Monday, July 22, 2019



 ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΣΕ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥΣ: 

PILA STUDIO 
POTIROPOULOS + PARTNERS 
RENA SAKELARIDOU /RS SPRACH

1.

ΓΡΑΦΕΙΟ PILA 

ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ MKNO

ΠΡΩΤΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΣΤΟΝ ΔΙΕΘΝΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ C40 


Ηλίας Παπαγεωργίου 

Για τον Ηλία Παπαγεωργίου έχουν γίνει επανειλημμένες αναφορές σε αυτό το blog. Τόσο για τα βραβεία και τις διακρίσεις ως ιδρυτικό μέλος και επικεφαλής του γνωστού γραφείου SO-IL με έδρα την Νέα Υόρκη που έχει στο ενεργητικό του σημαντικά και ενδιαφέροντα έργα, στην Αμερική, στην Ελλάδα στην Ευρώπη και ειδικά στην Γαλλία, όσο και για τις πολύ τολμηρές επιλογές αλλά και την επίπονη εμμονή στο χειροποίητο, το αυτοσχέδιο, το ad hoc, σε μια εποχή κυριαρχίας των εύκολων τυποποιημένων επιλογών και των συμβατικών εντυπωσιακών κατασκευών. 

Σήμερα ο Ηλίας Παπαγεωργίου έχει επιστρέψει στην Ελλάδα και έχει ιδρύσει το νέο του γραφείο με έδρα την Αθήνα και τη Νέα Υόρκη με την επωνυμία PILA STUDIO που δημιουργεί χώρους πολιτισμού, εργασίας και κατοίκησης σε όλο τον κόσμο. 

Images © Artefactory 

Το ευχάριστο νέο είναι ότι το γραφείο PILA σε συνεργασία με την ομάδα MKNO πήραν το πρώτο βραβείο στον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό που αφορά το γενικό σχέδιο και την ανάπλαση της περιοχής MBK στο Bobigny στο Παρίσι. 

Ο διαγωνισμός διοργανώθηκε από την πόλη του Bobigny και την περιοχή Est Ensemble στο πλαίσιο του ανοιχτού καλέσματος Reinventing Cities, ενός διεθνή διαγωνισμού καινοτομίας του C40 - Cities Climate Leadership Group, που στοχεύει στην ανάπλαση αστικών περιοχών με σκοπό να αποτελέσουν παράδειγμα βιώσιμης ανάπτυξης. 

Ο χώρος βρίσκεται σε μία παλιά βιομηχανική ζώνη στις όχθες του καναλιού Ourcq στο Παρίσι. Η πρότασή δημιουργεί ένα περιβαλλοντικό, αστικό και κοινωνικό κέντρο για την περιοχή. Σε ένα πρόγραμμα συνολικής έκτασης 50.000 τ.μ., το σχέδιο περιλαμβάνει οικογενειακές κατοικίες, φοιτητικές εστίες, χώρους co-living, ξενοδοχεία, μια θερμοκοιτίδα εταιρειών τεχνολογίας και νέων επιχειρηματιών στον χώρο της γαστρονομίας και ένα κέντρο καινοτόμων λύσεων μετακίνησης. Η πρόταση δημιουργεί μία ανοιχτή αστική γειτονιά, δίνοντας πάλι ζωή στις όχθες του καναλιού με δημόσιους χώρους και ένα πάρκο πλαισιωμένο από τα καινούργια κτίρια. 

Η πρόταση ανταποκρίνεται στους περιβαλλοντικούς στόχους του Reinventing Cities μειώνοντας τις εκπομπές άνθρακα κατά 22% καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του έργου. Η υλοποίηση του έργου βασίζεται στην εκτενή χρήση φυσικών και ανακυκλωμένων υλικών (περίπου 25.000 κ.μ. ξύλου και 7.600 τ.μ. επαναχρησιμοποιούμενων υλικών) καθώς και στη χρήση πάνω από 50% ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εφαρμόζοντας ένα σχέδιο με ήπιες λύσεις μετακίνησης. 

Images © Artefactory 

Τέλος, τα κτίρια θα σχεδιαστούν με ευέλικτες κατόψεις ώστε να μπορούν να φιλοξενήσουν πληθώρα διαφορετικών χρήσεων με αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των χωρικών δυνατοτήτων τους και την αύξηση της διάρκειας ζωής τους. Με την αναδημιουργία 5.000 τ.μ. φυτεμένων εκτάσεων που συμπεριλαμβάνουν 3.000 τ.μ. φυτεμένων δωμάτων, το MKNO θα αυξήσει την ανθεκτικότητά του στις καιρικές συνθήκες με την φυσική διαχείριση των όμβριων υδάτων, προσφέροντας παράλληλα στους κατοίκους ένα ευχάριστο περιβάλλον ζωής. 

Η ομάδα του MKNO αποτελείται από τις γαλλικές εταιρείες ακινήτων NODI και Promoval και και τα αρχιτεκτονικά γραφεία PILA, Coldefy & Associés Architectes Urbanistes, Triptyque architectes – urbanistes IUP και MOZ Paysage. 

Το MKNO θα είναι το τρίτο έργο του PILA στην Γαλλία. Το PILA εργάζεται στην μετατροπή ενός ιστορικού βιομηχανικού χώρου σε πολιτιστικό κέντρο στις Vosges στην Γαλλία που είναι υπό κατασκευή καθώς και το L’Atelier de l’Arsenal, μία πολύπλευρη αστική ανάπλαση με coliving κατοικίες και πολιτιστικό προγραμματισμό στις όχθες του Σηκουάνα στο Παρίσι. 


“ACTIVE MATERIALITY” 
Συγκρότημα εξοχικών κατοικιών στην Πελοπόννησο 

Α’ βραβείο σε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό 
με πρόσκληση 


Δημήτρης Ποτηρόπουλος, Λιάνα Νέλλα-Ποτηροπούλου, 

Παρακολουθώ προσεκτικά τα τελευταία χρόνια το έργο των Δημήτρη Ποτηρόπουλου και της Λιάνας Νέλλα-Ποτηροπούλου, ιδρυτών του γραφείου Potiropoulos+Partners από το 1989, που έχει επανειλημμένα βραβευτεί σε εθνικούς και διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και έχει τιμηθεί με πλήθος διακρίσεων.


Πρόσφατα εκτός από την ευγενική πρωτοβουλία-προσφορά της μελέτης για το σπίτι του περιοδικού «Σχεδία» στην οδό Κολοκοτρώνη, ξεχώρισα επίσης κσι το συγκρότημα εξοχικών κατοικιών που θα κατασκευαστεί σε γνωστό παραθαλάσσιο θέρετρο στην Πελοπόννησο και απευθύνονται σε Έλληνες και ξένους αγοραστές. 


Το υπογράφει η Potiropoulos+Partners, κερδίζοντας τον σχετικό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Οι μελετητές υποστηρίζουν ότι: Οι εξοχικές αυτές κατοικίες ξεχωρίζουν για την πλαστικότητα της μορφής τους, αντλώντας έμπνευση από την καμπυλόσχημη δομή της πελοποννησιακής υπαίθρου, που θυμίζει «πίνακα γήινων κυμάτων». 



Παραθέτω στην συνέχεια πρόσθετες εικόνες από τις καλοδουλεμένες φωτορεαλιστικές απεικονίσεις της μελέτης, που κατά τους μελετητές στηρίζονται στην ιδέα που συγκροτείται αφενός από τον καμπυλόσχημο χαρακτήρα του εδαφικού ανάγλυφου του Τόπου, και αφετέρου από την ιστορική μεταφορά του μύθου της Λερναίας Ύδρας, «σκηνοθετώντας» στον χώρο κτιριακούς όγκους σε «κίνηση», σαν πέτρινα λαξεύματα, σε ανθρώπινη κλίμακα, που αποτελούν αναπόσπαστη συνέχεια του φυσικού τοπίου. 





