9η BIENNALE 

ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ 

συνεχής προσπάθεια 

για να κρατηθεί ο πήχης ψηλά

Με έβαλε σε σκέψεις και αυτή την φορά η 9η Biennale Νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων που διοργανώνει το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής. Εγκαινιάστηκε την Τετάρτη 26 Σεπτεμβρίου 2018 στο Μουσείο Μπενάκη όπου παρουσιάζονται τα 72 έργα που διακρίθηκαν, αλλά και όλες οι υπόλοιπες μελέτες από το σύνολο των 139 συμμετοχών. Ένας θεσμός που κρατάει 29 ολόκληρα χρόνια, από το 1995 και έχει σαν στόχο την ανθολόγηση της καλύτερης τρέχουσας παραγωγής των νέων δημιουργών, αποτυπώνοντας το «στίγμα» της διετίας.

Και φέτος η έκθεση με την υποστήριξη ικανού αριθμού χορηγών, στήθηκε στην μεγάλη αίθουσα του 2ου ορόφου του Μουσείου Μπενάκη με την λογική μια λιτής και καθαρής συμμετρικής διάταξης που δίνει μια πρώτη πολύ θετική εντύπωση.

Στο κεντρικό άξονα διατάσσονται οι μακέτες που πλαισιώνονται αριστερά και δεξιά από αναρτημένες από την οροφή πινακίδες διπλής όψης, με τις μελέτες που έχουν διακριθεί. Διαπίστωσα όμως μια δυσκολία συσχετισμού των μελετών με τις υπάρχουσες μακέτες λόγω απόστασης, στο όνομα της συμμετρικής αυτής διάταξης. Στους πλευρικούς τοίχους της αίθουσας έχουν αναρτηθεί οι υπόλοιπες συμμετοχές. 

Έχω επίσης την εντύπωση ότι η συνοπτική παρουσίαση των έργων που διακρίθηκαν, σε μια  και μόνο πινακίδα δεν τα αναδεικνύει επαρκώς, έτσι μάλιστα όπως τοποθετούνται κατά σειρά η μια δίπλα στην άλλη. Ο επαρκής χώρος των πλευρικών τοίχων της αίθουσας έχω την αίσθηση ότι σπαταλήθηκε για την παρουσίαση των μη διακριθέντων συμμετοχών, που βέβαια καλώς πραγματοποιήθηκε, αλλά θα μπορούσε να καταλάβει μικρότερο χώρο, και όχι τόσο μεγάλο τμήμα του διατιθέμενου εκθεσιακού χώρου. Με τόσους χορηγούς φέτος θα περίμενα αναλυτικότερη και πιο διευρυμένη παρουσίαση των διακριθέντων μελετών. 

Η εμμονή στην καθαρή γεωμετρία του χώρου λειτούργησε νομίζω σε βάρος των εκθεμάτων.

Η συμπύκνωση αυτή των πινακίδων και η δυσκολία ανάγνωσης με δυσκόλεψε στην πρώτη επίσκεψη να ξεχωρίσω και να αξιολογήσω τις μελέτες. Έφυγα προβληματισμένος και χρειάστηκε να επανέλθω και να προσπαθήσω ξανά να ανακαλύψω το συνοπτικό περιεχόμενο των μελετών που καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα από μικρές καλύβες μέχρι επεμβάσεις μεγάλης κλίμακας. Έργα υλοποιημένα σε ποσοστό 43% του συνόλου,  διάσπαρτα στην ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Αρκετές από αυτές ήταν ήδη γνωστές και δημοσιευμένες και ενδιαφέρθηκα πραγματικά για όσες  εμφανίστηκαν για πρώτη φορά ή τουλάχιστον εγώ επεσήμανα για πρώτη φορά και διακρίθηκαν. 

Σε κάθε περίπτωση η συνολική εικόνα και φέτος είναι θετική. Αποτυπώνει την πραγματικά  υπέρμετρη προσπάθεια των νέων συναδέλφων να κρατήσουν ψηλά τον πήχη μέσα σε συνθήκες που ακόμη παραμένουν πραγματικά δύσκολες και αυτό πρέπει να το αναγνωρίσουμε. Είμαι βέβαιος ότι έχουμε να κάνουμε με ένα εξαίρετο δυναμικό που υπόσχεται πολλά. 

Παραθέτω στην συνέχεια ενδεικτικά και πολύ συνοπτικά, κάποιες από αυτές τις μελέτες που ξεχώρισα.  Οι προσωπικές αυτές επιλογές δεν υποκαθιστούν τις κρίσεις της πενταμελούς κριτικής επιτροπή που αυτή την φορά λειτούργησε συλλογικά και ατομικά και αποτελείται από τον Πρόεδρο του Ε.Ι.Α., Ηλία Κωνσταντόπουλο και τους αρχιτέκτονες, Κωνσταντίνα Κάλφα, Θεώνη Ξάνθη, Πάνο Τσακόπουλο και Κώστα Τσιαμπάο.

AD Architects | Αριστείδης Ντάλας 

TECTONIC LODGING 

Hoovering above an Earthquake. 

Τουριστικό κατάλυμα στη Ρόδο 

406architects 

ΕΛΕΝΗ ΜΟΣΧΟΒΑΚΟΥ, ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΠΑΣ, ΦΑΝΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΚΗ 

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ 

ΠΛΑΤΕΙΑΣ (ΠΛΑΤΕΙΑ ΝΙΚΗΣ) ΣΤΗΝ ΚΟΖΑΝΗ 

architectScripta

ΝΕΦΕΛΗ ΧΑΤΖΗΜΗΝΑ, ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΓΡΑΦΕΙΑ ΟΤΕ

buerger katsota architects 

STEPHAN BUERGER, ΔΗΜΗΤΡΑ ΚΑΤΣΩΤΑ 

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΟΥ GRAZ

Διαγωνισμός

ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΑΝΟΥΤΣΟΣ, ΗΛΙΑΣ ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΓΧΑΡΑΚΤΗ ΠΟΛΗ

Ανασχεδιάζοντας ένα παλιό κοιμητήριο

Διαγωνισμός

Dimitris Thomopoulos Architects 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΣ, ΜΙΝΑ ΡΟΥΣΣΟΥ, ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΛΙΖΑΡΔΟΥ,ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΠΑΛΗ, ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ, ΧΡΥΣΟΚΩΝΑ ΜΑΥΡΟΥ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΟΓΚΑΣ 

ΝΕΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΥΠΡΟΥ 

Διαγωνισμός 

hhharchitects 

ΝΙΚΗΤΑΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΛΗΣ 

2 ΠΕΤΡΙΝΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ

ΣΤΗ ΓΟΝΑΤΣΑ ΜΑΝΗΣ

KAAF

Kitriniaris Associates Architecture Firm

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΙΤΡΙΝΙΑΡΗΣ

EARTHWOOD

ΒΙΟΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ

ΤΙΝΑ ΚΑΡΑΛΗ, ΘΑΝΟΣ ΜΠΑΜΠΑΝΕΛΟΣ 

Τεχνική Υπηρεσία Δήμου Γλυφάδας

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΩΔΕΙΟ ΣΤΗ ΓΛΥΦΑΔΑ

ΜΥΡΤΩ ΚΙΟΥΡΤΗ

MAMA CHORA

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΣΜΑΣ

ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΣΚΑΝΤZΟΥΡΗΣ

GENESIS

στο Πόρτο της Πορτογαλίας

Διαγωνισμός

ΓΙΑΝΝΑ ΜΠΟΥΓΙΟΥΚΟΥ

ΙΟΥΛΙΑ ΒΟΜΠΙΡΗ

ΣΠΙΤΙ ΣΤΗ ΒΑΛΙΤΣΑ

ΑΝΔΡΕΑΣ Α.ΝΙΚΟΛΟΒΓΕΝΗΣ

ΠΑΡΑΘΕΡΙΣΤΙΚΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ 

Petras Architecture

ΤΣΑΜΠΙΚΟΣ ΠΕΤΡΑΣ, ΓΕΩΡΓΙΟΣ Π.ΧΟΥΣΟΣ

ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΔΟΜΗ

ΝΕΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΧΩΡΙΟ ΛΕΜΠΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΟΛΛΕΓΙΟΥ ΤΕΧΝΗΣ

ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΟΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΤΟΙΚΙΩΝ STASS PARASKOS

Διαγωνισμός

Tense Architecture Network

ΤΗΛΕΜΑΧΟΣ ΑΝΔΡΙΑΝΟΠΟΥΛΟΣ, ΝΕΣΤΟΡΑΣ ΣΚΑΝΤΖΟΥΡΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΣΜΑΣ

ΑΣΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ | ΚΑΣΤΡΑΚΙ

Διαγωνισμός

Topio 7 architects

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΝΔΡΙΤΣΟΥ, ΠΑΝΙΤΑ ΚΑΡΑΜΑΝΕΑ, ΘΑΝΑΣΗΣ ΠΟΛΥΖΩΙΔΗΣ

ECO_ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ

ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΗ ΠΡΩΗΝ ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΛΙΓΝΙΤΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

Διαγωνισμός

Vois Architects

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΟΡΔΩΝΗ, ΦΑΝΙΑ ΣΙΝΑΝΙΩΤΗ

BATTLEFIELD

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΟ ΜΑΡΑΘΩΝΑ

Μέρος του φωτογραφικού υλικού προέρχεται από τον κατάλογο της έκθεσης που επιμελήθηκε η γραφίστρια Ιωάννα Κωστίκα. Για την οργάνωση και τον σχεδιασμό της έκθεσης συνεργάστηκαν ο Ηλίας Κωνσταντόπουλος και η Μαριάννα Μηλιώνη, πρώην διευθύντρια του ΕΙΑ καθώς και και η νέα αντικατάστριά της Χριστίνα Παπαδημητρίου.

 Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ WORKSHOP 

ΤΟΥ DELOS NETWORK 

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ 

μια πρωτοβουλία
της Μάνθας Ζαρμακούπη

ένα σχόλιο
του Δημήτρη Φιλιππίδη

Οι συμμετέχοντες του πρώτου Συμποσίου της Δήλου περπατούν ανάμεσα στα κατάλοιπα της σκηνής του Θεάτρου της Δήλου (12 Ιουλίου 1963). Αρχείο Κ. Α. Δοξιάδη, Φωτογραφίες, Φάκελος 34172, φωτ.566.
© Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Εμμάς Δοξιάδη.

Την πραγματικά πολυσύνθετη, πολυδιάστατη και πετυχημένη πορεία της Μάνθας Ζαρμακούπη παρακολουθώ τα τελευταία χρόνια και πραγματικά μέσα από πληροφορίες και συζητήσεις, ενισχύεται διαρκώς  η θετική εικόνα που έχω σχηματίσει για την διαδρομή της. Δυστυχώς δεν κατάφερα να παραστώ στο τελευταίο workshop που οργάνωσε πρόσφατα στο Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με τον Simon Richards, που δυστυχώς δεν έγινε ευρύτερα γνωστό. Παρακάλεσα όμως τον Δημητρη Φιλιππίδη που το παρακολούθησε και συμμετείχε και ως ομιλητής να το σχολιάσει και να διατυπώσει και την άποψή του για το θέμα:

DELOS NETWORK
του 
Δημήτρη Φιλιππίδη

Κύριος στόχος του Delos Network, σύμφωνα με τους ιδρυτές και κύριους συντονιστές του, την Μάνθα Ζαρμακούπη (Penn U, ΗΠΑ) και τον Simon Richards (Loughborough U, Λονδίνο), είναι να ανιχνεύσει την ιστορία, κληρονομιά και επίδραση που είχαν τα Συμπόσια της Δήλου, τα οποία οργάνωσε ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης στην περίοδο 1963-75,

Κωνσταντίνος Δοξιάδης
© Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Εμμάς Δοξιάδη.

προσκαλώντας διάσημους επιστήμονες, συγγραφείς και πολιτικούς της εποχής από όλο τον κόσμο σε έναν περίπλου των ελληνικών νησιών, συνδυασμένο με διαλέξεις και συζητήσεις για τα προβλήματα του φυσικού και του αστικού περιβάλλοντος. 

Άποψη της Συνοικίας του Θεάτρου καθώς οι «Δήλιοι» ανεβαίνουν προς το Θέατρο στις 12 Ιουλίου 1963. Στα δεξιά διακρίνεται η είσοδος στην Οικία της Τρίαινας. Αρχείο Κ. Α. Δοξιάδη, Φωτογραφίες, Φάκελος 34172, φωτ. 496.
© Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Εμμάς Δοξιάδη.

Προηγήθηκε ένα πρώτο εργαστήριο του Delos Network στο Μπίρμιγκχαμ τον περασμένο Μάρτιο, οπότε αυτό, το δεύτερο στη σειρά, οργανώθηκε στην Αθήνα (Μουσείο Μπενάκη) στις 15 Σεπτεμβρίου. Σε αυτό μετείχαν οκτώ ομιλητές (πέντε ξένοι και τρεις Έλληνες), οι οποίοι έπρεπε να καλύψουν τις απαιτήσεις του παραπάνω στόχου –δηλαδή, να απευθυνθούν ισότιμα στο παρελθόν και το παρόν– κάτι ιδιαίτερα απαιτητικό, μια και μιλάμε για χρονική απόσταση μισού αιώνα. 

Ίσως ο πιο εύκολος τρόπος θα ήταν να ανασκάψει κανείς στο παρελθόν και να φέρει στο φως τις συνθήκες, κάτω από τις οποίες ο Δοξιάδης συνέλαβε τον έλεγχο της μεγαλύτερης δυνατής κλίμακας χώρου της εποχής, του κόσμου ολόκληρου. Σε αντιπαράθεση, και κρίνοντας από τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις, κανείς δεν μπορεί σήμερα να εγγυηθεί τι θα συμβεί στο άμεσο μέλλον, πχ, για τον έλεγχο των εξοπλισμών ή της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Έννοιες όπως η ευτυχία της ανθρωπότητας και η ισορροπία ανθρώπου και φύσης, που τότε ακούγονταν τόσο πειστικές και στις οποίες ο Δοξιάδης είχε επενδύσει τόσα, πρακτικά και θεωρητικά, σήμερα ακούγονται τόσο φθαρμένες και ξεπερασμένες –σε βαθμό που είναι αμφίβολο αν οποιοσδήποτε σήμερα πολιτικός αρχηγός θα τολμούσε να τις χρησιμοποιήσει, έστω ρητορικά, σε λόγο του. Οι προοπτικές δεν μοιάζουν ευοίωνες. 

DOXIADIS, Ekistics network, 1971 diagram.

© Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Εμμάς Δοξιάδη.

Άρα, ήταν τότε μια εποχή αθωότητας και ευλογημένης απλότητας; Τα δεδομένα διαψεύδουν μια τέτοια αφέλεια. Οπότε, θα υποψιαζόταν κανείς ότι οι ομοιότητες με το σήμερα είναι περισσότερες από ότι πιάνει το μάτι. Πραγματικά, εκείνο που τότε φαινόταν πραγματικός εφιάλτης –το να έχει κανείς επικίνδυνες συναλλαγές με τις ασταθείς ηγεσίες του Τρίτου Κόσμου το ’60, κάτι που πέτυχε χάρις στις σπάνιες ικανότητές του ο Δοξιάδης–, σήμερα ίσως μοιράζεται παντού σχεδόν, από τις Βρυξέλες ως την Ουάσιγκτον.

Ecumenopolis 2060

© Ίδρυμα Κωνσταντίνου και Εμμάς Δοξιάδη.

Ακόμα και αν αυτή η διαπίστωση κάνει το μελλοντολογικό όραμα της Οικουμενόπολης του Δοξιάδη να μοιάζει περισσότερο κωμικό παρά ιδεαλιστικό, εμείς μπορούμε να ωφεληθούμε από μια τέτοια ματιά προς τα πίσω, αφού έτσι μπορούμε καλύτερα να καταλάβουμε τι συμβαίνει γύρω μας. Άλλωστε, αυτός είναι ο κύριος στόχος της μελέτης της ιστορίας. 

Άντεξαν άραγε στο πέρασμα του χρόνου οι προβολές που έκανε ο Δοξιάδης για το μέλλον της Δυνάπολης; Η λέξη παγκοσμιοποίηση σήμερα ακούγεται παντού αλλά κανείς δεν είναι βέβαιος αν πρόκειται για ευλογία ή κατάρα. Και μόνη η αναφορά της, προκαλεί ακραίες αντιδράσεις ενώ συχνά συσχετίζεται με την απειλητική άνοδο της ακροδεξιάς. Υπάρχουν έτσι πολλές αφορμές για να ανησυχεί κανείς σήμερα, όμως πριν 50 χρόνια ο Δοξιάδης, αντίθετα, δεν έδειχνε πως τον απασχολούσαν τέτοια προβλήματα. Πώς κατάφερνε να διατηρήσει μια τέτοια νηφαλιότητα; 

Οι ομιλητές του εργαστηρίου για τα συμπόσια της Δήλου αναφέρθηκαν, με ποικίλους τρόπους, σε διαφορετικές πλευρές θεμάτων, σαν και αυτά που ενδεικτικά θίξαμε παραπάνω, φωτίζοντας πάντα επίκαιρες περιοχές της έρευνας για τη φύση ενάντια στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη, για το τοπικό σε αντίθεση με το διεθνές, και για τα υπερτοπικά δίκτυα απέναντι στη μικροκλίμακα της ανθρώπινης ευτυχίας. 

Δημήτρης Φιλιππίδης
_________________________________

Το workshop πραγματοποιήθηκε στην αγγλική γλώσσα και σε αυτό συμμετείχαν οι ακόλουθοι ομιλητές με τους τίτλους των εισηγήσεών τους:

Συντονιστές 

Mantha Zarmakoupi (University of Pennsylvania) / 

Simon Richards (Loughborough University)

Ομιλητές

Farhan Karim (University of Kansas)
The bureaucratization of tradition: From DA to Delos

Ijlal Muzaffar (Rhode Island School of Design)
What does it mean to call something a network?

Lefteris Theodosis (Independent Scholar)

Markus Daechsel (Royal Holloway, University of London)
Ekistics as governmentality of development: Doxiadis and the generals in Pakistans

Panayotis Tournikiotis (National Technical University of Athens)
Response




Filippo De Dominicis (Independent Scholar)
Infrastructuring development: Doxiadis’ continental schemes between networking, politics and planning theory, 1959-1965




Tilemachos Andrianopoulos (National Technical University of Athens)
Japanese Délos


Harrison Blackman (University of Nevada)
The visionary in the marsh: Doxiadis and the dream of Eastwick

Costandis Kizis (AA School of Architecture)
Entopia and place: Doxiadis and the concern for the local

Dimitris Philippidis (National Technical University of Athens)
Response


Το φωτογραφικό υλικό από το workshop στο Μουσείο Μπενάκη παραχωρήθηκε από την Μάνθα Ζαρμακούπη 

Μάνθα Ζαρμακούπη 

Μάνθα Ζαρμακούπη 

Η Μάνθα Ζαρμακούπη είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Ρωμαϊκής Αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια και επιστημονική συνεργάτης του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχ/κός, 2000), ιστορία και θεωρία της αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο του Harvard (MDesS, 2002) και κλασική αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (MSt, 2003 / DPhil 2008). 

Έχει δημοσιεύσει δοκίμια για την αρχιτεκτονική και την τέχνη της ελληνικής και ρωμαϊκής αρχαιότητας, όπως επίσης και για την ιστοριογραφία της αρχαίας αρχιτεκτονικής. Στην πρώτη της μονογραφία, εξέτασε την αρχιτεκτονική των ρωμαϊκών πολυτελών επαύλεων γύρω από τον κόλπο της Νάπολης (Designing for Luxury on the Bay of Naples Villas and Landscapes [c. 100 BCE – 79 CE], 2014). Έχει επίσης επιμεληθεί ένα συλλογικό τόμο για την Έπαυλη των Παπύρων στην αρχαία Ηράκλεια (The Villa of the Papyri at Herculaneum: Archaeology, Reception, and Digital Reconstruction, 2010). Μελετάει την αστική ανάπτυξη στην Δήλο κατά την ύστερη ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο Δήλου και συντονίζει μια υποθαλάσσια έρευνα πεδίου γύρω από τη Δήλο και Ρήνεια (2014-). 

Συντονίζει επίσης με τον Simon Richards το ερευνητικό συνεργατικό πρόγραμμα Delos Network, το οποίο συγκεντρώνει ένα διεθνές δίκτυο μελετητών, αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων για την επανεξέταση της ιστορίας, της κληρονομιάς και των επιπτώσεων του Κωνσταντίνου Δοξιάδη και των Συμποσίων της Δήλου (1963-75). Τέλος, συνεργάζεται με συναδέλφους από τα Πανεπιστήμια του Κίελου, Αθήνας, Παρισιού, Άαρχους και Μπέργκεν για τη δημιουργία ενός ψηφιακού μαθησιακού περιβάλλοντος και MOOC για Αρχαίες Πόλεις.

Έχει λάβει υποτροφίες έρευνας από το Freie Universität στο Βερολίνο (ΤΟPOI Fellow), το New York University (ISAW Visiting scholar), το Universität zu Köln (Humboldt Stipendiatin), το Getty Research Institute (Visiting Scholar), το Center for Hellenic Studies του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ (Hellenic Studies Fellow) και την Ευρωπαϊκή Ένωση (Marie Curie Intra-European Fellowship).

ΣΟΦΙΑ ΒΑΡΗ: «ΦΟΡΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ» 

ΣΤΟ ΚΠΙΣΝ

Μια θετική πρωτοβουλία που αν και αστόχησε πρέπει να εδραιωθεί

Πριν από όλα η πρωτοβουλία να εκτεθούν έργα Τέχνης στο Ίδρυμα Νιάρχος είναι καλοδεχούμενη. Θα έλεγα ότι συμπληρώνεται ένα κενό στο πετυχημένο αυτό Κέντρο Πολιτισμού και ελπίζω όπως και με την πρωτοβουλία της Άννας Καφέτση, το Annex M, νεοσύστατο κέντρο για τις εικαστικές τέχνες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, να εδραιωθεί και εδώ μια σχέση, μια συνομιλία και μια συνέργεια της Λυρικής Σκηνής και της Εθνικής Βιβλιοθήκης με τη σύγχρονη τέχνη, παρόλο που δεν έχουν προβλεφθεί ανάλογοι χώροι. Με αυτή την αίσθηση ικανοποίησης και ελπίδας έσπευσα να επισκεφτώ την έκθεση της Σοφίας Βάρη στον χώρο της Αγοράς του Κέντρου το απόγευμα της Τετάρτης 12 Ιουνίου 2018.

Η πρώτη εντύπωση από το γλυπτό τοποθετημένο βγαίνοντας από το κτίριο των γκαράζ ήταν θετική. Διασχίζοντας όμως τον κλειστό χώρο του lobby του κεντρικού κτιρίου και βγαίνοντας έξω στον χώρο της αγοράς η εικόνα ήταν απογοητευτική.

Τα γλυπτά, στο απογευματινό φως, παρά το μεγάλο τους μέγεθος συνωστίζονται σε μια διπλή πυκνή διάταξη δημιουργώντας μια εικόνα σύγχυσης και ανησυχίας. 

Πλησιάζοντας είχα την αίσθηση ότι λόγω της πολύ κοντινής μεταξύ τους απόστασης το ένα έργο εξουδετερώνει το άλλο. Ο θεατής δυσκολεύεται να απομονώσει τα γλυπτά και να αναγνωρίσει την ιδιαιτερότητά τους λόγω της μεταξύ τους μορφολογικής συνάφειας και βέβαια της κοντινής απόστασης. Όλα τα γλυπτά φαινόταν σαν παραλλαγές του ιδίου γλυπτού.

Πέρα από την μεταξύ τους εγγύτητα, η ανάγνωση των έργων στο απογευματινό φως με φόντο το κτίριο έχω την αίσθηση ότι είχε μια ιδιαίτερη δυσκολία σε σχέση με τα έργα που είχαν σαν φόντο την υδάτινη διαμόρφωση. 

Μεσολάβησε μια ευχάριστη βόλτα στους υπέροχους κήπους που βραβεύτηκαν μάλιστα πρόσφατα στο πλαίσιο των European Garden Awards (Ευρωπαϊκά Βραβεία Κήπων) που απονέμονται κάθε χρόνο από το 2010 από το European Garden Heritage Network (EGHN). 

Μας δόθηκε μάλιστα η ευκαιρία να συσχετίσουμε στο περίγραμμα της πόλης της Αθήνας,  την ευαίσθητη χειρονομία του Renzo Piano, προς την δύση με την βαρύγδουπη και «βίαιη» επέμβαση στον αστικό ιστό, των αρχιτεκτόνων Llenelyn-Davies Weeks, του Ωνάσειου Καρδιοχειρουργικού κέντρου προς τον βορρά.

Επιστρέφοντας και πάλι στον χώρο της αγοράς κάτι άλλαξε. Τα γλυπτά φωτισμένα με μεγάλους προβολείς από τα δώματα του κέντρου ξεχωρίζουν κάπως καλύτερα μέσα στην νύχτα.

Τα δεκαέξι ασπρόμαυρα γλυπτά που η καλλιτέχνης έχει δημιουργήσει την τελευταία δεκαετία και αποτελούν την πιο ώριμη δουλειά της, αναδείχθηκαν καλύτερα κάτω από το φως των πρόχειρα τοποθετημένων προβολέων στις οροφές του κέντρου. 

Το πρόβλημα βέβαια της εγγύτητας δεν μπόρεσε να ξεπεραστεί. 

Είναι προφανές ότι αξίζει το κόπο και πρέπει να συνεχιστεί αυτή η πρωτοβουλία του ΚΠΙΣΝ και σταδιακά να δημιουργηθούν και οι κατάλληλες μόνιμες υποδομές, κυρίως φωτισμού, για την καλύτερη δυνατή ανάδειξη έργων τέχνης και γλυπτών στους εξωτερικούς χώρους, ειδικά κατα μήκος της υδάτινης διαμόρφωσης, που μετά χαράς όλοι διαπιστώνουμε σφίζουν από επισκέπτες παρά τις όποιες έντονες επιφυλάξεις που προηγήθηκαν στο παρελθόν. 

Η αστοχία αυτής της έκθεσης θα πρέπει να αποτελέσει αφορμή για να συνεχιστεί αυτή η πρωτοβουλία με τις καλύτερες δυνατές προϋποθέσεις.

Διάρκεια Έκθεσης:

Σάββατο 01/09 - Κυριακή 07/10 / 2018

__________________________________________________________

Η Σοφία Βάρη

Η Σοφία Βάρη γεννήθηκε στη Βάρη Αττικής το 1940 από μητέρα Ουγγαρέζα και πατέρα Έλληνα. Εζησε, όμως, ελάχιστα στην Ελλάδα. 

Μοιράζει τη ζωή της μεταξύ Κολομβίας, Γαλλίας, Μονακό και Νέας Υόρκης, η καλλιτέχνιδα που έχει συνδέσει τη ζωή της με έναν από τους μεγαλύτερους γλύπτες του 20ου Μποτέρο, και απότελούν ένα διάσημο ζευγάρι στον εικαστικό χώρο. Σπούδασε στην École des Beaux-Arts στο Παρίσι. 

Η δουλεία της έχει παρουσιαστεί παγκοσμίως σε πολυάριθμα μουσεία και γκαλερί .

Κάντε ΚΛΙΚ στις εικόνες για μεγέθυνση