ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΕΙΣ

Στις εκθέσεις του Νίκου και Γιώργου Χουλιαρά, της Elke Lagansky και του Φίλιππου Τσιτσόπουλου παράλληλα με ομώνυμη performance

Θα αναφερθώ σήμερα, με αφορμή τρείς πρόσφατες εκθέσεις, σε τέσσερεις καλλιτέχνες, έχοντας γνωρίσει προσωπικά τους τρεις εξ αυτών, εκτός από τον Φίλιππο Τσιτσόπουλο. Το Νίκο και τον Γιώργο Χουλιαρά τους γνώρισα από την δεκαετία του ΄80, και είχα την τύχη να παρακολουθήσω το έργο τους, τις εκθέσεις τους, αλλά και να συνεργαστώ με τον έναν εξ αυτόν τον Γιώργο, και παράλληλα να ανακαλύψω και την επί δεκαετίες σεμνή παρουσία της εικαστικού  Elke Lagansky, συζύγου του Γιώργου Χουλιαρά,  με σημαντικές σπουδές και ευαίσθητα έργα, που παρουσίασε στην πρόσφατη έκθεσή της.

1.

ΝΙΚΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ & ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΟΥΛΙΑΡΑΣ:

 «ΑΗΧΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ»

ΣΤΗΝ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Νίκος Χουλιαράς

Από την δεκαετία του ’80 παρακολουθούσα  τις εκθέσεις του Νίκου Χουλιαρά, απολάμβανα τα έργα του αλλά δυστυχώς ποτέ δεν κατάφερα να αποκτήσω ένα από αυτά. Τραγουδώντας τα τραγούδια του από την εποχή του «νέου κύματος», διαβάζοντας τα λογοτεχνικά του βιβλία και μέσα από τις προσωπικές μας επαφές είχα διαμορφώσει μια εικόνα συναισθηματικής ευαισθησίας για τον Νίκο, που συνέβαλλε στο να με συγκινούν τα διεισδυτικά ζωγραφικά του έργα, σε ονειρικές ατμόσφαιρες και τα ενσωματωμένα ποιητικά του ιδιόχειρα κείμενα. Και η αίσθηση μου αυτή κορυφώθηκε όταν επισκέφτηκα την μεγάλη αναδρομική του υποφωτισμένη ατμοσφαιρική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη, τον Νοέμβριο του 2011 με τίτλο “Τα πίσω δωμάτια του νου”...

...για την οποία έκανα τότε και σχετική ανάρτηση στο μπλογκ μου που μπορείτε να δείτε εδώ. 

Με συγκίνησε αυτή η έκθεση σε μια εποχή που ο Νίκος βρισκόταν ήδη σε δύσκολη θέση λόγω της μακρόχρονης ασθένειας του, μια έκθεση που επιμελήθηκε η Ελισσάβετ Πλέσσα με την ευθύνη του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού από τον Σταμάτη Ζάννο.

Γιώργος Χουλιαράς

Με τον Γιώργο Χουλιαρά, γνωριζόμαστε επίσης από την δεκαετία του΄80. Έχουμε συνεργαστεί στενά σε μια εποχή που είχαμε σαν στόχο την οργανική ένταξη έργων τέχνης σε έργα αρχιτεκτονικής. Συχνά δουλεύαμε παράλληλα πάνω σε μακέτες εργασίας αρχιτεκτονικών χώρων. Ήταν εποχή που με δυσκολία πείθαμε τους ιδιοκτήτες να τα αποδεχθούν, αλλά τελικά τα καταφέραμε. Μάλιστα, μου δόθηκε η ευκαιρία να παρακολουθήσω την μεγάλη στροφή του Γιώργου Χουλιαρά από την πέτρα και τον μάρμαρο στο μέταλλο.

Κατάστημα κοσμημάτων στην Κηφισιά, 1986

Δεν μπορούσα τότε να φανταστώ ότι η γλυπτική σύνθεση που εντάξαμε σε κατάστημα κοσμημάτων στην Κηφισιά με βασικό υλικό τον ανοξείδωτο χάλυβα θα ήταν η αφετηρία μίας σημαντικής δημιουργικής διαδρομής εξαιρετικών έργων με αυτό το υλικό, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται στην έκθεση που μας ήρθε από το Μέτσοβο στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων με τίτλο Νίκος Χουλιαράς & Γιώργος Χουλιαράς «Άηχοι Διάλογοι», που εγκαινιάστηκε στις 03 02 2026.

Μία έκθεση στην οποία συνυπάρχουν επιλεγμένα έργα και των δύο καλλιτεχνών, που επιμελήθηκε η Μαρία Σφενδουράκη, επιδιώκοντας να αναδειχθεί η σπάνια περίπτωση, ίσως ένα μοναδικό παράδειγμα στην ελληνική τέχνη,  που δύο σπουδαίοι καλλιτέχνες με κοινές οικογενειακές και πολιτισμικές καταβολές, ακολουθούν παράλληλες πορείες μέσα από ένα ισχυρό αδελφικό δεσμό.

Νίκος και Γιώργος Χουλιαράς

Δεν μου ήταν εύκολο  να αναγνωρίσω στον συγκεκριμένο χώρο έντονες και ευδιάκριτες συνάφειες ανάμεσα στα έργα και τις σημαντικές διαδρομές των δύο αδελφών, που θεωρώ ότι αποκλίνουν καλλιτεχνικά. Αναμφίβολα υφέρπει η κοινή καταγωγή, τα κοινά βιώματα, τα τοπία και η ζωή στην γοητευτική και σκληρή Ήπειρο, που αποτυπώνονται στα έργα και συμβάλουν στις προθέσεις για ένα επιδιωκόμενο διάλογο.

Ενίοτε ο επισκέπτης προβληματίζεται βιώνοντας δύο διαφορετικού τύπου συγκινήσεις, ανάμεσα στα ευαίσθητα και ποιητικά ζωγραφικά έργα του Νίκου και τα δυναμικά, τολμηρά, γεωμετρικά, ανθρωπομορφικά και ενίοτε με κονστρουκτιβιστικά χαρακτηριστικά γλυπτά του Γιώργου, που εκπέμπουν μία ένταση και προκαλούν μια άλλου είδους αναστάτωση στον θεατή, μία εγρήγορση μέσω της έντονης υλικότητας και επεξεργασίας, όπως διαφαίνεται συσχετίζοντας τις δύο ακόλουθες εικόνες.

Άγγελος σε ένταση, 1993

Χωρίς Τίτλο, 1996

Είναι βέβαια αξιοπρόσεκτη η ευαίσθητη επεξεργασία των μεταλλικών επιφανειών από ανοξείδωτο χάλυβα και ενίοτε και χαλκό, που πέρα από την απαστράπτουσα ματιέρα τους αναδεικνύονται οι ραφές και τα στίγματα μιας περίτεχνης ηλεκτροσυγκόλλησης που λειτουργούν ως ρυθμικά ίχνη συρραφής.

Νίκη, 2021-2024, λεπτομέρεια

Έχοντας καταγράψει φωτογραφικά τα έργα της έκθεσης,  καδράρωντάς τα αυθορμήτως ανεξάρτητα,  στην συνέχεια θα παραθέσω σε δύο διαφορετικές ενότητες τα έργα των δύο καλλιτεχνών, επιδιώκοντας μια κατανομή ιδιαίτερα των γλυπτών του Γιώργου Χουλιαρά παρουσιασμένα σε σχέση με το είδος της επεξεργασίας.

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΧΟΥΛΙΑΡΑ

Γιώργου Χουλιαρά, Πορτραίτο Νίκου Χουλιαρά

 Χωρίς Τίτλο, 1975

Ο ζωγραφισμένος που κοιτούσε πίσω μου τα χόρτα μιας άλλης ζωγραφιάς, 1984

ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΧΟΥΛΙΑΡΑ

Μνημείο, 1999

Μνημείο, 1999, λεπτομέρεια

Άγγελος, 1997

Εκρηκτική σύνθεση 2015

Κυκλική σύνθεση 1998

Στήλη, 2017

Νίκη, 2025

 Άγγελος, 1997, λεπτομέρεια

Εγκλωβισμός, 2020, λεπτομέρεια

Μεταφύση, 2021

Νίκη, 2021-2024

Μικρογλυπτική

...

2.

ELKE LAGANSKY : “KOSMOS” (2000-2025)

ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΈΝΤΡΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

Elke Lagansky

Τα πρώτα έργα της Elke Lagansky που ξεχώρισα τα είδα στην ομαδική έκθεση που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Τεχνών στο πάρκο Ελευθερίας με τίτλο «Περιβάλλον–Πολιτισμός» και οργανώθηκε με πρωτοβουλία του Eco Art Festival τον Ιούνιο του 2011.  Μου κίνησε τότε το ενδιαφερον το ότι ασχολείται με την ύλη που για αυτή είναι ο κόσμος, αλλά και ο άνθρωπος. Η ύλη σημείωνε δεν είναι συμπαγής αλλά αποτελείται από μικρά στοιχεία σε μια δυναμική συνύπαρξη και αλληλοεξάρτηση.

Από την έκθεση του 2015

Τον Δεκέμβριο του 2015 παρουσίασε την δουλειά της στο Ινστιτούτο Goethe, με τίτλο "Κόσμος" σε επιμέλεια Δημήτρη και Σουζάνας Αντωνακάκη. Το έργο της, γράφει στον μικρό κατάλογο έκθεσης η Ελένη Λαδιά, συγγενεύει με την προσωκρατική αντίληψη και φιλοσοφία σχετικά με την έννοια του κόσμου και τονίζει ότι η ύλη που αποτελεί την πρώτη αρχή στις προσωκρατικές φιλοσοφίες γίνεται στην ζωγραφική της Έλκε το μέγα δεδομένο.

Η Lagansky συνεχίζει να ασχολείται με ευαισθησία με την ύλη που για αυτή είναι ο κόσμος, αλλά και ο άνθρωπος. Η ύλη σημειώνει δεν είναι συμπαγής αλλά αποτελείται από μικρά στοιχεία σε μια δυναμική συνύπαρξη και αλληλοεξάρτηση.

Αυτή την φορά στην πρόσφατη έκθεσή της με τίτλο “KOSMOS” (2000-2025)

στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων, που διήρκεσε από τις 23/10 έως 17/11 2025, βλέπουμε την εξέλιξη της δουλειάς της συνολικά στα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια, την οποία αποκαλεί «μια πορεία από το σκοτάδι στο φως» και επικεντρώνεται γύρω από τον άνθρωπο, και το τοπίο πειραματιζόμενη με διαφορετικά και παράδοξα υλικά όπως η πίσσα και ο γύψος, διαμορφώνοντας παράλληλα το δικό της εικαστικό λεξιλόγιο: Λιτές ανθρώπινες φιγούρες, πορτραίτα με απόκοσμες εκφράσεις και μαγικά έρημα τοπία. Παραθέτω στην συνέχεια, επιλογές από το φωτογραφικό υλικό που κατέγραψα:

Γενική άποψη της έκθεσης

Πίσσα κ.α. / Tar a.ο., 2002

Ακρυλικό, 2008

Ακρυλικό , 2006

Ακρυλικό, 2006

Πίσσα, ακρυλικό, 2002

Μέταλο, πίσσα, 2000

Μάντισσα, 2021

3.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΤΣΙΤΣΟΠΟΥΛΟΣ:

 “AUCTION OF MORALITY”

ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΚΑΙ ΠΕΡΦΟΡΜΑΝΣ ΣΤΗΝ ΓΚΑΛΕΡΙ A.ANTONOPOULOU.ART

Middlesbrough Art Week 2025 (UK) © Rachel Deakin

Το Σάββατο 31 01 2026 παρακολουθήσαμε στην γκαλερί a.antonopoulou.art, το δεύτερο μέρος της περφόμανς του Φίλιππου Τσιτσόπουλου με τίτλο Auction of Morality που ήταν χωρισμένη σε τρία αυτόνομα μέρη, και βασισμένη σε κείμενα των James Baldwin, Chief Seattle, Peter Handke και Heiner Müller. Μία εικαστική εκδήλωση στο πλαίσιο της ομότιτλης ατομικής του έκθεσης, όπου παρουσιάστηκαν σειρά εξαιρετικών σχεδίων με κάρβουνο και μολύβι σε Norfolk χαρτί, 100 x 70 εκ. (The impact of the mask on my face), 2024-2025, και δύο βίντεο από παράλληλες περφόμανς του  στην Tate Britain του Λονδίνου.

Παρουσία κοινού, ο Τσιτσόπουλος  συνομιλώντας έντονα και σχολιάζοντας δραματικά τον ηχογραφημενο λόγο, εξελίσσει μια ανατρεπτική περφόμανς με αλλεπάλληλες καταπονήσεις και βίαιες δράσεις τόσο προς τον εαυτό του, που τον καταδυναστεύει με κάθε τρόπο, όσο και στο σκηνικό χώρο, καταστρέφοντας αντικείμενα μέχρι και την πλήρη αποδόμησή του.

Όπως ο ίδιος σημειώνει: «Οι performances δεν αναπαριστούν πολιτικά γεγονότα· μιλούν όμως για αυτά. Μέσα από την ανάγνωση επιλεγμένων κείμενων, αναδεικνύονται ζητήματα ηθικής απέναντι σε πράξεις βίας, αλληλεγγύης και δημοκρατίας. Ο καλλιτέχνης προσπαθεί να θέσει διλήμματα κοινωνικών αντανακλαστικών, χρησιμοποιώντας το σώμα του ως χώρο έκφρασης σχετικών ερωτημάτων.»

Βιώσαμε σκηνές απόγνωσης, απελπισίας και αγωνίας, αποζητώντας λύσεις που δεν προσφέρουν παρηγοριά. Απλά μας προκαλούν ερωτήματα αναδεικνύοντας ζητήματα ηθικής απέναντι σε πράξεις βίας, αλληλεγγύης και δημοκρατίας. 

Οι περφόρμανς πραγματοποιηήθηκαν στον χώρο της γκαλερί την ημέρα των εγκαινίων και τα Σάββατα 31/1 & 07/02/2026,

Διάρκεια 22 01 έως 07 02 2026

 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

ΑΡΓΗΣΑ ΚΑΙ ΜΑΖΕΥΤΗΚΑΝ ΠΟΛΛΑ…

Εκθέσεις εικαστικών και αρχιτεκτονικής, απώλειες και παρουσιάσεις βιβλίων και καταλόγων πραγματοποιήθηκαν μέσα στον ικανό χρόνο που μεσολάβησε οπότε στην συνέχεια παραθέτω μια σύντομη επιλογή από αυτές που μου κίνησαν το ενδιαφέρον μαζί με δύο κείμενα του Δημήτρη Αντωνακάκη για δύο αγαπητούς συναδέλφους που έφυγαν, τον Βασίλη Σγούτα και τον Τάκη Πλαΐνη.

1. ΕΚΘΕΣΗ: “ΑΘΗΝΑ 200+ ΧΡΟΝΙΑ 200+ ΚΤΙΡΙΑ”

ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΠΑΓΚΑΛΟΥ

Ο Παναγιώτης Πάγκαλος, Καθηγητής στη Σχολή Εφαρμοσμένων Τεχνών και Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, δεν χάνει την ευκαιρία με αφορμή διάφορα γεγονότα να δραστηριοποιείται με κάθε τρόπο δημιουργώντας εκδηλώσεις υποστήριξής τους και κυρίως για να προκαλέσει ομιλίες συζητήσεις και προβληματισμούς όχι μόνο στους αρχιτέκτονες αλλά και στο ευρύτερο κοινό. Αυτή την φορά με αφορμή την εμπλουτισμένη επανέκδοση του νέου τόμου «Αθήνα 200+ Χρόνια 200+ Κτίρια», που επιμελήθηκε ο αρχιτέκτονας Μανώλης Αναστασάκης, ο Πάγκαλος έστησε στην Εθνική Βιβλιοθήκη στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, μια έκθεση που αφηγείται την ιστορία της Αθήνας μέσα από την αρχιτεκτονική της, που εγκαινιάστηκε στις 30 Δεκεμβρίου 2025. Το περιεχόμενο της έκθεσης αποτελεί μια τεκμηριωμένη αποτύπωση της ιστορίας της πρωτεύουσας από τη σύσταση του Νέου Ελληνικού κράτους έως σήμερα, αναδεικνύοντας τον ρόλο της αρχιτεκτονικής στη διαμόρφωση της αστικής ταυτότητας και της συλλογικής μνήμης.

Μια ιδιότυπη παρουσίαση πάνω σε πύργους ομαδοποιημένων αρχιτεκτονικών έργων σε φωτογραφίες κατά περιόδους και παράλληλα, σε μεγάλες οθόνες προβάλλοντο τα έργα αυτά, με τα σχετικά περιγραφικά σχόλια, δίνοντας στον επισκέπτη τη δυνατότητα να τα παρακολουθήσει σε διατεταγμένες πολυθρόνες. Την βραδιά των εγκαινίων, μετά την αρχική εισήγηση του Πάγκαλου, ακολούθησαν χαιρετισμοί από τον Πρόεδρο του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος κ. Σταύρο Ζουμπουλάκη και από τον Πρόεδρο του Συλλόγου των Αθηναίων κ. Ελευθέριο Σκιαδά. Ακολουθήσε σχολιασμός από τον επιμελητή του τόμου Μανώλη Αναστασάκη και σύντομες τοποθετήσεις από την Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΜΠ κ. Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη και από τον Ομότιμο Καθηγητή ΕΜΠ και Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών κ. Μανόλη Κορρέ.

Σημειώνεται ότι από το Σάββατο 10/01/2026 στις 20:30 ξεκίνησε ο δεύτερος κύκλος των 20 εβδομαδιαίων επεισοδίων της σειράς ντοκιμαντέρ με τίτλο «Ιστορίες των Αθηνών», που επιμελείται ο Παναγιώτης Πάγκαλος. Θεαματική είναι η διαφορά και η ποιοτική αναβάθμιση από τον πρώτο κύκλο, κυρίως σε θέματα τεχνικά, σκηνοθεσίας και ποιότητας των ενθέτων επεξηγηματικών τηλεοπτικών αποσπασμάτων. Κάθε νέο επεισόδιο διερευνά τη φυσιογνωμία της πόλης των Αθηνών, μέσα από τη σύνθεση των ξεχωριστών προσεγγίσεων και ερμηνειών μιας διαφορετικής κάθε φορά έννοιας και της σχέσης της με την πόλη, όπως αποτυπώνεται στην κριτική σκέψη και τις επιστημονικές αναφορές των προσκεκλημένων της εκπομπής, που συζητούν με τον επιμελητή της εκπομπής.

2. ΑΠΩΛΕΙΕΣ: ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΓΟΥΤΑΣ

Κείμενο του Δημήτρη Αντωνακάκη

για τον Β.Σγούτα

Έτσι ξαφνικά…

Έτσι ξαφνικά για μας χάθηκε ο Βασίλης… Ένα πρόσωπο του ανοιχτού διαλόγου και της ανεξάντλητης ευγένειας…

Ήταν ένα πρωινό στα χρόνια του 60, ένα τηλεφώνημα , μια διακριτική φωνή . «Είμαι ένας νέος αρχιτέκτονας Θα ήθελα να σας γνωρίσω.».

Ερχότανε από την Νότιο Αφρική, αν δεν κάνω λάθος, και ήθελε να μάθει όλα όσα εκείνη την εποχή συνέβαιναν στους επαγγελματικούς χώρους, στο ΤΕΕ, στο ΣΑΔΑΣ, και στο επάγγελμα, στην καθημερινή πρακτική . Τι παράξενη σκέψη να επιλέξει εμάς γι αυτή την ενημέρωση. Τον δεχθήκαμε σχεδόν αμέσως καθώς μας είχε κάνει εντύπωση η χαρακτηριστική του ευγένειά.

Από την συνάντηση αυτή θεμελιώθηκε μια αλληλοεκτίμηση που βάθαινε με τα χρόνια καθώς δεν έλειπε από τις κοινές προσπάθειες του κλάδου όπου συναντιόμαστε. Πάντα φιλικός και συνεπής σε ότι ανελάμβανε επίμονα ευγενικός και εργατικός κέρδιζε τις εντυπώσεις.

Θυμάμαι με συγκίνηση μια από τις τελευταίες συναντήσεις μας πριν χρόνια. Προήδρευε σε μια τιμητική βραδιά για τα 40 χρόνια του περιοδικού Κτίριο, όπου έπρεπε κι εγώ να μιλήσω για ένα δεκαπεντάλεπτο. Έλα όμως που , ενώ σπάνια μου συμβαίνει να παραβώ τον χρόνο που μου έχουν διαθέσει, καθώς γράφω πάντα αυτά που έχω να πω, εκείνο το βράδυ δεν κατάφερα να πειθαρχήσω στον παραχωρηθέντα χρόνο και τότε ο Βασίλης πάντα δίκαιος και τυπικός μετά από μια πρώτη υπενθύμιση ότι ο χρόνος μου τελείωνε, με διέκοψε, όπως όφειλε για να δώσει τον λόγο στον επόμενο ομιλητή. Εκείνο το βράδυ δεν είπαμε τίποτε. Όμως με πήρε τηλέφωνο την επόμενη μέρα για να μου ζητήσει συγνώμη και να με παρακαλέσει να του στείλω το κείμενο για να δει το τμήμα που δεν διάβασα και να διαπιστώσει αν η παρέμβασή του αφαίρεσε κάτι ουσιαστικό από την ομιλία μου.

Κι όταν εγώ ανταποκρίθηκα με πήρε ξανά τηλέφωνο για να συζητήσουμε το τμήμα που αφαιρέθηκε «Λυπάμαι που σε διέκοψα», μου είπε στο τέλος, «αλλά είχα σαφείς εντολές για τον χρόνο που είχαμε την αίθουσα στη διάθεσή μας»! με αυτή την σπάνια ευγένεια αντιμετώπιζε τις καθημερινές δυσκολίες.

Δεν βλεπόμαστε συχνά αλλά συναντιότανε τακτικά με την Σουζάνα Αντωνακάκη καθώς μετείχαν και οι δύο συστηματικά στην Ελληνική αντιπροσωπεία της UIA. Κι όταν στο Πεκίνο το 1999, στο 20ο συνέδριο της UIA εκλέχτηκε ο Βασίλης στη θέση του προέδρου– με τι χαρά έγραψε η Σουζάνα στην εφημερίδα τα ΝΕΑ, που τότε συνεργαζόταν, ότι αυτή η συγκεκριμένη εκλογή αποτελεί «μοναδική ευκαιρία για την ουσιαστική προβολή της Ελλάδας σ’ ένα παγκόσμιου κύρους οργανισμό « επισημαίνοντας την ιδιαίτερα κρίσιμη σχέση αρχιτεκτονικής και περιβάλλοντος» που τόσο απασχολούσε τον Βασίλη και κατέληγε με αυτή την ευκαιρία: «η γλυκιά επικοινωνία, η πραγματική εγγύτητα της συντροφιάς είναι ότι πολύτιμο οφείλουμε να διαφυλάξουμε στην εποχή μας». Καθημερινή έκφραση αυτής της ψύχραιμης και επίπονης προσπάθειας ήταν η πολιτεία και η ζωή του αγαπημένου Βασίλη.

Έτσι ας τον θυμόμαστε πάντα.

Δημήτρης Αντωνακάκης

 3. ΑΠΩΛΕΙΕΣ: ΤΑΚΗΣ ΠΛΑΪΝΗΣ

Κείμενο του Δημήτρη Αντωνακάκη

¨Έφυγε και ο Τάκης, Απίστευτο!

Δεν μπορώ να εξηγήσω πως πήρα τότε την απόφαση, με κοχλάζοντα τα κόμματα, να ανακατευτώ με τα συνδικαλιστικά και να βρεθώ στα καλά καθούμενα εκλεγμένος πρόεδρος το Επιστημονικού Διδακτικού Προσωπικού του ΕΜΠ με γραμματέα ένα νέο πολιτικό μηχανικό τον Τάκη Πλαίνη.

Μια αστραφτερή εξαίρεση έξω από το καζάνι των φανατισμένων κομματικών μηχανισμών. Ένας πραγματικός σύντροφος ανοιχτομάτης, πρόθυμος, αποφασιστικός κι ελεύθερος, που χειρίζονταν το κάθε τι με ένα λαμπερό πηγαίο χιούμορ, τόσο σπάνιο εκείνη την εποχή. Η απόλυτη απουσία σοβαροφάνειας.

Κάθε συνεργασία μαζί του ήταν δροσιά, κέφι, χαρά με πρακτικά συμπεράσματα, που συχνά βέβαια απορρίπτονταν από τους γνωστούς μηχανισμούς.

Και μετά χωρίς αμφιβολίες άριστη επαγγελματική συνεργασία Παρόμοιες εμπειρίες ακρίβειας, συνέπειας και σοβαρής προσπάθειας να ερμηνευτούν σωστά με την στατική μελέτη τα αρχιτεκτονικά σχέδια συσχετισμένα άρρηκτα με την κατασκευή δεν είναι δυστυχώς αυτονόητη. Και όλα αυτά χωρίς γκρίνιες για τις απαραίτητες αλλαγές , πάντα με τον καλό λόγο και το χαμόγελο.

Τα ιδιόμορφα βιβλιαράκια που σκάρωνε με χιούμορ τα τελευταία χρόνια με δικές του ζωγραφιές πάντα με την συμπαράσταση της αγαπημένης Χριστίνας, φτιαγμένα για τους φίλους που δύσκολα μπορούσε να συναντήσει έμειναν δίπλα στο σχεδιαστήριο μου να μου θυμίζουν τον αγαπημένο φίλο Κρατάω από τα πολλά δύο δικά του σχόλια:

Το Πρώτο: « Όπως ο Συνθέτης πρέπει να ξέρει καλά τη χρήση των μουσικών οργάνων, έτσι και ο εκτελεστής, εκτός από το δικό του όργανο, να ξέρει πως «δουλεύουν» και τα άλλα . Αν μάλιστα έχει πλήρη εικόνα του έργου που θα εκτελεσθεί τότε το σύνολο αποδίδει τα μέγιστα και μπορούμε να μιλάμε για ομάδα».

Και το δεύτερο: «Εκτός από Τεχνική Νοημοσύνη υπάρχει και Τεχνητή Ανοησία. Ή αυτή είναι φυσική;»

Δημήτρης Αντωνακάκης

4. ΜΑΡΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΥ: 

“All included”

ΣΤΗΝ CITRONNE GALLERY

Το πρώτο έργο της που είδα ήταν μια εγκατάσταση σε ένα κοντέινερ με τίτλο Stacking Stories 2023, στην ομαδική έκθεση που επιμελήθηκε ο Δημήτρης Τρίκας στον Ελαιώνα με τίτλο «Χθόνιο και Ανθρωπόκαινος». Με έμπνευση από ανασκαφικές εικόνες και τους «γιούκους», ταξινομεί σε ένα τοίχο από τσιμεντόλιθους μέσα σε ένα κοντέινερ, υλικά που συνέλεξε και σχετίζονται με τον τόπο, μετά από ένα τελετουργικό καθαρισμό. Πράσινο σαπούνι, κεριά, παραπεταμένα οικοδομικά υλικά και κάθε είδους ετερόκλητα ίχνη ζωής εντάσσονται με ευαισθησία στα κενά των τσιμεντόλιθων. Μία εγκατάσταση που παρουσιάστηκε σε βίντεο μέσα σε ένα μικρό δωμάτιο της γκαλερί Citronne στο πλαίσιο της έκθεσης με τίτλο All included, που εγκαινιάστηκε στις 15 01 2026 και ομολογώ ότι έκλεψε την παράσταση, σε σχέση με τα υπόλοιπα έργα που χαρακτηρίζονται από μια χειροποίητη ευαισθησία και αμεσότητα, που δυστυχώς το συνοδευτικό κείμενο μας αποπροσανατόλισε στο να απολαύσουμε τα έργα ανεξάρτητα από τις νουθεσίες και τις ταξινομήσεις του κειμένου. Παραθέτω στην συνέχεια ενδεικτικά έργα.

Διάρκεια μέχρι 28 02 2026

 5. ΦΩΤΕΙΝΗ ΠΟΥΛΙΑ: “THE NEVER EVER LAND” 

ΣΤΗΝ CRUX GALERIE

Στην ατμοσφαιρική και μικρής κλίμακας γκαλερί CRUX εντάχθηκε με ευαισθησία η ατομική έκθεση της Φωτεινής Πούλια με τίτλο “The Never Ever Land” με μια σειρά ζωγραφικών έργων φτιαγμένα την περίοδο του εγκλεισμού, με λάδι σε ξύλινες επιφάνειες που κινούνται στα όρια ανάμεσα στην ψηφιακή εικόνα και την πραγματική εμπειρία, με μια απρόσμενη, ποικιλόμορφη και ελκυστική θεματολογία που παραπέμπει σε στιγμιότυπα κινηματογραφικών ταινιών και προσελκύουν το θεατή. 

Διάρκεια μέχρι 14 02 2026.

6. ΤΑΣΟΣ ΜΑΤΖΑΒΙΝΟΣ: «ΠΑΡΑ ΘΙΝ΄ ΑΛΟΣ» 

ΣΤΗΝ SKOUFA GALERIE

Περιπλανώμενος στις γκαλερί, βρέθηκα στην Skoufa Galerie την βραδιά των εγκαινίων σε μια ξεχωριστή έκθεση με έργα που αναδεικνύουν την σχέση του ζωγράφου με την θάλασσα ως πεδίο δοκιμασίας και αναπαριστούν εικόνες μνήμης, παραμυθένιες αφηγήσεις και την μελαγχολία του τοπίου και σχετίζονται με τον μύθο και την παράδοση.

Αναφορές στον Σπαθάρη, μια χρωματική γκάμα έντονων χρωμάτων όπου κυριαρχεί το ultra marine και μια υφέρπουσα παιδικότητα ενεργοποιούν την φαντασία και προσελκύουν τον θεατή, που χρειάζεται χρόνο για να μπει στην ατμόσφαιρα του ονείρου που προκαλεί αυτή η έκθεση, μακριά από την βουή και την ένταση της πόλης. Μία έκθεση που επιμελείται ο Γιώργος Μυλωνάς. Διάρκεια μέχρι 07 02 2026.

7. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΚΔΟΣΗΣ 

"HIC SUNT DRACONES ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΩΝΤΑΣ ΤΟ ΑΓΝΩΣΤΟ: ΕΝΑ ΠΡΟΤΖΕΚΤ ΤΟΥ RICK LOWE" 

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ

Είχα την τύχη να δω αυτή την έκθεση στο μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς και να την παρουσιάσω σε αυτό το blog εδώ, που εκτός από τα εντυπωσιακά έργα του Rick Lowe ξεχώρισα το εξαιρετικό στήσιμο και την οργάνωση του χώρου με τα πρωτότυπα χαλύβδινα βαμμένα λευκά πλέγματα, διακριτικές «γλυπτικές» κατασκευές από το αρχιτεκτονικό γραφείο AREA, που τόλμησαν να παρουσιάσουν έργα ακόμη και στο δάπεδο, παράλληλα με μια σειρά μουσειακών αντικειμένων από της αποθήκες του Μουσείου που σχετίζονται με τις εμπειρίες του καλλιτέχνη.

Αντικείμενα που επιλέχθηκαν στο πλαίσιο μιας περιπετειώδους έρευνας και συνεργασίας με όλους τους συντελεστές της έκθεσης, τους ανθρώπους του μουσείου και με τον καλλιτέχνη, εξασφαλίζοντας μια πραγματικά πρωτότυπη μουσειολογική προσέγγιση, ελκυστική στον επισκέπτη. Προς στιγμήν μάλιστα, από πρώτη ματιά βλέποντας παλαιά χρηστικά αντικείμενα, βαλίτσες, καπέλα, υποδήματα, χάρτες, είχα την εντύπωση ότι αποτελούν αντικείμενα από κάποια συλλογή του καλλιτέχνη και αρκετά αργότερα έμαθα ότι προέρχονται από τις συλλογές του μουσείου.

Η δημιουργική αυτή ομάδα συγκεντρώθηκε και πάλι στο φιλόξενο χώρο του Μουσείου στην Κουμπάρη, την Τρίτη 20 01 2026, με αφορμή την παρουσίαση του καλαίσθητου καταλόγου αυτής της έκδοσης, παρουσία του καλλιτέχνη Rick Lowe, ενός χαρτογράφου, περιπατητή και οδοιπόρου δίνοντας μας της ευκαιρία όχι μόνο να ξαναταξιδέψουμε και να περιπλανηθούμε μετά από 3 χρόνια, στην ιστορική αυτή έκθεση. Παράλληλα, να εμβαθύνουμε περισσότερο στους προβληματισμούς, τους στόχους και το περιεχόμενο αυτού του εγχειρήματος με αφορμή το έργο ενός καλλιτέχνη που έχει δώσει και ενδιαφέροντα δείγματα γραφής στην Ελλάδα με το Victoria Square Project τo 2016, στο πλαίσιο της Documenta 14 και σε συνεργασία με την εικαστικό Μαρία Παπαδημητρίου.

Εκτός από την Μαρία στο πάνελ των ομιλητών συμμετείχαν οι επιμελητές Πολύνα Κοσμαδάκη και Γιώργος Tζιρτζιλάκης, η Εύα Βαλσαματζή, Επιμελήτρια Εκθέσεων-Ιστορικός Τέχνης , ο Νίκος Ερηνάκης, Συγγραφέας, Επίκουρος Καθηγητής Κοινωνικής & Πολιτικής Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, ο Θωμάς Μαλούτας, Καθηγητής Ανθρώπινης Γεωγραφίας και Θεματικής Χαρτογραφίας, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Καλλιτέχνης. Τη συζήτηση άνοιξε ο ως οικοδεσπότης ο Γιώργος Μαγγίνης επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη.

Στην αξιόλογη αυτή δίγλωσση έκδοση εκτός από την εκτενή παρουσίαση των εκθεσιακών χώρων, των μουσειακών εκθεμάτων και των έργων του καλλιτέχνη, περιλαμβάνονται εξαιρετικά κείμενα που αποκαλύπτουν όχι μόνο τους προβληματισμούς και τις τοποθετήσεις των συντελεστών αλλά και περιγραφές της όλης συνεργασίας με τον καλλιτέχνη.

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση 

 

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΜΙΚΡΩΝ ΕΙΔΗΣΕΩΝ 2025

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

ΤΩΝ ΜΙΚΡΩΝ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

ΤΗΣ ΔΕΞΙΑΣ ΣΤΗΛΗΣ

ΚΑΤΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

Συνεχίζεται και φέτος για δέκατη συνεχή χρονιά η ανασκόπηση των Μικρών Ειδήσεων της δεξιάς στήλης όπου παραμένουν για μικρά χρονικά διαστήματα, και συνοψίζουν μια σειρά εκδηλώσεων, εκδόσεων και περιοδικών, απωλειών, εκθέσεων, διαλέξεων, συνεδρίων, θεατρικών παραστάσεων και σχολίων για όλα εκείνα που επιλέγονται και δεν παρουσιάζονται στην κεντρική στήλη. Για όλους όσους ενδιαφέρονται για τέτοιου είδους αναφορές στα όσα συνέβησαν στην χρονιά που πέρασε, αξίζει νομίζω τον κόπο να περιπλανηθείτε στις κατα χρονολογική σειρά αναρτήσεις κάνοντας ΚΛΙΚ στο:

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΜΙΚΡΩΝ ΕΙΔΗΣΕΩΝ 2025

ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!