Οι μελετητές προσθέτουν ακόμη ότι: 

Στο σημείο τομής της ιστορικής μνήμης με το τοπιακό ιδίωμα – όπως σχηματοποιείται στον προτεινόμενο σχεδιασμό – γεννιέται μία αρχιτεκτονική που μπορεί να κινητοποιήσει τις αισθήσεις, να αναζωογονήσει το συναίσθημα, να ξεδιπλώσει στον χώρο με «θεατρικό» τρόπο την υπόσχεση μίας ζωντανής βιωματικής εμπειρίας. Διατυπώνοντας έναν αρχιτεκτονικό λόγο οικείο και ωστόσο απροσδόκητο, σαφή και επίσης ευρηματικό, λιτό και την ίδια στιγμή αφηγηματικό, αρχέγονο και σύγχρονο ταυτόχρονα. 




3.

RS SPRACH / ΡΕΝΑ ΣΑΚΕΛΑΡΙΔΟΥ



AGEMAR BUILDING 

στους φιναλίστ " 


Τέλος επανέρχομαι στο πρόσφατα ολοκληρωμένο κτίριο της Agemar στην Καλλιθέα, έργο της Ρένας Σακελαρίδου του γραφείου RS SPRACH που έχει επιλεγεί στους φιναλίστ στην κατηγορία "Ολοκληρωμένα Κτίρια: Γραφεία" στο World Architecture Festival 2019

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση


Wednesday, July 10, 2019



ΓΙΑΝΝΑ ΜΠΑΡΚΟΥΤΑ 

Η ΚΑΤΟΙΚΗΣΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ 

«ένα επιστημονικό πολυφωνικό αφήγημα 
μυθιστορηματικών διαστάσεων» 


Από τον τίτλο και μόνο: «Η ΚΑΤΟΙΚΗΣΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ - Το παράδειγμα της Αθήνας από την κατοικία στην κλίμακα της πόλης”, από τις εκδόσεις ΕΚΚΡΕΜΕΣ Μαϊος 2019, η διαίσθησή μου με οδήγησε στο να αναζητήσω αυτό το βιβλίο με μια παράξενή βεβαιότητα ότι θα είχε για μένα ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον. Και πράγματι όταν το πήρα στα χέρια μου διαπίστωσα ότι σχετίζεται κατά κάποιο τρόπο με μια αντίστοιχη προσωπική προσέγγιση την δεκαετία του ΄70 όπου στο πλαίσιο μιας φοιτητική εργασίας είχα εκδώσει ένα μικρό βιβλίο με συνεντεύξεις, σκίτσα κατόψεων και αναλύσεις σχετικά με την εργατική κατοικία στα χρόνια της τότε κρίσης. 


Τίτλος «εργατική κατοικία, λύση ή αδιέξοδο», με δύο συνεχείς εκδόσεις, πρωτόλειο βέβαια, αλλά και πρωτότυπο για την εποχή του, ίσως και προφητικό, μια και αποκάλυπτε την τότε ιδιάζουσα και ενίοτε ανατρεπτική ιδιοποίηση των χώρων κατοίκησης από τους χρήστες στην Θεσσαλονίκη. Χώροι καθιστικών π.χ. μετατρέπονται σε υπνοδωμάτια και αντιστρόφως "σάλες" παραμένουν κλειστές και  ανέπαφες μόνο για τα δεξίματα στην γιορτή του νοικοκύρη και η υπόλοιπη οικογένεια παραμένει στοιβαγμένη στους διαδρόμους και στο χώλ του διαμερίσματος.



Από την έκδοση για την εργατική κατοικία,  σελ 37 & 41 

Αντίστοιχες καταγραφές-συνεντεύξεις με ιδιάζουσες διευθετήσεις σε κατοικίες, στην πόλη της Αθήνας στον χρόνο της κρίσης εμπεριέχονται στην πρόσφατη αυτή έκδοση στο πλαίσιο μιας ενδιαφέρουσας θεωρητικής επεξεργασίας. 

Στην σελίδα 59 διαβάζω ενδεικτικά την αφήγηση της Αγάπης 42 ετών, που στριμώχτηκε με την κόρη της στο σαλόνι του μικρού πατρικού της σπιτιού μαζί με τους γονείς της: 

Αυτή τη στιγμή, όμως, το παίρνω βαριά ότι δεν είναι το σπίτι μου. Τώρα που έχει περάσει καιρός… τα οικονομικά προβλήματα νομίζω και όχι η συγκατοίκηση σώνει και καλά, τα οικονομικά προβλήματα και άλλου είδους προβλήματα, προσωπικά, είναι που βαραίνουν. Δηλαδή, αν υποθέσουμε ότι υπήρχε μια σχετική οικονομική άνεση, δεν θα το βίωνα και εγώ τόσο βαριά, τώρα το βιώνω βαριά γιατί δεν μπορούμε να κινηθούμε ελεύθερα, είμαστε εξαρτημένες, εξαρτημένες οικονομικά. […] Δεν είναι σπίτι μου πια, είναι το σπίτι των γονιών μου, είναι λίγο περίεργη ψυχολογία. […] Είναι ένας συμβιβασμός για όλους. 


Κάτω: κάτοψη διαμερίσματος της Αγάπης 

Εδώ κοιμάμαι (στον καναπέ), μαζεύω τα σκεπάσματα όταν σηκωθώ. Δεν υπάρχει λογική του κρεβατιού όλη τη μέρα. Γίνεται επί τόπου κρεβάτι και μετά μαζεύεται. Το πιο συνηθισμένο είναι να μην το δεις, θα πρέπει να έχω κοιμηθεί ή να έχω σηκωθεί εκείνη την ώρα. Δεν το αφήνω να φαίνεται κρεβάτι. 

Συνήθως οι κουβέρτες είναι εδώ, αυτό είναι μια ένδειξη. Όταν όμως θα ‘ρθει κάποιος στο σπίτι ή αν εμένα με ενοχλεί, θα τις μαζέψω. Τώρα μέσα στην καθημερινότητα, δηλαδή όταν τρέχουμε σαν τους παλαβούς, πολλές φορές τις αφήνω εδώ πάνω. Είναι μια κουβέρτα, ένα σεντόνι, ένα μαξιλάρι, Αν έρθει κάποιος θα τις μαζέψω σίγουρα, θα τις πάω μέσα. Για να κάτσουμε κιόλας, έτσι? 

Έχει τύχει να κοιμόμαστε με τη μικρή […] στο σαλόνι εδώ και να χτυπήσει το κουδούνι και να έχει έρθει φίλη των γονιών μου, οπότε να περάσει από εδώ και να ξυπνήσει και να είναι άβολο για όλους, και για εκείνη βέβαια και για εμάς… Καθίσανε στην κουζίνα και υποθέτω πως καθίσανε και λιγότερη ώρα από όσο θα θέλανε. Εμείς παραμείναμε ξαπλωμένοι. 

Εδώ είναι δωμάτιο αλλά αναγκαστικά είναι και χώρος διέλευσης. Δηλαδή, άμα θες να μπεις στο σπίτι, δεν κλείνει καμία πόρτα εδώ, είναι η είσοδος του σπιτιού, άμα θες να βγεις από το σπίτι, πάλι από εδώ θα περάσεις, δηλαδή δεν μπορείς να κάτσεις εδώ, να βγάλεις τα ρούχα σου και να κάτσεις. 

Το θέμα είναι ότι εγώ δεν έχω προσωπικό χώρο. Γιατί, ναι μεν υπάρχει πόρτα που κλείνει και απομονώνει, αλλά εντάξει, δεν είναι προσωπικός χώρος, δεν μπορώ να κλείσω την πόρτα και να μην περάσει κανένας άμα δεν θέλω… συνδέεται με την κουζίνα. 

Η Γιάννα Μπαρκούτα πέρα από αρχιτέκτονας τολμά σε αυτή την έκδοση να λειτουργήσει ως ανθρωπολόγος και κυρίως ως ντοκιμεντερίστας αποτυπώνοντας αντίστοιχα μέσα από συνεντεύξεις τους χειρισμούς των κατοίκων στους προσωπικούς τους χώρους στην πόλη της Αθήνας στον πραγματικό χρόνο της κρίσης. 

Χαρτογράφηση της έρευνας στο λεκανοπέδιο της Αθήνας 

Η έκδοση αυτή προέκυψε από τον κορμό της διδακτορικής της διατριβής. Χρειάστηκαν πέντε χρόνια περίπου κατά την διάρκεια των οποίων μετακόμισε στο Βόλο, ενεπλάκη στα μαθήματα της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και συνεργάστηκε με τoν Ζήση Κοτιώνη ο οποίος στον πρόλογο του βιβλίου επισημαίνει ότι «η εργασία αυτή […] αποτελεί ένα είδος πολύτιμης ιστοριογραφικής αναφοράς, ένα είδος τεκμηρίωσης του παρόντος με τους όρους της προφορικής ιστορίας. Έτσι η εργασία γίνεται ένα διάβημα για το παρόν και ένα διακριτό ίχνος για το μέλλον.» και παράλληλα : 

κατ. 5. αρχική κάτοψη διαμερίσματος 
κατ. 6 κάτοψη διαμερίσματος μετά τις διορθώσεις των πρώτων ενοίκων 

«Η εργασία αυτή μας βοηθά, γράφει ο Κοτιώνης, να κατανοήσουμε όχι αυτό που συμβαίνει κατ εξαίρεση αλλά ότι αυτό που συμβαίνει μέσα στην κανονικότητα έχει τον επιτακτικό και εξαιρετικό χαρακτήρα του έκτακτου και του μοναδικού. Έτσι περιγράφεται η στροφή του ενδιαφέροντος σε αφανείς εκδοχές του πραγματικού που είναι μόνιμα εγκατεστημένες στο πραγματικό και είναι ριζωμένες ως συνθήκες της ίδιας της πολιτικής μας ύπαρξης. Και καταλήγει ότι για το συγγραφικό διάβημα της Γιάννας Μπαρκούτα: «Ιδού λοιπόν, ένα επιστημονικό, πολυφωνικό αφήγημα μυθιστορηματικών διαστάσεων.» 


Η Μπαρκούτα περιγράφει συνοπτικά και πολύ εύστοχα τα δεδομένα και τις επιπτώσεις της κρίσης και στο πλαίσιο αυτό εστιάζει τους μετασχηματισμούς των χώρων της κατοικίας. Αναφέρεται στο καθεστώς φόβου και ενοχής που «διαπαιδαγώγησε» την κοινωνία την ελληνική κοινωνία μέσα από διαδικασίες φτωχοποίησης και λιτότητας με αποτέλεσμα ο χώρος της κατοίκησης να «συρρικνώνεται, εγκαταλείπεται, υποβαθμίζεται,«αξιοποιείται», εκποιείται, ακυρώνεται, καταργείται, εκτίθεται, αποκόβεται και αποκτά την διάσταση του προσωρινού. 


Τα τρία πρώτα κεφάλαια του βιβλίου αναφέρονται σε τρεις έννοιες με τίτλους Απενεργοποίηση, Επινοητικές Πρακτικές και Βεβήλωση. Οργανώνονται με μια κοινή λογική, σύμφωνα με την οποία αρχικά αναλύεται ο θεωρητικός εξοπλισμός της κάθε έννοιας. Στο δεύτερο μέρος του κάθε κεφαλαίου η εστίαση μεταφέρεται στο πεδίο της αρχιτεκτονικής και συγκεκριμένα στους χώρους κατοίκησης, όπου περιγράφεται και αναλύεται ο χώρος και η συνομιλία με τους χρήστες δίνοντας έμφαση στις πρακτικές της κατοίκησης και στο χώρο της κατοικίας Η σύνθεση των θεωρητικών εννοιών και των μελετών κατοίκησης κλείνει το κάθε κεφάλαιο αναδιοργανώνοντας τις χωρικές ερμηνείες των χώρων διαμονής και κατοικίας.


Το τέταρτο κεφάλαιο έχει τίτλο "Θέματα «κρίσιμης» Κατοίκησης" και την τελευταία ενότητα παρατίθενται τα σκίτσα, τα αρχιτεκτονικά σχέδια και οι φωτογραφίες των χώρων που μελετήθηκαν ως μια προσθήκη του «πραγματικού», θέλοντας να αποτυπωθεί η «επιφάνεια» του βάθους της έρευνας. 

Φωτογραφίες των κατοικιών που μελετήθηκαν 
αποκαλύπτουν την «επιφάνεια» της έρευνας 

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα 2013-2018. Το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα στιγμιότυπο αυτής της εν τω γίγνεσθαι πραγματικότητας με την έρευνα να επιχειρεί να αποτυπώσει τις τάσεις που διαφαίνονται στο πεδίο της κατοίκησης και στους χώρους κατοικίας και διαμονής. 

Η Μπαρκούτα συνοψίζει στο τελευταίο κεφάλαιο, επισημαίνοντας ότι η κάτοψη αναδιπλώνεται, η αρχιτεκτονική μορφή μετασχηματίζεται, το ιδιωτικό δημοσιοποιείται και αντίστροφα το «δημόσιο» ιδιωτικοποιείται, η κλίμακα και η τυπολογία αλλάζει, τα επιμέρους αποσπώνται από το όλο και η πόλη επιμερίζεται σε μοντέλα κατοικίας με ρευστά όρια. Ο χώρος της κατοικίας σχηματοποιείται (και) από μέσα» προς τα «έξω» αναδιατάσσοντας τα όρια του αρχιτεκτονήματος και επαναπροσδιορίζοντας το πεδίο ευθύνης και τις δικαιοδοσίες της αρχιτεκτονικής. 

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση






Wednesday, July 3, 2019



ΣΚΕΨΕΙΣ
ΓΙΑ ΤΙΣ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ 
ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Με αφορμή την έκθεση 
«ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΠΟΤΑΜΙ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ»
Στο Μουσείο Μπενάκη


Εντείνονται και πάλι τον τελευταίο καιρό τα σχόλια και οι επιφυλάξεις για τις εκθέσεις και τις εικαστικές και καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, που πραγματοποιούνται με την στήριξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. 
Αλέξανδρος Τζανής, Just One Step Before Public, 2019

Στο στόχαστρο μπαίνουν και πάλι το ίδρυμα ΔΕΣΤΕ με αφορμή την πρόσφατη έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη με τίτλο «Στο ίδιο Ποτάμι δύο Φορές», ο Οργανισμός ΝΕΟΝ με την έκθεση στην Δήλο του Άγγλου εικαστικού Άντονι Γκόρμλεϊ, και ακόμη το Ίδρυμα Σταύρου Νιάρχου. 

Ο Antony Gormley στον αρχαιολογικό χώρο της Δήλου. Antony Gormley, Reflect, 2017. Installation view, SIGHT, στον αρχαιολογικό χώρο της Δήλου, 2019. Φωτογραφία © Oak Taylor Smith | Courtesy ΝΕΟΝ, Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και o καλλιτέχνης. Πηγή: www.lifo.gr

Λέγεται συχνά ότι ο Δάκης Ιωάννου, ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος και οι άνθρωποι του ΚΠΙΣΝ κατευθύνουν την Τέχνη στην Ελλάδα, υποστηρίζοντας συγκεκριμένους καλλιτέχνες για τους οποίους βέβαια διατυπώνονται επιφυλάξεις και αρνητικά σχόλια. Ακόμη και για την Άννα Καφέτση ακούω συχνά ότι οι επιλογές της για το ΕΜΣΤ ήταν απόλυτα υποκειμενικές και δεν καλύπτουν τον ευρύτερο χώρο της σύγχρονης Τέχνης.


Εύα Στεφανή, Manusscript, 2017, Ανάθεση της documenta 14, Βίντεο

Το ίδιο ακούστηκε και παλαιότερα για τις επιλογές του Ιωακειμίδη για την έκθεση Outlook το 2003 καθώς και του Adam Szymczyk της Documenta 14, αλλά και για τις εκάστοτε Μπιενάλε στην Αθήνα και στην Βενετία. 
Μια διαρκής γκρίνια και αρνητική κριτική που αγνοεί τελικά ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποφευχθεί ο υποκειμενικός παράγων. Άλλωστε πέρα από τον πλουραλισμό των επιλογών, είναι γεγονός ότι σε όλες αυτές τις εικαστικές εκδηλώσεις μπορεί μεν να απουσιάζουν έργα και καλλιτέχνες, είδαμε όμως και σημαντικά και εξέχοντα έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. 

Γιώργος Πρίνος, Έγχρωμη εκτύπωση, 2016

Στο βαθμό που δεν έχουμε ακόμη καταφέρει να έχουμε ένα ολοκληρωμένο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης μου είναι αδύνατον να φανταστώ ότι κάποιες «καταξιωμένες επιτροπές» θα μπορούσαν να πραγματοποιούν αντικειμενικές επιλογές σε αυτό τον τόπο, χωρίς την στήριξη της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. 

Μουσείο Μπενάκη, «Στο ίδιο Ποτάμι δύο Φορές»,

Πέρα από τα εικαστικά, ακόμη και για το Εθνικό Θέατρο και όχι μόνο ακούγονται πολλά, για τις χορηγίες τόσο Ιδρύματος Νιάρχος όσο και του Ιδρύματος Λάτση και των Ελληνικών Πετρέλαιων. Στην τελευταία του συνέντευξη στην Εφημερίδα των Συντακτών ο Στάθης Λιβαθινός απαριθμεί μια σειρά από πρωτοβουλίες που υλοποιήθηκαν από την ιδιωτική πρωτοβουλία και δεν νομίζω οι χορηγοί να επεμβαίνουν στα ουσιαστικά θέματα του θεάτρου.

Η άποψη τελικά ότι οι «έχοντες» έχουν αλώσει την τέχνη στην Ελλάδα και την κατευθύνουν κατά το δοκούν, διαχέεται όλο και περισσότερο. Δεν θα προχωρήσω στο ιδεολογικό πλαίσιο που την προσδιορίζει, αλλά και δεν μπορώ να φανταστώ αν είναι εφικτό σε αυτό τον τόπο να λειτουργήσουν τα πράγματα διαφορετικά. 

Ίρις Τουλιάτου, Untitled (Still Not Over You), 2019

Αυτό που έχει σημασία είναι ότι μέσα από τις όποιες επιλογές που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, είχαμε την δυνατότητα να δούμε σημαντικά έργα και σημαντικούς καλλιτέχνες. Καλοδεχούμενες λοιπόν οι χορηγίες για την Τέχνη, που έχουν άλλωστε μια μακράν ιστορία, αρκεί οι εκάστοτε φορείς που τις αποδέχονται να είναι προσεκτικοί. 

Ρένα Παπασπύρου, Photocopies directly from the matter, 1980-1982

Με αυτές τις σκέψεις επισκέφτηκα την έκθεση με τίτλο «Στο Ίδιο Ποτάμι Δύο Φορές» στο Μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς, που οργάνωσε Το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ και το New Museum της Νέας Υόρκης, σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη. Μία έκθεση «που επικεντρώνεται στην πόλη της Αθήνας και το διαρκώς εξελισσόμενο εικαστικό της τοπίο με τους αναρίθμητους αυτοδιαχειριζόμενους χώρους καλλιτεχνών, τις διατομεακές συνεργασίες και εκδηλώσεις και την ασίγαστη ενέργεια που έχει προσελκύσει πολλούς μη Έλληνες καλλιτέχνες να εγκατασταθούν εδώ.» 


Νικόλας Βεντουράκης, Leavin Utopia R2, 2019

«Μια έκθεση με εξαιρετικό αφηγηματικό τρόπο στημένη και επιλεγμένη με βάση τα έργα και όχι τα ονόματα των καλλιτεχνών», σχολιάζει ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης καλλιτεχνικός σύμβουλος του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ και συμπληρώνει ότι: 


Εύη Καλογηροπούλου, Neigbours 2018, Moving image, 


Εύη Καλογηροπούλου, Speculations on a battle outcome 2019 

Η έκθεση αντικατέστησε το βραβείο ΔΕΣΤΕ (δινόταν ανά διετία μεταξύ 1999-2015) και είχε θεσμοθετηθεί με το σκεπτικό δημιουργίας πλαισίου αξιολόγησης, συζήτησης και επανεκτίμησης της σύγχρονης ελληνικής τέχνης, «ρόλο που αναλαμβάνει πλέον η ίδρυση του ΕΜΣΤ»

Ειρήνη Βουρλούμη, Ιn Waiting, 

Αναστασία Δούκα, The actress (Elli Lambeti, by Anastasios Giokas, 1998 at Delfon Street) 2017

«Ο τίτλος της έκθεσης προέρχεται από τον Ηράκλειτο, που δηλώνει ότι δεν μπορεί να μπει κανείς δυο φορές στον ίδιο ποταμό: “ποταμώ γαρ ουκ έστιν εμβήναι δις τω αυτώ”. Η ροή του ποταμού αποτελεί καλό παράδειγμα της διαρκούς ροής που ήθελε να περιγράψει ο φιλόσοφος, και καλύπτει και τη διαρκή μεταμόρφωση της σημερινής εικαστικής σκηνής της Αθήνας: την εξ ορισμού αδυναμία να τη συλλάβει κανείς πλήρως σε μια δεδομένη στιγμή.

Navine G. Khan-Dossos & το Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών, Silent Latitude 2019

Η ίδια η πόλη τελεί υπό διαρκή μεταμόρφωση, και οι καλλιτέχνες της πάντοτε έβρισκαν και εξακολουθούν να βρίσκουν τρόπους να καταγράφουν τα μεταλλασσόμενα τοπία της, μελετώντας τα χαρακτηριστικά της, εξετάζοντας μνημεία και απομεινάρια ή διερευνώντας, τον χαρακτήρα των ανθρώπων της και των δημόσιων χώρων.»



Παύλος Φυσάκης, Dolls, 1996-1998


Εύη Γιαννακοπούλου, Visual artist, 18 04 2019, βίντεο 

Παράλληλα την έκθεση συνοδεύει μικρός κατάλογος με μια σειρά διευθύνσεων από εναλλακτικούς καλλιτεχνικούς χώρους στην Αθήνα με τα προγράμματά τους, κατά την διάρκεια της έκθεσης, δίνοντας την δυνατότητα στο επισκέπτη να περιηγηθεί και μέσω ηλεκτρονικών διευθύνσεων σε διάφορες πλατφόρμες και πρωτοβουλίες διάσπαρτες στην πόλη της Αθήνας έξω από τους τοίχους του Μουσείου. Ενδεικτικά παραθέτω διευθύνσεις όπως: www.3137.gr, www.a-dash.space, www.aetopoulos.info, www.atopos.gr, www.cdprjects.net, www.daedalusstreet.com, www.daily-lazy.com, www.deliverart.gr, www.enterprize-projects.com, www.fokianou247.gr, www.haus-n.gr, www.missdialectic.org, www.phoenixathens.org, www.souzytros.wordpress.com, www.subrosaspace.net, www.yellowbrick.gr.

Την έκθεση επιμελούνται οι Margot Norton και Natalie Bell επιμελήτριες του New Museum, με την υποσήριξη μιας μεγάλης συμβουλευτικής ομάδας καλλιτεχνών επιμελητών και συγγραφέων της Αθήνας. 

Διάρκεια μέχρι 22/09/2019.

Ελένη Χριστοδούλου, BMW 2014-15 / CIM 2014-15 / FYT, 2014-15


Διονύσης Καβαλλιεράτος, Φιλόσοφοι που σχηματίζουν ανθρώπινη πυραμίδα, 2014 

Παναγιώτης Λουκάς, Perception vs persuasion, 2017, detail

Άγγελος Παπαδημητρίου, Farewell Art, 1991-92


Αναστασία Παύλου, Towards the surface of everything, 2019


Αμαλία Βέκρη

Βαλίνια Σβορώνου,

Ραλλού Παναγιώτου


Βασίλης Παπαγεωργίου, Mixed feelings – A situation of digestion, inconvenience and a tendency to dance, 2019



Σχεδιασμός από Λάκη και Άρη Ιωνά / The Callas και Despoina Damaskou Architecture Studio 


Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση