ΘΕΟΚΛΗΣ ΚΑΝΑΡΕΛΗΣ & ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΝΩΛΙΔΗΣ

"ΣΥΛΛΑΒΕΣ ΤΟΥ ΜΥΘΟΥ"

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΛΙΑ ΤΟΥ ΒΟΛΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΙΑΣΩΝΑ

1. Θεοκλής Καναρέλης 2. Κώστας Μανωλίδης 3. Άποψη από ψηλά της διαμόρφωσης στην παράλια του Βόλου για το μνημείο του Ιάσωνα

Παρακολουθώ εδώ και χρόνια το αρχιτεκτονικό, συγγραφικό και διδακτικό έργο των Θεοκλή Καναρέλη και Κώστα Μανωλίδη, καθηγητών στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, και έχω διακρίνει ότι τους συνδέει μια κοινή συνισταμένη. Πρόκειται για μια ποιητική διάσταση που εκφράζεται μέσα από λιτές και αφαιρετικές συνθέσεις, που σε ένα βαθμό εκπέμπουν μια ιδιάζουσα σεμνότητα, μία ιερότητα θα έλεγα, στοιχείο σπάνιο στον χώρο της αρχιτεκτονικής, ιδιαίτερα στην εποχή της επίδειξης και του εντυπωσιασμού που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια. Απορρίπτοντας το περιττό και επικεντρωμένοι στην ουσία, στο απόσταγμα της όποιας ιδέας ή του θέματος που τους απασχολεί, συνθέτουν με απρόσμενες αρχιτεκτονικές χειρονομίες, με καθαρές γεωμετρικές χαράξεις και με ισχυρές ιστορικές αναφορές, τόσο ενδιαφέροντα κτίρια όσο και υπαίθριες διαμορφώσεις σε δημόσιους χώρους, όπως ενδεικτικά παρουσιάζονται στο τέλος αυτής της ανάρτησης.

Η νέα διαμόρφωση στην παραλία του Βόλου για το μνημείο του Ιάσωνα, που μόλις ολοκληρώθηκε, στοχεύει σύμφωνα μα τους μελετητές να μετασχηματίσει το δημόσιο παραλιακό μέτωπο σε ένα αφηγηματικό τοπίο ελκυστικό για το κοινό κάθε ηλικίας.

Ένα παραλιακό τοπίο που υποδέχεται το χάλκινο άγαλμα του μυθικού ήρωα Ιάσωνα, του γλύπτη Αχιλλέα Βασίλειου, (δωρεά της οικογένειας Δράγνη), τοποθετημένο σε βάθρο από πράσινο μάρμαρο, ενταγμένο σε ένα εικαστικό περιβάλλον όπου συνυπάρχουν ευθύγραμμες και καμπύλες μορφές από λευκό και πράσινο μάρμαρο ίδιο με την βάση του γλυπτού. Μορφές που αναπτύσσονται στο έδαφος μεταξύ του βάθρου και της ακμής της προκυμαίας, όπου είναι δεμένη η ανακατασκευή του πλοίου Αργώ. Μία ρευστή γεωμετρική διαμόρφωση που σηματοδοτεί συμβολικά την επιστροφή του Ιάσονα από το ταξίδι και την άφιξή του στην πατρίδα.

Οι μαρμάρινες επιφάνειες, ενσωματωμένες στο σκυρόδεμα της πλακόστρωσης, παραπέμπουν σε χαρακτήρες φθόγγους μιας άγνωστης γλώσσας, ενδεχομένως με αναφορά στη Γραμμική Β, το συλλαβικό σύστημα γραφής του μυκηναϊκού πολιτισμού.

Πάνω απ’ όλα, όμως, η σύνθεση συγκροτεί έναν πυκνό και αφαιρετικό χάρτη της Αργοναυτικής περιπέτειας, αποδίδοντας τις καμπύλες πορείες, τις στάσεις, τις αναταράξεις και το μαιανδρικό ξετύλιγμα του ταξιδιού.

Οι παλιές ιστορίες είναι εκ φύσεως αποσπασματικές και αμφίσημες αφηγήσεις, οι οποίες με την πάροδο του χρόνου παραμορφώνουν την πραγματικότητα, επιτρέποντας στον μύθο να παραμένει ασαφής και ανοιχτός σε ερμηνείες, ακόμη κι όταν εγγράφεται υλικά στο σύγχρονο αστικό τοπίο της πόλης.

Οι φωτογραφίες της διαμόρφωσης είναι του...

Η ανάθεση της μελέτης του έργου έγινε από το Οργανισμό Λιμένος Βόλου το 2019, ενώ την πρωτοβουλία και τον συντονισμό όλου του εγχειρήματος είχε ο Πρόεδρος του Συλλόγου Αργοναυτών Νίκος Ντόκος. 

Παραθέτω στην συνέχεια συναφή   έργα τους:

ΑΝΑΛΟΓΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΚΑΝΑΡΕΛΗ

Θεοκλής Καναρέλης, Μνημείο Ολοκαυτώματος στο Atlantic city των Η.Π.Α (Διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός), 2010, πρόπλασμα από μάρμαρο, ξύλο και οξειδωμένο χάλυβα

Θεοκλής Καναρέλης, Μουσείο και ξενοδοχείο στην αρχαιολογική περιοχή Tikal στην επαρχεία Peten, Γουατεμάλα. (Διεθνής αρχιτεκτονικός διαγωνισμός), 2011, Πρόπλασμα

ΑΝΑΛΟΓΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΜΑΝΩΛΙΔΗ

Κώστας Μανωλίδης, Το πάρκο των θαμμένων σπιτιών, Βόλος

Τα ερείπια που προέκυψαν από τους σεισμούς που έπληξαν τον Βόλο κατά την περίοδο 1955-57 και είχαν περιορισμένα θύματα, αλλά προκάλεσαν ένα ανεπανόρθωτο πλήγμα στη ζωτικότητα της πόλης, πετάχτηκαν κυρίως στη θάλασσα, εκτείνοντας έτσι σημαντικά την ακτή της περιοχής του Αναύρου. Αυτή η νέα αστική περιοχή, που δημιουργήθηκε από τα συντρίμμια του σεισμού, τελικά (τη δεκαετία του '80) χαρακτηρίστηκε ως το σημαντικότερο παραθαλάσσιο πάρκο του Βόλου. Με τη σημερινή μορφή του πάρκου, δεν υπάρχει καμία ένδειξη για την καταστροφή του παρελθόντος. Τίποτα δεν θυμίζει τα απομεινάρια χιλιάδων νοικοκυριών που είναι θαμμένα κάτω από το πάρκο του Αναύρου. Ωστόσο, μια απαραίτητη αναδιαμόρφωση του πάρκου θα μπορούσε να προβλεφθεί μέσω αυτού του γεγονότος, δημιουργώντας έτσι μια σύνδεση με το παλιό τραύμα της πόλης. Αυτή η πρόταση δοκιμάζει τις δυνατότητες μιας τέτοιας πιθανότητας.

Το νέο πάρκο θα σηματοδοτήσει μια αναδρομική χειρονομία αποχαιρετισμού στην χαμένη κληρονομιά της πόλης, ένα όψιμο πένθος για τα θαμμένα σπίτια του Βόλου.

Κώστας Μανωλίδης, Stone Platform, Άνω Κερασιά

Στις 2 Απριλίου 1944, ο γερμανικός στρατός ανέπτυξε μια μεγάλη επιχείρηση για να εκδιώξει τους αντάρτες από την περιοχή του βόρειου Πηλίου και να καταργήσει τις εγκαταστάσεις τους. Μετά από δύο ημέρες μαχών με βαριές απώλειες και από τις δύο πλευρές, οι γερμανικές δυνάμεις αποσύρθηκαν από το βουνό χωρίς να πετύχουν τον στόχο τους. Σε εκδίκηση έβαλαν φωτιά στην εγκαταλελειμμένη Άνω Κερασιά, καίγοντας όλα τα σπίτια της.

Σήμερα, μόνο μια ανακατασκευασμένη εκκλησία και έξι νέα σπίτια, περιτριγυρισμένα από τα ερείπια των παλιών πέτρινων κτιρίων, υποδηλώνουν την ύπαρξη του ορεινού χωριού. Μια λανθάνουσα θλίψη πηγάζει από τα κατάφυτα πέτρινα ερείπια που πριν από επτά δεκαετίες ήταν ακόμα ζωντανά δοχεία ανθρώπινης ζωής. Μια παρόρμηση για να τιμήσουμε αυτή την απώλεια αναδύεται. Σε ένα κοντινό μικρό οροπέδιο που προσφέρει ωραία θέα στο ορεινό τοπίο, μια ταπεινή και αινιγματική κατασκευή μπορεί να τιμήσει αυτή τη μνήμη: απλώς μια αναδιάταξη της εδαφικής κάλυψης. Προτείνεται μια τετράγωνη χωμάτινη πλατφόρμα ελαφρώς υπερυψωμένη από το έδαφος. Θα καλυφθεί με τοπική πέτρα κατά τον τρόπο των πολυάριθμων παλιών πλακόστρωτων μονοπατιών και αυλών των χωριών του Πηλίου. Αρκετά διάσπαρτα ορθογώνια οικόπεδα στην επιφάνεια της πλατφόρμας παραμένουν άστρωτα με τα φυτεμένα κενά τους να μοιάζουν με τα ίχνη των ερειπωμένων σπιτιών.

Αυτή η παρέμβαση στο τοπίο που χρησιμοποιεί μόνο την άφθονη πέτρα του βουνού θα χρησιμεύσει ως μια σιωπηλή υπενθύμιση του παρελθόντος του τόπου. Η επιπεδότητά του ανάμεσα στο τραχύ ορεινό σκηνικό δημιουργεί την αίσθηση μιας άδειας σκηνής που εξακολουθεί να στοιχειώνεται από τις εντάσεις και τα βάσανα ενός ήδη παιγμένου δράματος.

Κώστας Μανωλίδης, Τραυματισμένες Πέτρες. Ένα πάρκο στο λιμάνι του Πειραιά

Το κύριο σχέδιο έχει σχεδιαστεί ως ένα θραύσμα του αρχαίου ιπποδάμειου ρυμοτομικού σχεδίου του Πειραιά. Ένας μακρύς διάδρομος, που θυμίζει τον αρχαίο δρόμο που οδηγεί στην πύλη, προσπαθεί να αντιμετωπίσει το μέγεθος των γύρω στοιχείων, όπως τα πορθμεία και οι λιμενικές εγκαταστάσεις.

Αυτή η επιμήκης πλατφόρμα, αρθρωμένη με μια δημόσια πλατεία που βλέπει στους δύο στρογγυλούς πύργους της αρχαίας πύλης και με έναν περίπατο πάνω από την πλαγιά που φιλοξενεί ένα καφέ-μπαρ, αποτελεί τον πυρήνα του σχεδίου. Οι ιδιότητες των υλικών της πρότασης είναι παραλλαγές αδρανή, νέων και ανακτημένων στοιχείων οδοστρώματος και μονάδων σκυροδέματος. Επιτρέπουν στη μελαγχολία των τραυματισμένων λίθων να αντηχεί στο νέο περιβάλλον.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση