ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ (No 41)
KAI TΗΝ ΠΑΙΑΝΙΑ
Chiharu Shiota / Yin Xiuzhen
στην Hayward Gallery
Απόστολος Βέττας στο Μουσείο Βορρέ
Επέλεξα σήμερα να παρουσιάσω τρεις τρέχουσες εκθέσεις με επιλεγμένα κυρίως έργα μεγάλης κλίμακας, στα οποία κυριαρχεί το κόκκινο αλλά και το μαύρο χρώμα που συνδέονται με την ατμόσφαιρα του Πάσχα, από τις εκθέσεις των Chiharu Shiota: Threads of Life (εικ.1) και της Yin Xiuzhen: Heart to Heart (εικ.2) στην Hayward Gallery του Λονδίνου, καθώς και από την έκθεση του Απόστολου Βέττα με τίτλο «Τhe 365 Project: Ατέρμονα τοπία με ιστορίες από χάρτινες φιγούρες» (εικ. 3) που εγκαινιάστηκε το Σάββατο 14 Μαρτίου 2026 στο Μουσείο Βορρέ.
Δύο γυναίκες από την άπω ανατολή μας αιφνιδιάζουν με τα μεγάλης κλίμακας και απίστευτου μόχθου έργα τους και εγκαταστάσεις, χρησιμοποιώντας δύο βασικά καθημερινά υλικά. Η πρώτη η Γιαπωνέζα Chiharu Shiota, που ζει και εργάζεται στο Βερολίνο, αναπτύσσει τεράστιες δομές ιστού από μάλλινο νήμα, που εξαρτά στους επί τόπου χώρους από το δάπεδο μέχρι την οροφή, ενσωματώνοντας συνηθισμένα αντικείμενα, όπως παπούτσια, κλειδιά, κρεβάτια, καρέκλες και φορέματα. Καθηλωτικές και βαθιά συγκινητικές ατμόσφαιρες, υποδέχονται εντός τους τον επισκέπτη, και τον καθηλώνουν. Και από την άλλη η Κινέζα Yin Xiuzhen, που ζει και εργάζεται στο Πεκίνο, στήνει εγκαταστάσεις χρησιμοποιώντας πολύχρωμα μεταχειρισμένα ρούχα πάνω σε μεταλλικούς σκελετούς, που εμπεριέχουν από μικροαντικείμενα, μέχρι και ολόκληρα αεροσκάφη, αλλά και υπερμεγέθεις καρδιές που υποδέχονται επίσης τους επισκέπτες στο εσωτερικό τους.
1.
Chiharu Shiota: Threads of Life
στην Hayward Gallery
Οι εγκαταστάσεις της Chiharu Shiota μεταμορφώνουν τους χώρους, δημιουργώντας περιβάλλοντα από μάλλινα νήματα συνολικού μήκους 670 χιλιομέτρων, με μια απίστευτη ευαισθησία και ένα αστείρευτο μόχθο.
Wall, 2010, Βίντεο-περφόρμανς: έγχρωμο, ήχος, 16:9 3 λεπ. 39 δευτ.
Προσπερνώ το έργο wall, 2010, που μας υποδέχεται, όπου το σώμα της καλλιτέχνιδος είναι μπλεγμένο σε κόκκινους σωλήνες που μοιάζουν με αιμοφόρα αγγεία, σαν το σώμα να έχει γυριστεί ανάποδα, αποκαλύπτοντας προς τα έξω ό,τι μεταφέρει το αίμα μας. Ο χτύπος της καρδιάς ενός εμβρύου μέσα στη μήτρα αποτελεί το ηχητικό υπόβαθρο, συμπυκνώνοντας όσα έχει βιώσει η καλλιτέχνης όλα αυτά τα χρόνια — όπως ασθένεια, εγκυμοσύνη, αποβολή και τοκετό, για να περάσουμε σε μια σειρά από μεγαλειώδης εγκαταστάσεις, με κόκκινα και μαύρα νήματα.
Threads of Life, 2026, Μαλλί, πόρτα, κλειδιά
Ένα ιστός από κόκκινα νήματα, εξαρτώμενος από αμέτρητα καρφιά στηριγμένα σε όλες τις επιφάνειες των αιθουσών με μία απίστευτη πυκνότητα, άξιο απορίας πώς, από ποιούς και από πόσους υλοποιήθηκαν, παραπέμπουν στις ανθρώπινες σχέσεις που μπορεί να είναι σφιχτές, χαλαρές, πυκνές, κομμένες ή μπερδεμένες. Η ανάρτηση και συσσώρευση κάθε είδους αναρίθμητων κλειδιών ενσαρκώνει την κοινή μας ύπαρξη και τον ιστό των αναμνήσεων που κουβαλάμε μέσα μας. Όλοι κρατάμε ένα κλειδί στα χέρια μας, σημειώνει η καλλιέχνης και με αυτό το κλειδί νιώθουμε ότι όλα είναι δυνατά. Ασφαλίζει το σπίτι μας, αλλά μπορεί επίσης να ανοίξει την πόρτα σε νέες ευκαιρίες.
Letters of Thanks, 2026, Νήμα, χαρτί
Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 2013 στο Κότσι της Ιαπωνίας — τον τόπο καταγωγής των γονιών μου — και το Letters of Thanks εξελίχθηκε σε μια αντανάκλαση της σχέσης μου μαζί τους. Ήθελα να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου προς τον πατέρα μου, σημειώνει η καλλιτέχνης, που είχε εργαστεί τόσο σκληρά για την οικογένειά του, και παρακινήθηκα από την ανάγκη να ζητήσω από τους ανθρώπους να γράψουν λέξεις που συχνά δυσκολευόμαστε να πούμε κατά πρόσωπο. Εγώ, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, θέλω να πω «ευχαριστώ».
Κάθε φορά που το έργο εκτίθεται, προσκαλώ τους ανθρώπους να μοιραστούν τις δικές τους επιστολές ευγνωμοσύνης. Επιστολές από τη Βραζιλία, την Αυστρία, τη Γερμανία, τη Δανία, την Ιαπωνία και τώρα το Λονδίνο σχηματίζουν έναν αστερισμό που συνδέει παρελθόν και παρόν. Όλες οι ζωές είναι γεμάτες χαρά, πόνο, απογοήτευση και ευγνωμοσύνη, και ως ανθρώπινα όντα μπορούμε να σχετιστούμε μεταξύ μας μέσα από την απλή πράξη του να λέμε «ευχαριστώ».
During Sleep, 2026, Νήματα, κρεβάτια
Όταν πρωτοήρθα στη Γερμανία, σημειώνει, μετακόμισα εννέα φορές μέσα σε τρία χρόνια. Κάθε φορά που άλλαζα το μέρος όπου κοιμόμουν, ξυπνούσα χωρίς να μπορώ να αναγνωρίσω πού βρισκόμουν. Καθισμένη στο κρεβάτι, πήρα ένα κουβάρι νήμα και άρχισα να το τυλίγω γύρω από το σώμα μου, απεγνωσμένη να δημιουργήσω έναν δικό μου χώρο. Ήταν σαν να ζωγράφιζα στον αέρα. Οι μαύρες κλωστές τύλιξαν το κρεβάτι σαν κουκούλι. Ένας κοιμισμένος άνθρωπος σημειώνει η καλλιτέχνης καταλαμβάνει το κενό ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα. Για μένα, ο θάνατος ίσως να είναι ο τέλειος ύπνος. Αντιπροσωπεύει μια νέα κατάσταση ύπαρξης μέσα στον κύκλο της ζωής, μια πορεία προς ένα μεγαλύτερο σύμπαν. Μια αντίστοιχης πυκνότητας εγκατάστασης με χιλιόμετρα μαύρα νήματα, συγκροτούν μια απόκοσμη , ίσως εφιαλτική ατμόσφαιρα, όπου διαδραματίζονται τακτικές περφόμανς
2.
Yin Xiuzhen: Heart to Heart
στην Hayward Gallery
Η Yin Xiuzhen πειραματιζόμενη με τα διάφορα υλικά, δοκιμάζει τα όριά τους με ευρηματικούς τρόπους. Με μητέρα ράφτρα συνθέτει φθαρμένα ρούχα που φέρουν τις αναμνήσεις και την ιστορία των ανθρώπων που τα φορούσαν, και σκελετούς από χάλυβα και πραγματοποιεί μεγάλης αλλά και μικρής κλίμακας κλίμακας γλυπτικές αναπαραστάσεις. Η Yin μάς καλεί να γίνουμε επιβάτες — μάρτυρες μιας ιστορίας, ενός πολιτισμού, μιας παράδοσης, μιας πόλης, ενός έθνους και ενός κόσμου που αλλάζει διαρκώς, αλλά και να επισκεφτούμε το εσωτερικό των αναπαραστάσεων σωματικών οργάνων.
Flying Machine (2008), Μεγάλης κλίμακας εγκατάσταση αεροπλάνου σε φυσικό μέγεθος από χρησιμοποιημένα ρούχα
Portable Cities,
Portable City: New York 2003
Portable City: Hamburg 2014
Portable City: Melbourne 2009
Portable City: Seoul 2013
Portable City: Dunhuang 2010
Portable City: Brussels 2015
Portable City: Shenzhen 2003
Portable City: London 2025
Βαλίτσες, με σύνολα κτιρίων με χρησιμοποιημένα ρούχα,
Περνούσα πολύ χρόνο στα αεροδρόμια παρατηρώντας τις βαλίτσες στον ιμάντα παραλαβής∙ κάθε μία μου φαινόταν σαν ένα μικροσκοπικό σπίτι. Η σειρά Portable Cities είναι η εντύπωσή μου από τους τόπους που επισκέπτομαι, και από το 2001 έχω δημιουργήσει 46 έργα, ράβοντάς τα από ρούχα που συλλέγω από τους κατοίκους κάθε πόλης. Οι ζωές μας έχουν μετακινηθεί από τη μόνιμη εγκατάσταση στη διαρκή μετακίνηση, και αυτά τα έργα αποτελούν έναν τρόπο να βρίσκω μια αίσθηση «σπιτιού» όπου κι αν βρίσκομαι.
Collective Subconcious (Blue), 2007, Μικρό λεωφορείο, ανοξείδωτο ατσάλι, μεταχειρισμένα ρούχα, σκαμπό, μουσική
H καλλιτέχνης χρησιμοποίησε περισσότερα από τετρακόσια κομμάτια ρούχων που συνέλεξε, για να επεκτείνει ένα μικρό λεωφορείο που συγκεντρώνει τις εμπειρίες διαφορετικών ανθρώπων μέσα από τα ρούχα τους, δημιουργώντας ένα συλλογικό υποσυνείδητο.
Αντικατοπτρισμός στο καθρέφτη
Άποψη του εσωτερικού
A Heart to Heart, 2025
Μεταλλικοί σκελετοί, χρησιμοποιημένα ρούχα
Μικραίνω τα κτίρια, σημειώνει η Yin Xiuzhen, μέχρι να χωρούν μέσα σε μια βαλίτσα όπως στο έργο Portable Cities και μεγεθύνω μέρη του σώματος μέχρι να μπορεί κανείς να μπει μέσα τους. Το A Heart to Heart βασίζεται στη κινεζική φιλοσοφία του xin — που σημαίνει «καρδιά-νους», όπου σκέψη και συναίσθημα είναι αδιαχώριστα. Η εικόνα της «μεγάλης καρδιάς» συχνά περιγράφει κάποιον με πολλά ιδανικά, μακρινές φιλοδοξίες ή μεγάλες επιδιώξεις. Όταν όμως η καρδιά μεγεθύνεται, υποδηλώνει ότι αυτό το όργανο χρειάζεται προσοχή και φροντίδα. Προσκαλώ τους ανθρώπους να μπουν μέσα και να έρθουν σε άμεση επαφή με την ίδια την καρδιά, ανοίγοντας χώρο για βαθιές και ουσιαστικές συζητήσεις.
Untitled (Bookshelf Installation) 2021, Βιβλιοθήκες, βιβλία, ξύλο, χρώμα
Η εγκατάσταση αυτή εντάσσεται στη διαχρονική πρακτική της Yin Xiuzhen να μετατρέπει τα πιο συνηθισμένα αντικείμενα —ρούχα, βαλίτσες, έπιπλα, βιβλία— σε φορείς συλλογικής μνήμης. Εδώ, οι βιβλιοθήκες λειτουργούν σαν μικρο-αρχιτεκτονικές μονάδες: όρθιες, χρωματικά διαφοροποιημένες, οργανωμένες σε ένα είδος «νησιωτικού» τοπίου.
Η χρωματική ταξινόμηση των βιβλίων απομακρύνει το βλέμμα από το περιεχόμενο και το στρέφει προς την υλικότητα, τη μάζα και την παρουσία τους. Η Xiuzhen συχνά σχολιάζει πώς τα αντικείμενα που κουβαλάμε —ή που μας περιβάλλουν— αποτελούν προεκτάσεις της ζωής μας. Εδώ, τα βιβλία γίνονται ένα είδος «πορτρέτου» της καθημερινότητας, μια αποτύπωση της γνώσης, της μνήμης και της οικειότητας που χτίζει μια κοινότητα.
3.
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΒΕΤΤΑΣ:
«ΑΤΕΡΜΟΝΑ ΤΟΠΙΑ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΦΙΓΟΥΡΕΣ»
ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΒΟΡΡΕ
Χάρηκα που το Μουσείο Βορρέ στην Παιανία ξαναζωντανεύει τον τελευταίο καιρό, και που αμέσως μετά την πετυχημένη έκθεση με έργα του Ηλία Παπαηλιάκη, ακολούθησε η έκθεση του Απόστολου Βέττα, ομότιμου καθηγητή του θεατρικού τμήματος του ΑΠΘ, που αποτελεί μια διαφορετική εκδοχή και συνέχεια της έκδοσης του πολύτιμου δίτομου «εγκόλπιου σκηνογραφική γνώσης» με τίτλο ΣΚΗΝΕΣ, καθώς και της σχετικής έκθεσης-εγκατάστασης με τίτλο «ΑΘΥΡΜΑΤΑ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙ», στο σπίτι του Ελύτη-Μουσείο στη Πλάκα, που ολοκληρώθηκε την Κυριακή 14 ΣΕΠ 2025.
Αυτή την φορά στην έκθεση με τίτλο «ΑΤΕΡΜΟΝΑ ΤΟΠΙΑ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΧΑΡΤΙΝΕΣ ΦΙΓΟΥΡΕΣ», που επιμελείται η Όλγα Δανιηλοπούλου, αναδεικνύεται περίτρανα το τοπίο, μια χαρτογράφηση της σκέψης του καλλιτέχνη, σχεδιασμένο σε μικρά αριθμημένα φύλλα χαρτιού ακουαρέλας διαστάσεων 20Χ40 εκ. με μια εξαιρετική τεχνική με χρωματικές μεταβάσεις, με μια γκάμα από το πράσινο στο οινοπνευματί και στο γκρι και συγκροτημένο περίεργα σε δύο ενότητες, με ένα απρόσμενο κενό μεταξύ τους, αποτέλεσμα μιας απρόσμενης ατυχούς συγκυρίας την ημέρα της φωτογράφησης.
Μία εικόνα μήκους 9,0μ μέρος μιας συνολικής σύνθεσης 14,0 μ. που ξεδιπλώνεται μπροστά σε έναν παρατηρητικό ταξιδιώτη και εμπεριέχει τις πεδιάδες του Αξιού, τις στροφές του Πλαταμώνα, τις ομίχλες του Πηνειού και τον Θεσσαλικό κάμπο…
Και στο κάτω μέρος της εγκατάστασης αυτού του τοπίου κυριαρχούν τα χαρτογλυπτά με φόντο το χαρτογραφημένο τοπίο, μία παρέλαση δράκων, τιτάνων, αρμάτων γιορταστικό, και τεράτων με μάγους, έφιππους και μουσικους και μικρές ορχήστρες, χορεύτριες άρματα, σκηνές θεατρικών χώρων, πλανόδιους καλλιτέχνες, και πουλιά, πλάσματα χάρτινα φανταστικά, εφήμερα αθύρματα μιας εποχής απροσδιόριστης.
Ποιητικές μεταλλικές κατασκευές όλα σε μαύρο κόκκινο και λευκό χρώμα, αλλά σε μια υπέρμετρη πυκνότητα που χρειάζεται χρόνο και προσπάθεια να τα περιεργαστείς, και να τα φωτογραφίσεις στο χαμηλό αυτό επίπεδο.
«Το υλικό που παραθέτει ο καλλιτέχνης, εξιστορεί την μακροχρόνια σχέση του με την σκηνογραφία. Είναι τα δραματικά «υπολείμματα-τεκμήρια», όπως σημειώνει, αποκόμματα που προκύπτουν την ώρα που σχεδιάζεται και κατασκευάζεται η μακέτα ενός θεατρικού σκηνικού. Από την «επανασυναρμολόγησή» των διάφορων υπολειμμάτων προκύπτει η διαδικασία μετασχηματισμού η οποία αποδίδει απίθανα περιστατικά. Αυτά ψάχνουν να βρουν μια προσωπική σχέση με την σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, ενώ αντιστέκονται στην ακαδημαϊκή ηθική του συμβατικού και προτρέπουν τον θεατή να ορίσει ο ίδιος τον τρόπο που θα δει το αντικείμενο-γλυπτό και τις σκιές.»
Διάρκεια της έκθεσης μέχρι Κυριακή, 26 Απριλίου 2026.
