ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ Νο 43

 ANISH KAPOOR

ΣΤΗΝ HAYWARD GALLERY

Βιώνοντας μια ιδιάζουσα συγκίνηση

Δεν ξεχνώ την εντυπωσιακή εγκατάσταση με τίτλο Marsyas (εικ. 1) , το μεγαλύτερο γλυπτό του βρετανοινδού και πολυβραβευμένου καλλιτέχνη Anish Kapoor, στην αίθουσα Turbine Hall της Tate Modern το 2002, που λόγω του τολμηρού και του μεγέθους του, προκάλεσε μια παράξενη αίσθηση δέους και θαυμασμού και σε ένα βαθμό καθιέρωσε διεθνώς τον Anish Kapoor, που εξελίχθηκε με έργα σε όλο τον κόσμο και με συνεργασίες με αρχιτέκτονες όπως ο Arata Isozaki, οι Herzog και de Meuron και άλλοι.

Έκτοτε ο Anish Kapoor συνέχισε με έργα ολοένα πιο σωματικά, σκοτεινά και ψυχολογικά απαιτητικά. Η μεγάλη κλίμακα παρέμεινε κυρίαρχη, αλλά το συναίσθημα μετατοπίστηκε, από το δέος και την αρχιτεκτονική μεγαλοπρέπεια προς το ανοίκειο, το σπλαχνικό, το αποπροσανατολιστικό. Τα επόμενα έργα του προκαλούν συχνά απώλεια προσανατολισμού, υποβολή, φόβο, ακόμη και υπαρξιακή ένταση. Έργα από μεμβράνες PVC, που καταλαμβάνουν τον χώρο σαν υλικά σώματα, πιέζοντας τον θεατή σε μια κατάσταση «αρχιτεκτονικής υποταγής», παρουσιάζονται στην τελευταία του έκθεσή του στην Hayward Gallery (εικ. 2), που επισκέφτηκα πρόσφατα, εντυπωσιακά αλλά και μακάβρια θα έλεγα, που παράλληλα εμβαθύνουν σε θεολογικά θέματα με μια ηθική ένταση, που δημιουργούν μια εμπειρία φόβου, και δέους όπως το Mount Moriah at the Gate of the Ghetto.

Έργα που επιλεκτικά παραθέτω στην συνέχεια, όπως τα κατέγραψα αφήνοντας για το τέλος τους προβληματισμούς μου.

Αίθουσα 1

All of Nothing, 2026

Αίθουσα 2

Μία αίθουσα γεμάτη με οπτικά εφέ, που αφήνουν το θεατή αβέβαιο, για την ύπαρξη του κενού και του βάθους, σε έργα αναρτημένα ή στο δάπεδο, ή εξέχοντα μέσα από μια ομιχλώδη λευκότητα.

Untitled,  2026, Fibreglass and paint

Descent into Limbo, 1992 / Mixed media and pigment

Γλυπτά από ανοξείδωτο χάλυβα

Εντυπωσιακά, απαστράπτοντα, επίτοιχα και περίοπτα γλυπτά από ανοξείδωτο χάλυβα, με προκλητικές φόρμες που αντανακλούν ως κοίλα και κυρτά κάτοπτρα ανεστραμμένο τον περιβάλλοντα χώρο, αλλά και κάθε επισκέπτη, φιλοξενούνται στις αίθουσες αλλά και στα δώματα της γκαλερί.

Iris, 1998

Untitled, 2026 / Steinless steel

Cloak, 2026 /Steinless steel

Tsunami, 2025 /Steinless steel

Αίθουσα  3

Ένα ανεστραμμένο αιωρούμενο υπεράνω της κεφαλής μας γλυπτό, ένα αναποδογυρισμένο αιματοβαμμένο βουνό που παραπέμπει στο Όρος Μοριά, όπου κατά την Παλαιά Διαθήκη, ο Θεός διέταξε τoν Αβραάμ να θυσιάσει τον γιό του. Πιστεύω βαθιά ότι είμαστε θρησκευόμενα όντα, ότι φέρουμε μέσα μας το μυστήριο, του φόβο που κρύβεται πίσω από την τελετουργική πράξη, τον φόβο του θανάτου,  σημειώνει ο Kapoor, παραθέτοντας παράλληλα τρεις ανηρτημένες αιματοβαμμένες εφιαλτικές οργανικές μορφές τυλιγμένες σε σακούλες.

Mount Moriam at the Gate of the Ghetto, 2022 / Mixed media and paint

Plastic Sacrifice I,II,III, 2026, Silicone, paint, PVC

Αίθουσα 4

Ακολουθεί ένα παράδοξο ορεινό τοπίο, ένα μεγάλης κλίμακας γλυπτό καλυμμένο από αδρή κόκκινη χρωστική, ένα χρώμα εμποτισμένο με συναίσθημα και τελετουργικούς συνειρμούς, με μια σκοτεινή πύλη στην κορυφή,  που οδηγεί στα μαύρα σκοτάδια του Kapoor. Ο τίτλος Ha Makom προέρχεται από μια εβραϊκή φράση που σημαίνει «Ο Τόπος», που χρησιμοποιείται για να εκφράσει την παγκόσμια παρουσία του θείου στον χώρο και στον χρόνο.

Ha Makom, 2026, Mixed media and paint

Αίθουσα 5

Τέλος, εδώ  μεταλλικοί δίσκοι εμπεριέχουν σιλικονούχες μορφές που παραπέμπουν σε απεχθείς αιματοβαμμένες μάζες σωματικού ιστού, προκαλώντας ανησυχία και δέος  στον επισκέπτη, ιδιαίτερα με τα «ρουξούνια απορροής» αίματος και σωματικών υγρών, ως υπενθύμιση κατά τον Kapoor τελετουργικής θυσίας.

Ritual Expiation II, II, I, 2025, Stell, silicone, paint

Με προβληματίζει αυτή η τέχνη σήμερα. Πέραν του όποιου εντυπωσιασμού που ενισχύεται από το παρελθόν του διάσημου αυτού καλλιτέχνη, αλλά και από μια μεθοδευμένη δημόσια προβολή, αποχώρησα από αυτή την έκθεση, έχοντας νοιώσει αποσπασματικά, μια ιδιάζουσα σύνθετη συγκίνηση, που συγκροτείται από δέος, τρόμο, απέχθεια, αμηχανία και  κάποιον θαυμασμό, για την τεχνική αρτιότητα ή την πρωτοτυπία κάποιων ευρηματικών επιλογών. Κάποιες βέβαια παραμένουν στο επίπεδο της άψυχης εικόνας, χωρίς να παραπέμπουν άμεσα σε ευρύτερου ενδιαφέροντος βιωματικές ανησυχίες, ή έστω σε προσωπικούς και ευρύτερους προβληματισμούς, πάρα έμμεσα μόνο μέσω των κειμένων.

 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση