερόπλοια, τα ξενοδοχεία και άλλα έργα διακρίνεται μια διαφορετική από την τρέχουσα προσέγγιση αρχιτεκτονική και ενός design υψηλών προδιαγραφών που τελικά έχει καταστήσει το γραφείο αυτό αναγνωρισμένο διεθνώς. Μία διαδρομή που χαρακτηρίζεται από μία σεμνή αρχιτεκτονική ματιά χωρίς σχεδιαστικές ακρότητες σε πλοία με ανθρώπινη κλίμακα και όχι μόνο.

Το γραφείο ΑΜΚ ανέλαβε το 2017, το εξ ολοκλήρου design για την ανακατασκευή του mega yacht XΑΝΑ, μήκους 45,8 μ., το οποίο βρέθηκε ανάμεσα στις πέντε προς βράβευση υποψηφιότητες διεθνώς, στην κατηγορία “Best rebuild” στην τελετή των World Superyacht Awards 2022, που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στο Λονδίνο, με την παρουσία της αρχιτεκτόνισσας Άννας Κουτσουκώστα και της interior designer Μαρίνας Φιλιππίδη. 

Από την τελετή στο Λονδίνο, η Μαρίνα Φιλιππίδη στο κέντρο με το μαύρο φόρεμα, και αριστερά της η Άννα Κουτσουκώστα, ανάμεσα στους συντελεστές

Μία σημαντική διάκριση του ελληνικού design στην διεθνή σκηνή, για την εξ ολοκλήρου μετασκευή ενός υπάρχοντος yacht, αλλάζοντας την προηγούμενη και ξεπερασμένη κλασσικότροπη εικόνα.

Η προηγούμενη και ξεπερασμένη κλασσικότροπη εικόνα.

Η σημερινή εικόνα του αντίστοιχου χώρου

Όλα τα εσωτερικά και εξωτερικά καταστρώματα αποξηλώθηκαν πλήρως και σχεδιάστηκαν από την αρχή, με έμφαση στην κάθε λεπτομέρεια. Ξεκινώντας με μια νέα γενική διάταξη, εντάχθηκαν στο εσωτερικό νέες λειτουργίες και ανέσεις, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες και εξασφαλίζοντας ατμοσφαιρικό φωτισμό.

Εκτός από τα προσεγμένα και σχεδιασμένα μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια εσωτερικά, ξεχώρισα τις επεμβάσεις στο Sun Deck, όπου η AMK δημιούργησε με ένα μοναδικό σχεδιασμό καθιστικά με ρευστές μορφές που αγκαλιάζουν το jacuzzi και εξελίσσονται σε ένα standing bar.

Αξίζει λίγος χρόνος για να απολαύσετε την μαγεία αυτής της θαλαμηγού, αποκτώντας μια συνολική εικόνα, στο σχετικό βίντεο που ακολουθεί:

2.

ΕΙΑ: ΔΥΟ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ  ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ,

στο Μουσείο Μπενάκη

Ερωτήματα για την έννοια της Δομής, το  μοντέρνο και τις  συλλογικότητες 

Την Τρίτη 24 Μαΐου 2022, στο πλαίσιο του 18ου κύκλου Διαλέξεων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων του ΕΙΑ, πραγματοποιήθηκε στο café του Μουσείου Μπενάκη στην Πειραιώς, η δεύτερη κατά σειρά διπλή διάλεξη στην οποία συμμετείχαν η Γεωργία Δασκαλάκη και ο Γιάννης Παπαδόπουλος / Daskalaki I Papadopoulos Architect, με θέμα ΕΡΓΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ και η Μυρτώ Κιούρτη | Myrto Kiourti   με θέμα ΣΥΓΚΙΝΗΣΙΑΚΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΣΜΟΣ - ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΠΟΥ ΠΕΤΑΕΙ, με συντονιστή τον Αναστάσιο Κωτσιόπουλο.

Δύο διαλέξεις που όπως επεσήμανε η Σοφία Τσιράκη τις χαρακτήρισε η προσπάθεια να συνδυαστεί η έρευνα, η διδασκαλία, η θεωρητική αναζήτηση και η εφαρμογή της αρχιτεκτονικής, με έμφαση στην κοινωνική διάσταση.

Είχε προηγηθεί στις 30 Μαρτίου 2022 η πρώτη διπλή διάλεξη του νέου αυτού κύκλου με τους  Λέωνίδα Παπλαμπρόπουλος - Γεωργία Συριοπούλου/ Papalabropoulos Syriopoulou Architecture Bureau και τους Αλέξάνδρα Βούγι και Πλάτωνα Ησαϊα /  Fatura Collaborative.

Από την προηγούμενη διπλή διάλεξη με τους Λεωνίδα Παπλαμπρόπουλο - Γεωργία Συριοπούλου (άνω) και την Αλεξανδρα Βούγια και Πλάτων Ησαϊας (κάτω)

Αυτή την φορά υπό τον τίτλο ΕΡΓΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΩΝ - ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΛΛΑΓΕΣ: η Γεωργία Δασκαλάκη και ο Γιάννης Παπαδόπουλος μέσα από σειρά μελετών, διακρίσεων σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και υλοποιημένων έργων, εστίασαν στην οργάνωση του χώρου μέσα από βασικές τυπολογίες και δομές.

ο Γιάννης Παπαδόπουλος και η Γεωργία Δασκαλάκη

Τάσος Μπίρης, Δημήτρης Φιλιππίδης, Δημήτρης Αντωνακάκης

Παρόντες ήταν και δάσκαλοι των ομιλητών, οι οποίοι πέρα από την σχέση τους σαν προπτυχιακοί ή μεταπτυχιακοί φοιτητές, είχαν στην συνέχεια και μια επί πλέον ειδική σχέση, που προφανώς καθόρισε σε ένα βαθμό την πορεία τους και την εξέλιξή τους.

Συγκεκριμένα η Γεωργία Δασκαλάκη και ο Γιάννης Παπαδόπουλος, συνεργάστηκαν με τον Τάσο Μπίρη, που ως σύμβουλος τότε συνέβαλε να κερδίσουν το Γ΄ Βραβείο, στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για το συγκρότημα κατοικιών στο Μεταξουργείο, που τελικά επιλέχθηκε από την ΓΕΚ για να πραγματοποιηθεί, συγκροτώντας ένα σημαντικό τοπόσημο στην περιοχή. Ένα σύνολο γύρω από μια αυλή με αναφορές στα παλιά αθηναϊκά σπίτια, που αντέχει μέσα στον χρόνο και από όσο ξέρω φιλοξενεί εκεί και την Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ένα εξαιρετικό δείγμα του Μοντερνισμού πιστό στις αρχές και τον κώδικα του Γραφείου Μπίρη.

Έπαινος στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό για συγκρότημα κοινωνικής κατοικίας στη Λάρνακα!

Βέβαια έκτοτε οι δύο ταλαντούχοι αρχιτέκτονες, μέσα στα δέκα χρόνια που ακολούθησαν, εγκατεστημένοι στην Κύπρο, οπλισμένοι με διδακτορικά και μεταπτυχιακά, έχουν πραγματοποιήσει σειρά σημαντικών κτιριακών έργων, έχουν διακριθεί σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και παράλληλα διδάσκουν στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Κύπρου ( ο Γ.Π.) και στη Σχολή Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ (η Γ.Δ.).

Νέο Ινστιτούτο Νευρολογίας και Γενετικής Κύπρου και το υπαίθριο αμφιθέατρο Αγ.Δομετίου.

Ομάδα Σχεδιασμού: Αρχιτέκτονες: Γεωργία Δασκαλάκη, Γιάννης Παπαδόπουλος,

Αρχιτέκτονες-Σύμβουλοι: Elytron eu. (Χάρης Σαββίδης, Πέννυ Βαλσαμίδου)

Παρουσίασαν, μεθοδικά ενδιαφέροντα έργα, από πανεπιστημιακές σχολές μέχρι εσωτερικά διαμερισμάτων ενταγμένα σε 4 ενότητες με κριτήριο την έννοια της Δομής, αρθρώνοντας ένα θεωρητικό πλαίσιο με ενδιαφέροντα διαγράμματα, και αναδεικνύοντας την συνθετική τους δεξιότητα. Ξεχώρισαν οι επιδερμίδες, τα περιμετρικά διάτρητα πετάσματα που περιβάλουν κάποια από τα κτίριά τους, μέσα από τις κλιματικές ανάγκες της Κύπρου.

η Μυρτώ Κιούρτη

Ακολούθησε η Μυρτώ Κιούρτη, με τίτλο της διάλεξής της ΣΥΓΚΙΝΗΣΙΑΚΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΣΜΟΣ - ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΠΟΥ ΠΕΤΑΕΙ: με επίκεντρο την πρόσφατη και διάσημη πλέον μικρή και ευρηματική κατοικία στο Χαϊδάρι. Πριν όμως την παρουσιάσει, βυθίστηκε στα βαθιά, με αναλύσεις, συσχετισμούς και θεωρητικές προσεγγίσεις, που σχετίζονται με την παράλληλη ερευνητική της δραστηριότητα και συγκεκριμένα στο πλαίσιο της διδακτορικής της διατριβής που πραγματοποίησε σε συνεργασία με τον Δημήτρη Φιλιππίδη, και της μεταδιδακτορικής της έρευνας στην Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ με τους Παναγιώτη Τουρνικιώτη και Θάνάση Παγώνη. Προηγήθηκε έτσι μια θεωρητική προσέγγιση, ένα είδος διδασκαλίας θα έλεγα, για το χρήσιμο και το ωραίο, με αναφορές στον Φονκτιοναλισμό, στον ρόλο του μοντερνισμού, τον Βιτρούβιο, τον Le Corbusier, τον Freud, τον Elias Nobert, ακόμη και τον Γκάτσο και τον Λάνθιμο.

Και όλα αυτά για μια προσθήκη σε υπάρχουσα κατοικία μέσα στον αστικό ιστό, στο Δάσος Χαϊδαρίου, που πραγματοποιήθηκε στην βάση της τυπικής ελληνικής οικοδομικής πρακτικής γνωστής ως «πανωσήκωμα», που κέντρισε το ενδιαφέρον του κοινού και άνοιξε τον δρόμο για έντονες συζητήσεις που ακολούθησαν.

Μία κατοικία που φιλοξενεί στο ισόγειο τους γονείς και στον όροφο τα παιδιά, όπου ανατρέπεται η λογική της καθιερωμένης όψης με την ένταξη ενός περιμετρικού αδιαφανούς πετάσμστος με μία σχισμή στο κάτω μέρος, που ορίζει έναν διαφορετικό ημιυπαίθριο χώρο που ενσωματώνεται με έναν ειδικό τρόπο με τον εσωτερικό χώρο.

Προηγήθηκε βέβαια ο επαναπροσδιορισμός των ψυχικών οριοθετήσεων ανάμεσα στους γονείς και τα ενήλικα παιδιά τους, τους κατοίκους του Κουτιού που πετάει. Μια διαδικασία που αναλύθηκε διεξοδικά, από την Κιούρτη.

Η κατοικία στο Χαϊδάρι πριν την επέμβαση

Η κατοικία στο Χαϊδάρι μετά την επέμβαση

Ένα πέτασμα  στην όψη ορίζει έναν διαφορετικό ημιυπαίθριο χώρο που ενσωματώνεται με έναν ειδικό τρόπο με τον εσωτερικό χώρο.

Στο τέλος των διαλέξεων και κατά την διάρκεια των συζητήσεων διατυπώθηκαν έντονα διαφορετικές απόψεις και κριτικές σκέψεις, από το κοινό, κυρίως από τους διδάσκοντες (Ηλία Κωνσταντόπουλο, Σοφία Τσιράκη, Τάσο Μπίρη, Δημήτρη Φιλιππίδη και Δημήτρη Αντωνακάκη) φτάνοντας και σε έντονους σχολιασμούς που κέντρισαν το ενδιαφέρον και αποκάλυψαν για άλλη μια φορά τον πλουραλισμό των προσεγγίσεων και των τάσεων στην Σχολή Αρχιτεκτόνων, όπως διαμορφώθηκαν τις τελευταίες δεκαετίες.

Το θέμα, που προκάλεσε και τις περισσότερες αντιδράσεις, είναι η σχολαστική θεωρητική ανάλυση της Μυρτώς Κιούρτη, που πριν παρουσιάσει το πραγματικά έξυπνο και «ευρηματικό κουτί», διείσδυσε σε κανάλια κοινωνιολογίας, αστικής γεωγραφίας, ψυχανάλυσης, κ.α. και ταυτόχρονα μεταπήδησε σε συναισθηματικού χαρακτήρα αναφορές στους συνιδιοκτήτες, προκαλώντας το κοινό αίσθημα του μοντερνισμού περί συλλογικότητας και αναιρώντας σε ένα βαθμό την εκ των έσω προέλευση της σύνθεσης, μέσα στην αναλυτική της σκέψη.

ο Τάσος Κωτσιόπουλος

Τόσο ο συντονιστής Τάσος Κωτσιόπουλος όσο και η Σοφία Τσιράκη, αλλά και ο Τάσος Μπίρης, επεσήμαναν ότι είναι εξαιρετική η αρχιτεκτονική της Κιούρτη, αλλά δεν έχει ανάγκη θεωρητικής υποστήριξης, που έχει τους κινδύνους της, και παράλληλα το έργο δεν μπορεί να πιστωθεί στους χρήστες, παρά μόνο στην αρχιτέκτονα, μακράν πλέον των προσεγγίσεων του Christofer Alexander. Η συζήτηση της Κιούρτη με τον κάτοικο, είπαν είναι κάτι παράδοξο μέσα από μια μοντερνιστική ματιά μια και η αρχιτεκτονική δεν απευθύνεται σε συγκεκριμένο κάτοικο στο βαθμό που ξεπερνάει τον βιολογικό μας χρόνο. Παράλληλα ο Δημήτρης Φιλιππίδης αξιολογώντας θετικά και τις δύο διαλέξεις ανέφερε ότι: Η προσέγγιση με τους κατοίκους δεν είναι ποτέ απλή δεν είναι προβλέψιμη και δεν είναι ποτέ σίγουρο που θα οδηγήσει. Και δεν μπορεί να γίνεται πάντα.   Πρόκειται για μια προνομιακή περίπτωση.

Παρά τις όποιες «απογοητεύσεις» που διατυπώθηκαν, η Μυρτώ Κιούρτη με την συγκροτημένη σκέψη που την διακρίνει, υπερασπίστηκε την άποψή της τονίζοντας ότι οι συζητήσεις με τους χρήστες απλά υπάρχουν ως έναυσμα, και ότι απλά συγκινείται με τους ανθρώπους παρά με τους αλγορίθμους.

Το μοντέρνο μιλάει για ήθος, είπε, που έχει να κάνει με συλλογικότητες και θεωρεί ότι το «πανωσήκωμα» είναι κάτι που αφορά την μισή Ελλάδα και αποτελεί ένα κοινωνικό φαινόμενο, άρα είναι κάτι συλλογικό, κλείνοντας με την εύστοχη παρατήρηση ότι: Απουσιάζουν οι συσχετισμοί της Αρχιτεκτονικής με την ανθρωπολογική και κοινωνιολογική σκέψη.

Τροφή για σκέψη η βραδιά, με δεδομένο ότι η Κιούρτη που δέχθηκε και τα πυρά, τοποθετήθηκε με έμφαση τεκμηριώνοντας την άποψή της πειστικά, δεχόμενη στην συνέχεια και την έμμεση στήριξη του Δημήτρη Αντωνακάκη. Μέσα από την περιγραφή μιας σκηνής από ταινία του Κουροσάβα, ο Αντωνακάκης αναφερόμενος στην προσπάθεια των ομιλητών να αφήσουν ίχνη μέσω της δουλειάς τους, τόνισε ότι όσο πιο συνειδητή είναι αυτή η προσπάθεια τόσο πιο κοντά είμαστε στον κάτοικο, στον άνθρωπο, όχι στον χρήστη. Ο χρήστης αναλώνει, ο κάτοικος ζει και είναι δύο πολύ διαφορετικά πράγματα.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση