ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΕΙΣ

Στις εκθέσεις του Νίκου και Γιώργου Χουλιαρά, της Elke Lagansky και του Φίλιππου Τσιτσόπουλου παράλληλα με ομώνυμη performance

Θα αναφερθώ σήμερα, με αφορμή τρείς πρόσφατες εκθέσεις, σε τέσσερεις καλλιτέχνες, έχοντας γνωρίσει προσωπικά τους τρεις εξ αυτών, εκτός από τον Φίλιππο Τσιτσόπουλο. Το Νίκο και τον Γιώργο Χουλιαρά τους γνώρισα από την δεκαετία του ΄80, και είχα την τύχη να παρακολουθήσω το έργο τους, τις εκθέσεις τους, αλλά και να συνεργαστώ με τον έναν εξ αυτόν τον Γιώργο, και παράλληλα να ανακαλύψω και την επί δεκαετίες σεμνή παρουσία της εικαστικού  Elke Lagansky, συζύγου του Γιώργου Χουλιαρά,  με σημαντικές σπουδές και ευαίσθητα έργα, που παρουσίασε στην πρόσφατη έκθεσή της.

1.

ΝΙΚΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ & ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ:

 «ΑΗΧΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ»

ΣΤΗΝ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Νίκος Χουλιαράς

Από την δεκαετία του ’80 παρακολουθούσα  τις εκθέσεις του Νίκου Χουλιαρά, απολάμβανα τα έργα του αλλά δυστυχώς ποτέ δεν κατάφερα να αποκτήσω ένα από αυτά. Τραγουδώντας τα τραγούδια του από την εποχή του «νέου κύματος», διαβάζοντας τα λογοτεχνικά του βιβλία και μέσα από τις προσωπικές μας επαφές είχα διαμορφώσει μια εικόνα συναισθηματικής ευαισθησίας για τον Νίκο, που συνέβαλλε στο να με συγκινούν τα διεισδυτικά ζωγραφικά του έργα, σε ονειρικές ατμόσφαιρες και τα ενσωματωμένα ποιητικά του ιδιόχειρα κείμενα. Και η αίσθηση μου αυτή κορυφώθηκε όταν επισκέφτηκα την μεγάλη αναδρομική του υποφωτισμένη ατμοσφαιρική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη, τον Νοέμβριο του 2011 με τίτλο “Τα πίσω δωμάτια του νου”...

...για την οποία έκανα τότε και σχετική ανάρτηση στο μπλογκ μου που μπορείτε να δείτε εδώ. 

Με συγκίνησε αυτή η έκθεση σε μια εποχή που ο Νίκος βρισκόταν ήδη σε δύσκολη θέση λόγω της μακρόχρονης ασθένειας του, μια έκθεση που επιμελήθηκε η Ελισσάβετ Πλέσσα με την ευθύνη του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού από τον Σταμάτη Ζάννο.

Γιώργος Χουλιαράς

Με τον Γιώργο Χουλιαρά, γνωριζόμαστε επίσης από την δεκαετία του΄80. Έχουμε συνεργαστεί στενά σε μια εποχή που είχαμε σαν στόχο την οργανική ένταξη έργων τέχνης σε έργα αρχιτεκτονικής. Συχνά δουλεύαμε παράλληλα πάνω σε μακέτες εργασίας αρχιτεκτονικών χώρων. Ήταν εποχή που με δυσκολία πείθαμε τους ιδιοκτήτες να τα αποδεχθούν, αλλά τελικά τα καταφέραμε. Μάλιστα, μου δόθηκε η ευκαιρία να παρακολουθήσω την μεγάλη στροφή του Γιώργου Χουλιαρά από την πέτρα και τον μάρμαρο στο μέταλλο.

Κατάστημα κοσμημάτων στην Κηφισιά, 1986

Δεν μπορούσα τότε να φανταστώ ότι η γλυπτική σύνθεση που εντάξαμε σε κατάστημα κοσμημάτων στην Κηφισιά με βασικό υλικό τον ανοξείδωτο χάλυβα θα ήταν η αφετηρία μίας σημαντικής δημιουργικής διαδρομής εξαιρετικών έργων με αυτό το υλικό, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται στην έκθεση που μας ήρθε από το Μέτσοβο στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων με τίτλο Νίκος Χουλιαράς & Γιώργος Χουλιαράς «Άηχοι Διάλογοι», που εγκαινιάστηκε στις 03 02 2026.

Μία έκθεση στην οποία συνυπάρχουν επιλεγμένα έργα και των δύο καλλιτεχνών, που επιμελήθηκε η Μαρία Σφενδουράκη, επιδιώκοντας να αναδειχθεί η σπάνια περίπτωση, ίσως ένα μοναδικό παράδειγμα στην ελληνική τέχνη,  που δύο σπουδαίοι καλλιτέχνες με κοινές οικογενειακές και πολιτισμικές καταβολές, ακολουθούν παράλληλες πορείες μέσα από ένα ισχυρό αδελφικό δεσμό.

Νίκος και Γιώργος Χουλιαράς

Δεν μου ήταν εύκολο  να αναγνωρίσω στον συγκεκριμένο χώρο έντονες και ευδιάκριτες συνάφειες ανάμεσα στα έργα και τις σημαντικές διαδρομές των δύο αδελφών, που θεωρώ ότι αποκλίνουν καλλιτεχνικά. Αναμφίβολα υφέρπει η κοινή καταγωγή, τα κοινά βιώματα, τα τοπία και η ζωή στην γοητευτική και σκληρή Ήπειρο, που αποτυπώνονται στα έργα και συμβάλουν στις προθέσεις για ένα επιδιωκόμενο διάλογο.

Ενίοτε ο επισκέπτης προβληματίζεται βιώνοντας δύο διαφορετικού τύπου συγκινήσεις, ανάμεσα στα ευαίσθητα και ποιητικά ζωγραφικά έργα του Νίκου και τα δυναμικά, τολμηρά, γεωμετρικά, ανθρωπομορφικά και ενίοτε με κονστρουκτιβιστικά χαρακτηριστικά γλυπτά του Γιώργου, που εκπέμπουν μία ένταση και προκαλούν μια άλλου είδους αναστάτωση στον θεατή, μία εγρήγορση μέσω της έντονης υλικότητας και επεξεργασίας, όπως διαφαίνεται συσχετίζοντας τις δύο ακόλουθες εικόνες.

Άγγελος σε ένταση, 1993

Χωρίς Τίτλο, 1996

Είναι βέβαια αξιοπρόσεκτη η ευαίσθητη επεξεργασία των μεταλλικών επιφανειών από ανοξείδωτο χάλυβα και ενίοτε και χαλκό, που πέρα από την απαστράπτουσα ματιέρα τους αναδεικνύονται οι ραφές και τα στίγματα μιας περίτεχνης ηλεκτροσυγκόλλησης που λειτουργούν ως ρυθμικά ίχνη συρραφής.

Νίκη, 2021-2024, λεπτομέρεια

Έχοντας καταγράψει φωτογραφικά τα έργα της έκθεσης,  καδράρωντάς τα αυθορμήτως ανεξάρτητα,  στην συνέχεια θα παραθέσω σε δύο διαφορετικές ενότητες τα έργα των δύο καλλιτεχνών, επιδιώκοντας μια κατανομή ιδιαίτερα των γλυπτών του Γιώργου Χουλιαρά παρουσιασμένα σε σχέση με το είδος της επεξεργασίας.

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΧΟΥΛΙΑΡΑ

Γιώργου Χουλιαρά, Πορτραίτο Νίκου Χουλιαρά

 Χωρίς Τίτλο, 1975

Ο ζωγραφισμένος που κοιτούσε πίσω μου τα χόρτα μιας άλλης ζωγραφιάς, 1984

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΟΥΛΙΑΡΑ

Μνημείο, 1999

Μνημείο, 1999, λεπτομέρεια

Άγγελος, 1997

Εκρηκτική σύνθεση 2015

Κυκλική σύνθεση 1998

Στήλη, 2017

Νίκη, 2025

 Άγγελος, 1997, λεπτομέρεια

Εγκλωβισμός, 2020, λεπτομέρεια

Μεταφύση, 2021

Νίκη, 2021-2024

Μικρογλυπτική

...

2.

ELKE LAGANSKY : “KOSMOS” (2000-2025)

ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΈΝΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Elke Lagansky

Τα πρώτα έργα της Elke Lagansky που ξεχώρισα τα είδα στην ομαδική έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Τεχνών στο πάρκο Ελευθερίας με τίτλο «Περιβάλλον–Πολιτισμός» και οργανώθηκε με πρωτοβουλία του Eco Art Festival τον Ιούνιο του 2011.  Μου κίνησε τότε το ενδιαφερον το ότι ασχολείται με την ύλη που για αυτή είναι ο κόσμος, αλλά και ο άνθρωπος. Η ύλη σημείωνε δεν είναι συμπαγής αλλά αποτελείται από μικρά στοιχεία σε μια δυναμική συνύπαρξη και αλληλοεξάρτηση.

Από την έκθεση του 2015

Τον Δεκέμβριο του 2015 παρουσίασε την δουλειά της στο Ινστιτούτο Goethe, με τίτλο "Κόσμος" σε επιμέλεια Δημήτρη και Σουζάνας Αντωνακάκη. Το έργο της, γράφει στον μικρό κατάλογο έκθεσης η Ελένη Λαδιά, συγγενεύει με την προσωκρατική αντίληψη και φιλοσοφία σχετικά με την έννοια του κόσμου και τονίζει ότι η ύλη που αποτελεί την πρώτη αρχή στις προσωκρατικές φιλοσοφίες γίνεται στην ζωγραφική της Έλκε το μέγα δεδομένο.

Η Lagansky συνεχίζει να ασχολείται με ευαισθησία με την ύλη που για αυτή είναι ο κόσμος, αλλά και ο άνθρωπος. Η ύλη σημειώνει δεν είναι συμπαγής αλλά αποτελείται από μικρά στοιχεία σε μια δυναμική συνύπαρξη και αλληλοεξάρτηση.

Αυτή την φορά στην πρόσφατη έκθεσή της με τίτλο “KOSMOS” (2000-2025)

στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, που διήρκεσε από τις 23/10 έως 17/11 2025, βλέπουμε την εξέλιξη της δουλειάς της συνολικά στα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια, την οποία αποκαλεί «μια πορεία από το σκοτάδι στο φως» και επικεντρώνεται γύρω από τον άνθρωπο, και το τοπίο πειραματιζόμενη με διαφορετικά και παράδοξα υλικά όπως η πίσσα και ο γύψος, διαμορφώνοντας παράλληλα το δικό της εικαστικό λεξιλόγιο: Λιτές ανθρώπινες φιγούρες, πορτραίτα με απόκοσμες εκφράσεις και μαγικά έρημα τοπία. Παραθέτω στην συνέχεια, επιλογές από το φωτογραφικό υλικό που κατέγραψα:

Γενική άποψη της έκθεσης

Πίσσα κ.α. / Tar a.ο., 2002

Ακρυλικό, 2008

Ακρυλικό , 2006

Ακρυλικό, 2006

Πίσσα, ακρυλικό, 2002

Μέταλο, πίσσα, 2000

Μάντισσα, 2021

3.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΤΣΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ:

 “AUCTION OF MORALITY”

ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ ΣΤΗΝ ΓΚΑΛΕΡΙ A.ANTONOPOULOU.ART

Middlesbrough Art Week 2025 (UK) © Rachel Deakin

Το Σάββατο 31 01 2026 παρακολουθήσαμε στην γκαλερί a.antonopoulou.art, το δεύτερο μέρος της περφόμανς του Φίλιππου Τσιτσόπουλου με τίτλο Auction of Morality που ήταν χωρισμένη σε τρία αυτόνομα μέρη, και βασισμένη σε κείμενα των James Baldwin, Chief Seattle, Peter Handke και Heiner Müller. Μία εικαστική εκδήλωση στο πλαίσιο της ομότιτλης ατομικής του έκθεσης, όπου παρουσιάστηκαν σειρά εξαιρετικών σχεδίων με κάρβουνο και μολύβι σε Norfolk χαρτί, 100 x 70 εκ. (The impact of the mask on my face), 2024-2025, και δύο βίντεο από παράλληλες περφόμανς του  στην Tate Britain του Λονδίνου.

Παρουσία κοινού, ο Τσιτσόπουλος  συνομιλώντας έντονα και σχολιάζοντας δραματικά τον ηχογραφημενο λόγο, εξελίσσει μια ανατρεπτική περφόμανς με αλλεπάλληλες καταπονήσεις και βίαιες δράσεις τόσο προς τον εαυτό του, που τον καταδυναστεύει με κάθε τρόπο, όσο και στο σκηνικό χώρο, καταστρέφοντας αντικείμενα μέχρι και την πλήρη αποδόμησή του.

Όπως ο ίδιος σημειώνει: «Οι performances δεν αναπαριστούν πολιτικά γεγονότα· μιλούν όμως για αυτά. Μέσα από την ανάγνωση επιλεγμένων κείμενων, αναδεικνύονται ζητήματα ηθικής απέναντι σε πράξεις βίας, αλληλεγγύης και δημοκρατίας. Ο καλλιτέχνης προσπαθεί να θέσει διλήμματα κοινωνικών αντανακλαστικών, χρησιμοποιώντας το σώμα του ως χώρο έκφρασης σχετικών ερωτημάτων.»

Βιώσαμε σκηνές απόγνωσης, απελπισίας και αγωνίας, αποζητώντας λύσεις που δεν προσφέρουν παρηγοριά. Απλά μας προκαλούν ερωτήματα αναδεικνύοντας ζητήματα ηθικής απέναντι σε πράξεις βίας, αλληλεγγύης και δημοκρατίας. 

Οι περφόρμανς πραγματοποιηήθηκαν στον χώρο της γκαλερί την ημέρα των εγκαινίων και τα Σάββατα 31/1 & 07/02/2026,

Διάρκεια 22 01 έως 07 02 2026

 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση