«ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΜΕΓΑΛΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ»

ΑΠΟ ΤΟ DOMa Diaries 08, 2026

Μια διαφορετική αρχιτεκτονική προσέγγιση 

όπου το παλιό συγκινεί και συνδιαλέγεται, 

 συμβάλλοντας σε μια νέα συνθετική διαδικασία 

που χαρακτηρίζεται από μία ποιητική διάσταση

Πραγματοιήθηκε και φέτος την Παρασκευή 09 Οκτωβρίου 2026, στο αμφιθέατρο του Μουσείο Μπενάκη η όγδοη διοργάνωσή DOMa Diaries από την σειρά ημερίδων που στρέφει το φως στη διαδικασία, τη μεθοδολογία και τη δημιουργική ρευστότητα που διέπουν την αρχιτεκτονική πράξη. Επτά ελληνικά αρχιτεκτονικά γραφεία και αρχιτέκτονες παρουσίασαν μη υλοποιημένα και υπό κατασκευή έργα, με σκοπό να αναδείξουν όχι τόσο το τελικό κτίριο, όσο τη διαδικασία του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού: τις ιδέες, τις αμφιβολίες, τις διαπραγματεύσεις, τις δοκιμές και τις επιλογές που προηγούνται της υλοποίησης ενός έργου.

Εκτός από έξι παρουσιάσεις που συνοπτικά περιγράφονται στο τέλος αυτής της ανάρτησης, από την ημερίδα αυτή επέλεξα να αναδείξω μια ευαίσθητη περιγραφή που ξεχώρισε, μέσα από αποσπάσματα ενός ημερολογίου δύο νέων ταλαντούχων και βραβευμένων αρχιτεκτόνων σχετικά με το πρώτο τους έργου που βρίσκεται υπό κατασκευή. Μια διαφορετική αρχιτεκτονική προσέγγιση με μια περιπετειώδη διαδρομή όπου το παλιό υπάρχον κτίριο συγκινεί και συνδιαλέγεται, συμβάλλοντας σε μια νέα συνθετική διαδικασία που χαρακτηρίζεται από μία ποιητική διάσταση.

Αλέξανδρος Σπεντζάρης και Γιώργος Χατζόπουλος

Πρόκειται για το «Σπίτι με μεγάλο παράθυρο» του αρχιτεκτονικού γραφείου Nysa Architects που ίδρυσαν το 2021 ο Αλέξανδρος Σπεντζάρης και ο Γιώργος Χατζόπουλος. Οι δύο αυτοί αρχιτέκτονες με σπουδές αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο του Harvard και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και με πολυάριθμες υποτροφίες και χορηγίες για την ακαδημαϊκή τους δραστηριότητα, έχουν δουλέψει σε σημαντικά γραφεία στην Ελλάδα και το εξωτερικό και έχουν διακριθεί σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και με δύο βραβεία DOMa.

Στο πλαίσιο της ημερίδας οι δύο νέοι αρχιτέκτονες κατέθεσαν αποσπάσματα από το ημερολόγιο ενός ιδιότυπου έργου τους, που βρίσκεται υπό κατασκευή, με μια ενδιαφέρουσα εικονογράφηση τόσο με δικά τους ευαίσθητα σκίτσα σε σημειωματάρια με ακουαρέλες, όσο και με φωτογραφικό υλικό, και σχέδια.

Η υπάρχουσα κατοικία στην Φιλοθέη

Όλα ξεκίνησαν όταν τον Μάιο του 2022 συναντήθηκαν με τον πελάτη, στην παλιά αγορά της Φιλοθέης, που είχε αγοράσει μια κατοικία, και δεν είχε αποφασίσει αν ήθελε να την κρατήσει, να την γκρεμίσει. Η μόνη του απαίτηση ήταν να φτιαχτεί μια διπλοκατοικία στο οικόπεδο, που είναι γωνιακό και η μία του πλευρά κοιτάει το ρέμα της Φιλοθέης από τον Ποδονύφτη. Την ημέρα που το επισκέφτηκαν το τοπίο ήταν ειδυλιακό, σημειώνουν, το ρέμα κατακόκκινο από πικροδάφνες και κουτσουπιές, πελώριοι, ευκάλυπτοι κάλυπταν το χώρο, οι όχθες του ποταμού ήταν γεμάτες από ακάνθους.

Η υπάρχουσα κατοικία είχε προκύψει από διαδοχικές προσθήκες. Σε πρώτη φάση από λιθοδομή που χτίστηκε στο Μεσοπόλεμο και σε δεύτερη φάση από σκυρόδεμα και τούβλο κατά τη δεκαετία του '60. Σε αντίθεση με το εξωτερικό, αναφέρουν στο ημερολόγιό τους, εσωτερικά οι χώροι ήταν μαγικοί. Ξυλουργικές κατασκευές, επενδύσεις και ταπετσαρίες που ήταν μια ατμόσφαιρα σκοτεινή, μυστηριώδη, αλλά και πολύ οικεία. Τα ίχνη της προγενέστερης κατοίκησης ήταν ακόμα εμφανή. Ενώ εξερευνούσαμε το σπίτι και ανταλλάσσαμε ιδέες, λάβαμε την ίδια επίμονη ερώτηση: Θα το γκρεμίσουμε ή όχι; Η απάντηση πλέον έμοιαζε αυτονόητη. Θα το κρατούσαμε σίγουρα, αλλά θέλαμε να κάνουμε κάτι παραπάνω από μια ανακαίνιση. Θέλαμε να εμπλακούμε σε έναν έντονο διάλογο με το υφιστάμενο. Φανταζόμασταν ένα αρχιτεκτονικό sampling. Οι κατοικία ήταν ένα αρχείο αποσπασμάτων, samplings, και εμείς θα τα εντάσσαμε σε μία νέα σύνθεση χωρίς να χάνουν το χαρακτήρα του αποσπάσματος.

Άρχισαν να δουλεύουν με πολυάριθμες παραλλαγές, εξετάζοντας το εσωτερικό και το εξωτερικό της κατοικίας, περισσότερο σαν μπρικολέρ, εφοδιασμένοι με τα πράγματα που ήταν ήδη εκεί. Το μπετονένιο παγκάκι του κήπου, τα ξύλινα κουφώματα, μάρμαρα που θα κάνανε μωσαϊκά, μια απλίκα, ένα προεξέχον παράθυρο. Κάθε υφιστάμενο στοιχείο γινόταν αφορμή για ένα νέο σχεδιαστικό ξετύλιγμα. Θέλησαν να απομακρυνθούν κάπως από την ιδέα της ανοιχτής κάτοψης και των συνεχών τζαμαριών και να ξαναδούν το χώρο ως μια σειρά από διακριτές εμπειρίες

Κάθε δωμάτιο ήταν ένας χώρος με τη δική του ατμόσφαιρα και τη δική του σχέση με το έξω, όπου το παράθυρο γινόταν ένα συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό γεγονός και έτσι άρχισε το εσωτερικό να παίρνει σιγά σιγά μορφή.

Κάτοψη Ισογείου

Στο ισόγειο προσέθεσαν μια αυτόνομη κατοικία με ένα βυθισμένο καθιστικό, που διεισδύει στον κήπο σαν μια προεξοχή από γυαλί, ένα έπιπλο από σκυρόδεμα που διαχωρίζει το καθιστικό από τον χώρο φαγητού, ο οποίος βρίσκεται ακριβώς από πίσω, εκεί όπου υπήρχε θέση στάθμευσης. 

Κάτοψη δεύτερου επιπέδου

Το κυρίως σπίτι καταλαμβάνει το δεύτερο και το τρίτο επίπεδο. Η σκάλα της εισόδου οδηγεί σε ένα πλατύσκαλο που επισημαίνεται με ένα τριγωνικό παράθυρο. Στο κέντρο της κατοικίας κυριαρχεί ο χώρος της σκάλας, από εκεί αριστερά το καθιστικό με το μεγάλο παράθυρο προς το ρέμα.

Μια γωνιά μελέτης και ανάγνωσης με μία βιβλιοθήκη και ένα μικρότερο τριγωνικό παράθυρο. Στο πίσω μέρος του σπιτιού η κουζίνα, ένας μικρός χώρος φαγητού ή πρωινού, ένα γωνιακό παράθυρο να κοιτάζει στο πιο ιδιωτικό μέρος του κήπου. Στον επάνω ορόφο τα εντάσσονται τα υπνοδωμάτια. 

Κάτοψη τρίτου επιπέδου

Τον Φεβρουάριοτου 2023, πραγματοποιείται η πρώτη παρουσίαση στον πελάτη, έχοντας αποσαφηνίσει τις βασικές αρχές του έργου.

Το αρχικό κτίριο που ήταν το αποτέλεσμα διαδοχικών προσθηκών, εγγράφεται σε μία ορθογωνική κάτοψη. Τοποθετείται ανάμεσα σε 2 νέες κατασκευές, μία βάση που το περιβάλλει και μία στέγη που το καλύπτει. Η βάση από εμφανές κόκκινο σκυρόδεμα το ενισχύει στατικά και οριοθετεί ένα νέο περίγραμμα προσθέτοντας χώρους.

Η στέγη από ξύλινο φορέα και μεταλλική επικάλυψη επαναφέρει τη σχέση με τον υπαίθριο χώρο στην υψηλότερη στάθμη με 3 προστεγάσματα. Μια μεγάλη λώτζια κοιτάει προς το ρέμα και 2 μικρότερα υπαίθρια δωμάτια στις πίσω γωνίες.

Η πέμπτη όψη του κτιρίου παίρνει τη μορφή μιας πεντάριχτης στέγης.

Στη βόρεια γωνία βρίσκεται η είσοδος. Εδώ το κτίριο σκάβεται δημιουργώντας μια θεατρική ανάβαση. Προς την είσοδος που συμμετέχει σε ένα θεατρικό παιχνίδι συγκαλύψεων και αποκαλύψεων.

Μια σειρά από αναβολές και δυσκολίες καθυστερούν την αδειοδότηση, με τον φόβο ότι το έργο θα έχει την κατάληξη που είχαν όσα έργα είχαν σχεδιάσει μέχρι τότε να μείνει στο χαρτί. Τον Δεκέμβριος του 2024, μετά από ενάμιση χρόνο βγαίνει η άδεια και τον Ιανουάριο του 2025, αποφασίζουν να υλοποιήσουν οι ίδιοι το έργο, αρχίζοντας να ψάχνουν συνεργεία για τα μπετά. Μόλις βλέπανε τα σχέδια, κανένας εργολάβος δεν ξανασήκωνε το τηλέφωνο. Πέρασε ένα έτος, μέχρι τον Ιανουάριο του 2026, που βρέθηκε επιτέλους κάποιος που όταν είδε τα σχέδια των ξυλοτύπων αντέδρασε θετικά.

Κατά τις αποξηλώσεις αποκαλύφθηκαν οι διαφορετικές φάσεις, οι στρωματογραφίες, οι αυτοσχεδιασμοί, καθώς και οι τοπικές κατασκευαστικές λύσεις. Το παλιό κτίριο έμοιαζε να συμπυκνώνει τις διαφορετικές κατασκευαστικές μεθόδους που συνυπήρξαν στην Ελλάδα του 20ού αιώνα.

Τον Μάιο του 2026, άρχισαν οι σκυροδετήσεις. Στην πορεία αποφάσεις που θεωρούντο οριστικές για μήνες ανατρέπονταν το βράδυ πριν από την κατασκευή τους. Μια διαδικασία αρκετά αγχωτική αλλά και ανανεωτική. Τον Σεπτέμβριος του 2026, ύστερα από 4 μήνες ολοκληρώθηκαν οι σκυροδετήσεις με το κόκκινο μπετόν. Η βάση που αρχικά σχεδιάστηκε ως μια ενιαία χειρονομία, αποκαλύπτεται τώρα ως μια συλλογή από διαφορετικά αρχιτεκτονικά γεγονότα: κάδρα, κλίμακες, υδρορροές. Το υλικό παραμένει το ίδιο, αλλά η κλίμακα αλλάζει διαρκώς. Μαζί της αλλάζει και ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε το κτίριο, καθώς κινούμαστε στον κήπο. Υπάρχουν παράθυρα στο μέγεθος ενός δωματίου και άλλα στο μέγεθος ενός χαρτίου Α4 και βέβαια το μεγάλο παράθυρο, που χαρακτηρίζει το μικρό αυτό ξεχωριστό έργο.

Ανυπομονούμε λοιπόν να δούμε το τελικό αποτέλεσμα συγχαίροντας και τον πελάτη που συμβάλλει σε αυτό περιπετειώδες ταξίδι...

ΛΟΙΠΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Βασισμένες στα σχόλια από το Newsletter του DOMa, ακολουθούν συνοπτικές αναφορές στις λοιπές έξι παρουσιάσεις από την ημερίδα.

Χριστίνα Πέτσιου

Η Χριστίνα Πέτσιου από το αρχιτεκτονικό γραφείο Urban Soul Project παρουσίασε το έργο «The Brickhouse». Μια σπουδή στην όψη και την υλικότητα, στο πλαίσιο του επανασχεδιασμού των γραφείων της εταιρείας KEBE στη Θεσσαλονίκη, όπου επέλεξαν να συνθέσουν την εικόνα ενός «κάστρου από τούβλα». αξιοποιώντας και επανασχεδιάζοντας ένα νέο τούβλο, το εμβληματικό υλικό και βασικό προϊόν της εταιρείας, θα δημιουργήσουν ένα δεύτερο δέρμα ως περίβλημα του κτιρίου.

Βασίλειος Ντόβρος

Ο αρχιτέκτονας Βασίλειος Ντόβρος με τίτλο της παρουσίασης του «Ανθεκτικότητα υπό κατασκευή», αφηγήθηκε την ιστορία του έργου «CRACK-Τυπογραφείο», που διήρκεσε σχεδόν δύο δεκαετίες μέχρι την ολοκλήρωσή του.

Ειρήνη Ελένη Μαρκαντωνάτου

Η Ειρήνη Ελένη Μαρκαντωνάτου από τους Fiore Architects παρουσίασε το έργο «Κτήριο Τεχνών Δ. Δασκαλόπουλος», αποτέλεσμα ανοιχτού διαγωνισμού και ενταγμένο στο πρόγραμμα των εγκαταστάσεων του Κολλεγίου Αθηνών.

Αλεξάνδρα Βούγια και Θεοδόσης Ησαΐας

Η Αλεξάνδρα Βούγια και ο Θεοδόσης Ησαΐας, εκ μέρους του αρχιτεκτονικού και ερευνητικού συνόλου Fatura Collaborative, παρουσίασαν τρία έργα –δύο δημόσια σχολεία στην πληγωμένη από σεισμούς και πλημμύρες περιοχή της Θεσσαλίας, έναν θεραπευτικό κήπο στο νοσοκομείο «Η Αγία Σοφία» και μια ερευνητική σάγκα στο πρώην υδάτινο και νυν αγροτικό τοπίο της κεντρικής και νότιας Μακεδονίας. Μίλησαν ουσιαστικά για μια αρχιτεκτονική της επούλωσης, θέτοντας το ερώτημα τι σημαίνει να σχεδιάζεις όταν η κρίση δεν αποτελεί έκτακτη συνθήκη, αλλά μια μόνιμη κατάσταση.

Γεωργία Δασκαλάκη και Γιάννης Παπαδόπουλος

Οι αρχιτέκτονες Γεωργία Δασκαλάκη και Γιάννης Παπαδόπουλος του γραφείου Daskalaki Papadopoulos Architects, παρουσίασαν το έργο «Διπλοκατοικία στην Αγία Παρασκευή», όπου επεδίωξαν να ενσωματώσουν δύο αυτόνομες κατοικίες σε έναν ενιαίο κτηριακό οργανισμό, χωρίς να διαταράσσεται η αντίληψή του ως ενιαίου συνόλου.

Σοφία Κριμίζη

Η τελευταία απολαυστική παρουσίαση της βραδιάς πραγματοποιήθηκε με άνεση και χιούμορ από την Σοφία Κριμίζη του γραφείου ksestudio και αφορούσε τον επανασχεδιασμό ενός διαμερίσματος στον ρυθμό των αναγκών ενός ζευγαριού και μιας νεαρής οικογένειας που εγκαθίσταται νοερά, σε μια πολυκατοικία στην οδό Αδάμαντος 4 που στέγασε την παρέα της τηλεοπτικής σειράς των «Απαράδεκτων».

Θανάσης Μάνης

Η βραδιά που συντόνισε ο Θανάσης Μάνης, ενισχύθηκε τόσο από τα ερωτήματα που έθεσε στους ομιλητές, όσο και με τις συζητήσεις με το ακροατήριο.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση